Тірек-қимыл жүйесінің бөлімдері: бас сүйегі, дене бөлігі, аяқ қол сүйектері



Дата30.06.2017
өлшемі445 b.


§6.Тірек-қимыл жүйесінің бөлімдері: бас сүйегі, дене бөлігі, аяқ қол сүйектері

  • §6.Тірек-қимыл жүйесінің бөлімдері: бас сүйегі, дене бөлігі, аяқ қол сүйектері




Қан

  • Қан

  • Лимфа

  • Ұлпа сұйықтығы



Тасымалдау қызметі

  • Тасымалдау қызметі

  • (жасушаларға ас қорыту жолынан, қорға жиналатын мүшелерден қоректік заттар жеткізеді)





Қорғаныш қызметі

  • Қорғаныш қызметі

  • Ауру тудыратын микробтарды зиянсыз етеді

  • Тромбоциттер қан ұюына қатысады

  • Иммунитет антидене түзеді

  • Гуморальдық қызметі

  • Денедегі тұрақты температурасын сақтайды

  • Мүшелер мен жүйелердің жұмысының гормондық (гуморальдық) реттелу жүреді

  • Тасымалдау қызметі:

      • Қоректік қызметі
      • Зәр шығару қызметі
      • Тыныс алу жүйесі






Ағзада болатын қанның мөлшері адамның дене салмағына байланысты 4,5–5 л. Қанның құрамы – плазмадан (55%) және қан жасушаларынан (45%) тұрады

  • Ағзада болатын қанның мөлшері адамның дене салмағына байланысты 4,5–5 л. Қанның құрамы – плазмадан (55%) және қан жасушаларынан (45%) тұрады



Плазма

  • Плазма

  • Қан жасушалары:

    • Лейкоциттер
    • Эритроциттер
  • - Қан пластинкалары (тромбоциттер)



















эритроциттердің бірігіп қалуын атайды. Агглютинациядан қан ұйып, ұсақ тамырлар бітеліп қалады, адам өлім қалуы мүмкін.

  • эритроциттердің бірігіп қалуын атайды. Агглютинациядан қан ұйып, ұсақ тамырлар бітеліп қалады, адам өлім қалуы мүмкін.



Лейкоциттер (грекше «leukos» – ақ, «kytos» – жасуша) қанның түссіз ядролы, амеба тәрізді қозғалғыш жасушалары . Адамның 1 мм3 қанында 4–9 мың әр түрлі топқа жататын (лимфоцит, моноцит және т. б.) лейкоциттер болады.

  • Лейкоциттер (грекше «leukos» – ақ, «kytos» – жасуша) қанның түссіз ядролы, амеба тәрізді қозғалғыш жасушалары . Адамның 1 мм3 қанында 4–9 мың әр түрлі топқа жататын (лимфоцит, моноцит және т. б.) лейкоциттер болады.

  • Лейкоциттер құрылыс ерекшелігіне сәйкес 2 топқа бөлінеді: түйіршікті және түйіршіксіз. Түйіршікті лейкоциттердің цитоплазмасында ұсақ түйіршікті түзілістер болады.











Тромбоциттердің диаметрі 2–5 мкм, түссіз, домалақ немесе сопақша пішінді ядросыз жасуша. Қанның 1 мм3-де 250–400 мың тромбоциттер болады. Қанның ұюына қатысады. Тромбоциттер сүйек кемігінің майында жасалады

  • Тромбоциттердің диаметрі 2–5 мкм, түссіз, домалақ немесе сопақша пішінді ядросыз жасуша. Қанның 1 мм3-де 250–400 мың тромбоциттер болады. Қанның ұюына қатысады. Тромбоциттер сүйек кемігінің майында жасалады

















Лейкоциттердiң 25-30% - i лимфоциттер. Лимфоциттер кемiкте, жiлiк майында, өтте, лимфа түйiндерiнде, миндалинада, соқыр iшекте, қалқанша безде түзiледi.

  • Лейкоциттердiң 25-30% - i лимфоциттер. Лимфоциттер кемiкте, жiлiк майында, өтте, лимфа түйiндерiнде, миндалинада, соқыр iшекте, қалқанша безде түзiледi.

  • Лимфаның химиялық құрамы: 95% су, 3-4% нәруыз; 0,1% глюкоза; 0,9% минералды тұздар. Адам денесінде бір тәулікте шамамен 1–3 л лимфа түзіледі.



Лимфоциттер екіге бөлінеді:

  • Лимфоциттер екіге бөлінеді:

  • Т - лимфоциттер

  • (жасуша иммунитетін қамтамасыз етеді)

  • В - лимфоциттер

  • (гуморальды иммунитетке жауап береді)



 Ұлпа сұйықтығы – ағзада жасушалардың арасын толтырып тұратын қан плазмасынан түзілетін түссіз, мөлдір сұйықтық. Жасушааралық кеңістікке қантамырларының қабырғалары арқылы өтеді. Ересек адамда мөлшері шамамен 14–20 л.

  •  Ұлпа сұйықтығы – ағзада жасушалардың арасын толтырып тұратын қан плазмасынан түзілетін түссіз, мөлдір сұйықтық. Жасушааралық кеңістікке қантамырларының қабырғалары арқылы өтеді. Ересек адамда мөлшері шамамен 14–20 л.



Барлық адамдардың қаны 4 топқа бөлінеді: І, ІІ, ІІІ, ІV. Өз еркімен қан беретін адамды – донор (латынша «donore» – сыйлаушы), донордан қан қабылдайтын адамды – реципиент (латынша «recіpіens» – қабылдаушы) дейді.

  • Барлық адамдардың қаны 4 топқа бөлінеді: І, ІІ, ІІІ, ІV. Өз еркімен қан беретін адамды – донор (латынша «donore» – сыйлаушы), донордан қан қабылдайтын адамды – реципиент (латынша «recіpіens» – қабылдаушы) дейді.



Қан тобы І адамды кез келген топқа құюға болады, оны әмбебап донор дейді.

  • Қан тобы І адамды кез келген топқа құюға болады, оны әмбебап донор дейді.

  • Қаны ІҮ топ адамға барлық топтапғы қанды құюға болады, оны әмбебап реципиент дейді.





Маттео Де Марко, Анналена Венери – Ұлыбританияның Шеффилд университетінің нейрология департаментінің ғалымдары қан топтарының адам өмірі ұзақтығына әсер ететіндігін магнитті-резонансты томография көмегімен дәлелдеді.

  • Маттео Де Марко, Анналена Венери – Ұлыбританияның Шеффилд университетінің нейрология департаментінің ғалымдары қан топтарының адам өмірі ұзақтығына әсер ететіндігін магнитті-резонансты томография көмегімен дәлелдеді.



Резус-фактор (Rh – фактор) – ерекше нәруыздық зат. Алғаш рет 1940 жылы К. Ландштейнер макака-резус  маймылының қанынан анықтаған.

  • Резус-фактор (Rh – фактор) – ерекше нәруыздық зат. Алғаш рет 1940 жылы К. Ландштейнер макака-резус  маймылының қанынан анықтаған.







Майлы тағамдар.

  • Майлы тағамдар.

  • Тұзды тағамдар.

  • Қуырылған тағамдар.

  • Тәтті тағамдар.





СПИД (синдром приобретенного иммунодефицита). Оны тарататын вирусқа 1986 жылы АИВ (адамдағы иммундық тапшылық вирусы) деген ат берілді. Оның орысша аты – ВИЧ (вирус иммунодефицита человека).

  • СПИД (синдром приобретенного иммунодефицита). Оны тарататын вирусқа 1986 жылы АИВ (адамдағы иммундық тапшылық вирусы) деген ат берілді. Оның орысша аты – ВИЧ (вирус иммунодефицита человека).



Аурудың алғашқы кезеңінде денеде безгек ауруына ұқсас діріл пайда болады. Лимфа түйіндері ісінеді. Тері бөртіп бірте-бірте жараға айналады. Вирустың әсерінен адам азады, дене температурасы көтеріледі, іш өтеді. Қаназдық байқалып адам шаршайды, буыны сырқырап, бас ауырады. Өкпе қабынады, теріде пайда болған жаралар қатерлі ісікке айналуы мүмкін.

  • Аурудың алғашқы кезеңінде денеде безгек ауруына ұқсас діріл пайда болады. Лимфа түйіндері ісінеді. Тері бөртіп бірте-бірте жараға айналады. Вирустың әсерінен адам азады, дене температурасы көтеріледі, іш өтеді. Қаназдық байқалып адам шаршайды, буыны сырқырап, бас ауырады. Өкпе қабынады, теріде пайда болған жаралар қатерлі ісікке айналуы мүмкін.



қан арқылы, қан құю, ұлпалар мен мүшелерді ауыстырып салған кезде таралады.

  • қан арқылы, қан құю, ұлпалар мен мүшелерді ауыстырып салған кезде таралады.

  • таза емес медициналық құралдарды (инелерді, шприцтерді және т. б.) пайдаланғанда жұғады

  • анасы арқылы баласына ұрықтың даму кезінде

  • жыныстық қатынас арқылы таралады









Үй тапсырмасы: §7 оқу. 100 беттегі организмнің ішкі ортасының суретін салып, тақырып соңындағы сұрақтар бойынша дайындалып келу

  • Үй тапсырмасы: §7 оқу. 100 беттегі организмнің ішкі ортасының суретін салып, тақырып соңындағы сұрақтар бойынша дайындалып келу



Каталог: uploads -> doc -> 0329
doc -> Сабақтың тақырыбы: Бөлу Сабақтың мақсаты: Білімділік: Рационал сандарды бөлу ережесін есептер шығаруда тиімді
doc -> Сыныптан тыс сағат Тақырыбы : «Наурыз тойы» Ұлттық ойындар №3 9-10-11-сынып
doc -> Сабақтың тақырыбы Ішкі, сыртқы және аралас бездер Жалпы мақсаттары
doc -> Сабақ жоспары Мұғалім: Сабыргалиева Гулсім Сәлімқызы Сынып: 8 " а "
doc -> 1. Хлоропластары көп ұлпа a фотосинтездеуші ұлпа
doc -> ДСҰ- ның Саудадағы техникалық кедергілер жөніндегі комитеті 2015 жылдың 1-30 қараша аралығында жарияланған хабарламалар тізімі


Достарыңызбен бөлісу:


©stom.tilimen.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет