Тәжірибелік сабақтың әдістемелік ӛңдеуі



Pdf көрінісі
бет1/3
Дата06.09.2018
өлшемі343.38 Kb.
  1   2   3

                

                                          Ф-Е-10/4.2 



«ТҮРКІСТАН» КӚПСАЛАЛЫ ЖОҒАРЫ МЕДИЦИНА КОЛЛЕДЖІ 

 

 

БЕКІТЕМІН: 

                                                                                                                                                            ОӘК 

тӛрайымы 

                                                                                                                                                          

_______________ 

                                                                                                                                                         

«____»______20   ж.                                                                                                       

                                                                                                                                                                    



                                                                                                                                                       

                                                                                                        

 

                              Тәжірибелік сабақтың әдістемелік ӛңдеуі 

 

Пәні Химия 



Тақырыбы

Кӛмірсулар.   Моносахаридтер мен дисахаридтердің 



 

                                         химиялық қасиеттері

 

 



Мамандығы: 0301000-«Емдеу ісі»                        

 

 Біліктілігі:  0301013-«Фельдшер» 

  0301023 – «Акушер» 



   

 

 Курс: 2 

 Семестр: 3-4 

2

Көмірсулар



Биополимерлер

Тҥрлері

Моносахаридтер

Сахароза

C

12

H

22

O

11

Дезоксирибоза

C

5

H

10

O

4

Рибоза

C

5

H

10

O

5

Фруктоза

C

6

H

12

O

6

Глюкоза

C

6

H

12

O

6

Дисахаридтер

Крахмал

(C

6

H

10

O

5

)n

Полисахаридтер

Құрылыс

материалы

Энергия көзі

Биологиялық

ролі

Гликоген

(C

6

H

10

O

5

)

ЖАУАБЫ:


 

 

                                                                                                       

 

                                                                                                                                          

                                                                                                                                             

 

                                                                                                           

                                                                               



                                                                              

                                                                                           

                                                                                                          

   

 


Әзірлеген: Химия пәнінің оқытушысы  Искакова Асел 

 

Әдістемелік ӛңдеу «Түркістан» кӛпсалалы жоғары медицина колледжі 



«Жаратылыстану ғылыми пәндер» ЦӘБ мәжілісінде қаралған. 

Хаттама № 1            28.08.2017 ж 

 

ЦӘБ тӛрағасы: _______________      Оразбекова К. 



 

Әдіскер:            _______________     Жағыпарова. Д. 

 

ОӘО меңгерушісі: _______________Рысбекова А 



 

 

 



 

 

  

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

  

 



 

 

 



 

 


 

Сабақтың тақырыбы: Кӛмірсулар.   Моносахаридтер мен дисахаридтердің  

                                         химиялық қасиеттері. 



Сабақтың түрі: Тәжірибелік сабақ                                  Уақыты: 180 минут                                                 

 

Сабақ барысында қолданылатын басқа да  педогогикалық технологиялар:  

 

Ақпараттық технология -IT 



 

Small group learning (SGL) - шағын  топпен оқыту; 



 

Task-based learning (TaskBL) - есептерге негізделген оқыту;  



 

Team-based learning (TBL) - топта жұмыс істеуге негізделген оқыту; 



 

Problem-based learning (PBL,) - мәселелі-бағытталған немесе проблемаға бейімдеп оқыту;  



 

Training based on competence (TBC)- құзіреттілікке негізделген оқыту; 



Белгіленген технологияны іске асыру әдістері:  

 



Multiple Choice Questions (MCQ) – кӛп жауапты сұрақтар (тесттер);  

 



Oral asking (OA) - ауызша сұрау;  

 



Short Answer Questions (SAQ) – қысқа жауапты сұрақтар; 

Сабақтың мақсаты: 

Білімділік:  

 

Кӛмірсулар құрылысындағы ерекшеліктер мен заңдылықтарын үйрету; 



 

Кӛмірсулардың физикалық және химиялық қасиеттерін білу; 

 

Кӛмірсулар жіктелуін және ӛздеріне тән қасиеттерін ажырата білу ; 



 

Кӛмірсулардың реакцияға түсу қабілетін  үйрену; 

 

Кӛмірсулардың ағзадағы ӛзгерісі және биологиялық маңызы туралы білімді 



қалыптастыру; 

 

Кӛмірсулалардың медицинада, халық шаруашылығында қолданылуын білу; 



 

Теорияны тәжірибемен ұштастыра білу. 



Дамытушылық: 

 

Студенттердің сыни кӛзқарасын және логикалық ойлау қабілетін дамыту



 

Студенттерді ӛздігінен ізденуге бағыт бере отырып, ғылыми ізденісін қалыптастыру 

 

Студенттердің дербес пікірін қалыптастыра орырып , кәсби қабілетін дамыту; 



 

Интернет және қосымша білім кӛздерімен жұмыс істеуге баулу. 

 

Тәрбиелік: 

 

Студенттерді берілген тапсырманы уақытылы орындауға, жауапкешілікке және 



ұқыптылыққа үйрету ; 

 

Адамгершілік, кішіпейілдікке, мейірімділікке, шеберлікке, сабырлылыққа  тәрбиелеу; 



 

Студенттердің  мамандығына деген қызығушылығын арттыру; 

 

Студенттерді ұжымдық мәдениеттілікке тәрбиелеу; 



 

Студенттерді  бір-бірінің пікірін құрметтеуге және Отан сүйгіштікке, ұлтжандылыққа  

тәрбиелеу ; 

 

Ұлттық салт-дәстүрімізді үйреніп, құрметтеуге тәрбиелеу . 



 

Студент білу тиіс: 

 

Моносахаридтердің негізгі ӛкілдерінің құрылысын;         



 

Моносахаридтердің тотығу-тотықсыздану реакциясын ;                

 

Маңызды дисахаридтердің құрылысын ;    



 

Маңызды полисахаридтердің ( крахмал, целюлоза) құрылысын ;     

 

Полисахаридтердің химиялық қасиеттерін ;      



 

Кӛмірсулардың биологиядық маңызын ; 

 

Кӛмірсулардың қолданылуын.    



 

 

Студент игеруі тиіс  

 

Химиялық реактивтермен жұмыс жасай білуді



 

Кӛмірсулардың түрлеріне сапалық реакция  жүргізуді; 

 

Химиялық реакция барысында түзілген ӛнімді ажыратуды; 



 

Жасаған тәжірибиелердің реакциясын жаза білуді . 



Пәнішілік байланыс 

АҚУЫЗДАР- 

Ақуыздар аса маңызды тағамдық, заттар (ет, жұмыртқа, сүт, нан, т.б.) құрамында 

болғандықтан, ас қорыту жолдарында ферменттер әсерінен аминқышқылдарына дейін ыдырап 

гидролизденеді. Аминқынщылдары ішек қабырғалары арқылы қанға ӛтеді. Кӛмірсулар мен 

майлардан айырмашылығы — аминқышқылдары организмде қор болып жиналмайды. Олардың 

біразы адам немесе жануар организмінің ӛзіне тән ақуызын түзеді. Ал аминқышқылдарының бір 

бӛлігі ақуыз емес азотты қосылыстардың, нуклеин қышқылдарының синтезіне 

жұмсалады.

[1]


 Кейбіреулері тотығып, ең ақырғы ӛнімдерге (С0

2

, Н



2

0, т.б.) дейін ыдырап, энергия 

бӛледі.

 

Нуклейн қышқылдары Ақуыздың биосинтезіне және тұқым қуалау қасиеттерінің берілуіне 



қажетті нуклеин қышқылдары осы кӛмірсулардың туындыларынан құралған. Әсіресе кӛмірсулар 

туындыларының фотосинтез процесінде маңызы зор.

 

Спирттер 

Жүзімнің, қанттың, крахмалдың ферменттік ашуы нәтижесінде түзілетін бұл затты 

тұрмыста жай ғана спирт деп атайды.  

 Соның бірі-глюкозадан ашытқы қатысында мына жалпы реакция бойынша алады: 

 

С6Н12О6   →           2С2Н5ОН+ 2СО2 



Пәнаралық байланыс: 

Биология –(Жасуша құрамындағы органикалық қосылыстар)

 Гексозалардың ішінен 

маңыздыларына глюкоза мен фруктоза жатады. Глюкоза қанның құрамында (0,1—1,12%) болады 

және ағза жасушалары мен ұлпаларында негізгі энергия кӛзі қызметін атқарады. Маңызды 

пентозаларға рибоза мен дезоксирибоза жатады, олар нуклеин қышқылдарының құрамына кіреді. 

Егер бір молекулаға екі моносахарид біріксе, мұндай косылысты дисахарид деп атайды. 

Маңызды дисахаридтерге сахароза немесе азықтық қант жатады, оны қант қамысы мен қант 

қызылшасынан алады. 



Жасуша құрамындағы органикалық заттар. Олардың құрылысы мен атқаратын 

қызметі Органикалық қосылыстар тірі организм жасушасының 20-30%- ын құрайды. Оларға 

биологиялық полимерлер — нәруыздар, нуклеин қышқылдары және кемірсулар, майлар мен 

бірқатар маңызды молекулалар — дәрумендер, гормондар, пигменттер, органикалық қышқылдар, 

аминқышқылдары, нуклеотидтер, спирттер, т.б. жатады.

 

Акушерия (Жүкті әйелдің тамақтануы) 

Әр әйел денсаулығы мықты сәбиді дүниеге әкелу үшін 

тамақтану қажет, сондықтан,үйлесімді тамақтануын мұқият қадағалауы аса маңызды. Болашақ 

сәбидің толыққанды дамуы үшін тағам құрамында ақуыздардың, майлардың, кӛмірсулар мен 

дәрумендердің,микро- және макроэлементтердің қажетті мӛлшері болуы тиіс.Не жеу қажет? 

Қанша? Жүкті кезде тамақтану тәртібінің маңызы зор. Тамақты күніне 5-6 реттен сиретпей 

қабылдау керек. Күн бойына тағамдардың дұрыс бӛлінуін сақтап отыру қажет. Ақуыздар заттар 

алмасуын жоғарылатады, жүйке жүйесін қоздырады және асқазанда кӛбірек бӛгеледі, сондықтан 

етті, балықты, жұмыртқаны ертеңгі түскі аста қолдану ұсынылады, кешкі ас сүт және ӛсімдік 

тағамдарынан құралуға тиісті.Жүкті әйелдің азық-түлік рационында бірнемесе бірнеше құнарлы 

заттардың жетіспеуі (кӛбіне бұл микроэлементтер мен витамин-дер) жиі ұшырасатын құбылыс. 

Олар кӛбіне кальций, темір, мырыш, селен, фолий, тиамин,рибофлавин, А, Д, С дәрумендері 

болып табы-лады 

Қалыпты  физиология(Зат  және  кӛмірсулар  алмасуы) 

Организмде  жүретін  зат  алмасу 

процестері  арқылы  күрделі  қосылыстар  қарапайым  түрге  дейін  ыдырайды  және  қарапайым 

қосылыстардан  күрделі  қосылыстардың  синтезделуі  жүреді.  Бірыңғай  зат  алмасу  процесінде 

ақуыздың,  майлардың,  кӛмірсулардың,  тұздардың  қуаттық  алмасу  процесі  жүреді.  Ақуыздың 

алмасуы. Ақуыз  жануарлар  организмінде  үнемі  үздіксіз  түзіліп  тұрады,  ӛйткені  ол  ӛсу  және 

кӛбею  процесі  үшін,  биологиялық  активті  заттардың(ферменттер,гормондар)  түзілу  үшін,  ӛлі 

жасушаларды  қайта  қалпына  келтіру  үшін,  ӛнім  құрастыру  үшін(жұмыртқы,сүт  және  т.б)  ӛте 

қажет.  


Кӛмірсулардың   алмасуы. Кӛмірсулар  организмге  азық  арқылы  моносахарид,  дисахарид  және 

полисахарид  түрінде  келіп  түседі.  Олар  цитоплазманың  және  жасуша  құрамындағы 

элементтердің құрамына кіреді. Олар организмде шамалы мӛлшерде гликогенм ретінде(бауырда 

және  бұлшық  еттерде)  жинақталады  және  негізінде  қуыт  кӛзі  ретінде  қызмет  атқарады. 

Кӛмірсулар  организмде  қосымша  энергия  жұмсаған  кезде  қолданылады(ауыр  жұмыс  жасаған 

кезінде), ӛйткені оларды қолдану, ақуыз бен майларға қарағанда тиімдірек болады.  



Майлардың  алмасуы. Майлар  организмге  бейтарапты  майлар,  жеңіл  май  қышқылдары, 

фосфолипид  және басқа  да  қосылыстар  түрінде  кӛбінесе       азықтар  арқылы  келіп  түседі. .  Май 

тамшылары  жасушадан  кӛбінесе  лимфа  жүйісіне  түсіп,  содан  кейін  барып  қанға  ӛтеді.  Тіндер 

мен  бауырда  май  ыдырап,  қайтадан  синтездене  алады.  Жануар  текті  майлар  мен  ӛсімдік  текті 

майлардың құрамы мен жағынан айырмашылықтары бар. 

 Судың  және  Минералды  заттардың  алмасуы. Су  және  минералды  заттар  азықтың 

бейорганикалық  бӛлігін  құрайды.  Олар  организмге  қуат  бере  алмайды,  бірaқ  барлық  жасуша 

элементінің  құрамына  кіреді.  Сонымен  қатар  олардың  әр  түрлі   физиологиялық  маңызы  бар. 

Үлкен  малда  су  дененің  60-65%  -ын  алып  жатады.  Су  организмде  қоректік  заттың,  газдардың 

еріткіші болып  және  химиялық  реакция  жүретін  орта  болып  табылады,  жылу  алмасу  процесіне 

қатысады 

Сабақтың жабдықталуы: 

Кӛрнекті құралдар:  

 



химиялық пробиркалар; 

 



химиялық реактивтер; 

 



спирт шамы; 

 



қысқыш; 

 



видео роликтер; 

 



слайдтар . 

  

Үлестірме материалдар: 

 

Химиялық сызықтық диктант



 

 Химиялық есептер; 



 

Тапсырмалар:  



 

Техникалық оқу құралдары:  

 



СД- диск; 

 



интерактивті тақта; 

 



мультимедия; 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Сабақтың хронокартасы 

 

№ 



  Мазмұны 

Қолданылатын 

технологиялар мен 

әдістер 


Уақыты 



Ұйымдастыру кезеңі (аудитория 



тазалығын қадағалау, топты түгелдеу, 

журнал толтыру) 

 

 10 мин 





Сабақтың мақсаты мен жоспарын 

хабарлау, мотивациясын айту 

Кәсіптік бағдар беру 

технологиясы 

10 мин 




Студенттердің теориялық білімін 

кӛрнекілік және оқытудың техникалық 

құралдарының кӛмегімен бағалау 

Интерактивті, дамыта 

оқыту технологиялары 

Иллюстративті түсіндіру 

әдісі 

30 мин 




Тәжірибелік дағдылардың орындалу 

техникасын түсіндіру және 

демонстрациялау. 

Иллюстративті түсіндіру 

әдісі 

25 мин 


 Тәжірибелік және теориялық 



тапсырмаларды орындаудағы 

студенттердің   ӛзіндік жұмысы 

 

Сын тұрғысынан ойлау, 



ақпараттық, 

ойын   технологиялары 

90 мин 



Сабақты қорытындылау 



Студенттердің білімін бағалау  

Бақылау, бағалау 

әдісі 

10 мин 




 Үйге тапсырма беру  

 

 



5 мин 

 

 

 

Сабақтың барысы: 

 І. Ұйымдастыру кезеңі (10- минут): Студенттермен амандасу. Аудитория тазалығын қадағалау, 

топты түгелдеу. Сабақта қолданылатын кӛрнекіліктерді дайындап, ілу.  Студент назарын сабаққа 

аудару     

ІІ .Сабақтың мақсаты мен жоспарын хабарлау (10- мин) 

  Сабақ  тақырыбының  мотивациясына  тоқталып,    студенттердің    болашақ  медицина  маман 

ретінде  тақырыпты  үйренудегі  маңыздылығы  айтылады.  Студенттерді  сабақтың  жоспары  және 

студенттерді  бағалау критерийлерімен таныстырып, топты «Глюкоза», «Крахмал» топшаларына 

бӛледі. 

 

 

 

 « Глюкоза» топшасы  

ІІІ.  Студенттердің  теориялық  білімін  кӛрнекілік  және  оқытудың  техникалық 

құралдарының кӛмегімен бағалау:  ( Топтармен жұмыс жасау әдісі) 

Қызығушылығын ояту 

1. Кӛмірсуларды жіктелуі бойынша   үяшықтарға  рет-ретімен орналастырыңыз: 



 

1

Көмірсулар

Биополимерлер

Тҥрлері

Моносахаридтер

Сахароза

C

12

H

22

O

11

Дезоксирибоза

C

5

H

10

O

4

Рибоза

C

5

H

10

O

5

Фруктоза

C

6

H

12

O

6

Глюкоза

C

6

H

12

O

6

Дисахаридтер

Крахмал

(C

6

H

10

O

5

)n

Полисахаридтер

Құрылыс

материалы

Энергия көзі

Биологиялық

ролі

Гликоген

(C

6

H

10

O

5

)

 

 

Жауабы 

2

Көмірсулар



Биополимерлер

Тҥрлері

Моносахаридтер

Сахароза

C

12

H

22

O

11

Дезоксирибоза

C

5

H

10

O

4

Рибоза

C

5

H

10

O

5

Фруктоза

C

6

H

12

O

6

Глюкоза

C

6

H

12

O

6

Дисахаридтер

Крахмал

(C

6

H

10

O

5

)n

Полисахаридтер

Құрылыс

материалы

Энергия көзі

Биологиялық

ролі

Гликоген

(C

6

H

10

O

5

)

ЖАУАБЫ:


 

   2. Кӛмірсулардың құрылысын слайдтар арқылы түсіндіріңіз 

Глюкоза тобы 

9

Моносахаридтердің

құрылысы

CH

2



CH

CH

CH



C

O

H

OH

OH



OH

OH

CH



2

CH

CH



CH

CH

OH



OH

OH

OH



OH

C

O

H

CH

2



CH

CH

C

CH

2

OH



OH

OH

O

OH

CH

CH



CH

C

CH

2



OH

OH

OH



O

OH

CH



2

OH

альдопентоза



альдогексоза

кетопентоза

кетогексоза

кетонная

альдегидная

Оксогруппа

 

 




Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3


©stom.tilimen.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет