Шейх Хафиз ибн Ахмад әл-Хаками АҚида бойынша



бет7/16
Дата09.04.2019
өлшемі2.29 Mb.
#102640
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   16

«Жаным қолында болған Затпен ант етемін, крестерді қирататын, шошқаларды өлтіретін және ақшаның көптігінен ешкім алмағандықтан жизияны жоятын әділ қазы Мәриямның ұлы жақын арада сендерге түседі». (Бұхари, Мүслім)

- Бұл жерде ол шариғат бойынша қазылық жасайтыны туралы айтылуда.

- Бұл жерде шошқа етін ас ретінде пайдаланбау туралы айтылуда.

- Жизия – халифалықта (яғни мұсылман елінде) «қамқорлықта болған» (әһлуз-зиммә) яһудилер мен христиандар мұсылмандарға төлеп тұруы тиіс болған әр адамнан алынатын алым. Бұл жерде жизия жойылады деген сөз, барлық адам ол кезде исламды қабылдап, жизия алу туралы шариғат заңының қажеттілігі жойылады дегенді бідіреді.

- Яғни, бұл сөз барлық адам ислам заңдары бойынша өмір сүре бастаған соң, олардың байлығы соншалық артады, адамдар ақша туралы ойлауды да қояды, ақша табуға ұмтылуы да тоқтайды дегенді білдіреді.

Сондай-ақ, мысал ретінде Йәжуж бен Мәжуждердіңкелуі185 туралы хадисті, және түтін186 туралы айтылатын хадистерді, сондай-ақ әрбір мұсылманның жанын алатын жел187 туралы хабар беретін, және оттың келуі888 туралы хадистерді және жердің ойылып кетуі189 туралы хадистерді, сондай-ақ басқа да көптеген хадистерді келтіруге болады.

185Бұл хадисте айтылуынша, бір күні Пайғамбарымыз (с.а.с.) айқайлап жіберді: «Аллаһ Тағаладан басқа ешбір тәңір жоқ! Жақындап қалған жамандықтан арабтарға нендей өкініш! Бүгін Йәжуж және Мәжуж дуалы мұнша ажырады!» деп бас бармақ және сұқ саусағымен белгі көрсетті. Зәйнәб бинту Жахш (р.а.) сұрады: «О, Аллаһтың елшісі! Қалайша біз мерт боламыз, біздердің арамызда шыншылдар да бар емес пе?» Ол айтты: «Иә, егер бұзықтық көбейсе». (Бұхари, Мүслім)

186Бұл туралы Мүслім, Ахмад және Әбу Дауд келтірген сахих хадистердің бірінде айтылады.

187Әбу Хурайраның (р.а.) сөзінен алып Мүслім келтірген хадисте Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:

«Шын мәнінде, Аллаһ Тағала Шам жақтан жібектен жұмсақ жел жібереді және ол жүрегінде тозаңның салмағындай иман қалған әрбір адамның міндетті түрде жанын алады».

188Мұндай хадистердің біреуі Әбу Хурайра (р.а.) сөздерінен алынған. Онда Пайғамбарымыздың (с.а.с.) былай дегені айтылады:

«Бусрадағы түйенің мойнына сәулесін түсіретіндей Хижаз жерінен өрт шықпайынша бұл Сағат келмейді». (Бұхари, Мүслім)

- Арабия түбегінің Қызыл теңіз жағалауындағы тау сілемдері.

189Осындай бір хадис мүміндердің анасы Умму Сәләмәдан (р.а.) келеді: «Бір күні Аллаһ елшісі (с.а.с.) айтты:

«(Бір) адам Кағба маңынан құтылуды іздеген кезде, оған әскерлері құмды жерге кездесіп жерге жұтылатын бір топ (жасақ) жіберіледі», мен сұрадым: «О, Аллаһтың елшісі, (олардың ішінде) болған еріксіздер қайтеді?» Ол айтты: «Сол топ сол адаммен бірге жерге жұтылады, ал Қиямет күні ол өз ниетіне сай тіріледі».

99-сұрақ:

Өлімге (ажалға) иман келтірудің міндетті екеніне не дәлел бар?

Жауабы:

Аллаһ Тағала айтты:

«(Мұхаммед (с.а.с.)): «Сендерге уәкіл етілген өлім періштесі190 жандарыңды алады. Сосын Раббыларыңа қайтасыңдар» де». (Сәжде, 11)

190Бұл жерде өлгендердің жанын алу міндеттелген періште туралы айтылуда.

«Әркім өлімді татады. Шын мәнінде Қиямет күні ақыларың толық төленеді». (Әли Имран, 185)

«(Мұхаммед (с.а.с.)): Сенен бұрын да адам баласына мәңгілік (өмір) бермедік. Ал егер сен өлсең, сонда олар мәңгі қала ма?» (Әнбия, 34)

«Бүкіл жер жүзіндегілер191 түгейді. Ұлы дәрежеге Ие әрі Жомарт Раббыңның Жүзі192 ғана қалады». (Рахман, 26-27)

191Яғни, жер бетінде

192Аллаһ Тағаланың дидары деген сөз Аллаһ Тағаланың Өзін білдіреді.

«(Аллаһтан) басқа ешбір тәңір жоқ. Оның Жүзінен басқа әрнәрсе жоқ болады». (Қасас, 88)

Аллаһ Тағала және айтты:

«Сондай еш өлмейтін Тірі Аллаһқа тәуекел ет». (Фурқан, 58)

Басқа да көптеген аяттарды мысал ретінде келтіруге болар еді.

Бұл туралы көптеген хадистерде де айтылады, бұл – ешкімде күмән туғызбайтын барлық адамға белгілі айқын ақиқат. Алайда, қасарушылық пен менмендік деген нәрселер бар, сондықтан өлімге және одан кейін келетіндерге сеніммен Аллаһ Тағаланың хақиқи шын құлдарының іс-амалдары ғана сәйкес келеді. Ал біздер болсақ, кім өлсе де, оны біреу өлтірсе де немесе басқа бір себеппен дүниеден өтсе де, олардың дәл белгіленген мезгілінде өлгеніне сенеміз. Аллаһ Тағала айтты:

«Олар сол мерзімі келген сәтте бір дем кешікпейді де ілгерілемейді». (Ағраф, 34)

100-сұрақ:

Адамдарды күтіп тұратын қабір азабы немесе қабір рахаты мен қабірдегі сұрақ-жауап туралы Құранда қандай дәлелдер бар?

Жауабы:


Аллаһ Тағала айтты:

«Ақыр олардың әрбіріне өлім келген сәтте: «Раббым! Мені дүниеге қайтар! Мүмкін мен қалдырған (дүниеде) жақсы амал істермін». Әсте олай емес. Рас бұл, оның бір айтқан бос сөзі. Өйткені, олардың артында қайта тірілетін күнге дейін барзах193 бар». (Муминун, 99-100)

193«Барзах» – өлім мен Қиямет күні арасындағы кезеңнің аты.

«Перғауындықтарды сұрқай азап баурап алды. Олар ертелі-кеш отқа ұсынылады. Қиямет қайым болған күні: «Перғаундықтарды азаптың ең қаттысына кіргізіңдер (делінеді)». (Ғафыр, 45-46)

«Аллаһ Тағала сондай иман келтіргендерді дүние тіршілігінде де, Ахыретте де мықты сөзбен бекітеді». (Ибраһим, 26)

«(Мұхаммед (с.а.с.)) Егер залымдарды өлім қиналысында, періштелер қолдарын созып: «Жандарыңды шығарыңдар! Бүгін Аллаһқа қарсы орынсыз сөйлегендерің, Оның аяттарына менсінбегендерің себепті қорлаушы азаппен жазаланасыңдар» дегенде бір көрсең!» (Әнғам, 93)

«Оларды194 Біз білеміз. Оларды екі рет азапқа саламыз195. Сонан соң олар зор азапқа айдалады196». (Тәуба, 101)

194Бұл жерде екіжүзді мұнафиқтар туралы айтылуда.

195Бұл сөзге әр түрлі түсінік берілуде, мәселен: осы дүниеде және Ахыретте, көрде жатқан мезгіл мен Қиямет күнінен кейінгі кезең, т.т.

196Бұл жерде мұнафиқтар тозақтың ең астыңғы қабатында болатыны туралы айтылуда.

Мысал ретінде басқа да аяттарды келтіруге болар еді.

101-сұрақ:

Адамдарды күтіп тұратын қабір азабы мен қабір рахаты, және қабірдегі сұрақ-жауап туралы қандай хадистер бар?

Жауабы:


Бұған дәлел болатын сахих хадистер өте көп. Солардың бірі, Анастан (р.а.), ол айтты:

«Аллаһ Тағаланың елшісі (с.а.с.) былай деді: «Аллаһтың құлын қабірге қойған соң оның жора-жолдас, туыстары кетеді, олардың кебістерінің дыбысын ол есітеді, оған екі періште келіп, оны отырғызып: «Сен мына адам туралы, Мұхаммед туралы не айтып едің?»-деп сұрайды. Сонда мұсылман: «Ол – Аллаһтың құлы әрі елшісі» деп куәлік беремін»-деп жауап қайтарады. Осыдан кейін оған: «Тозақтағы жайыңа қара: Аллаһ саған оны жәннәтпен ауыстырды» делінеді, ол осы екі жайды да көреді. Ал екіжүзді мұнафиқ пен дінге сенбейтіннен: «Бұл адам туралы не айтып едің?»-деп сұраған кезде, олар: «Білмеймін, адамдар не айтса, соны айттым»-деп жауап қайтарады. Сонда оған: «Сен білмедің және оқымадың197!» делінеді. Сонсоң оны темір күрзімен ұрады, және оның шыңғырған дауысын сол маңайдағы жындар мен адамдардан басқаның барлығы есітеді». (Бұхари, Мүслім)

197Яғни, Құран оқымаған. Бұл жерде өзінде білім болмаған және білгендерге ілеспеген адам туралы айтылуда.

Мұндай хадистердің қатарына Абдуллаһ ибн Умардан, Аллаһ ол екеуінен разы болсын, келген хадисті жатқызуға болады. Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:

«Шын мәнінде, сендерден біреулерің өлсе, оған таңертең және кешке оның орнын көрсетеді, және егер ол жәннәттық болса, онда (оған) жәннәт тұрғындарының арасындағы (орнын көрсетеді), ал егер ол тозақтық болса, онда (оған) тозақ тұрғындарының арасындағы (орнын көрсетеді), және оған: «Бұл орын, Аллаһ Тағала Қиямет күні сені қайта тірілткенше, сен үшін (сақталады)»,-дейді». (Бұхари, Мүслім)

Бұлардың қатарына Пайғамбарымыздың (с.а.с.):

«Шын мәнінде, олардың екеуі де азапталуда198», деген белгілі хадисін қосуға болады.

198Бұл хадисті Бұхари мен Мүслім келтірген. Оның аяқ жағында айтылады: Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:

«Ақиқатында, ол екеуі* (олардың ойынша) болмашы күнәлары үшін азапталуда: бірі – өсекші, екіншісі – өз несебінен сақтанбаушы еді».

*Бұл жерде қабірдің қасынан өтіп бара жатып Пайғамбарымыз (с.а.с.) қабірдегілердің дауыстарын есітіп, солар туралы айтқаны сөз болуда.

Сол сияқты Әбу Айюбтан (р.а.) келген хадисті де келтіруге болады:

«Бір күні Пайғамбарымыз (с.а.с.) күн батқаннан кейін үйінен шыққан кезде (жан түршігерлік) дауысты есітті де: «Яһудилерді қабірлерінде азаптап жатыр»,-деді». (Бұхари, Мүслім)

Бұлардың қатарына Әсмәдан (р.а.) риуаятталған хадисті де қосуға болады199.

Ол айтты:

«Бір күні Пайғамбарымыз (с.а.с.) адамдарға уағыз айтып тұрып адамдардың қабірде қандай азапқа тап болатыны жайлы әңгімелеген кезде, мұсылмандар бақырып жіберді»200.

199Бұл туралы айтылған әңгіме Бұхари келтірген ұзын хадистің бір бөлігі болып табылады.

200Бұл жерде адамдарды сонша үрейлендірген Пайғамбарымыздың (с.а.с.) сөздерінің әсері туралы айтылуда.

Бұлардың қатарына Айшадан (р.а.) келген хадисті де қосуға болады. Ол айтты:

«Мен Аллаһ Тағала елшісінің (с.а.с.) намаздан кейін Аллаһ Тағалаға қабір азабынан сақтай гөр жалбарынбай қалған кезін көрген емеспін». (Бұхари, Мүслім)

Сол сияқты күн тұтылғанда Пайғамбарымыз (с.а.с.) қабір азабынан сақтауды Аллаһ Тағаладан жалбарынып өтінуді адамдарға бұйырғаны туралы хадисті де осылардың қатарына қосуға болады.

102-сұрақ:

Адамдардың қайта тірілетін және қабірлерден шығатыны туралы қандай дәлелдер бар?

Жауабы:

«Әй, адамдар! Егер өлгеннен кейін тірілуден күдіктенсеңдер, әрине Біз сендерді топырақтан, сонан соң жыныстық тамшыдан, кейін ұйыған қаннан тағы бейнеленген, бейнеленбеген кесек еттен өздеріңе (жаратылыстарыңды) білдіру үшін жараттық. Сондай-ақ жатырларда қалған мерзімге дейін қойып қоямыз. Соңында бөбек түрінде шығарамыз. Одан кейін ер жетесіңдер. Кейбіреулерің қайтыс болып, кейбіреулерің әрнәрсені білгеннен кейін түк білмейтін өмірдің ең нашарына қайтарыласыңдар. Қураған жерді көресің. Оған жаңбыр жаудырсақ, құлпырып, көпсіді де әртүрлі көркем өсімдік өндірді. Осы дәлелдер бойынша, шын мәнінде Аллаһ; Ол – Хақ, Күдіксіз Ол, өлікті тірілтеді. Өйткені, әрнәрсеге күші жетеді. Әлбетте Қиямет келеді. Онда күдік жоқ. Шәксіз Аллаһ, қабірдегілерді тірілтеді». (Хаж, 5-7)

«Ол, сондай жаратылысты бастап, сосын оны қайтарады. Бұл Оған оңай». (Рум, 27)

«Әуел бастағыдай қайта жаратамыз». (Әнбия, 104)

«Адам баласы: «Мен өлген уақытта тіріліп ортаға шығарыламын ба?»-дейді. Ал адам баласы, өзін алғаш жаратқанымызда, дәнеңе емес екенін ойламай ма?» (Мәриям, 66-67)

«Адам баласы өздерін бір тамшы судан жаратқанымызды көрмей ме? Сонда да ашық қиқарлық істейді. Олар өз жаратылысын ұмытып, Бізге мысал берді: «Міне шіріген сүйектерді кім тірілтеді?»-дейді. (Мұхаммед (с.а.с.)): «Оны, сондай алғаш жаратқан тірілтеді. Ол, барлық жаратылысты біледі» де. Ол сондай Аллаһ, сендерге жасыл ағаштан от жаратты. Сол уақытта сендер оны жағасыңдар. Сондай көктер мен жерді жаратқан Аллаһ, олар сияқтыны жаратуға күші жетпей ме? Әлбетте күші жетеді. Ол, әрнәрсені Жаратушы, Толық Білуші. Шын мәнінде, Ол, бір істің болуын қаласа, Оның бұйрығы оған «Бол» деу ғана, сонда ол бола қалады. Барлық нәрсенің билігі қолында болған әрі сендер Соған қайтарылатын Аллаһ; кемшіліктен Пәк». (Ясин, 77-83)

«Олар көрмей ме? Шәксіз Ол сондай Аллаһ, көктер мен жерді жаратты. Сондай-ақ оларды жаратқанда қажымаған Аллаһтың өліктерді тірілтуге шамасы келеді. Әрине Оның әрнәрсеге Күші Толық Жетуші». (Ахқаф, 33)

Аллаһ Тағала және айтты:

«(Мұхаммед (с.а.с.)) расында жердің құрғап қалғанын көресің. Сонда Біз оған жаңбыр жаудырған мезгілде құлпырып көпсуі Аллаһтың дәлелдерінен. Күдіксіз оны тірілткен Аллаһ өліктерді де тірілтеді. Өйткені, Оның әрнәрсеге Күші Толық Жетуші». (Фуссилат, 39)

Дәлел ретінде басқа да аяттарды келтіруге болар еді.

Аллаһ Тағала құрғап қалған өлі жерге су беріп тірілтіп, оның (жердің) көпсіп, жасыл желек жамылып шыға келгені жайлы көптеген жерде мысал келтірген.

Әбу Хурайра (р.а.) Пайғамбарымыздың (с.а.с.) мына сөздерін риуаят еткен:

«Екі рет Сұр үрленуінің арасында қырық (өтеді)», сонда Әбу Хурайрадан (р.а.): «Не туралы айтылуда, күн, ай немесе жылдар туралы ма?» деп сұрағанда, ол жауап бермеген.

Және ол Пайғамбарымыздың (с.а.с.) мына сөзін келтірген:

«Кейін Аллаһ Тағала көктерден су түсіреді, сонсоң (адамдар) шөп сияқты өне бастайды. Және адамнан (өртеніп) күлге айналмаған құйымшағынан басқа ештеңе қалмайды, және Қиямет күні сол құйымшақтан бастап қайта қалпына келеді». (Бұхари, Мүслім)

103-сұрақ:

Қайта тірілуге сенбейтіндер туралы қандай үкім шығару керек?

Жауабы:


Ондай адам Аса Құдіретті, Ұлы Аллаһ Тағалаға да, Оның кітаптарына да, Оның елшілеріне де сенбейді, олар туралы Аллаһ Тағала былай деген:

«Сондай қарсы келгендер: «Біз де, аталарымыз да топырақ болғаннан кейін (қабірден тіріліп) шығарыламыз ба?»-деді». (Нәміл, 67)

«(Мұхаммед (с.а.с.)) егер таң қалсаң201, олардың202: «Біз бір топырақ болған кезде, жаңадан жаратыламыз ба?»-деген сөздеріне таңырқауың керек. Міне бұлар Раббыларына қарсы болғандар. Әрі бұлар мойындарында темір шынжырлар203 болатындар. Сондай-ақ бұлар тозақтық. Олар онда мәңгі қалады». (Рағыд, 5)

201Бұл жерде Аллаһ Тағала Пайғамбарға (с.а.с.) сөйлеуде: «Егер сен Аллаһтың құдіретінің көрінісіне таң қалған болсаң…» дегені туралы айтылуы мүмкін.

202Бұл жерде қайта тірілу мүмкіндігіне сенбейтіндер туралы айтылуда.

203Бұл жерде олардың иман келтіруіне мүмкіндік бермей тұрған нәрсе туралы айтылуда.

Аллаһ Тағала және айтты:

«Сондай қарсы болғандар, әсте қайта тірілмейміз деп ойлайды. (Мұхаммед (с.а.с.)) оларға: «Жоқ, Раббыма ант етемін. Әлбетте өлгеннен кейін қайта тірілесіңдер. Сосын сендерге не істегендерің түсіндіріледі. Осылар Аллаһқа оңай» де». (Тағабун, 7)

Екі «Сахихтің» екеуінде де Әбу Хурайрадан (р.а.) риуаят етілген хадис қудсиде Пайғамбарымыздың (с.а.с.) мына сөздері келтірілген:

«Аллаһ Тағала айтты: «Адам баласы204 Маған жала жапты, оның олай етпеуі керек еді, ол Мені балағаттады, оның олай етпеуі керек еді. Олардың Маған жала жапқаны, оның «Ол мені алғаш жаратқанындай ешуақытта өмірге қайта келтіре алмайды»-деген сөзі. Ал оның Мені балағаттағаны, оның «Аллаһ Өзіне бала иемденді» дегені, ал Мен – Жалғызбын, Мәңгілікпін, Мен тумадым және туылмадым және Маған ешкім тең болған емес». (Бұхари риуаяты)

204Бұл жерде тек кәпірлер туралы айтылуда.

104-сұрақ:

Сұр үрленетініне не дәлел бар және Қиямет күні ол қанша рет үрленеді?

Жауабы:


Аллаһ Тағала айтты:

«Сұр үрленгенде Аллаһтың қалағанынан басқа көктердегі жан иелері, жердегі жан иелері жығылып өледі. Бірақ Аллаһтың қалағандары қалады. Сосын екінші рет Сұр үріледі де, сонда олар тұрған бойда қарап қалады». (Зумәр, 68)

Сонымен, бұл аятта екі рет Сұр үрленуі туралы хабар берілген, біріншісінен кейін барлық жан иелері түгел өледі205, ал екіншісінен кейін қайта тіріледі.

205Аллаһ Тағала қалдыруды қалағандардан басқалардың барлығы

Аллаһ Тағала және айтты:

«Сұр үрленген күні, Аллаһ қалаған біреулерден басқа; көктерде болғандар да, жерде болғандар да үрейленеді». (Нәміл, 87)

Бұл аяттағы «үрей» сөзін түсіндірушілер, жоғарыда келтірілген «Зумәр» сүресіндегі аятта айтылғандай, Сұрдың алғашқы үрленуі кезінде жығылып өлу деп тәпсірленген. Кейбір тәпсіршілер «үрей» деген сөзді «жығылып өлу» емес, оны «екі үрлеудің алдындағы үшінші үрлеу» деген. Бұл тәпсірді Сұр жөнінде келген ұзын хадистегі сөздер қуаттайды. Онда үш үрлеу туралы айтылған: «үрей үрлеуі», «жығылып өлу үрлеуі», және бүкіл әлемнің Иесі үшін «қайта тірілу үрлеуі».

Бұл айтылғанға Мүслімнің «Сахихында» келтірілген төмендегі хадис дәлел бола алады. Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтқан:

«Сонсоң Сұр үріледі, оны естігендер, мойындарын созып, тыңдауға кіріседі. Оны ең бірінші болып өзінің түйелерін (суару үшін хауыздың шет-шетін) балшықпен сылап жатқан адам есітеді, барлық адамдар өледі, ол да өледі. Сонсоң Аллаһ шық тәріздес майда жаңбыр сіркіретеді, одан адамдардың денесі өсіп шығады, сонсоң Сұр тағы бір рет үріледі де, олар жан-жағына қарап түрегеледі». (Мүслім)

105-сұрақ:

Адамдардың Қиямет күні жиналуы Құранда қалай суреттелген?

Жауабы:


Мұны суреттеуге (баяндауға) Құранның көптеген аяттары арналған.

Мәселен, Аллаһ Тағала айтты:

«Расында алғаш рет жаратқанымыздай Бізге жалғыз-жалғыз келдіңдер». (Әнғам, 94)

«Және де адам баласын; тастамай жинаймыз». (Кәһф, 47)

«Сол күні, тақуаларды Рахманның құзырына қонақ түрінде жинаймыз206. Күнәһарларды шөлдеген түрде тозаққа айдаймыз». (Мәриям, 85-86)

206Бұл жерде жәннәтқа салтанатты және құрметпен баратындар туралы айтылуда.

«Сол уақытта сендер үш бөлімге бөлінесіңдер. (Амал дәптері оңынан берілген) оңшылдар207, нендей жақсы ол оңшылдар! (Амал дәптері соңынан берілген) солшылдар, нендей жаман ол солшылдар208! Озаттар209 алдыңғы қатарда болады». (Уақиға, 7-10)

207Олар үшін жәннәт дайын етілген адамдар туралы сөз болуда.

208Тозаққа кіретін адамдар.

209Яғни иманда, құлшылық пен басқа да ізгі істерде басқалардан озғандарға Аллаһ Тағаланың рахымы басқаларға қарағанда бұрын түседі.

«Олар; Қиямет күні, шақырушыға210 еш бұрылмай ілеседі. Сондай-ақ Рахманның алдында дауыстар бәсеңдейді. Тіпті сыбырдан басқаны естімейсің». (Таһа, 108)

210Яғни; барлық адамдарды бір жерге жиналуға шақыратын періште Исрафил (а.с.).

Яғни адамдар түйелер секілді аяқтарын (дыбыс шығармай) жұмсақ басып, адамдар жиналатын жерге қарай бағынышты түрде беттейді.

Аллаһ Тағала және айтты:

«Аллаһ кімді оңғарса, сонда ол тура жолда. Аллаһ кімді адастырса, оған Аллаһтан өзге жәрдемші таба алмайсың. Біз оларды Қиямет күні, бетімен жер басқан211, сақау және саңыру түрде жинаймыз». (Исра, 97)

211Бұл жерде бетімен шаң-тозаңда жататындар яки бетімен сүйретіліп адамдар жиналатын жерге апарылатындар туралы айтылуда.

Қиямет күнін суреттеуге арналған басқа да аяттар бар.

106-сұрақ:

Қиямет күні адамдардың жиналуы Сүннетте қалай суреттелген?

Жауабы:


Анас ибн Мәликтен (р.а.) келген риуаятта бір адамның Пайғамбарымыздан (с.а.с.): «Кәпір бетімен жер бастырылып қалай жиналады?» деп сұрағаны келтірілген. Ол: «Бұл дүниеде екі аяқта жүргізген Зат Қиямет күні оны бетімен жер бастырып жүргізе алмай ма?»-деп жауап берді.

Бір күні Пайғамбарымыздың (с.а.с.) былай дегені айтылады:

«Расында, сіздер жалаңаяқ, жалаңаш және сүндетке отырғызылмаған халде жиналасыңдар». Сонсоң ол (с.а.с.) мына аятты оқыған:

«Біз сендерді бірінші рет қалай жаратқан болсақ, оны солай қайтарамыз». (Бұхари, Мүслім)

Сонсоң ол (с.а.с.) айтты:

«Қиямет күні шын мәнінде бірінші етіп Ибраһимді киіндіреді». (Бұхари, Мүслім)

Осыған байланысты Айша (р.а.) Пайғамбарымыздан (с.а.с.): «О, Аллаһ елшісі, әйелдер мен еркектер бір-біріне қарай ма?»-деп сұрады. Пайғамбарымыз (с.а.с.): «Жағдайлары өте қиындығынан, ондай ойларға шамалары да келмейді»,-деді. (Бұхари, Мүслім)

107-сұрақ:

Қиямет күні Сотты (әл-Мәуқиф) күтіп тұрғандардың жағдайлары Құранда қалай суреттеледі?

Жауабы:


Аллаһ Тағала айтты:

«(Мұхаммед (с.а.с.)) Аллаһ (Тағала) залымдардың істегендерінен қаперсіз деп әсте ойлама! Шынында Аллаһ, оларды көздер шарасынан шығатын бір күнге дейін кешеуілдетеді. (Сол күні) олар бастарын қақшитып, олардың көздері өздеріне де қайрылмай және жүректері ұшып212, жүгіріп бара жатады213». (Ибраһим, 42-43)

212Яғни олардың жүректері ойлау қабілетін жоғалтады, жүректерде үрейден басқа ешнәрсе болмайды.

213Яғни олар Аллаһ Тағаланың алдында тұратын жерге, сол жиналатын жерге шақырушының шақыруына асығады.

«...ол күні (сенімді) Рух214 және періштелер тізіліп тұрады. Аллаһтың рұқсатынсыз ешкім сөйлемейді әрі дұрысын ғана сөйлейді». (Нәбә, 38)

214Яғни; Жәбірейіл (а.с.).

«(Мұхаммед (с.а.с.)) оларға жақындаған Қиямет күнін ескерт. Сол уақытта жүректер жұтқыншаққа келіп, қылғынып, лоқсушылар болады. Залымдар үшін бір дос та, ықпалды шапағатшы да болмайды». (Ғафыр, 18)

«...мөлшері елу мың жылдық бір күнде». (Мағариж, 4)

Аллаһ Тағала және айтты:

«Әй, екі топ (адамзат пен жын)! Есептеріңді көреміз215». (Рахман, 31)

215Яғни Қиямет күні Біз сендердің іс амалдарың үшін есеп-қисап аламыз.

Басқа да көптеген аяттарды мысал ретінде келтіруге болады.

108-сұрақ:

Қиямет күні Сотты күтіп тұрғандардың жағдайлары Сүннетте қалай суреттеледі?

Жауабы:

Мұндай хадистер өте көп. Ибн Умардан, Аллаһ ол екеуінен разы болсын, келген хадисте Аллаһ Тағаланың:

«Ол күні адамдар, бүкіл әлемнің Раббысы алдында тұрады», деген сөзі туралы Пайғамбарымыз (с.а.с.):

«Олардың кейбіреулері өздері (терлегенінен) терлеріне құлағына дейін батып тұрады»,-деді». (Бұхари, Мүслім)

Әбу Хурайрадан (р.а.) келген және бір хадис бар. Онда Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:

«Қиямет күні адамдардың қатты терлейтіні соншалық, жерге қолдың жетпіс қарындай тереңге тер сіңеді және тер олардың ауыздары мен құлақтарына дейін көтеріледі». (Бұхари, Мүслім)

Осындай басқа да хадистер көп.

109-сұрақ:

Адамдардың амал дәптерлерінің ұсынылуы мен есеп-қисап Құранда қалай суреттелген?

Жауабы:


Аллаһ Тағала айтты:

«Сол күні ұсыныласыңдар. Ешнәрселерің жасырылмайды». (Хаққа, 18)

«Олар, Раббыңның құзырына қатарланып келтіріледі. Оларға: «Бастапқыда жаратқанымыз тәрізді келіңдер» (делінеді)». (Кәһф, 48)

«Ол күні әр үмметтен аяттарымызды жалғанға айналдырғандардан бір топ жинаймыз. Сонда олар топтастырылады216. Олар түгел келген шақта, (Аллаһ): «Аяттарымды толық білмей, жасынға шығардыңдар ма? Ал енді не қылдыңдар?»-дер. Зұлымдықтары себепті оларға айтылған сөз бастарына келеді. Сонда олар сөйлей алмайды». (Нәміл, 83-85)

216 Яғни алғашқы жеткендері кейінгілері келгенше тоқтатылады.

«Сол күні, адамдар, амалдары көрсетілуі үшін217 топ-топ келеді218. Сонда кім тозаңның түйірінің салмағындай жақсылық істеген болса, ол оны көреді. Ал және кім тозаңның түйірінің салмағындай жамандық істеген болса. Ол оны көреді». (Зілзәлә, 6-8)

217Яғни, Аллаһ Тағала оларға өздерінің амалдарын көрсетуші немесе олар өздерінің іс-амалдары үшін оларды не күтіп (марапаттау яки жазалау) тұрғанын көруші.

218Яғни олардың жағдайлары әр түрлі: біреулерін үрей билейді, ал біреулері қорықпайды.

«(Мұхаммед (с.а.с.)) Раббыңа серт, әлбетте оларды түгел сұраққа тартамыз, олардың қылған қылықтарынан». (Хижр, 92-93)

Және Аллаһ Тағала айтты:

«Оларды тоқтатыңдар219. Өйткені олар сұраққа тартылады» (делінеді)». (Саффат, 24)

219Бұл жерде Аллаһ Тағаланың Қиямет күні кәпірлер туралы періштелерге бұйрық беруі туралы айтылуда.

Басқа да көптеген аяттарды мысал ретінде келтіруге болар еді.

110-сұрақ:

Адамдардың амал дәптерлерінің ұсынылуы мен есеп-қисап Сүннетте қалай суреттелген?

Жауабы:


Бұл туралы көптеген хадистер бар.

Мәселен, Пайғамбарымыздың (с.а.с.):

«(Қиямет күні) кімнен толық есеп талап етілсе, ол жазаға ұшырайды», деген сөзі туралы хадисте, Айша (р.а.): «Аса Құдіретті Аллаһ:

«Сонда ол, дереу жеңіл есеппен есептеледі» (Иншиқақ, 8), деген емес пе еді?»-деп сұрағанда, Пайғамбарымыз (с.а.с.) оған: «Бұл (тек қана) көрсетуге220 (қатысты)»-деп жауап берді. (Бұхари, Термизи, Ахмад)

220Бұл жерде есеп-қисап үшін адамдарға амалдарын көрсету немесе оларды таразыларда тарту, әрқайсысына оның істеген барлық амалдары, күнәларын кешірген Аллаһ Тағаланың оған деген шексіз мейірімділігін ол түсінуі үшін, көрсетілетіні туралы айтылуда.

Және Пайғамбарымыздың (с.а.с.) мына сөздерді айтқаны риуаятталған:

«Қиямет күні кәпірді келтіреді және оған: «Маған айт, сенің бүкіл жер бетін толтыратын алтының болса, соларды төлемге беріп құтылуды (қалар ма едің?)221» делінеді. Сонда ол: «Иә»,-дейді. Сол кезде оған: «Сенен бұдан көрі оңай нәрселер туралы өтініліп еді ғой»-делінеді».

221Яғни: осы алтындарды сені күтіп тұрған азаптардан құтылу үшін берер ме едің?


Каталог: ld
ld -> Сабақтың тақырыбы : Баяндауыш
ld -> Таңғажайып алаң ойыны. М.Әділова
ld -> Мақтаның жемісі мақтаның ашылмай қалған немесе шала ашылған қауашағын дейді. Қауашақ ашылады. Қауашақ ішіндегі ұзын талшықтары (түктері) бар өте көп тұқымдар шашылады
ld -> Одонтогенні кісти діляться на кореневі (радикулярні) і коронкові (фолікулярні)
ld -> Одонтогенні пухлини щелеп
ld -> Производство лекарственных препаратов по контрактам: Простанорм г. Томск
ld -> Гбоу впо рниму им. Н. И. Пирогова
ld -> 1. Гомеостаз – дегеніміз не


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   ...   16




©stom.tilimen.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет