Шейх Хафиз ибн Ахмад әл-Хаками АҚида бойынша



бет6/16
Дата09.04.2019
өлшемі2.29 Mb.
#102640
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16

146Яғни, пайғамбар Исаға (а.с.) Мәриям (а.с.) Аллаһ Тағаланың сөзімен яки бұйрығымен, әкесіз жүкті болды.

82-сұрақ:

Елшілердің адамдарға бұйырған және тыйым салған нәрселерге шақырулары өзара сәйкес келе ме?

Жауабы:

Егер құлшылықтың барлық түрлерін, мейлі әңгіме наным туралы болсын, мейлі сөз бен іс туралы болсын, тек қана Жалғыз Аллаһ Тағалаға арнауды және Одан басқа нәрсеге табынатын болса, сол нәрселерге сенбеуді талап ететін құлшылық негіздері яғни бірқұдайшылдық туралы айтар болсақ, алғашқы елшіден соңғы елшіге дейін олардың сөздерінде ешқандай айырма болған емес. Ал құлшылықты іске асыру амалдары болып табылатын намаз, ораза, тағы сол сияқты парыз амалдары туралы айтар болсақ, онда бір қауымға парыз болған нәрселер екінші қауымға парыз болмаған, дәл сол сияқты бір қауымға рұқсат берілген нәрсе екінші қауымға тыйым салынған, бірақ мұның бәрі Аллаһ Тағаланың сынауынан басқа нәрсе емес еді.

Аллаһ Тағала айтты:

«Ол Сондай Аллаһ, ізгі іс жүзінде қайсыларың жақсы, сынау үшін өлім мен өмірді жаратты». (Мүлік, 2)

83-сұрақ:

Жоғарыда аталған құлшылық негіздеріне қатысты мәселелерде елшілер арасында сәйкессіздік болмағанына қандай дәлелдер бар?

Жауабы:

Құранда мұндай дәлелдер екі түрге бөлінеді.

Жалпы және жеке дәлелдер:

Жалпы дәлелдер жайлы айтар болсақ, Аллаһ Тағала айтты:

«Расында әр үмметке: Аллаһқа құлшылық қылыңдар тағуттан147 аулақ болыңдар дейтін елшілер жібердік». (Нахыл, 36)

147«Тоғут» – Аллаһ Тағаладан басқа кез-келген табынылатын нәрсе. Сонымен қатар бұл сөз адамдарды ақиқаттан адастыратын адамдарға да қатысты айтылады.

«(Мұхаммед (с.а.с.)) сенен бұрын бір пайғамбар жіберсек, оған: «Күдіксіз Менен басқа ешбір тәңір жоқ. Онда Маған ғана құлшылық қылыңдар» деп уахи етіп, жібердік». (Әнбия, 25)

«Сенен бұрын Біз жіберген елшілерден сұра: Аллаһтан өзге құлшылық қылатын тәңірлер жасадық па148?» (Зухруф, 45)

148Бұл жерде Аллаһ Тағаланың пайғамбар Мұхаммедке (с.а.с.) миғраж кезінде басқа пайғамбарлардан сұрауы яки сол пайғамбарлар жіберілген адамдардан сұрауы туралы бұйрығы сөз болуда.

Енді жеке дәлелдер туралы айтар болсақ, онда Аллаһ Тағаланың мына сөздерін мысал ретінде келтіруге болады:

«Рас Нұхты еліне жібердік. Сонда ол: «Әй, елім! Аллаһқа құлшылық қылыңдар. Одан басқа тәңір жоқ. Сақтанбайсыңдар ма?»,-деді». (Муминун, 23)

«Самуд еліне туыстары Салихты жібердік: «Әй, елім! Аллаһқа құлшылық қылыңдар. Сендердің Одан басқа ешбір тәңірлерің жоқ»...деді». (Худ, 61)

«Ад қаумына Худты жібердік: Әй, елім! Аллаһқа құлшылық қылыңдар. Сендердің Одан басқа ешбір тәңірлерің жоқ…»-деді». (Худ, 50)

«Мәдианға туыстары Шұғайыбты жібердік: Әй, елім! Аллаһқа құлшылық қылыңдар. Сендердің Одан басқа ешбір тәңірлерің жоқ…»-деді». (Худ, 84)

«Сол уақытта Ибраһим әкесіне және еліне: «Шын мәнінде мен сендердің табынған нәрселеріңнен бездім. Бірақ мені жаратқан Аллаһ басқа. Өйткені Ол мені тура жолға салады…»-деді». (Зухруф, 26-27)

Және Аллаһ Тағала Мұсаның (а.с.) былай дегенін жеткізді:

«Тәңірлерің Аллаһ ғана. Одан басқа ешбір тәңір жоқ, білімі әрнәрсені сыйдырады». (Таһа, 98)

Және Аллаһ Тағала Исаның (а.с.) мына сөздерін жеткізді:

«Әй, Исраил ұрпақтары! Аллаһқа құлшылық қылыңдар. Менің Раббым, әрі сендердің Раббыларың! Өйткені, кім Аллаһқа ортақ қосса, расында Аллаһ оған жәннәтты харам етті. Оның орны тозақ оты. Сондай-ақ залымдар үшін жәрдемші жоқ». (Мәида, 72)

Аллаһ Тағала және айтты:

«(Мұхаммед (с.а.с.)) оларға: «Шын мәнінде мен бір ескертуші ғанамын. Өте Өктем Бір Аллаһтан басқа ешбір тәңір жоқ» де». (Сад, 65)

Осындай басқа да аяттар бұл айтылғанға дәлел бола алады.

84-сұрақ:

Рұқсат етілген және тыйым салынған нәрселерге қатысты жекелеген мәселелер бойынша елшілер адамдарды бағынуға шақырған діни заңдардың бір-бірінен айырмашылығы болғанына қандай дәлелдер бар?

Жауабы:

Оған Аллаһ Тағаланың мына сөздері дәлел:

«Сендердің әрбіреулерің үшін бір жол-жоба қойдық. Егер Аллаһ қаласа еді, барлығыңды бір-ақ үммет қылар еді. Алайда сендерге берген (жол-жобаларында) сынамақшы149. Ендеше жақсылыққа жарысыңдар». (Мәида, 48)

149Адамдарға елшілер арқылы жіберілген діни заңдарды ұстану туралы сөз болуда.

Ибн Аббас, Аллаһ ол екеуінен разы болсын150, айтты:

Бір хадисте Пайғамбарымыз (с.а.с.):

«Біз – пайғамбарлар әкелері бір түрлі анадан туылған бауырлармыз, ал бәріміздің дініміз бір151»,-деген.

150Абдуллаһ ибн Аббас – Пайғамбарымыздың (с.а.с.) немере інісі және сахабасы.

151Бұл хадис барлық пайғамбарлардың шариғаттары (діни заңдары) бір-бірінен өзгеше болғанымен дінінің негізі бір, яғни әкелері бір, аналары әр түрлі болып, әр әйелден туылған балалар секілді екендігін көрсетеді.

Мұндағы «дін» сөзі Аллаһ Тағала өз елшілерімен адамдарға жіберген дінді, өзі түсірген Кітаптарда айтылған бірқұдайшылдықты білдіреді, ал діни заңдарға келер болсақ, олар бұйрықтар мен тыйымдарда, рұқсат етілген және тыйым салынған мәселелерде бір-бірінен ерекшеленіп тұрады. Өйткені, Аллаһ Тағала айтты:

«Ізгі іс жүзінде қайсыларың жақсы, сынау үшін». (Мүлік, 2)

85-сұрақ:

Аллаһ Тағала Құранда барлық елшілер туралы айтқан ба?

Жауабы:


Аллаһ Тағала бізге үлгі-өнегелік мәні бар нәрселерді, сондай-ақ бізге не жеткілікті болса, соны ғана айтқан:

«Және саған бұрынғы пайғамбарларды баян қылдық, сондай-ақ пайғамбарлардың саған баян етпегендеріміз де бар». (Ниса, 164)

Сондықтан Аллаһ Тағаланың егжей-тегжейлі айтқандарына түгел сенеміз, ал Оның жалпылама айтқандарына бүтіндей иланамыз.

86-сұрақ:

Аса Жоғары Мәртебелі Аллаһ Тағала Құранда елшілерден кімдерді аты-жөнімен атаған?

Жауабы:


Құранда аты аталған елшілер:

Адам, Нұх, Идрис, Худ, Салих, Ибраһим, Исмаил, Исхақ, Йақуб, Юсуф, Лут, Шұғайыб, Юнус, Мұса, Харун, Илияс, Зәкәрия, Йахия, Әл-Ясаъ, Зул-Кифл, Дауд, Сүлеймен, Айюб, (Йақубтың) ұрпақтары152, Иса және Мұхаммед (с.а.с.), оларға Аллаһ Тағаланың сәлемі болсын.

152Бұл жерде Йақубтың (а.с.) балалары туралы айтылуда, оның он екі баласы болған.

87-сұрақ:

Елшілерден кімдер «ең абзалдары» деп аталған?

Жауабы:


Олар бесеу, олар туралы Аллаһ Тағала екі жерде жеке-жеке айтқан:

1. Аллаһ Тағала «Ахзаб» сүресінің 7-ші аятында:

«(Мұхаммед (с.а.с.)) сол уақытта пайғамбарлардан уәде алған едік. Сенен, Нұх, Ибраһим, Мұса және Мәриям ұлы Исалардан»,-деген.

2. Аллаһ Тағала «Шура» сүресінің 13-ші аятында:

«(Мұхаммед (с.а.с.)) Аллаһ Нұхқа нұсқау берген нәрселерді және саған уахи еткенімізді, сондай-ақ Ибраһим, Мұса, және Исаға нұсқау берген нәрселерімізді сендерге діни жол қылдық. Дінді мықты орындаңдар да дінде бөлінбеңдер»,-деді.

88-сұрақ:

Бірінші елші кім?

Жауабы:


Адамдардың көзқарастарында қайшылық пайда болғаннан кейінгі153 бірінші елші Нұх (а.с.) болды. Бұл туралы Аллаһ Тағала айтты:

«(Мұхаммед (с.а.с.)) Нұх және одан кейінгі пайғамбарларға уахи еткеніміздей саған да уахи еттік». (Ниса, 163)

153Бұл жерде бұрын тек бір ғана құдайға табынып келген адамдар арасында белгілі бір кезеңде бұтқа табынушылардың пайда болғандығы туралы айтылуда.

Аллаһ Тағала және былай деді:

«Олардан154 бұрын да Нұхтың елі әрі одан кейінгі топтар да жалғанға шығарған еді». (Ғафыр, 5)

154Бұл жерде Мекке мүшріктері туралы сөз болуда.

89-сұрақ:

Ол қайшылықтар қай уақытта пайда болды?

Жауабы:

Ибн Аббас, Аллаһ ол екеуінен разы болсын, айтты:

«Адам мен Нұхтың арасы он ғасыр, бұл арада адамдар Аллаһ Тағала тарапынан түскен заңға бағынып келді де, содан кейін олардың арасында қайшылық пайда болды, Аллаһ Тағала былай деген:

«Сонда Аллаһ қуандырушы, қорқытушы пайғамбарлар жіберді» (Бақара, 213).

90-сұрақ:

Соңғы пайғамбар кім және оған қандай дәлел бар?

Жауабы:

Соңғы пайғамбар Мұхаммед (с.а.с.).

Аллаһ Тағала айтты:

«Мұхаммед сендерден ешбір еркектің әкесі емес. Бірақ Аллаһтың елшісі және пайғамбарлардың соңы». (Ахзаб, 40)

Ал Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:

«Менің үмметімнен отыз өтірікші шығады. Олар өзін пайғамбармын деп жариялайды, (бірақ) соңғы пайғамбар менмін, және менен кейін пайғамбар болмайды». (Термизи, Әбу Дауд, Ахмад, ұзақ хадистің үзіндісі)

Бір күні Пайғамбарымыз (с.а.с.) Әлиге (р.а.) айтты:

«Мұсаға Харун қандай жақын болса, сен де маған сондай жақын болуды қаламайсың ба? Бірақ, менен кейін пайғамбар келмейді». (Бұхари, Мүслім)

Дажжал туралы хадисте Пайғамбарымыз (с.а.с.) былай деген:

«...мен болсам – соңғы пайғамбармын, менен кейін пайғамбар болмайды». (Термизи, Әбу Дауд)

Осындай, басқа да мысалдар көп.

91-сұрақ:

Біздің Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.а.с.) басқа пайғамбарлардан немен ерекшеленеді?

Жауабы:


Пайғамбарымыздың (с.а.с.) басқалардан көптеген ерекшелігі бар, оларды былайша топтауға болады:

Сондай-ақ, ол – Адам (а.с.) ұрпақтарының мырзасы, бұған Аллаһ Тағаланың мына сөздерінің түсіндірмесі дәлел бола алады:

«Сол пайғамбарлардың біреулерін кейбіреулерінен артық еттік155. Аллаһ олардың кейбірімен сөйлескен156, кейінің дәрежесін көтерген». (Бақара, 253)

155Яғни: Олардың базбіреулеріне берілмеген кемелдік сапасы базбіреулеріне берілген.

156Мұндай елшілер – Мұса және Мұхаммед, ол екеуіне Аллаһтың сәлемі болсын.

Пайғамбарымыздың (с.а.с.) мына сөздері де дәлел болады:

«Мен – Адам ұрпағының мырзасымын, (бірақ онымен) көкірек көтермеймін». (Термизи, Ибн Мәжәһ, Ахмад, Әбу Дауд)

Және ол барлық адамдарға жіберілген. Аллаһ Тағала айтты:

«(Мұхаммед (с.а.с.)): Әй, адам баласы! Мен барлығыңа Аллаһтың елшісімін» де». (Ағраф, 158)

Аллаһ Тағала және былай деді:

«Сені біртұтас адам баласына қуандырушы, қорқытушы етіп қана жібердік». (Сәбә, 28)

Ал Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:

«Бұрынғы (пайғамбарлардан) ешкімге берілмеген бес (нәрсе) маған берілді: Маған үреймен жәрдем берілді, (ол менен) бір ай (жүріп жететін) қашықтықта (өмір сүріп жатқан) дұшпандарымның жүрегін ұшырады, жер беті мен үшін мешіт және пәктену құралы болды157, сондықтан менің үмметімнен біреуді намаз уақыты қай жерде тапса, (сол жерде) намазын оқи берсін, бұрынғы пайғамбарлардың ешқайсысына рұқсат етілмеген соғыстан түсетін олжа маған рұқсат етілді, маған шапағат ету құқығы берілді158, және (сондай-ақ, бұрын) әрбір пайғамбар өз қауымына ғана жіберілген болса, мен барлық адамдарға жіберілдім». (Бұхари, Мүслім)

157Бұл, әлбетте, барлық мұсылмандарға да тиісті.

158Бұл жерде Қиямет күні Аллаһ Тағала алдында адамдарға шапағат ету туралы айтылуда.

Пайғамбарымыздың (с.а.с) біз айтпаған және көптеген хадистерде баян етілген басқа да ерекшеліктері бар.

92-сұрақ:

Пайғамбарлардың мұғжизалары деген не?

Жауабы:

Мұғжиза деген қарапайым өмірде ұқсасы жоқ, сезімнің оянуына қатысты табиғаттан тыс ғажайып құбылыстар.

Олардың арасында сезім (яғни көру, есіту) арқылы қабылданатындары бар. Мәселен, жартастан түйенің шығуы159, аса таяқтың айдаһарға айналуы160, жансыз заттардың сөйлеуі, тағы басқалар.

159Бұл жерде пайғамбар Салихтан (а.с.) Самуд еліндегі тайпалар оның сөзінің растығына дәлел ретінде жартастан түйе шығаруды талап еткендегі Салих пайғамбардың (а.с.) мұғжизасы туралы сөз болуда.

160Бұл жерде перғауынның сиқыршыларының алдында асасын жерге тастағанда жыланға айналған Мұсаның (а.с.) мұғжизасы сөз болуда.

Олардың арасында ғылым арқылы қабылданатын рухани ғажайыптар бар, мәселен, Құранның мұғжизалары.

Ал біздің Пайғамбарымыз (с.а.с.) туралы айтар болсақ, бұрынғы пайғамбарлардың қайсысы қандай ғажайыптар жасаған болса, Пайғамбарымызға (с.а.с.) солардың бәрін де жасай алатын қабілет берілді, сондай-ақ ең ұлы нәрселерді істеу қабілеті оған әрдайым беріліп тұрды.

Пайғамбарымыздың (с.а.с.) көзбен көріп, құлақпен есітуге болатын мұғжизалары ретінде айдың екіге бөлінгені161, құрма дөңкесінің түйеше боздағаны162, Пайғамбарымыздың (с.а.с.) саусақтарының арасынан судың атқылап шыққаны163, қойдың сирағының сөйлегені164, тағамның Аллаһ Тағаланы дәріптеп мадақ айтқаны165 туралы хабарларды және оның мұғжизасы туралы басқа да сахих хабарларды айтуға болады.

161Бұл туралы Құранда «Қамар» сүресі, 1-ші аят және Анас ибн Мәликтің (р.а.) сөзінен алып Бұхари мен Мүслім риуаят еткен хадисте:

«Мекке мүшриктері Аллаһ елшісінен (с.а.с.) қандай да бір дәлел келтіруді талап етті және ол айдың екіге бөлінуін көрсетті», делінген.

162Бұл туралы хабар Жабир ибн Абдуллаһтың, ол екеуінен Аллаһ разы болсын, сөзінен алып Бұхари мен Насаи риуаят еткен хадисте айтылады:

«Аллаһ елшісінің (с.а.с.) мешітінде қыблаға қараған дуал жанында, кезінде Пайғамбарымыз (с.а.с.) үстіне шығып хұтба айтатын құрма дөңкесі жататын. Кейін мінбер құрылған соң әлгі дөңкеден буаз аруана боздағандай дыбыс есітілді де, Аллаһ елшісі (с.а.с.) мінберден түсіп, оның үстіне қолын қойғанша тоқтамады».

Басқа да хабарда Жабир ибн Абдуллаһ, ол екеуінен Аллаһ разы болсын:

«…қашан оны көкірегіне қысып құшақтап оны жұбатқанда, ол дөңке жас нәрестедей өксіп жатып кейін (бірте-бірте) тынышталды» деп айтқаны риуаятталады.

163Және бір хадисті Бұхари мен Мүслім Жабир ибн Абдуллаһтың сөзінен келтіреді:

«Худайбия күні адамдарды шөл қыса бастады. Пайғамбарымыздың (с.а.с.) алдында, ол дәрет алу үшін пайдаланылатын суы бар ыдыс жатқан-ды, адамдар Пайғамбарымыздың (с.а.с.) маңына келе бастады. Аллаһ елшісі (с.а.с.): «Сендерге не керек?»-деп сұрады. Олар айтты: «О, Аллаһтың елшісі, сендегі ыдыстағы судан басқа бізде дәрет алуға, ішуге де су жоқ». (Жабир) айтты: «Сол кезде Пайғамбар (с.а.с.) қолын сол ыдысқа салды, және саусақтарының арасынан су атқылап шыға бастады да біз шөлімізді қандырдық және дәрет алдық».

Бұл хадисті риуаят етуші Жабирден сұрады: «Сол күні сендер қанша (адам) едіңдер?» Ол жауап берді: «Біз жүз мың болғанымызда да су жетер еді, ал біз бір жарым мың (адам) едік».

164Хайбар алынғаннан кейін бір яһуди әйелдің Пайғамбарымызға (с.а.с.) қойдың сирағын (пісіріп әкеліп) алдына тартқанда, қойдың аяғының сөйлегені жайлы Бұхари, Мүслім және Әбу Дауд келтірген хадисте Аллаһ елшісі (с.а.с.) еттің уланғанын біліп, әйелді шақырып, бұны кім істегенін сұрағанда, әйел: «Бұл туралы (яғни еттің уланғаны жайлы) кім хабарлады?»,-деді. Пайғамбарымыз (с.а.с.): «Мен қолымда ұстап тұрған (мынау) аяқ»-деп жауап берді.

165Бұл туралы Бұхари мен Термизи, Абдуллаһ ибн Масъудтың (р.а.) сөзінен алып риуаят еткен ұзақ хадисте, сонымен бірге, былай делінген:

«Аллаһ елшісінің (с.а.с.) саусақтарының арасынан су атқылап шыққанын мен де көрдім, және біз ол жеген кезде тағамның Аллаһ Тағалаға мадақ айтқанын жиі есітетінбіз».

Алайда мұның бәрі бұрынғы пайғамбарлардың уақыты бітуіне байланысты тоқтап қалған және олар туралы естеліктерден басқа ешнәрсе қалмаған мұғжизаларына ұқсайды. Ал мәңгілік және теңдесі жоқ мұғжиза Құран туралы айтар болсақ, ол ешуақытта тоқтап қалмақ емес. Аллаһ Тағала бұл туралы:

«Оның алдынан да, артынан да бос сөз келмейді (араласпайды). Аса Дана, Өте Мақтаулы Аллаһ тарапынан түсірілген». (Фуссилат, 42)

93-сұрақ:

Құранның ешқандай теңдесі жоқ екеніне не дәлел бар?

Жауабы:

Қасиетті Құранның жиырма үш жыл уақыт аралығында бөлік-бөлік болып түскені баршаға жақсы белгілі. Сол уақыттың бәрінде Құран ең бір шешен адамдарға арнап:

«Ендеше, егер олар шыншыл болса166, Құран сияқты бір сөз келтірсін» (Тур, 34), деген сөздермен талап қойғаны Құранның ешбір теңдесі жоқ екенінің дәлелі.

166Яғни, егер кәпірлердің: «Мұхаммед жоғарыдан уахи алмайды, Құран аяттарын өзі ойдан шығарады»,-деген сөздері рас болса.

Және Құранда айтылды:

«Сол сияқты он сүре келтіріңдер» де». (Худ, 13)

«Осы тәрізді бір сүре әкеліңдер» де». (Юнус, 38)

Алайда Құранның әріптері мен сөздері олардың өзара сөйлесіп, шешендікте жарысып және бір-біріне мақтанысып жүрген әріптері мен сөздері сияқты болса да, сондай-ақ олар қалайда жауап беруді қаласа да олардың ешқайсысының (бір сүре жасап келуге) шамасы келген жоқ. Сол кезде Құранда олардың әлсіздігін және Құранның теңдесі жоқ екенін айғақтайтын оларға арналған мына сөздер пайда болды:

«(Мұхаммед (с.а.с.)) «Егер адамдар, жындар осы Құранның ұқсасын келтіруге жиналса, тіпті олар, бір-біріне көмекші болса да келтіре алмайды» де». (Исра, 88)

Ал Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:

«Күдіксіз әрбір пайғамбарға адамдар сенетіндей кереметтер берілген167, ал маған Аллаһ тарапынан түсірілген аяттар берілді(2) және мен Қиямет күні менің үмметім басқалардың (кез-келгенінің) үмметінен көп болады деп үміттенемін». (Бұхари, Мүслім)

167Бұл жерде адамдардың пайғамбарға сене бастауына себеп болатын түрлі кереметтер (мұғжизалар) жасау қабілеті туралы сөз болуда.

168Бұл жерде басқа пайғамбарлардың мұғжизаларынан ерекше бүгінгі күнге дейін өмір сүріп келе жатқан Құран туралы айтылуда.

Адамдар Құранның теңдесі жоқ екендігі туралы, ондағы сөйлемдердің құрылымы, мазмұны және өткен уақыт пен болашақтағы уақиғалар жайлы хабарлар туралы көптеген кітаптар жазды, әйтсе де олардың жазғандары Құран туралы айтылуы мүмкін нәрсенің болмашы бір бөлігі ғана.

94-сұрақ:

Қиямет күніне иман келтірудің міндетті екеніне не дәлел бар?

Жауабы:

Аллаһ Тағала айтты:

«Расында сондай бізге жолығуларын үміт етпегендер169 дүние тіршілігіне мәз болып сонымен көңілдері жай170 тапқандар, солар, аяттарымыздан хабарсыз. Осылардың істеген күнәлары себепті орындары тозақ». (Юнус, 7-8)

169Яғни, олар өлген соң қайта тірілу жоқ және өз іс-амалыңа жауап бермейсің дейтіндер

170Яғни, тек осы өмірде қуаныштылар

«Шын мәнінде сендерге уәде етілген Қиямет171, әрине, рас. Әлбетте Қиямет болады». (Зәрият, 5-6)

171Бұл жерде қайта тірілу және марапаттау немесе жазалау туралы сөз болуда.

Аллаһ Тағала айтты:

«Расында Сағат172 келеді. Онда шәк жоқ». (Ғафыр, 59)

172Яғни, Қиямет күні

Дәлел ретінде басқа да аяттарды келтіруге болар еді.

95-сұрақ:

Қиямет күніне иман келтіру дегеннің мәнісі не және ол не нәрсені білдіреді?

Жауабы:


Мұндай иман келтіру ол күннің сөзсіз келетініне шәк-шүбәсіз сенуді және сол сенімге сәйкес амалдар істеуді білдіреді. Ал бұл сенімнің құрамдас бөліктеріне келер болсақ, ол сағаттың келуінен бұрын болатын белгілеріне сенім дегенді білдіреді: өлімге, сондай-ақ сынауға, қабір азабы мен қабір рахатына, Сұр үрленуіне, қабірлерден адамдардың қайта шығуына (қайта тірілуге), Қиямет күнінің қорқыныш-үрейіне, сондай-ақ адамдардың махшарда жиналуына, адамдардың амал дәптерлеріне, Таразы құрылатынына, Сират көпіріне, Кәусарға, шапағат жасау және де басқа барлық нәрсеге, сондай-ақ бақыт, қуаныш, шаттықтың ең жоғары дәрежесі Аллаһ Тағаланың дидарын көру мүмкіндігі берілетін жәннәттағы рахатқа және Аса Құдіретті және Ұлы Аллаһ Тағаладан алыс болғандардың көрер қиындығы мейілінше ауыр болатын тозақ азабына сену.

96-сұрақ:

Бұл Сағаттың қашан келетінін біреулерге белгілі ме?

Жауабы:


Бұл Сағаттың қашан келетіні жайлы білімді тек Аллаһ Тағала ғана біледі. Бұл туралы Аллаһ Тағаланың Өзі былай деген:

«Әрине Қиямет мерзімінің мәліметі Аллаһтың қасында. Жаңбырды Ол жаудырады, Ол жатырдағыларды біледі. Ешкім ертең не істейтінін білмейді әрі ешкім қай жерде өлерін де білмейді». (Луқман, 34)

«(Мұхаммед (с.а.с.)) олар сенен Қияметтің қашан болатынын сұрайды: «Шынында оның мәліметі Раббымның қасында, оның мезгілін Ол ғана білдіреді. Көктер мен жердегі ауыр жағдай (Қиямет) сендерге кенеттен-ақ келеді» де». (Ағраф, 187)

Аллаһ Тағала сондай-ақ былай деді:

«(Мұхаммед (с.а.с.)) олар саған: «Қиямет қашан болады?»-деп сұрақ қояды. Ол жөнінде түсінік беру сенің ісің бе? Оның қорытындысы Раббыңа байланысты». (Назиғат, 42-44)

Ал Жәбірейіл (а.с.) Пайғамбарымыздан (с.а.с.):

«Маған Қиямет қашан болатынын айт»-деп сұрағанда, ол: «Бұл жайында сұралушы сұраушыдан жақсы білмейді»-деп жауап берген. Сонан соң ол Күннің жақындағандағы белгілерін атаған-ды.

Бұл хадистің басқа бір түсіндірмесінде Пайғамбарымыз (с.а.с.):

«(Бұл Күннің қашан келетіні туралы ілім) Аллаһ Тағаладан ешкім білмейтін бес нәрсеге жатады» деп, сонан соң жоғарыда айтылған аятты оқыған173». (Бұхари, Мүслім, ұзақ хадистен үзінді)

173Бұл жерде «Луқман сүресінің» 34-ші аяты туралы айтылуда.

97-сұрақ:

Құранда Қиямет күнінің жақындау белгілерінің қайсысы келтірілген?

Жауабы:

Ол белгілер туралы Аллаһ Тағала айтты:

«Олар, өздеріне періштелердің келуін, немесе Раббыңның келуін174, не Раббыңның кей белгілерінің175 келуін ғана күте ме? Раббыңның белгілерінен кейі келген күні176, бұрыннан иман келтірмеген немесе сенімі бойынша бір қайыр істемеген біреудің иманы пайда бермейді». (Әнғам, 158)

174Яғни, бұлар қашан Қиямет күні Аллаһ Тағаланың алдында тұратын және Ол ақырғы шешім қабылдайтыны

175Бұл жерде сенбеуге мүмкін болмайтын, бірақ ол кезде еш пайда келмейтін Қиямет күнінің жақындығын білдіретін белгілер туралы айтылуда.

176Бұл жерде өлім сәтінің жақындығы туралы айтылуда.

«Оларға айтылған (Қиямет) бастарына келген кезде177 олар үшін жерден бір жануар178 шығарамыз да ол, оларға адамдардың аяттарымызға мүлдем сенбегендіктерін айтады». (Нәміл, 82)

177Бұл жерде Қиямет күні жақындап қалғаны, адамдардың сол кезде тап болатын апаттары туралы айтылуда.

178Қиямет күнінің белгілерінен болып табылатын бұл жануар туралы көптеген хадистерде айтылған.

«Йәжуж-Мәжуж179 ағытылып, әрбір төбеден келгенге дейін. Ол шын уәде жақындаса180…» (Әнбия, 96-97)

179Йәжуж және Мәжуж – қиыр шығыста қорғанның ар жағында өмір сүретін, адамдарға дұшпан, жан-заттар. Ол қорған – дуалды екі таудың арасында Зул-Қарнайн соққан, ол Қиямет күнінің алдында қирайды.

180Бұл жерде Қиямет күні туралы айтылуда.

«(Мұхаммед (с.а.с.)) ендеше аспанның бір ашық түтін келтіретін күнін күт». (Духан, 10)

«Әй, адам баласы! Раббыларыңнан қорқыңдар. Расында Қияметтің сілкінісі үлкен нәрсе». (Хаж, 1)

98-сұрақ:

Қиямет күнінің жақындау белгілерінің қайсысы Пайғамбарымыздың (с.а.с.) Сүннетінде келтірілген?

Жауабы:

Мысал ретінде күннің батыстан шығатыны181 туралы хадистерді, жануар182 туралы айтылатын хадистерді, Дажжалдың шығуы183 сияқты және қантөгіс шайқас, сондай-ақ түрлі апаттар туралы айтылатын хадистерді, Исаның (а.с.) жерге түсуі184 жайлы баяндайтын хадистерді келтіруге болады.

181Қиямет күніне аз қалғанда күннің батыстан шығаты туралы белгілі хадистер көп. Солардың бірінде Пайғамбарымыздың (с.а.с.) былай дегені айтылады:

«Күн батыстан шыққанша ол Сағат (Қиямет күні) келмейді, ал ол (сол жақтан) шыққан кезде адамдар оны көреді, барлығы сенеді, бірақ бұл егер ол (адам) бұрын иман келтірмеген болса, ол кезде оның (ендігі болған) иманы ешкімге пайда бермейді». (Бұхари, Мүслім)

182Бұл жануардың пайда болуы (немесе көрінуі) туралы Мүслім, Ахмад және Әбу Дауд келтірген ұзын хадисте риуаят етілген. Онда Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:

«(Сендер) он белгіні (көрмейінше) бұл Сағат келмейді: күннің батыстан шығуы және осы жануардың көрінуі…».

183Дажжал, оған Аллаһтың лағынеті болсын, туралы айтылған хадистер өте көп. Олардың көпшілігі Бұхари мен Мүслімнің «Сахихтерінде» келтірілген. Солардың ең қысқасы:

- Уқба ибн Умар әл-Ансаридың сөзінен оның бір күні Хузайфа ибн Йаманға (р.а.) барғаны баяндалады. Дажжал туралы ол Аллаһ елшісі (с.а.с.) не айтқаны жөнінде Хузайфа ибн Йаманнан (р.а.) айтып беруді өтінеді. Сонда ол Пайғамбарымыздың (с.а.с.):

«Шын мәнінде, Дажжал келеді, және онымен бірге су мен от болады, адамдарға су боп көрінетіні – алаулаған от, ал от боп көрінеті сап-салқын су болады, сендерден кім сол күнге жетсе, от боп көрінгенге ұмтылсын, ол ақиқатында жақсы су боп шығады» дегенін жеткізген.

- Уқба: «Мен де Хузайфаның сөздерін растайтын (әңгімені) есіттім», деді. (Мүслім)

184Исаның (а.с.) көктен түсетіні туралы да хадистер өте көп. Әбу Хурайрадан (р.а.) келген хадисті мысалы ретінде көрсетелік: Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:


Каталог: ld
ld -> Сабақтың тақырыбы : Баяндауыш
ld -> Таңғажайып алаң ойыны. М.Әділова
ld -> Мақтаның жемісі мақтаның ашылмай қалған немесе шала ашылған қауашағын дейді. Қауашақ ашылады. Қауашақ ішіндегі ұзын талшықтары (түктері) бар өте көп тұқымдар шашылады
ld -> Одонтогенні кісти діляться на кореневі (радикулярні) і коронкові (фолікулярні)
ld -> Одонтогенні пухлини щелеп
ld -> Производство лекарственных препаратов по контрактам: Простанорм г. Томск
ld -> Гбоу впо рниму им. Н. И. Пирогова
ld -> 1. Гомеостаз – дегеніміз не


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16




©stom.tilimen.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет