Шейх Хафиз ибн Ахмад әл-Хаками АҚида бойынша



бет5/16
Дата09.04.2019
өлшемі2.29 Mb.
#102640
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16

«Ол көктен жерге дейін істі игереді103. Сосын сендердің санауларың бойынша, мың жыл шамасындағы бір күнде (амалдар) Оған көтеріледі104». (Сәжде, 5)

103Мұндағы «іс» – әмір (бұйрық) деген сөз Аллаһ Тағаланың тағдыр еткені, сондай-ақ дінге байланысты Оның бұйрығы, басқаша айтқанда, діни заң (шариғат) туралы айтылуда.

104Бұл сөздерге түрліше түсінік берілген. Мәселен, періштелердің Аллаһ Тағаланың бұйрығымен жерге түсіп, сонсоң Оның құлдарының істері жайлы айту үшін қайта көтерілуі туралы.

Жоғарыда аталғанға кімнің білімі мен құлшылығы толығымен сәйкес келсе, ол адамға Жалғыз Аллаһ Тағала жетіп асады. Бұл айтылған сөз Аллаһ Тағаланың бәрін қамти алатын ілімі, Оның есітуі, көруі, өмірі, мәңгілік бар екендігі және басқа да сипаттарына куәлік бергендерге де қатысты, бірақ мұндай қабілет, мұндай куәлік беру қабілеті, басқалардан иманы озық тұрған, (Аллаһ Тағалаға) жақындарға ғана нәсіп болған.

68-сұрақ:

Аллаһтың есімдері мен сипаттарындағы жалғыздығының қарама-қарсысы не?

Жауабы:

Мұның қарама-қарсысы – Аллаһ Тағаланың есімдеріне, сипаттарына және аяттарына (белгілеріне) қатысты нәрселерде әртүрлі бұрмалаулар. Олар үш түрлі:

- Аллаһ Тағаланың есімдерінің хақиқи мазмұнын теріске шығарып, бұл есімдермен пұттарды атап, өлеңдерге бірдеңелерді қосып немесе бірдеңелерді алып, олардан, мысалы, әл-Иләһ (Тәңір) деген сөзден – әл-лат, әл-Азиз (Аса Үстем) есімінен – әл-узза, әл-Мәннән (Жарылқаушы) есімімен манат деген атауларды105 қолдан жасап алған көпқұдайшылдардың бұрмалаулары.

105Әл-ләт, әл-узза, және манат – исламға дейінгі арабтар табынған бұттардың аттары.

- Аллаһ Тағаланың сипаттарын қалай қабылдау қажет екеніне өздерінше түсінік беріп, оларды адамдарға тән қасиеттерге ұқсатқан мушәббиһтердің106 бұрмалаулары.

106«Мушәббиһтер» («тәшбиһ» сөзінен алынған, мағынасы – ұқсату) – антропоморфистер, Аллаһ Тағаланы адам келбетінде (көзге) елестетушілер.

Бұл бұрмалау көпқұдайшылдардың бұрмалауларына ұқсас, өйткені, олар жаратылғандарды Жаратушыға теңестіреді, ал мыналар Аса Жоғары және Өте Пәк (әл-Қуддус) Аллаһ Тағаланы түрлі жаратылғандар деңгейіне дейін төмендетеді де, соларға ұқсатады. Муаттилдердің107 бұрмалауы, олар Аллаһ Тағаланың сипаттарын мойындамайды әрі оларды екіге бөледі.

107«Муъаттиллер» («таътил» сөзінен алынған, мағынасы – айыру, теріске шығару) – Аллаһ Тағаланың сипаттарының бар екенін теріске шығарушылардың (яғни, муътазилдердің) бір атауы.

Олардың кейбіреулері Аллаһ Тағаланың есімдерін мойындайды да, бірақ осы есімдеріне тән кемел сипаттарын теріске шығарады. Олар: «Мейірімсіз (яғни мейірімі жоқ) Мейірімді, білімсіз Білуші, есіту қабілетінсіз Есітуші, көру қабілетінсіз Көруші, қуаты жоқ Құдіретті, тағы басқа»,-дейді.

Ал басқалары Аллаһ Тағаланы есімдері де, сипаттары да жоқ абсолютті жоқтық деп түсіндіріп, Аллаһ Тағаланың есімдерін де, Оған тән сипаттарын да ашық және түгелдей теріске шығарады.

Аллаһ Тағала Пәк! Ол, әділетсіздер мен бұрмалаушы және теріске шығарушылардың айтқандарынан Тым Жоғары, өйткені, Аллаһ Тағала айтты:

«Ол, көктер мен жердің әрі арасындағылардың Раббы. Сондықтан Соған құлшылықта сабырлы бол108! Оған аттас (біреуді) білетінің бар ма?109» (Мәриям, 65)

108Бұл жерде Аллаһ Тағалаға құлшылық етуде барынша күш салып, құлшылықты өте жақсы орындауға әрекет жасау қажеттігі айтылуда.

109Бұл жерде «Аллаһ» есімі туралы сөз болуда. Бұл сөздердің жалпы мән-мағынасы Аллаһ Тағала секілді ешкімнің жоқ екендігіне саяды.

«Ешнәрсе Ол сияқты емес. Ол Аллаһ, әрнәрсені Есітуші, Толық Көруші». (Шура, 11)

«Өйткені, Аллаһ, олардың алдындағыны да, арттарындағыны да біледі. Басқалар оны толық білмейді». (Таһа, 110)

69-сұрақ:

Аллаһ Тағаланың жалғыз екендігін (таухид) мойындаудың барлық түрлері, біреуіне қайшы келген нәрсенің барлығына да қайшы келетіндей, өзара соншалықты тығыз байланысты ма?

Жауабы:

Әлбетте. Олар шындығында да өзара ажырамастай бір-бірімен тығыз байланысты және бір нәрседен көпқұдайшылдыққа түскен адам қалған түрлеріне де қатысты көпқұдайшыл болып қалады. Аллаһ Тағаладан басқа әлдебіреуге жалбарыну, тек Аллаһ Тағаланың құдіреті жететін мәселеде әлдебіреуге өтініш білдіру бұл айтылғанға мысал бола алады.

Мұндай жалбарынулар жай ғана бас ию емес, сол бас июдің мән-мағынасы болып табылады, өйткені, ол Аллаһ Тағалаға арналмады, Аллаһ Тағалаға ғана тән құдайлық болмысты мойындауға кереғар көпқұдайшылдық болып шығады. Егер адам баласы «Бұл мәселені Аллаһ Тағаладан басқа біреулер шеше алады» деп, бір игілікке жету үшін немесе бір зұлымдықты қайтару үшін өз қажетін қанағаттандыру мақсатында (әлдебіреуге) жалбарынса, бұл Аллаһ Тағаланы бірден-бір Құдай етіп мойындауға кереғар көпқұдайшылдықтың көрінісі болады. Себебі, мұндай адам Аллаһ Тағаланың патшалығындағы (билігіндегі) бір нәрселерге Аллаһ Тағаламен қатар әлдебіреулер бұйрығын өткізе алады деп есептейді, өйткені, ол сол біреулер алыстан болса да, жақыннан болса да кез-келген уақытта, қай жерде болса да өтініш-тілегімді есітеді деп күмәнсіз сеніммен оларға жалбарынады. Кейбіреулер мұндай істерін жасырмайды да. Бірақ, мұндай іс-әрекеттер Аллаһтың есімдері мен сипаттарындағы жалғыздығына кереғар көпқұдайшылдықтың көрінісі болып табылады. Өйткені, бұл Аллаһ Тағаладан басқа қашықтыққа тәуелсіз, қаншалықты алыста болса да барлық дыбысты есітуге қабілетті тағы басқа біреулер бар деп білу болып отыр. Сонымен, Аллаһ Тағаланың құдайлық болмысына қатысты көпқұдайшылдықтың көрінісі Аллаһ Тағаланы бірден-бір жалғыз Құдай және белгілі есімдер мен сипаттардың жалғыз Иесі екендігін мойындауға қайшы келетін көпқұдайшылдыққа сөз жоқ апарады.

70-сұрақ:

Періштелерге иман келтірудің міндетті екендігіне Құран мен Сүннетте қандай дәлелдер бар?

Жауабы:


Құранда мұндай дәлелдер көп. Мәселен, Аллаһ Тағала айтты:

«Періштелер Раббыларын дәріптей мақтап, жердегілерге жарылқау тілейді». (Шура, 5)

«Расында Раббыңның қасындағылар110 Оған құлшылық қылудан менменсінбейді де, Оны дәріптеп, Оған сәжде қылады». (Ағраф, 206)

110Бұл жерде періштелер туралы айтылуда.

«Кім Аллаһқа, періштелеріне, елшілеріне, сондай-ақ Жәбірейіл, Микаилге дұшпан болса, әлбетте, Аллаһ Тағала кәпірлерге дұшпан». (Бақара, 98)

Ал періштелерге иман келтірудің парыз екендігі туралы Сүннеттегі дәлелдер жайлы айтар болсақ, біз Жәбірейіл (а.с.) туралы және басқа да хадистерді бұған дейін келтіргенбіз және Мүслім «Сахихында» Аллаһ Тағала періштелерді нұрдан жаратқандығы туралы111 хадисті келтірген, сондай-ақ періштелер жайлы хадистер өте көп.

111Бұл хадисте Пайғамбарымыз (с.а.с.):

«Періштелер нұрдан жаратылған, жындар – жалыннан, ал Адам – сендерге бұрын айтылған нәрседен», деген. («Мұндағы жалын – түтінсіз». «Рахман» сүресінің 15-ші аятына қараңыз).

71-сұрақ:

Періштелерге иман келтірудің мағынасы не?

Жауабы:

Періштелерге иман келтіру дегеніміз – олардың хақиқи бар екеніне және олар Аллаһ Тағаланың жаратқан махлұқтары екеніне, сондай-ақ Аллаһ Тағаланың билігінде және Аллаһ Тағалаға бағынышты екендігіне шүбәсіз сену.

Олар туралы Аллаһ Тағала айтты:

«...(періштелер) ардақты құлдар. Олар, Одан оза сөз сөйлемейді. Сондай-ақ олар Оның әмірін ғана орындайды». (Әнбия, 26-27)

«Олар, Аллаһтың өздеріне берген әмірлеріне қарсы келмейді. Не бұйырылса, соны орындайды». (Тахрим, 6)

«Оның қасындағылар Оған құлшылық қылудан дандайсымайды да шаршамайды. Олар күндіз-түні Аллаһты дәріптеуден жалықпайды». (Әнбия, 19-20)

Сондай-ақ, періштелер зерігу, шаршау дегенді білмейді.

72-сұрақ:

Аллаһ Тағала белгілі бір міндет жүктеп, белгілі мақсатпен жаратқан періштелердің қандай түрлері бар?

Жауабы:


Мұндай періштелердің түрлері көп: олардың арасында елшілерге уахи жеткізу тапсырылған Сенімді Рух – Жәбірейіл (а.с.) бар.

Олардың арасында жаңбыр жаудыру міндеттелген Микаил (а.с.) бар.

Олардың арасында Қиямет күні Сұр үрлеу міндеттелген Исрафил (а.с.) бар.

Олардың арасында адамдардың жанын алу міндеті жүктелген өлім періштесі және оның жәрдемшілері бар.

Олардың арасында адамдардың іс-амалдарын қадағалау жүктелген ардақты жазушылар бар.

Олардың арасында адамдарға алды-артынан үрейлендіретін қауіп-қатерден сақтайтын періштелер бар.

Олардың арасында жұмақ пен оның рахаттарын бақылаушы Ризуан және онымен бірге болатын періштелер бар.

Олардың арасында тозақ пен оның азаптарын қадағалайтын Мәлик және онымен бірге болатын тозақтың он тоғыз басшылары және тағы басқалар бар.

Олардың арасында қабірде өлгендерден сұрақ алатын Нәкир мен Мункар бар.

Олардың арасында Аллаһ Тағаланың Аршын көтеріп тұрушы періштелер бар.

Олардың арасында әйелдердің жатырындағы ұрықты қадағалайтын, нәрестенің бейнеленуін бақылайтын және оның тағдырын жазатын періштелер бар.

Олардың арасында көктегі (Әл-Байтул-Маъмур) мешітке кіріп, қажылық ететін періштелер бар. Олардың көптігі сондай әр күні жетпіс мың періште кіреді де, содан Қиямет күніне дейін қайта кіруіне кезек жетпейді. Сондай-ақ Аллаһ Тағаланы есіне алып бас қосқан адамдардың жиындарына қатысып, соларды жер бетінен іздеп жүретін періштелер бар.

Және олардың арасында сапқа тұратын және шаршау дегенді білмейтін періштелер бар.

Олардың арасында рукуғ және сәжде жасап, кеуделерін тіктемей сол қалпы тұратын періштелер бар.

Және бұлардан басқа да періштелер бар, өйткені, Аллаһ Тағала:

«Раббың жасақтарының санын112 Өзі ғана біледі. Бұл113 адамдар үшін бір насихат114». (Муддассир, 31)

112Бұл жерде періштелер, сондай-ақ Аллаһ Тағаланың басқа да жаратқандары көзде тұтылуда.

113Бұл жерде тозақтың күзетші періштелерінің саны туралы айтылуда.

114Яғни, Аллаһ Тағаланың аса құдіреттілігін оларға ескерту.

Періштелер туралы Құран аяттары мен хадистер (көпшілікке) жақсы таныс.

73-сұрақ:

Кітаптарға иман келтірудің міндетті екендігіне не дәлел бар?

Жауабы:

Мұндай дәлелдер көп. Мысалы, Аллаһ Тағала айтты:

«Әй, мүміндер! Аллаһқа, Оның пайғамбарына, және оған түсірген Кітапқа, сондай-ақ одан бұрынғы түсірген кітапқа иман келтіріңдер115». (Ниса, 136)

115Бұл жерде Аллаһ Тағаланың Құранға дейін пайғамбарларға түсірген және адамдар тарапынан өзгеріске ұшырамаған Кітаптар туралы айтылуда.

«Біз Аллаһқа, бізге түсірілген Құранға әрі Ибраһим, Исмаил, Исхақ, Йақубтарға, ұрпақтарына116 тағы Мұса, Исаға берілген нәрселерге, сондай-ақ Раббылары тарапынан өзге пайғамбарларға берілген нәрселерге иман келтіріп әрі олардың араларын айырмаймыз (бәріне де сенеміз)» деңдер». (Бақара, 136)

116Басқаша айтқанда, яһудилердің әр түрлі тайпаларына.

Осыған ұқсас басқа да аяттар көп.

Жалпы алғанда, Аллаһ Тағаланың:

«Аллаһ түсірген Кітапқа иман келтірдім» де» (Шура, 15), дегенін білудің өзі жеткілікті.

74-сұрақ:

Аллаһ Тағала тарапынан түскен кітаптардың бәрі Құранда айтылған ба?

Жауабы:


Аллаһ Тағала Құранда мына кітаптарды: Таурат, Інжіл, Забур, Ибраһимнің (а.с.) парақтарын және Мұсаның (а.с.) парақтарын атап көрсетеді де, басқалары жайлы жалпы ескертумен шектеледі.

Аллаһ Тағала айтты:

«Аллаһтан басқа ешбір тәңір жоқ. Ол Тірі, мәңгілік бар болып Тұрушы. (Мұхаммед (с.а.с.)) Аллаһ Тағала саған алдындағыны117 растаушы Кітапты118 шындық бойынша түсірді. Және (сенен алдын) Таурат, Інжілді түсірді». (Әли Имран, 2-3)

117Бұл жерде Құранның мазмұны бұрын түсірілген Кітаптарға сәйкес келетіні және оларды растайтыны туралы сөз болуда.

118Бұл жерде Пайғамбарымызға (с.а.с.) түсірілген Құран туралы айтылуда.

«Әрі Даудке Забурды бердік». (Ниса, 163)

«Оған119 Мұсаның нұсқаларындағы нәрселер білдірілмеді ме? Сондай-ақ әмірді орындаушы Ибраһимнің де120». (Нәжм, 36-37)

119Бұл жерде ақиқатты теріске шығарушы және ақиқатты білемін деп негізсіз ұмтылушы адам туралы айтылуда.

120Бұл жерде Ибраһимның (а.с.) хақиқи таухид дінінің бұйрықтарыан титтей де шегінбей Аллаһ Тағаланың барлық сынауынан өткендігі немесе оның бұл дінді толығымен адамдарға жеткізгені жайлы сөз болуда.

«Расында елшілерімізді ашық муғжизалармен121 жібердік. Және елшілермен бірге адам баласының әділ тұруы үшін Кітапты, Таразыны122 (әрнәрсенің өлшеуін) жібердік». (Хадид, 25)

121Бұл жерде Аллаһ Тағала елшілерінің мұғжизалары және олар өздерімен әкелген заңдары туралы сөз болуда.

122Бұл жерде әділдік, тереңірек мағынада – ең жоғары әділдікке құрылған хақиқи дін, барлық бұйрықтар мен тиымдар жайлы айтылуда.

Сонымен, біз Аллаһ Тағаланың Кітапта егжей-тегжейлі айтқандарының бәріне егжей-тегжейлі сенуіміз керек, ал Оның жалпы ескерткендеріне біз де жалпылама сенуіміз қажет.

Аллаһ Тағала мен Оның елшісінің бұйырған нәрселері туралы біздер:

«Аллаһ түсірген кітапқа иман келтірдім»,-дейміз.

75-сұрақ:

Аллаһ Тағаланың кітаптарына иман келтіру нені білдіреді?

Жауабы:


«Аллаһ Тағала тарапынан барлық Кітаптар түскен және ол Кітаптардағы сөздерді Аллаһ Тағаланың айтқаны хақиқи рас» дегенді білдіреді.

Бұл кітаптардың арасында Аллаһ Тағаладан перде тасасынан естілгендері бар, сондай-ақ Періштенің адамдардың ішінен таңдап алынған пайғамбарларға жеткізгендері бар, және Аллаһ Тағала тікелей Өз қолымен жазғандары бар.

Аллаһ Тағала айтты:

«Аллаһ (Тағала) бір адам баласымен көкейіне салу түрінде немесе перде артынан ғана сөйлеседі: не бір елші123 жіберіп, Өз бұйрығымен қалағанын уахи етеді». (Шура, 51)

123Яғни, періштелер

Аллаһ Тағала Мұсаға (а.с.) айтты:

«Әй, Мұса! Шынында сені адамдардан елшілікке және (тікелей) сөйлесугетаңдап алдым124». (Ағраф, 144)

124Яғни, басқалардан сені ерекшелендірдім, олардан сені таңдадым.

«Және Аллаһ Тағала Мұсамен тікелей сөйлескен». (Ниса, 164)

«Ол үшін125 (Таурат) тақтайларында әрнәрсені126 үгіт түрінде ашалап127 жазған едік». (Ағраф, 145)

125Бұл жерде Мұса (а.с.) туралы айтылуда.

126Яһудилердің дүние және дін істерінде білуі қажет нәрселері

127Бұл жерде түсіндіруді қажет етететін барлық заңдарды егжей-тегжейлі түсіндіру туралы айтылуда.

Аллаһ Тағала Иса (а.с.) туралы айта келіп:

«Оған Інжілді бердік…» (Мәида, 46),- дейді.

«Әрі Даудке Забурды бердік». (Ниса, 163)

Бұл туралы уахи жайлы әңгіме болған жерде айтқан едік.

Ал Құран туралы Аллаһ Тағала былай деген:

«Алайда Аллаһ, саған түсіргеніне, оны Өз ғылымымен түсірген128, куәлік етеді және періштелер де куә болады. Негізінде Аллаһ Тағала Куәлікте Жеткілікті». (Ниса, 166)

128Яғни, Ол сені адамдар арасынан таңдап алып, пайғмбарлық міндетті орындай алатыныңды білген.

Аллаһ Тағала ол туралы және былай деген:

«Біз Құранды адамдарға үзінділеп оқуың үшін бөлімдерге айырып, аз-аздап түсірдік129». (Исра, 106)

129Бұл жерде Құран, алғаш Ләухул-Махфуздан дүние аспанына түгелдей түсіріліп, кейін қажеттілігіне сәйкес пайғамбарымыз Мұхаммедке (с.а.с.) бөлек-бөлек боп түсірілгені туралы айтылуда.

«Күдіксіз бұл130, әлбетте әлемдердің Раббының түсіргені. Оны сенімді Рух131 келтірді. Ескертушілерден болуың үшін жүрегіңе қондырды. Ап-ашық бір араб тілінде». (Шуғара, 192-195)

130Бұл жерде Құран туралы айтылуда.

131Бұл жерде Жәбірейіл (а.с.) туралы айтылуда.

«Расында, өздеріне Зікір132 келген кезде қарсы болғандар бар. Шын мәнінде ол, ардақты бір Кітап. Оның алдынан да, артынан да бос сөз келмейді (араласпайды). Аса Дана, Өте Мақтаулы Аллаһ тарапынан түсірілген». (Фуссилат, 41-42)

132Бұл жерде Құран туралы айтылуда.

Және мұндай аяттар көп.

76-сұрақ:

Бұрынғы түсірілген кітаптарға қарағанда Құран қандай орынды иемденеді?

Жауабы:


Бұл туралы Аллаһ Тағала:

«(Мұхаммед (с.а.с.)) саған шынайы түрде Құранды өзінен бұрынғы кітаптарды растаушы және оларды қорғаушы түрінде түсірдік133» (Мәида, 48), деді.

133Бұрынғы кітаптардағы адамдар тарапынан бұрмаланбаған нәрселердің барлығын сақтау туралы айтылуда.

«Осы Құран, Аллаһтан өзгенікі деп жала жапсыруға болмайды. Ол, алдындағыны134 растап, Кітапты135 ашық баян етеді. Әлемдердің Раббы тарапынан екендігіне шәк жоқ». (Юнус, 37)

134Яғни, Аллаһ Тағала тарапынан түсірілген кітаптар

135Бұл жерде Құран туралы айтылуда.

Аллаһ Тағала және айтты:

«Құран бір жасанды сөз емес. Бірақ өзінен бұрынғы кітаптарды растайды. Сондай-ақ иман келтірген ел үшін әрнәрсені136 толық түсіндіретін тура жол және игілік». (Юсуф, 111)

136Бұл жерде түсіндіруді (анықтауды) керек ететін заңдар туралы айтылуда.

Ғұламалар бұл аяттағы «Муһайминан» деген сөзді баяндап, былай деген: «Яғни, Құран Кәрім өзінен бұрынғы кітаптардағы тура риуаяттарды растайды, ал оларға енгізілген өзгерістерді, жалған әңгімелерді жойып, мансұқтайды (үкімін қайтарады). Міне, осы себептен өз иманына берік, бұрынғы кітаптарға иман келтіргендердің барлығы Құранға бас иеді».

Бұл туралы Аллаһ Тағала айтты:

«Бұрын137 өздеріне кітап бергендеріміз Оған138 сенеді. Оларға Құран оқылғанда: «Біз бұған сендік. Рас ол, Раббымыз тарапынан түсірілген хақ сөз. Негізінен бұрыннан-ақ бойсұнған139 едік»,-деді». (Қасас, 52-53)

137Басқаша айтқанда, Құран түсірілгенге дейін. Бұл жерде бұрын түсірілген Таурат және Інжілге ешқандай өзгеріс енгізбеген яһудилер мен христиандр туралы айтылуда.

138Яғни, Құранға

139Яғни, Аллаһ Тағалаға шын берілген мұсылмандар едік

Басқа да аяттар бұған дәлел бола алады.

77-сұрақ:

Ислам қауымының барлық мүшелері Құранға қатысты не нәрсені бұлжытпай ұстануы қажет?

Жауабы:

Оған ашық және құпия ілесу, одан айрылмау және оны құрметтеу.

Аллаһ Тағала айтты:

«Осы (Құран) біз түсірген мүбәрәк Кітап. Енді соған еріңдер әрі сақтаныңдар». (Әнғам, 155)

«Раббыларыңнан сендерге түсірілгенге бойсұныңдар да одан өзгені дос тұтып ілеспеңдер». (Ағраф, 3)

Аллаһ Тағала және айтты:

«Сондай олар Кітапқа мықты жабысып, намазды толық орындайды; дау жоқ, Біз игілік істегендердің сауабын зая қылмаймыз». (Ағраф, 170)

Бұл айтылғандарға Құранға тікелей қатысты басқа да көптеген аяттар дәлел бола алады.

Ал Пайғамбарымыз (с.а.с.):

«Аллаһтың Кітабына жабысыңдар да одан айырылмаңдар140»,-деген. (Мүслім)

140Зайд ибн Арқамнан (р.а.) алып Мүслім, Ахмад және Дарими риуаят еткен ұзақ хадистің бір бөлігі. Бұл хадисте Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:

«Содан соң: О, адамдар! Шын мәнінде, мен – (тек) адаммын, және жуық арада (маған) менің Тәңірімнің елшісі келеді, (оның шақыруына) мен жауап қайтарамын, бірақ сендерге мен екі қымбат нәрсені қалдырамын: біріншіден, Құран, онда басшылық пен нұр (бар), Аллаһтың Кітабына жабысыңдар және одан айрылмаңдар».

(Пайғамбар өзіне ажал сағатының жақындағанын айтуда).

78-сұрақ:

Құранға ілесу және оны құрметтеу дегеннің мағынасы не?

Жауабы:


Бұл сөздің мағынасы – оны оқу және есте сақтау, күндіз-түні онымен амал қылу, оның аяттары туралы ой жүгірту, ол рұқсат бергенді – халал деп, ол тыйым салғанды харам деп түсіну, оның бұйрықтарына бағыну, ол неден қайтарған болса, қайтарған нәрсесінен аулақ болу, оның қыссаларын қабыл алу, ондағы келтірілген әңгімелерден өнеге алу, онда ап-анық айтылғандарға сәйкес амал қылу, ал анық еместерін қабылдау, онда көрсетілген шекаралардан аспау, оны фанатиктердің бұрмалаулары мен өтірікшілердің негізсіз пайымдауларынан қорғау, ондағы айтылғандардың бәріне шын ықылас таныту және ілім арқылы соған шақыру.

79-сұрақ:

Сөз – сипат ретінде заттық сипатқа жата ма әлде іс-қимыл сипатына жата ма?

Жауабы:


Аллаһ Тағаланың сөзі Аллаһқа байланысты екендігі және Аллаһ онымен сипатталуы жағынан алғанда, заттық сипат болып табылады. Ал Аллаһ Тағала Өз қалауы, еркімен сөйлеуі жағынан алғанда, бұл да сондай заттық сипат болып табылады. Бірақ, бұл, сонымен қатар, Аллаһ Тағаланың ғылымының туындысы болады және ол ғылымға сай түсіріледі, өйткені, Аллаһ Тағала Өзі нені түсіретінін бәрінен жақсы біледі. Сонымен бірге, бұл сөздер Аллаһ Тағаланың қалауы және бұйрығымен айтылатыны себепті, бұл қасиет амал сипаты да болып табылады.

Міне осы себептен бізден бұрынғы шыншылдарымыз, оларға Аллаһ Тағала рахмет етсін: «Сөйлеу қасиеті – әрі заттық сипат әрі амал сипаты болып табылады»,-деген.

Аллаһ Тағала Өзінің әуелдігінде және басталуы жоқ мәңгілігінде осы қасиетпен сипатталған, осы кезде де осы қасиетпен сипатталуы жалғасуда, ал Оның сөз айтуы және сөз арқылы біреулермен сөйлесуі, Оның қалауы мен еркіне байланысты. Демек, Аллаһ Тағала егер қаласа, қай кезде қаласа және қалай қаласа, есіттіруді кімге қаласа, соның есітуіне мүмкіндік беріп Өз сөздерін лебіздейді және Аллаһ Тағаланың сөзі Оның ешқандай шек немесе шеңбермен шектелмеген сипаты болып табылады.

Аллаһ Тағала айтты:

«(Мұхаммед (с.а.с.)): «Егер Раббымның сөздері (жазылуы) үшін теңіз сия болса, тағы бір сондайды көмекке әкелсек те, әлбетте Раббымның сөздері таусылудан бұрын теңіз таусылар еді» де». (Кәһф, 109)

«Рас егер жер жүзіндегі ағаш атаулы; қалам, теңіз (сия болып), одан кейін оған тағы жеті теңіз көмектесіп, (жазса да) Аллаһтың сөздері таусылмайды141». (Луқман, 27)

141Бұл жерде осынша қалам мен сия пайдаланылғанда да Аллаһ Тағаланың барлық сөздерін жазуға жетпейтіндігі айтылуда.

Аллаһ Тағала және айтты:

«Раббыңның сөзі142 (Құран) шындық143 әрі туралықпен144 тәмәмдалған. Оның сөздерін өзгертуші жоқ145. Ол Толық Есітуші, Аса Білуші». (Әнғам, 115)

142Аллаһ Тағаланың шешімі мен заңы туралы сөз болуда.

143Бұл жерде Аллаһ Тағаланың айтқандарының барлығы ақиқат екендігі туралы айтылуда. Сондай-ақ, Аллаһ Тағала жаңа діни заң ретінде Құранды түсіріп өз уәдесі мен қорқытуын іске асырғаны және жалған сөйлеушілерді масқаралағаны туралы сөз болуда.

144Аллаһ Тағаланың бұйрықтары мен тиымдары әділеттіліктің ең жоғары дәрежесі екендігіне нұсқалған.

145Бұл жерде Аллаһ Тағаланың Құранды бұрмалаудың барлық мүмкін болған түрлерінен сақтауға уәде бергені айтылуда.

(«Хижр» сүресінің 9-шы аятына қараңыз).

80-сұрақ:

Елшілерге иман келтірудің міндетті екеніне не дәлел бар?

Жауабы:

Ондай дәлелдер Құран мен хадисте өте көп.

Мысалы, Аллаһ Тағала айтты:

«Шәксіз, сондай Аллаһқа, пайғамбарларына қарсы келгендер, олар, Аллаһ пен пайғамбарлардың арасын айыруды қалайды. Және де олар: «(Пайғамбарлардың) кейіне сенеміз де, кейіне қарсы келеміз»-дейді; сөйтіп олар екі ортадан жол табуды қалайды. Міне олар анық кәпірлер. Кәпірлер үшін қорлаушы азап дайындадық. Және сондай Аллаһқа, пайғамбарларына иман келтіргендер, олардан (пайғамбарлардан) ешбіреуінің арасын айырмайды; міне солардың сыйлықтары тезінен беріледі». (Ниса, 150-152)

Ал Пайғамбарымыз (с.а.с.):

«Аллаһқа және Оның елшілеріне иман келтірдім»,-деген. (Бұхари, Мүслім)

81-сұрақ:

Елшілерге иман келтіру дегеннің мағынасы не?

Жауабы:

Бұлайша иман келтіру – Аллаһ Тағала әр халықтың ішінен сол халыққа елшілерді жібергеніне күмәнсіз илану деген сөз және ол елшілер тек қана Аллаһ Тағалаға құлшылық қылуға, Аллаһ Тағаладан басқа табынып жүрген нәрселеріне сенбеуге шақырған, сондай-ақ бұл елшілер сенуге лайықты, шыншыл, көркем мінез-құлықты, тура жолдағы, басқалардан мәртебелілігімен, тақуалығымен ерекшеленген, мейірбандығы және адалдығымен тура жолға бастаған, өздері де сол жолда айнымаған. Аллаһ Тағала оларға ашық мұғжизалармен, анық аяттармен жәрдем берген, Аллаһ Тағала оларды адамдарға немен жіберген болса, олар сол нәрселерден ешнәрсені қалдырмай, ешнәрсені де өзгертпей, өз тараптарынан бір әріпті де қоспай және алмай, сол қалпында адамдарға жеткізді деп шүбәсіз сену.

Аллаһ Тағала айтты:

«...елшілерге ашық жеткізуден басқа нәрсе (жүктелді ме)?!» (Нахыл, 35)

Және бұлайша иман келтіру дегеніміз олардың барлығы хақиқи шындықты ұстағанына, Аллаһ Тағала (Мұхаммедті (с.а.с.)) Өзіне сүйікті дос етіп таңдағанындай Ибраһимді (а.с.) Өзінің сүйікті досы етіп таңдағанына, Мұсамен (а.с.) тікелей сөйлескеніне, Идристі (а.с.) жоғары орынға көтергеніне, және Иса (а.с.) Аллаһ Тағаланың құлы әрі Оның елшісі және Мәриямға арнаған сөзі146, Өзі тарапынан жіберген рух екеніне, Аллаһ Тағала базбіреулерін жоғарылатып басқаларына қарағанда артық көргеніне күмәнсіз сену болып табылады.


Каталог: ld
ld -> Сабақтың тақырыбы : Баяндауыш
ld -> Таңғажайып алаң ойыны. М.Әділова
ld -> Мақтаның жемісі мақтаның ашылмай қалған немесе шала ашылған қауашағын дейді. Қауашақ ашылады. Қауашақ ішіндегі ұзын талшықтары (түктері) бар өте көп тұқымдар шашылады
ld -> Одонтогенні кісти діляться на кореневі (радикулярні) і коронкові (фолікулярні)
ld -> Одонтогенні пухлини щелеп
ld -> Производство лекарственных препаратов по контрактам: Простанорм г. Томск
ld -> Гбоу впо рниму им. Н. И. Пирогова
ld -> 1. Гомеостаз – дегеніміз не


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16




©stom.tilimen.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет