Шейх Хафиз ибн Ахмад әл-Хаками АҚида бойынша



бет4/16
Дата09.04.2019
өлшемі2.29 Mb.
#102640
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16

«Аллаһ (Тағала) ол күні, оларға: «Елшілерімізге не жауап бердіңдер?»-деп дауыстайды». (Қасас, 65)

Мұндай дәлелдер басқа да аяттарда бар.

Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:

«Оның жамылғысы – нұр, егер Ол жамылғысын алып тастаса, онда (Аллаһ) дидарының нұры Оның көзі жеткен жердегі барлық жаратқандарын өртеп жіберер еді». (Мүслім)

Пайғамбарымыз (с.а.с.) және былай деді:

«Аллаһ Тағаланың оң қолы толы, және (ондағы бар нәрсе) күндіз-түні барынша жұмсалғанымен азаймайды. Айтыңдаршы маған: Оның Аршы су үстінде орнатылғаннан соң75 көктер мен жердің жаратылғанынан бері Ол қанша жұмсады, Бірақ Оның оң қолындағыдан ешнәрсе кеміген жоқ қой! Ал Оның басқа қолында – молшылық76 (береке) (немесе ...таршылық77), Ол жоғарылатады және төмендетеді». (Бұхари, Мүслім)

75«Худ» сүресі, 7-ші аятқа қараңыз. Бұл жерде Аллаһ Тағаланың Тағы (Аршы) аспандар мен жер жаратылғанша су үстінде болғаны туралы айтылуда.

76Бұл жерде жомарттық пен басқа да түрлі игіліктер туралы айтылуда.

77«Таршылық» (қабд) ажал деген ұғымды білдіреді. Риуаят етушінің күмәндану себебі, жазылуы бойынша «молшылық» (файд) және «таршылық» (қабд) сөздері өзара ұқсас, олардың бірінен бірін араб әріптерінің астына және үстіне қойылатын нүктелердің саны ғана ажыратып тұрғандығы.

Дажжал туралы хадисте Пайғамбарымыз (с.а.с.):

«Рас, Аллаһ сендерден жасырын қалмайды. Рас, Аллаһ Тағала жалғыз көзді емес»-деп, ол өз көзін көрсетті78. (Бұхари, Мүслім)

78Бұл жерде антихрист (әл-масих әл-кәззәб, яғни әл-масих әд-дәжжәл) Қиямет күні қарсаңында адамдарды арбайтын соңғы сиқыршы, ол жалғыз көзді, өзін құдаймын деп жариялайды.

Пайғамбарымыз (с.а.с.) қандай да бір іс бойынша Аллаһ Тағалаға былайша жалбарынған:

«О, Аллаһ, шын мәнінде, маған Өзіңнің біліміңмен игілік бергейсің және Өз құдіретіңмен мені қуатты еткейсің және Сенің шексіз мейіріміңді өтінемін. Шын мәнінде Сен құдірет Иесісің, ал мен құдірет иесі емеспін, Сен білесің, ал мен білмеймін, және Сен (барлық) көместі білесің!» (Бұхари, Мүслім)

Пайғамбарымыз (с.а.с.) және былай деген:

«Шын мәнінде, сендер өз өтініш-тілектеріңмен есітпейтін және көмеске дұға жасап тұрған жоқсыңдар, (сендер) Есітуші, Көруші, Жақын Затқа дұға жасап тұрсыңдар!» (Бұхари, Мүслім, Ахмад)

Қайта тірілу туралы хадисте Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:

«Аллаһ Тағала: «Ей, Адам!»,-деді, ал ол: «Ләббәйкә!» (Мен Сенің құзырыңдамын)-деп (жауап берді)». (Бұхари, Мүслім)

Қайта тірілу күні Аллаһ Тағала Өзінің құлдарымен және жәннәттағылармен, тағы басқалармен сөйлесетіні туралы көптеген хадистер бар.

57-сұрақ:

Құранда іс-қимыл сипаттарының қандай мысалдары кездеседі?

Жауабы:

Аллаһ Тағала айтты:

«Ол сондай Аллаһ жер жүзіндегі барлық нәрселерді сендер үшін жаратты. Садан кейін аспанға бет алды». (Бақара, 29)

«Олар (Исламға толық кірмегендер), бұлттың көлеңкесінде Аллаһ және періштелер келіп, істің бітуін ғана күте ме?» (Бақара, 210)

«Олар Аллаһты шын мәнінде қадірлей алмады79. Негізінде Қиямет күні жер бүтіндей Оның уысында. Және көктер де Оның оң қолымен бүктеледі. Ол олардың қосқан ортақтарынан Пәк әрі Жоғары». (Зумәр, 67)

79Бұл жерде көпқұдайшылдардың Аллаһ Тағаланың ұлылығын өз дәрежесінде құрметтемегендігі, Оған бас имегендігі және Оның бұйрықтарын орындамағандығы туралы айтылуда.

«Екі қолыммен жаратқаныма (Адамға (а.с.)) сәжде етуден сені не тосты?»80 (Сад, 75)

80Бұл жерде Аллаһ Тағала ібіліске айтуда.

«Ол үшін81 тақтайларында82 әрнәрсені83 үгіт түрінде ашалап жазған едік». (Ағраф, 145)

81Бұл жерде Мұса (а.с.) туралы айтылуда.

82«Таурат» туралы сөз болуда.

83Исраил ұрпақтарының діни және дүнияуи істерден білуі қажет нәрселер

«Сонда Раббы тауға көрінген сәтте, оны быт-шыт қылды84». (Ағраф, 143)

84Яғни, Оның көрінісінен тау быт-шыт болды.

«Күдіксіз Аллаһ, қалағанын істейді». (Хаж, 18)

Басқа да аяттарды мысалға келтіруге болады.

58-сұрақ:

Іс-қимыл сипаттарының Сүннетте қандай мысалдары кездеседі?

Жауабы:

Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:

«Әр түні түннің соңғы үштен бірінде біздің жаратқан Иеміз дүние аспанына түседі». (Бұхари, Мүслім)

Шапағат жайлы хадисте Пайғамбарымыздың (с.а.с.) мына сөздері келтірілген:

«Аллаһ Тағала оларға белгілі Өз бейнесінде келеді де: «Сендердің Иелерің – Менмін!»,-дейді, және олар: «Сен – біздің Иемізсің!»,-дейді». (Бұхари, Мүслім)

Мұнда біз Аллаһ Тағаланың іс-қимыл сипаты ретінде Аллаһ Тағаланың бейнесін айтып тұрған жоқпыз, Аллаһ Тағаланың келуін айтып тұрмыз.

Пайғамбарымыз (с.а.с) тағы да былай деген:

«Аллаһ Тағала Қиямет күні жерді уысында ұстайды, ал аспанды өзінің оң қолымен бүктейді де: «Мен ғана – Патшамын!»,-дейді». (Бұхари, Мүслім)

Пайғамбармыз (с.а.с.) және былай деді:

«Аллаһ Тағала барлық жан-заттарды жаратқанда Ол Өзіне өз қолымен: «Шын мәнінде, Менің мейірімім Менің ашуымнан үстем келеді»-деп жазып қойды». (Бұхари, Мүслім, Термизи)

Адам (а.с.) мен Мұса (а.с.) бір-біріне дәлел келтіргені туралы хадисте Пайғамбарымыздың (с.а.с.) мына сөзі айтылады:

«Сонсоң Адам (а.с.) айтты: «Мұса, сені Аллаһ Өзімен сөйлесуге таңдады және саған Тауратты өз қолымен жазды». (Бұхари, Мүслім)

Аллаһ Тағаланың сөзі және Оның қолы Аллаһ Тағаланың заттық сипатына жатады, ал Аллаһ Тағаланың сөзді сөйлеуі; әрі заттық әрі іс-қимыл сипаты болады. Аллаһ Тағаланың Тауратты жазуы туралы айтар болсақ, бұл – Оның іс-қимыл сипаты болып табылады.

Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:

«Аллаһ Тағала күндіз күнә істеген адам тәубаға келуі үшін, түнде Өзінің қолын созады, және түнде күнә істеген адам тәубаға келуі үшін күндіз Өзінің қолын созады». (Мүслім, Ахмад)

Осы сияқты басқа да көп хадистердің бар екені белгілі.

59-сұрақ:

Аллаһ Тағаланың көркем есімдері барлық іс-қимыл сипаттарының туындысы ма, әлде Аллаһ Тағаланың барлық есімдері Ол түсірген аяттардан белгілі ме?

Жауабы:

Жоқ, Аса Құдіретті Аллаһ Тағаланың барлық есімдері тек қана Аллаһ Тағала түсірген аяттардан белгілі және Аллаһ Тағала Өзін Кітабында қалай атаған болса және Оны Оның елшісі қалай атаған болса, тек солай ғана атау керек.

Аллаһ Тағаланың Өзі еске салған іс-қимыл, әрекеті туралы айтар болсақ, олардың қайсысы болса да мақтаумен байланысты және мүлтіксіздігін көрсетеді. Бірақ, Аллаһ Тағала Өзін сипаттаған нәрселерінің бәрі бірдей Оның есімі ретінде қолдануға келмейді және мұндай сипаттардың бәрінен бірдей Аллаһ Тағаланың есімдері пайда болмайды.

Алайда, жоғарыда айтылған сипаттардың ішінде Аллаһ Тағаланың есімі ретінде қолдануға болатындары да бар.

Мәселен, Аллаһ Тағала айтты:

«Аллаһ, сендерді жаратып, сосын ризық береді, одан кейін өлтіреді, соңыра тірілтеді». (Рум, 40)

Және Ол расында да Өзін; Жаратушы, ризық Беруші, Тірілтуші, Өлтіруші және Басқарушы деп атады.

Сонымен бірге, Аллаһ Тағаланың Өзі айтып өткендей, Өз іс-қимыл, әрекеттерінің ішінде жазалау ретінде қолданылғандары да бар және олар нақты осы қарастырылып отырған мағынада мақтауға лайық және мүлтіксіз екендігін көрсетеді.

Мәселен, Аллаһ Тағала айтты:

«Мұнафиқтар Аллаһты алдамақшы болды. Негізінен Аллаһ, оларды Алдаушы85». (Ниса, 142)

85Ақиқатында Аллаһ Тағала ешкімді ешуақытта алдамайды. Бұл жерде Аллаһ Тағала адамдардың алдамақ болған әрекеттерін өздеріне бұрып, нәтижесінде олар өздерін өздері алдайтыны жайлы айтылуда.

«Олар86 айлакерлік істеді, Аллаһ та айлакерлік істеді87. Аллаһ тәсілшілдердің жақсысы88». (Әли Имран, 54)

86Бұл жерде Исаға (а.с.) иман келтірмеген яһудилер туралы сөз болуда.

87Яғни, олардың қулық-сұмдықтарынан ештеңе шықпайтын етті. Және бір риуаятта; Исраил ұрпақтары Исаны (а.с.) дар ағашына кермек болғанда, Аллаһ Тағала оны қудалаушылардың Исаға (а.с.) ұқсайтын біреуін ұстатты да, олар оны дар ағашына керіп қойды.

88Басқаша айтқанда, Ол олардың кез-келгенінен Күшті де Көреген.

«Олар Аллаһты ұмытты. Сондықтан Аллаһ оларды ұмытты». (Тәуба, 67)

Бірақ, жоғарыда аталған іс-қимыл сипаттарын Аллаһ Тағалаға тиісті аяттардың аясынан тыс қолдану мүмкін емес (тыйым салынған). Мәселен, Аллаһ Тағала қулықтарға барады, алдайды, қорлайды немесе осы тақылеттес істерге барады деуге болмайды. Сондай-ақ Оны айлакер, алдаушы немесе қорлаушы деу мүмкін емес, ешбір мұсылман яки есі дұрыс адам ешуақытта мұндай сөздерді айтпайды, өйткені Аса Құдіретті Аллаһ Тағала теріс істерге барған адамдарды жазалауға байланысты айтылған жағдайларда болмаса Өзін ешуақытта қулық, алдау, дұшпандық ойлау секілді ұғымдар арқылы сипаттаған емес.

Турасы мұндай теріс іс-қимыл үшін әділ жаза беруді жаратылған махлұқтардың өздері де қайырлы іс деп қабылдайтыны белгілі. Олай болса, бәрін Білуші, Әділ, Данышпан Жаратушы туралы не айтуға болады?!

60-сұрақ:

Аллаһ Тағаланың Жоғары (әл-Али) және Аса Жоғары (әл-Ағла) есімдерінің мағынасы не және олардың Көрнеу (әз-Заһир), бәрін Бағындырушы (әл-Қаһир) және Жоғары Дәрежелі (әл-Мутаали) сияқты есімдерінің мәніне қандай қатысы бар?

Жауабы:

Жоғары және Аса Жоғары сияқты есімдер өздері қайсы сипаттан туындаған болса, сол сипатты білдіреді. Басқаша айтқанда, Аса Құдіретті және Ұлы Аллаһ Тағаланың барлық жағдайда да ең жоғары дәрежені иемденетінін (әл-улуу) айғақтайды.

Мәселен, Аллаһ Тағала Өз Аршысының үстіне көтеріледі және Ол – Өзінің барлық жаратқандарынан Жоғары. Ол олардан бөлек, олардың не істейтінін біледі, олар туралы толық мағлұматқа Ие халде оларды бақылайды және ешнәрсе Одан жасырын қала алмайды және Ол барлығынан Жоғары деген сөз, Ол бәрін Өзіне бағындырады, Оны ешкім жеңе де алмайды, Онымен бәсекелесе де алмайды, қарсы да келе алмайды, кедергі де келтіре алмайды деген мағынаны білдіреді. Оның ұлылығы алдында барлығы бас иеді, Оның құдіреті алдында бас иеді және Оның айбындылығына бағынады және барлық нәрсе Оның билігінде және Оның билігінен құтылып кету мүмкіндігі жоқ болуынан Оның қол астында және Ол барлығынан Жоғары деген сөз Аса Құдіретті, Ұлы, Аса Игілікті және Жоғары Мәртебеліге мүлтіксіз сипаттардың бәрі де тән екенін, Оның қандай да бір кемшілігі болуының мүмкін еместігін білдіреді.

Бәрінен жоғары болу туралы ұғымды қандай көзқарас тұрғысынан қарастырсақ та, олар өзара байланысты бірінен-бірін бөліп қарастыруға келмейді.

61-сұрақ:

Аллаһ Тағала Өзі жаратқандарынан жоғары тұратынына Құранда қандай дәлелдер бар?

Жауабы:

Бұл туралы аяттар өте көп, жоғарыда қарастырылған көп мәнді есімдер де осыларға жатады.

Аллаһ Тағаланың төмендегі сөздері бұған дәлел бола алады:

«Әр-Рахман, Аршыға көтерілді». (Таһа, 5)

Бұл туралы Құранның жеті аятында айтылады:

«Жер теңселген сәтте Аспандағының сендерді жерге жұттыруынан бейбітсіңдер ме? Немесе Көктегінің сендерге тас жаудыруынан қауіпсізсіңдер ме? Ескертуімнің қалай екенін таяуда білесіңдер». (Мүлік, 16-17)

Бұл туралы екі аятта айтылады:

«Өздерінен Үстем болған Раббыларынан қорқады». (Нахыл, 50)

«Көркем сөз Аллаһ жаққа шығады. Сондай-ақ жақсы амал оны көтереді». (Фатыр, 10)

«Ол жоғары орынға періштелер және (Сенімді) Рух89 көтеріледі». (Мағариж, 4)

89Бұл жерде Жәбірейіл (а.с.) туралы айтылуда.

«Ол көктен жерге дейін істі90 меңгереді».(Сәжде, 5)

90Бұл жерде «іс» – әмір (бұйрық) деген сөз Аллаһ Тағаланың тағдыры мен дінге байланысты Оның бұйрықтары, яғни діни заң (шариғат) дегенді білдіреді.

Аллаһ Тағала және былай деді:

«Әй, Иса! Сені Мен алушымын! Сондай-ақ Өз тарапыма көтерушімін91...» (Әли Имран, 55)

91Аллаһ Тағала Исаны (а.с.), ол жердегі міндетін атқарып болған соң оны жоғары алды, Аллаһ Тағала оны Қиямет жақындағанда жерге түсіреді.

Құранда басқа да аяттар бар.

62-сұрақ:

Сүннетте осыған ұқсас дәлелдер бар ма?

Жауабы:


Пайғамбарымыздың (с.а.с) Сүннетінде мұндай дәлелдер өте көп.

Бәну Құрайза92 қабиласын қоршауға алу туралы хадисте Пайғамбарымыз (с.а.с.) Саъдқа93:

«Сен Әміршінің жеті көктің жоғарысынан шығарған үкіміне сай үкім шығардың»,-дейді. (Бұхари, Мүслім, Ахмад)

92Бәну Құрайза – яһуди дінін ұстанушы қабила. 627 жылы Мәдинаны құрайыштықтар мен олардың одақтастары қоршап алған кезде бұлар мұсылмандармен түзген келісім-шарттарын бұзып мұсылмандарға қарсы соғыста құрайыштықтар мен олардың одақтастары жағына шыққандығы үшін, кейін жазалаған. Мұсылмандар олардың қамалын қоршап алған соң, біраз уақыттан кейін олар мұсылмандарға берілген.

93Бұл жерде Аус қабиласының көсемі Саъд ибн Муъаз (р.а.) туралы сөз болуда. Пайғамбарымыз (с.а.с.) бір кезде Аус қабиласымен одақтас болған бәну Құрайза қабиласының адамдарының тағдыры туралы үкім шығаруды осы кісіге тапсырды. Ал Саъд ибн Муъаз (р.а.) олардың еркектерін өлтіруге, әйелдері мен балаларын құлдыққа, ал мал-мүлкін соғысқа қатысушыларға үлестіріп беруге үкім шығарды. Міне, сол кезде Пайғамбарымыз (с.а.с.) осы сөздерді айтқан.

Және бір хадисте айтылуынша, Пайғамбарымыз (с.а.с.) күңнен:

«Аллаһ қайда?»,-деп сұрады. Ол: «Көкте»,-деп жауап берді. Сонда Пайғамбарымыз (с.а.с.) күңнің қожасына: «Оны азат ет, өйткені, шын мәнінде, ол – иман келтірген»,-деді. (Мүслім, Ахмад)

Пайғамбарымыздың (с.а.с.) Миғражға көтерілгендігі туралы хадистердің мазмұны және Оның кезек ауысып тұрушы періштелер жайлы хадисте келтірілген сөздері де осыған дәлел болады:

«Содан соң түнде сендермен бірге болған періштелер (көкке) көтеріледі және Аллаһ Тағала (адамдардың істері туралы) бәрінен жақсы білсе де, олардан (адамдар жайлы) сұрайды». (Бұхари, Мүслім)

Пайғамбарымыз (с.а.с.) және айтты:

«Кім халал жолмен тапқандарынан құрма (бағасына) тең садақа берсе, (сауабын алады...). Аллаһ Тағалаға жақсылықтан басқа ешнәрсе көтерілмейді». (Бұхари, Мүслім)

Уахи туралы хадисте Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:

«Аллаһ Тағала көктерде бұйрық бергенде, періштелер Оның сөзіне бағыну белгісі ретінде қанаттарын қағады, (сол кезде) олар шынжырды тас үстінде сүйреткендегідей (дыбыс шығарады)». (Бұхари, Термизи, Ибн Мәжәһ, ұзақ хадистің үзіндісі)

Және де Бұхари, Аллаһ оған рахмет етсін, Зәйнәб (р.а.) туралы хадисті келтіреді. Онда Зәйнәб Пайғамбарымыздың (с.а.с.) басқа әйелдеріне мақтанышпен:

«Сендерді күйеуге сендердің туыстарың берді, ал мені тұрмысқа шығарған – жеті қат көктердің үстіндегі Аллаһ»,-деп айтқан.

(Бұл жерде Зәйнәб, оның Пайғамбарымызбен (с.а.с.) некелесуіне рұқсат жоғарыдан түсірілгенін айтып отыр. «Ахзаб» сүресінің, 37-ші аятына қараңыз).

Ғұламалар келісім берген басқа да көптеген дәлелдерді мысал ретінде келтіруге болар еді.

63-сұрақ:

Аллаһ Тағаланың Арышқа көтерілгені (истиуа) туралы біздің алдымызда өткен салих кісілерден болған дін имамдары не айтты?

Жауабы:


Олардың бәрі, оларға Аллаһ рахмет етсін, «көтерілу» (истиуа) белгісіз бір нәрсе емес, бірақ Аллаһтың истиуа етуі қандай болуын білуге адам санасы әлсіз, бұған илану – парыз, бұл туралы сұрау – бидғат, сөз – Аллаһ Тағаладан, елші (адамдарға) жеткізуге міндетті, ал біз тек мақұлдауға және бағынуға94 тиіспіз»,-деп жауап берген. Аллаһ Тағаланың есімдері мен сипаттарына қатысты басқа аяттар мен хадистер туралы да олар осы пікірді білдірген.

94«Көтерілу» (истиуа) туралы олардың мына (сөздері) белгілі:

- Аллаһ Тағаланың: «Әр- Рахман Арышқа көтерілді» (Таһа, 5), деген сөзі туралы Умму Сәләмә (р.а.): «Қалай?» деп сұрау – қисынсыз, мағынасы белгісіз нәрсе емес, оны растау – иман, ал сұрақтар беру – бидғат»,-деген.

- «Ол қалай көтерілді?»-деп сұраған адамға Мәлик бин Анас (р.а.): «Қалай» деу – қисынсыз, Оның көтерілгені белгісіз нәрсе емес, бұған иман келтіру - уәжіб, ал бұл туралы сұрақтар беру – бидғат»,-деп жауап берген. Сонсоң Мәлик бин Анастың (р.а.) бұйрығы бойынша ол адамды шығарып жіберген.

- Аллаһ Тағаланың «Әр-Рахман Арышқа көтерілді» деген сөзі туралы Мәликтің ұстазы Рабъадан «Ол дәл қалайша көтерілді?»-деп сұрағанда, ол: «Мағынасы белгісіз бір нәрсе емес, «Қалай?»-деп сұрау – ақылсыздық, хабар Аллаһ Тағала тарапынан, елші оны адамдарға жеткізуге міндетті, ал бізге иман келтіру – уәжіб»,-деп жауап берген.

«Сондай-ақ ғылымда озат болғандар: «Бұған95 сендік. Барлығы Раббымыздың қасынан»,-дейді». (Әли Имран, 7)

95Бұл жерде Құран туралы айтылуда.

Және Аллаһ Тағала Исаның (а.с.) жәрдемшілерінің (хауарилердің) былай деп айтқандарынан хабар береді:

«Біздер Аллаһ үшін көмекшіміз, Аллаһқа иман келтірдік, куә бол, шынайы мұсылманбыз»,-деді». (Әли Имран, 52)

64-сұрақ:

Аллаһ Тағаланың бәрін Бағындырушы екендігіне Құранның қандай аяттары дәлел болады?

Жауабы:


Мұндай дәлелдер көп. Мәселен, Аллаһ Тағала айтты:

«Және Ол құлдарының үстінен Өте Өктем». (Әнғам, 18)

Бұл сөздерде Аллаһ Тағала бәрін Бағындырушы және бәрінен Жоғары Тұрушы екендігіне дәлел бар.

Аллаһ Тағала айтты:

«Ол одан Пәк. Ол Аллаһ Жалғыз, Өте Үстем». (Зумәр, 4)

«Бүгін патшалық кімдікі? Тек қана Жалғыз, Тым Өктем Аллаһтікі» (делінеді)». (Ғафыр, 16)

«(Мұхаммед (с.а.с.)): «Шын мәнінде мен бір ескертуші ғанамын. Өте Өктем Бір Аллаһтан басқа тәңір жоқ» де». (Сад, 65)

«Ол, кекілінен ұстамаған (толық меңгермеген) ешбір жан-зат жоқ». (Худ, 56)

«Әй, жын мен адамзат тобы! Көктер мен жердің шектерінен өтуге шамаларың келсе96, өтіңдер. Өте алмайсыңдар! Тек бір қуатпен ғана өте аласыңдар97». (Рахман, 33)

96Яғни, Аллаһ Тағаланың тағдыр еткенін ашып құтылу үшін егер бұл қолдарыңнан келсе.

97Ондай күш-қуат тек Аллаһ Тағалада ғана.

65-сұрақ:

Аллаһ Тағаланың бәрін Бағындырушы екеніне қандай хадистер дәлел болады?

Жауабы:


Сүннетте мұндай дәлелдер көп. Мәселен, ұйықтар алдында Пайғамбарымыз (с.а.с.) Аллаһ Тағалаға жалбарынып:

«Сенің қол астыңдағы барлық зұлымдықтан Өзіңнен пана сұраймын»,-дейтін. (Мүслім, Ибн Мәжәһ)

Және Пайғамбарымыз (с.а.с.) тынышсызданып, қайғы-мұңға кездескен кезде Аллаһ Тағалаға жалбарынып былай дейтін:

«О, Аллаһ! Шын мәнінде мен Сенің құлыңмын, (және) Сенің құлыңның ұлымын және Сенің күңіңнің ұлымын. Мен Сенің қолыңдамын, Сенің ұйғарымың – маған өтеді, Сенің маған тағдыр еткенің98 – әділ». (Ахмад)

98Бұл жерде Аллаһ Тағаланың белгілеген өлшеуі туралы айтылуда.

Сондай-ақ Пайғамбарымыз (с.а.с.) түнгі намаз кезінде Аллаһ Тағалаға жалбарынып былай дейтін:

«Шын мәнінде сен үкім шығарасың, бірақ Саған үкім шығарылмайды. Әрі Сен кімді дос тұтсаң ол ешуақытта қорланбайды, Сен кімді дұшпан тұтсаң, оған ешуақытта абырой жоқ». (Насаи, Термизи)

Басқа да көптеген мысалдар келтіруге болар еді.

66-сұрақ:

Аса Құдіретті және Ұлы Аллаһ Тағаланың дәрежесінің жоғары екендігіне не дәлел бар және Ол туралы сөз қозғалғанда нені теріске шығару керек?

Жауабы:

Білгін, Аллаһ Тағаланың дәрежесінің жоғары екендігіне Оның терең мағыналы Өте Пәк (әл-Қуддус), айып-нұқсандардан Аман (әс-Сәләм), Ұлы (әл-Кәбир) және Жоғары (әл-Мутаали) секілді есімдері, сондай-ақ оның кәміл және ұлылық сипаттарына ие болуынан туындайтын нәрселер дәлел.

Ол Өзінің бірлігінде, біреулердің Онымен азғантай да болса билік бөлісуіне немесе біреулердің Оған жәрдем беруіне немесе Оның рұқсатынсыз Оның қасында шапағатшы болуына немесе Оған қамқоршы болуына мүмкіндік бермейтіндей Ол бәрінен Жоғары.

Ол Өзінің ұлылығы, айбындылығы, бөлінбейтін біртұтас және қуатында біреулер Онымен бәсекелесе алуына немесе Оны жеңуіне немесе Оны қорланудан қорғап Оған жәрдем ете алуына мүмкіндік бермейтіндей Ол бәрінен Жоғары.

Ол Өзінің мәңгілігінде, әйелі, баласы, Өзіне тең немесе ұқсас әкесі болуына мүмкіндік бермейтіндей Ол бәрінен Жоғары. Ол Өзінің мүлтіксіз кемелдігіне, өмірінде, мәңгіліктігі мен құдіреттілігінде Ол өлімнен, қалғу, ұйқы, шаршау немесе қалжыраудан Жоғары.

Ол, мүлтіксіз ілімнің Иесі, салақтық, ұмытшақтық және жер бетіндегі яки көктердегі кез-келген тозаң жайлы білмеуден Жоғары.

Асқан даналықтың Иесі, Ол, ермек үшін әлдебір нәрсені жаратудан немесе жаратылғандарға ешнәрсе бұйырмай, ешнәрсеге тыйым салмай өздерін өздеріне тастап қоюдан немесе олар тиісті сый-сияпат яки жазасыз қалатындай қайта тірілтпей қалдырудан Жоғары.

Өзінің дәлдігінің кемелдігінде, Ол кімді болса да титтей де ренжітуден яки адамдардың жақсы істерін өз дәрежесінде бағаламаудан Жоғары.

Ешнәрсеге мұқтаж еместігінде, Ол (біреулердің) Оны асырауынан немесе үлес беруінен Жоғары.

Ол Өзін сипаттаған немесе Оның елшісі Оны сипаттаған барлық қасиеттерге Ие болудан, Ол мұқтаждықтан, Өзін әлдебіреулерге ұқсатудан Жоғары.

Барлық данқ пен мадақ – Оның құдайлық болмысына, Оның үстемдігі – Оның ғажап көркем есімдері және Оның жоғары сипаттарына кереғар барлық нәрселерден Пәк, Қастерлі, Жоғары Мәртебелі, Аса Ұлы Аллаһ Тағалаға лайық.

Аллаһ Тағала айтты:

«Әрі көктер мен жердегі жоғары сипат Оған тән99». (Рум, 27)

99Яғни, Аллаһ Тағала ең жоғары қасиеттерге немесе сипаттарға ие.

Қарастырылып отырған мәселеге қатысты Құран аяттары мен Пайғамбарымыздың (с.а.с.) Сүннетінің хадистері белгілі, өте түсінікті және өте көп.

67-сұрақ:

Пайғамбарымыздың (с.а.с.) Аллаһтың көркем есімдері туралы:

«Кім оларды жатқа білсе, сол жәннәтқа кіреді100»,-деген сөздерінің мағынасы не?

100Бұл жерде Бұхари мен Мүслім келтірген хадис туралы сөз болуда. Онда Пайғамбарымыз (с.а.с.):

«Расында, Аллаһ Тағаланың тоқсан тоғыз есімі бар, кім оларды жатқа білсе, жәннәтқа кіреді»,-деген.

Жауабы:

Бұл сөздерге түрлі түсініктер берілген. Мәселен, бұл сөздер Аллаһ Тағаланың барлық есімдерін есте сақтауды және сол есімдерді пайдалану арқылы Оған мақтаулар айтып, жалбарынуды білдіреді. Сонымен қатар бұл сөздер Аллаһ Тағаланың құлы бұл есімдер нені білдірсе, соған өзін үйретуге және оларға еліктеуге, мәселен, егер құл осыған ұқсас қасиеттерге ие болса, өз шама-шарқынша мейірімді және қамқор болуға әрекет жасауға тиіс екендігін білдіреді.

Ал, Аллаһ Тағаланың Өктем (әл-Жаббар), Ұлық (әл-Азим) немесе Тәкәббар (әл-Мутәкәббир) сияқты сипаттары туралы айтар болсақ, онда пенде бұларды мойындап, олардың алдында бас иіп, бұл сипаттардың ешқайсысын пайдалануға ұрынбауы тиіс.

Егер уәдеге қатысты Аллаһ Тағаланың Кешіруші (әл-Ғафур), Игілікті (әш-Шакур), Аяушы (әл-Афуу), Жанашыр (әр-Раууф), Биязы (әл-Халим), Қайырымды (әл-Жаууад) және Жомарт (әл-Кәрим) сияқты сипаттары туралы айтар болсақ101, онда пенде ықылас, тілек және талаптанудан ары аспауы керек102.

101Бұл жерде жоғарыда аталған есімдердің әрқайсысы Аллаһ Тағаланың белгілі бір шарттарын орындағанда Аллаһ Тағала әрбір есімінің мазмұн-мәніне сәйкес құлына өз есімдеріне тән уәдені орындайды; мәселен, егер құл ізгі істер істей бастаса, Аллаһ Тағала сауап жазады, кешіреді, т.т.

102Яғни, Аллаһтың құлы Аллаһ Тағаланың жоғарыда айтылған есімдерімен белгіленген қасиеттерінің өзіне қатысты көрінуіне жету үшін ұмтылыс жасаумен шектелуге тиіс, олар туралы Құранда айтылғаннан артық нәрсені білуге талпынбауы қажет.

Ал, Аллаһ Тағаланың қорқытуға қатысты, мәселен, Аса Үстем (әл-Азиз), кек алу (мүмкіндігіне) Ие (Зу-интиқам), жазалауда Қатал (Шәдидул-иқаб) немесе есепте Жылдам (Сариъул-хисаб) сияқты сипаттары туралы айтар болсақ, онда пенде қорқумен шектелуі керек.

Пайғамбарымыздың (с.а.с.) сөздерінің мағынасы, пенде осы есімдердің мағынасының хақиқи шын екеніне куәлік беруі тиіс және пендеге не істеуі лайық болса, солай амал жасап Аллаһ Тағаланың есімдерін өз дәрежесінде құрметтеуі қажет дегенді білдіреді. Бұл айтылғанға Аллаһ Тағаланың Өз жаратқандарынан артықшылығын және олардан жоғары тұратын, Ол Өз Аршысына көтерілгенін және Өз жаратқандарынан бөлек, сонымен бірге олар туралы толық білімі болып, оларға Өз құдіретін білдіргеніне куәлік беру мысал бола алады. Міне, осындай адам жанарын төмен салып, бағынышты құл құдіретті билеушісінің алдында қалай тұратын болса, Аллаһ Тағаланың алдында солай бойсұнып тұрып Онымен құпия әңгімелесуді бастайды, сондай-ақ ол барлық сөздері мен істері Аллаһ Тағалаға жететін және Оған көрсетілетінін сезініп, осы себептен кейін жоғары ортада өзіне масқара болып жабысатын бірер нәрсе айтуға немесе істеуге арланып және Аллаһ Тағаланың бұйрықтары мен жарлықтары түрлі әлемдердің барлық түкпіріне үздіксіз түсетінін, сол бұйрықтар мен жарлықтары арқылы Аллаһ Тағала өлтіріп және тірілтіп, абыройын асырып және масқара қылып, төмендетіп немесе жоғарылатып, сыйлық беріп немесе алып қойып, қасірет-қайғыны аулақтатып немесе оларды үстіне жіберіп адамдардың жағдайын өзгертіп басқаратынын, бәріне билік жүргізетінін, Өзінен басқа ешбір билеуші болмаған Өз патшалығын басқа да көптеген жолдармен жеке дара билейтінін көріп, нәтижесінде жүрегінде Аллаһ Тағалаға ұмтылыс пайда болатындай, Аса Құдіретті Аллаһ Тағаланың жоғарыда аталған қасиеттеріне сай құлшылық етеді. Ал Оның жарлықтары туралы айтар болсақ, олар барлық нәрсеге жол табады, өйткені, Аллаһ Тағала:


Каталог: ld
ld -> Сабақтың тақырыбы : Баяндауыш
ld -> Таңғажайып алаң ойыны. М.Әділова
ld -> Мақтаның жемісі мақтаның ашылмай қалған немесе шала ашылған қауашағын дейді. Қауашақ ашылады. Қауашақ ішіндегі ұзын талшықтары (түктері) бар өте көп тұқымдар шашылады
ld -> Одонтогенні кісти діляться на кореневі (радикулярні) і коронкові (фолікулярні)
ld -> Одонтогенні пухлини щелеп
ld -> Производство лекарственных препаратов по контрактам: Простанорм г. Томск
ld -> Гбоу впо рниму им. Н. И. Пирогова
ld -> 1. Гомеостаз – дегеніміз не


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16




©stom.tilimen.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет