Шейх Хафиз ибн Ахмад әл-Хаками АҚида бойынша



бет15/16
Дата09.04.2019
өлшемі2.29 Mb.
#102640
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16

«Бір күні маған Аллаһ Тағаланың елшісі (с.а.с.): «Маған әкеңді426 және ағаңды шақыр, (өсиет) жазайын, өйткені, ақиқатында, Аллаһ Тағала және мұсылмандар Әбу Бәкірден басқа ешкімді қаламағанда, «Мен лайықтырақпын» деп біреудің шығуынан қорқамын427»,-деді». (Мүслім)

426Яғни Әбу Бәкір (р.а.)

427Пайғамбарымыз (с.а.с.) басқалардан билікке өзін лайықтымын деп халифа болғысы келетіндердің табылатыны жайлы айтылуда.

Көз жұмарынан біраз бұрын ауырған кезінде Пайғамбарымыз (с.а.с.) намазға имамдық етуді Әбу Бәкірге (р.а.) тапсырғанда да осылай деген болатын.

Сонымен қатар, Әбу Бәкірге (р.а.) Пайғамбарымыздың (с.а.с.) муһажирлерден және ансарлардан болған барлық сахабалары, сондай-ақ басқа да адамдар ант берген-ді.

195-сұрақ:

Әбу Бәкірден (р.а.) кейін заңды орынбасар Умар (р.а.) болуына қандай дәлелдер бар?

Жауабы:


Ондай дәлелдер көп, олардың біразын жоғарыда келтірдік. Және Пайғамбарымыз (с.а.с.):

«Анығында, сендердің араларыңда болуыма қанша (уақыт) қалғанын мен білмеймін, менен кейін кім болса, соларға ілесіңдер»,-деді, және осыны айтып, ол Әбу Бәкір мен Умарды көрсетті. (Термизи, Ахмад, Хаким)

Мұндай хадистерге теңіздей буырқанған фитнәлар (бүліктер)428 туралы айтылатын хадисті жатқызуға болады. Мұнда Хузайфаның (р.а.) Умарға (р.а.): «Ақиқатында, сені ол бүліктен жабық есік бөліп тұр»,-дегені туралы айтылады. Умар (р.а.) сұрады: «Ол ашыла ма, сына ма?» Ол: «Тек қана сынады»-деп жауап берді. Сонда Умар (р.а.): «Ендеше, ол қайта жабылмайды»,-деді. Ондағы есік – Умар (р.а.) еді дағы, оның сындырылуы – Умардың (р.а.) өлтірілуі еді. Одан кейін мұсылман үмметіндегі бүлік еш тоқтаған емес. (Бұхари, Мүслім, ұзын хадистің бөлігі)

428Бұл жерде мұсылман арасындағы өзара тартыс туралы айтылуда.

Және мұсылман үмметінің барлық мүшелері Әбу Бәкірден (р.а.) кейінгі халифа Умар (р.а.) екеніне бір ауыздан пікір білдірген.

196-сұрақ:

Әбу Бәкір (р.а.) және Умардан (р.а.) кейін заңды орынбасар Усман (р.а.) болуына қандай дәлелдер бар?

Жауабы:


Ондай дәлелдер көп, олардың біразы жоғарыда келтірілді.

Каъб ибн Ужраның (р.а.) сөзінен алынған риуаятта айтылады:

«Бір күні Аллаһ Тағаланың елшісі (с.а.с.) міндетті түрде келетін апат туралы айтты. Сол кезде басы бүркелген429 бір адам өте берді, және Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты: «Сол кезде мынау (адам) тура жолда болады». Мен алға ұмтылдым да, Усманды қолынан ұстап алып, сонсоң Аллаһ Тағаланың елшісіне (с.а.с.) бұрылып: «Осы ма?»-деп сұрадым. Ол: «Осы»,-деді». (Термизи, Ибн Мәжәһ, Ахмад, Хаким)

429Яғни, оның жүзі көрінбеді.

Сондай-ақ Айшадан (р.а.) риуаят етіледі:

«Бір күні Аллаһ Тағаланың елшісі (с.а.с.):

«О, Усман, егер Аллаһ Тағала саған мынаның үстінен билік (жүргізуді) тапсырса, ал екіжүзділер, саған Аллаһ Тағала кигізген көйлекті шешуді қаласа, сен оны шешпегін!»-деп үш рет айтты». (Термизи, Ибн Мәжәһ, Ахмад)

Және барлық алқа (шура) мүшелері оған ант беруге келісті, сонсоң оларға басқа да сахабалар қосылды, бірінші болып Абдур-Рахман ибн Ауф (р.а.), одан соң Әли (р.а.) ант берді, сонсоң оған қалған барлық адамдар ант берді.

197-сұрақ:

Олардан кейінгі халифаттыққа Әлидің (р.а.) басым құқығы бар екеніне қандай дәлелдер бар?

Жауабы:

Ондай дәлелдер көп, олардың біразын жоғарыда келтірдік. Пайғамбарымыз (с.а.с.) және былай деген:

«Аммардың соры құрысын, өткені ол қиянатшыларды жәннәтқа шақырғанда, оны тозаққа шақыратын қиянатшылар тобы өлтіреді». (Бұхари, Ахмад)

Шынында, ол Әлидің (р.а.) қасында болған кезде Шам430 тұрғындарының қолынан өлді, ол Шам тұрғындарын Пайғамбарымыздың (с.а.с.) сүннетіне, келісім және хақиқи басшыға, яғни Әли ибн Әбу Талибке (р.а.) бағынуға шақырған еді.

430Қазіргі Сирия, Иордания, Ливан және Палестина орналасқан жердің бұрынғы аты.

Сондай-ақ Пайғамбарымыздың (с.а.с.):

«Адамдар арасында жік пайда болған кезде (иманнан) шегінушілер шегінеді және екі топтың шындыққа (ақиқатқа) жақынырағы оларды өлтіреді»,-дегені риуаят етіледі. (Мүслім, Ахмад)

Және, шынында (солай болды), хауариждер431 жолдан таюшылар болды да, Әли (р.а.) Нахрауан маңындағы шайқаста солармен соғысты және сүннетті ұстанушылардың барлығының, олардың бәріне Аллаһ рахмет етсін, бір ауызды пікірі бойынша, ақиқатқа Али (р.а.) жақынырақ еді.

431«Хауариж», оларды сондай-ақ «әл-мариқа» (шегінушілер) деп те атайды. Мұсылмандардың әмірі Әли ибн Әбу Талибтің Муғауиямен шайқасында олар Әлиге қарсы шықты. Ол, әсіресе, Абдуллаһ ибн Уахба әр-Расиби және Ашъас ибн Қайс тарапынан қатты шабуылға ұшырады, жалпы алғанда хауариждер арасында көптеген топтар бар еді, оларды Усман мен Әлиді, Аллаһ ол екеуінен разы болғай, мойындамаулары және ауыр күнә істеген мұсылмандарды кәпір деуі біріктірді.

198-сұрақ:

Шариғат мақұлдаған нәрселерге шақыру мен шариғат теріске шығарған нәрселерден қайтару міндеті кімнің мойнында және мұның қандай сатылары бар?

Жауабы:


Аса Құдіретті және Ұлы Аллаһ Тағала айтты:

«Сендерден жақсылыққа шақыратын сондай-ақ дұрыстыққа қосып, бұрыстықтан тосатын бір топ болсын. Міне солар құтылушылар». (Әли Имран, 104)

«Сендерден кім шариғатқа теріс нәрсені көрсе, оны өз қолымен өзгертсін, егер оған шамасы жетпесе – тілімен, оған да шамасы келмесе, онда – өз жүрегімен (тоқтатсын), және бұл – иманның ең әлсіз көрінісі болады». (Мүслім)

Бұл туралы Құранның басқа да көптеген аяттары мен хадистерде айтылған, және қандай да бір жақсылыққа шақыру мен бұрыстықтан тоқтату оны көрген әрбір (адамның) міндеті екендігін және оны орындау парыз екендігін дәлелдейді. Егер мұны басқа біреу орындамаған болса, бұдан ешкім босатылмайды, және Аллаһтың құлы неғұрлым білімді және молырақ мүмкіндікке ие болса, ол үшін бұл одан сайын міндетті бола түседі, ол күнәһарлар азапталынған кезде, адамдарды күнәлардан қайтаруға әрекет жасағандардан басқа құтылушылар болмайды.

199-сұрақ:

Аллаһ Тағалаға жақын адамдардың кереметтері (кәраматул-әулия) туралы не айтуға болады?

Жауабы:

Мұдай кереметтер шынында да бар нәрсе. Олармен байланысты болған ғажайып нәрселерді осылай (керемет) деп атайды.

Әйтсе де, кереметтер олардың өздерімен жасалынбайды және ол адамдар оған ұмтылмайды да. Олар білмеуі де мүмкін, бірақ мұның бәрін олар арқылы Аллаһ Тағала жасайды. Бұған мысал ретінде үңгірдегі жас жігіттер тарихын432, жартастың сынығы көміп қалған адамдар тарихын433, сондай-ақ Журайждың тарихын434 келтіруге болады, бұл кереметтердің барлығы олардың пайғамбарларының кереметтеріне де қатысты болған. Сондықтан да мұндай кереметтер осы үмметте көп болған: оны олардың (ол үмметтің) пайғамбарының кереметтерінің ұлылығымен және ол пайғамбардың Аса Құдіретті және Ұлы Аллаһ Тағалаға қандай дәрежеде қадірлі болғанымен түсіндіріледі. Мәселен, діннен қайту (риддә) кезінде Әбу Бәкірдің (р.а.) қандай жағдайға тап болғаны435, Мәдине мешітіндегі мінберде тұрып Умардың (р.а.) сонау Шамдағы әскерге сөйлегені және ол сөзді әскердің естігені, оның Нилге хат жазғаны436, Румды басып алу кезінде Алия ибн әл-Хадрами астындағы атын теңізге жалдап, су бетінде оның қалай жүріп кеткені437, оны өртемек болып Әсуад әл-Анси от жаққанда Әбу Мүслім әл-Хауләмидің от ішінде намаз оқығаны438 және осындай көптеген басқа да оқиғалардың Пайғамбарымыздың (с.а.с.) кезінде де, оның сахабаларының кезінде де және оларға таза жүрекпен ілескендер кезінде де кереметтер болған және біз өмір сүріп жатқан күндерге дейін жалғасқан, сондай-ақ Қиямет күніне дейін бола береді. Және мұның бәрі Пйағамбарымыздың (с.а.с.) кереметтері болып табылады, өйткені әулиелер мұндай кереметтер жасауға оның жолына ілескендігі себепті мүмкіндікке ие болуда.

Егер Пайғамбарымыздың (с.а.с.) жолына ілесуші болмаған біреу табиғи емес, ғажайып бір іс істесе, онда ол керемет бола алмайды, ол тек қана алдау-арбау, азғыру болып табылады. Ондай адам Аса Мейірімді Аллаһ Тағалаға жақын адамдар қатарында емес, шайтанға жақын адамдардан болады, Аллаһ Тағала біздерді ондай пәледен сақтасын!

432Бұл туралы «Әл-бидая уән-ниһаяда» толығырақ айтылған, 102-110 беттер. Сондай-ақ, Құранда: Кәһф, 8-25.

433Бұл туралы Бұхари мен Мүслім келтірген хадисте айтылады. Онда үш адам үңгірдің аузын жартастың сынығы жауып қалып шығу мүмкін болмай қалғанда, олардың бұрын өздері істеген ізгі амалдарын айтып, Аллаһ Тағалаға өздерін құтқару туралы жалбарынғаны жайлы айтылады.

434Бұл туралы имам Ахмад келтірген хадистердің бірінде, сондай-ақ «Әл-бидая уән-ниһада» айтылады. Журайж нағыз тақуа болатын, оған ойнастық істеді деген жала жабылғанда, ол Аллаһ Тағалаға пана тілеп жалбарынады. Сол кезде Аллаһ Тағала бесіктегі нәрестені сөйлетіп, Журайждың күнәсіз екеініне куәлік бергізеді.

435Бұл жерде халифаның билігіне бағынудан және зекет беруден кейбір қабилалардың бас тартқанына байланысты Әбу Бәкір (р.а.) арабтардың бірнеше тайпаларына қарсы жорық ұйымдастырғаны туралы айтылуда. Қараңыз: «Тарихул-Ислам» және «Табақатул-мәшәһир уәл-аълам», әз-Зәһәби (3:20-25).

436 «Ән-нужумуз-заһира», 1/35, «Тарихул хуләфә», 49.

437Алия ибн әл-Хадрами – муһажирлер басшыларының бірі және Аллаһ Тағаланың елшісі (с.а.с.) тағайындаған, Бахрейннің билеушісі.

438Әбу Мүслім әл-Хауләми – Пайғамбарымыздың (с.а.с.) тірі кезінде Исламды қабылдаған, Пайғамбарымызға (с.а.с.) ілесушілердің басшыларының бірі және ол Мәдинаға Әбу Бәкір Сыддықтың билігі кезінде келген. Бұл керемет туралы Ибн Асакирдің «Тарихында» (9/10) және «Мажмуъул-фатауә» (11/259) ұзақ хикаяда келтірілген.

200-сұрақ:

Аллаһ Тағалаға жақын адамдар (әулиелер) 439 қатарына кімдер жатады?

439Жекеше түрі – «уәли». Бұл – көпмағыналы сөз. Бұл араб тұйық етістігінің (масдар) басқа мағыналарының ішінде: «жақын болу», «басқару», «дос пейілді болу», және «көмек көрсету» дегенді білдіреді.

Жауабы:

Аллаһ Тағалаға кім иман келтірген болса, Одан қорықса және Оның елшісіне (с.а.с.) ілессе, солар Аллаһ Тағалаға жақын адамдар қатарында болады.

Аллаһ Тағала айтты:

«Біліңдер! Расында Аллаһтың достарына қауіп-қатер жоқ, әрі олар қайғырмайды». (Юнус, 62)

Содан кейін Ол бұлардың қатарына кімдер жататынын түсіндіреді:

«Сондай иман келтіріп, тақуа болғандар». (Юнус, 63)

«Аллаһ иман келтіргендердің досы. Оларды қараңғылықтардан жарыққа шығарады. Ал қарсы болғандардың достары тағут440, (ол) оларды жарықтан қараңғылықтарға шақырады». (Бақара, 257)

440Бұл жерде куфрлік пен бұтқа табынушылыққа итермелейтіндердің бәрі туралы айтылуда.

Аллаһ Тағала және былай деді:

«Шынайы түрде сендердің достарың Аллаһ және Оның елшісі және де намазды толық орындайтын, зекет беретін әрі рукуғ қылушы мүміндер. Кім Аллаһты, Оның елшісін және мүміндерді дос тұтса, шынайы түрде Аллаһты жақтаған топ. Солар жеңіске ие болады». (Мәида, 55-56)

Ал Пайғамбарымыз (с.а.с.) айтты:

«Шын мәнінде, пәленшенің жанұя мүшелері менің достарым емес, менің достарым – тек Аллаһ Тағала мен әділ де шыншыл мүміндер». (Бұхари, Мүслім)

Хасан әл-Басридің, оған Аллаһ рахмет еткей, былай дегені хабар етіледі:

«Аллаһ Тағалаға деген махаббаттың

«Егер Аллаһты сүйсеңдер, онда маған ілесіңдер» (Әли Имран, 31), деген сөздермен білдіргендерді Аллаһ Тағала сынға салды».

Имам Шафиғидің, оған Аллаһ рахмет еткей, былай дегені хабар етіледі:

«Егер су бетімен жүріп бара жатқан немесе ауада ұшып жүрген адамды көрсеңдер, оның Пайғамбарымызға (с.а.с.) ілесуші екеніне көз жеткізбейінше оған сенбеңдер және ілесіп кетпеңдер».

201-сұрақ:

Пайғамбарымыз (с.а.с.):

«Менің үмметімнен бір тайпа анық ақиқатты ұстанған болады және Аллаһ Тағаланың әмірі келгенше оған қарсы келушілер зарар жеткізе алмайды», дегенде қандай тайпа туралы айтқан441?

441Бұл сахих хадис өте көп жолдармен риуаят етілген. Аллаһ Тағаланың мейірімділігі арқасында бұл хадис әрбір мұсылман үшін құтылатын топтың бар екендігі туралы, Аллаһ Тағала бәрімізді және сол топқа (тайпаға) жәрдем бергендердің бәрін сол тайпаға қосқан болсын, қуанышты хабар болып табылады; шын мәнінде, Ол – өте жақсы Қамқоршы және өте жақсы Қорғаушы. Бұл хадисті Бұхари, Мүслім, Ахмад, Ибн Мәжәһ және Хаким келтірген.

Жауабы:


Пайғамбарымыз (с.а.с.):

«Біреуінен басқаларының бәрі тозақта болады және ол – әһлу сунна уәл-жамаъа» (Ибн Мәжәһ, Ахмад), деп, ол тайпаның қайсы тайпа екенін, яғни жетпіс үш тайпаның құтылушы болатын бір ғана тайпасы туралы айтқан-ды.

Бұл хадистің басқа риуаятында айтылады: Пайғамбарымыз (с.а.с.):

«...және олар, бүгін менің ұстанған жолыма және сахабаларымның ұстанған жолына ілескендер»,-деді». (Термизи, Хаким)

Біздер Аллаһ Тағаладан сол адамдар тайпасына қосуын, бізді тура жолға салған соң жүрегімізді сол жолдан адастырмауын және бізге Өзінің мейірімін сыйлауын жалбарынып өтінеміз, өйткені, шын мәнінде, Ол – Сыйлаушы.

«Қастерлі Раббың олардың сипаттағандарынан Пәк. Елшілерге сәлем! Барлық мақтау бүкіл әлемнің Раббы Аллаһқа лайық!» (Саффат, 180-182)

Мазмұны:

Алғы сөз

Тәржімашыдан

Жазбагердің алғы сөзі

1-сұрақ: Аллаһ Тағала құлдарының ең бірінші міндеті не?

2-сұрақ: Бүкіл әлем не үшін жаратылды?

3-сұрақ: «Құл» (абд) сөзінің мағынасы не?

4-сұрақ: Ғибадат деген не? Қандай амал қай кезде ғибадатқа айналады?

5-сұрақ: Не нәрсе Аса Құдіретті, Ұлы Аллаһқа құлдың сүйіспеншілігінің белгісі бола алады?

6-сұрақ: Аллаһ Тағаланың нені ұнатып, нені ұнатпайтынын Аллаһтың құлдары қалай біледі?

7-сұрақ: Ғибадаттың қанша шарты бар?

8-сұрақ: Шын ықылас деген не?

9-Сұрақ: Ниеттің адалдығы не?

10-сұрақ: Аса Жоғары Мәртебелі Аллаһ дінді ұстануда қатаң басшылыққа алуға бұйырған діни заң (шариғат) деген не?

11-сұрақ: Исламда неше дәреже бар?

12-сұрақ: «Ислам» деген не?

13-сұрақ: «Ислам» ұғымы бүкіл дінді бүтіндей қамтитынына не дәлел бола алады?

14-сұрақ: Исламға оның бес тірегін айтумен анықтама беруге болатынына қандай дәлел бар?

15-сұрақ: Екі куәліктің діндегі орны қандай?

16-сұрақ: Аллаһтан басқа ешбір тәңір жоқ екендігіне куәлік беру қажет екендігіне не дәлел?

17-сұрақ: «Аллаһтан басқа ешбір тәңір жоқ» деген куәліктің мағынасы не?

18-сұрақ: «Аллаһ Тағаладан басқа ешбір тәңір жоқ» деген куәліктің (толық сақталмаса), айтушыға пайда бермейтін шарттары қандай?

19-сұрақ: Білімді игерудің қажетті шарт екенін Құранның қандай аяттары және қандай хадистер көрсетеді?

20-сұрақ: Жүрекпен сенудің қажеттілігін Құранның қандай аяттары мен қандай хадистер көрсетеді?

21-сұрақ: Аллаһ Тағаланың бұйрығына бойсұнудың парыз екендігін қай аяттар көрсетеді?

22-сұрақ: Құранның қандай аяттары мен қандай хадистер куәлік сөздері мен іштей келісім болуының қажеттілігіне нұсқайды?

23-сұрақ: Құранның қандай аяттары мен хадистер ықыласты болудың қажеттілігіне нұсқайды?

24-сұрақ: Құран Кәрім мен Сүннетте шыншыл болудың қажеттілігіне қандай нұсқаулар бар?

25-сұрақ: Сүйіспеншіліктің болуына қандай аяттар және қандай хадистер сілтеме болады?

26-сұрақ: Аллаһ үшін дос болып және Аллаһ үшін дұшпан болу қажеттілігіне не нәрсе сілтеме болады?

27-сұрақ: Мұхаммед (с.а.с.) Аллаһтың елшісі екендігіне куәліктің қажеттілігін неден білеміз?

28-сұрақ: Мұхаммед (с.а.с.) Аллаһтың елшісі екендігі туралы куәліктің мағынасы не?

29-сұрақ: Мұхаммед (с.а.с.) Аллаһтың елшісі екендігі туралы куәліктің шарттары қандай және куәліктің бірінші бөлігі мұнсыз қабыл бола ма?

30-сұрақ: Намаз бен зекеттің парыз екендігін неден білеміз?

31-сұрақ: Ораза ұстаудың парыз екендігіне қандай дәлелдер бар?

32-сұрақ: Қажылықтың парыз екеніне қандай дәлел бар?

33-сұрақ: Иман деген не?

34-сұрақ: Иман – сөз бен амалдың бірлігі екендігіне қандай дәлел бар?

35-сұрақ: Иманның көбейетініне және азаятынына қандай дәлелдер бар?

36-сұрақ: Имандарында мүміндер бір-бірінен артық бола алады дегенге қандай дәлел бар?

37-сұрақ: «Иман» ұғымы дінді бүтіндей қамтитынына қандай дәлелдер бар?

38-сұрақ: Иманның алты шартын түгелдеу арқылы иман туралы дәл анықтама беруге болатынына қандай дәлелдер бар?

39-сұрақ: Жоғарыда аталған иманның (алты) тірегінің Құранда түгелдей бар екеніне қандай дәлел бар?

40-сұрақ: Аса Құдіретті және Аса Ұлы Аллаһқа иман келтіру дегеннің мағынасы не?

41-сұрақ: Аллаһтың тәңірліктегі жалғыздығы нені білдіреді?

42-сұрақ: Аллаһтың Тәңірліктегі жалғыздығының қарама-қарсысы не нәрсе?

43-сұрақ: Үлкен ширк деген не?

44-сұрақ: Кіші ширк дегеніміз не?

45-сұрақ: Жоғарыда келтірілген сөйлемдердегі «және» деген шылау мен «одан кейін» деген сөздің арасында қандай айырмашылық бар?

46-сұрақ: Аллаһтың жаратушылықтағы жалғыздығы деген не?

47-сұрақ: Аллаһ Тағаланың құдайлықтағы жалғыздығының қарама-қарсысы не?

48-сұрақ: Аллаһтың есімдері мен сипаттарындағы жалғыздығы деген не?

49-сұрақ: Құран мен Сүннетте Аллаһ Тағаланың көркем есімдеріне қандай дәлелдер бар?

50-сұрақ: Құранда Аллаһ Тағаланың қандай көркем есімдері аталды?

51-сұрақ: Сүннетте қандай көркем есімдер аталады?

52-сұрақ: Көркем есімдерден туындайтын мағыналар қанша түрге бөлінеді?

53-сұрақ: Бұған не мысал бола алады?

54-сұрақ: Көркем есімдердің мағыналары «тадаммун» жолымен алғанда неше бөлікке бөлінеді?

55-сұрақ: Көркем есімдер Аса Құдіретті және Ұлы Аллаһ Тағалаға қатысты қолдану жағынан неше бөлікке бөлінеді?

56-сұрақ: Аса Құдіретті Аллаһ Тағаланың сипаттары арасында заттық сипаттары және іс-қимыл сипаттары бар екендігі жоғарыда айтылған болатын. Құран мен Сүннетте Аллаһ Тағаланың заттық сипаттарына қандай мысалдар келтірілген?

57-сұрақ: Құранда іс-қимыл сипаттарының қандай мысалдары кездеседі?

58-сұрақ: Іс-қимыл сипаттарының Сүннетте қандай мысалдары кездеседі?

59-сұрақ: Аллаһ Тағаланың көркем есімдері барлық іс-қимыл сипаттарының туындысы ма, әлде Аллаһ Тағаланың барлық есімдері Ол түсірген аяттардан белгілі ме?

60-сұрақ: Аллаһ Тағаланың Жоғары (әл-Али) және Аса Жоғары (әл-Ағла) есімдерінің мағынасы не және олардың Көрнеу (әз-Заһир), бәрін Бағындырушы (әл-Қаһир) және Жоғары Дәрежелі (әл-Мутаали) сияқты есімдерінің мәніне қандай қатысы бар?

61-сұрақ: Аллаһ Тағала Өзі жаратқандарынан жоғары тұратынына Құранда қандай дәлелдер бар?

62-сұрақ: Сүннетте осыған ұқсас дәлелдер бар ма?

63-сұрақ: Аллаһ Тағаланың Арышқа көтерілгені (истиуа) туралы біздің алдымызда өткен салих кісілерден болған дін имамдары не айтты?

64-сұрақ: Аллаһ Тағаланың бәрін Бағындырушы екендігіне Құранның қандай аяттары дәлел болады?

65-сұрақ: Аллаһ Тағаланың бәрін Бағындырушы екеніне қандай хадистер дәлел болады?

66-сұрақ: Аса Құдіретті және Ұлы Аллаһ Тағаланың дәрежесінің жоғары екендігіне не дәлел бар және Ол туралы сөз қозғалғанда нені теріске шығару керек?

67-сұрақ: Пайғамбарымыздың (с.а.с.) Аллаһтың көркем есімдері туралы:

«Кім оларды жатқа білсе, сол жәннәтқа кіреді»,-деген сөздерінің мағынасы не?

68-сұрақ: Аллаһтың есімдері мен сипаттарындағы жалғыздығының қарама-қарсысы не?

69-сұрақ: Аллаһ Тағаланың жалғыз екендігін (таухид) мойындаудың барлық түрлері, біреуіне қайшы келген нәрсенің барлығына да қайшы келетіндей, өзара соншалықты тығыз байланысты ма?

70-сұрақ: Періштелерге иман келтірудің міндетті екендігіне Құран мен Сүннетте қандай дәлелдер бар?

71-сұрақ: Періштелерге иман келтірудің мағынасы не?

72-сұрақ: Аллаһ Тағала белгілі бір міндет жүктеп, белгілі мақсатпен жаратқан періштелердің қандай түрлері бар?

73-сұрақ: Кітаптарға иман келтірудің міндетті екендігіне не дәлел бар?

74-сұрақ: Аллаһ Тағала тарапынан түскен кітаптардың бәрі Құранда айтылған ба?

75-сұрақ: Аллаһ Тағаланың кітаптарына иман келтіру нені білдіреді?

76-сұрақ: Бұрынғы түсірілген кітаптарға қарағанда Құран қандай орынды иемденеді?

77-сұрақ: Ислам қауымының барлық мүшелері Құранға қатысты не нәрсені бұлжытпай ұстануы қажет?

78-сұрақ: Құранға ілесу және оны құрметтеу дегеннің мағынасы не?

79-сұрақ: Сөз – сипат ретінде заттық сипатқа жата ма әлде іс-қимыл сипатына жата ма?

80-сұрақ: Елшілерге иман келтірудің міндетті екеніне не дәлел бар?

81-сұрақ: Елшілерге иман келтіру дегеннің мағынасы не?

82-сұрақ: Елшілердің адамдарға бұйырған және тыйым салған нәрселерге шақырулары өзара сәйкес келе ме?

83-сұрақ: Жоғарыда аталған құлшылық негіздеріне қатысты мәселелерде елшілер арасында сәйкессіздік болмағанына қандай дәлелдер бар?

84-сұрақ: Рұқсат етілген және тыйым салынған нәрселерге қатысты жекелеген мәселелер бойынша елшілер адамдарды бағынуға шақырған діни заңдардың бір-бірінен айырмашылығы болғанына қандай дәлелдер бар?

85-сұрақ: Аллаһ Тағала Құранда барлық елшілер туралы айтқан ба?

86-сұрақ: Аса Жоғары Мәртебелі Аллаһ Тағала Құранда елшілерден кімдерді аты-жөнімен атаған?

87-сұрақ: Елшілерден кімдер «ең абзалдары» деп аталған?

88-сұрақ: Бірінші елші кім?

89-сұрақ: Ол қайшылықтар қай уақытта пайда болды?

90-сұрақ: Соңғы пайғамбар кім және оған қандай дәлел бар?

91-сұрақ: Біздің Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.а.с.) басқа пайғамбарлардан немен ерекшеленеді?

92-сұрақ: Пайғамбарлардың мұғжизалары деген не?

93-сұрақ: Құранның ешқандай теңдесі жоқ екеніне не дәлел бар?

94-сұрақ: Қиямет күніне иман келтірудің міндетті екеніне не дәлел бар?

95-сұрақ: Қиямет күніне иман келтіру дегеннң мәнісі не және ол не нәрсені білдіреді?

96-сұрақ: Бұл Сағаттың қашан келетінін біреулерге белгілі ме?

97-сұрақ: Құранда Қиямет күнінің жақындау белгілерінің қайсысы келтірілген?

98-сұрақ: Қиямет күнінің жақындау белгілерінің қайсысы Пайғамбарымыздың (с.а.с.) Сүннетінде келтірілген?

99-сұрақ: Өлімге (ажалға) иман келтірудің міндетті екеніне не дәлел бар?

100-сұрақ: Адамдарды күтіп тұратын қабір азабы немесе қабір рахаты мен қабірдегі сұрақ-жауап туралы Құранда қандай дәлелдер бар?

101-сұрақ: Адамдарды күтіп тұратын қабір азабы мен қабір рахаты, және қабірдегі сұрақ-жауап туралы қандай хадистер бар?

102-сұрақ: Адамдардың қайта тірілетін және қабірлерден шығатыны туралы қандай дәлелдер бар?

103-сұрақ: Қайта тірілуге сенбейтіндер туралы қандай үкім шығару керек?

104-сұрақ: Сұр үрленетініне не дәлел бар және Қиямет күні ол қанша рет үрленеді?

105-сұрақ: Адамдардың Қиямет күні жиналуы Құранда қалай суреттелген?

106-сұрақ: Қиямет күні адамдардың жиналуы Сүннетте қалай суреттелген?

107-сұрақ: Қиямет күні Сотты (әл-Мауқиф) күтіп тұрғандардың жағдайлары Құранда қалай суреттеледі?

108-сұрақ: Қиямет күні Сотты күтіп тұрғандардың жағдайлары Сүннетте қалай суреттеледі?

109-сұрақ: Адамдардың амал дәптерлерінің ұсынылуы мен есеп-қисап Құранда қалай суреттелген?

110-сұрақ: Адамдардың амал дәптерлерінің ұсынылуы мен есеп-қисап Сүннетте қалай суреттелген?

111-сұрақ: Құранда амал дәптерлерін жаю қалай суреттеледі?

112-сұрақ: Сүннетте амал дәптерлерін жаю қалай суреттеледі?

113-сұрақ: Қиямет күні Таразылар құрылатынына және өлшеу қалай жүргізілетініне Құранның қандай аяттары дәлел?

114-сұрақ. Қиямет күні Таразылар құрылатынына және өлшеу қалай жүргізілетініне қандай хадистер дәлел?

115-сұрақ: Құранда Сират көпірі туралы қандай дәлелдер бар?

116-сұрақ: Сират көпірі туралы Сүннетте қандай дәлелдер бар?

117-сұрақ: Қиямет күні бәріне тиісінше баға берілетіні туралы (әл-қисас) Құранда қандай дәлелдер бар?

118-сұрақ: Қиямет күні бәріне тиісінше баға берілетіні туралы Сүннетте қандай дәлелдер бар және қалай суреттеледі?

119-сұрақ: Құранда Кәусәр туралы қандай дәлел бар және Сүннетте ол қалай суреттелген?

120-сұрақ: Жәннәт пен тозаққа иман келтірудің дәлелі не?

121-сұрақ: Жәннәт пен тозаққа иман келтіру нені білдіреді?

122-сұрақ: Жәннәт пен тозақтың қазіргі кезде бар екеніне қандай дәлелдер бар?

123-сұрақ: Жәннәт пен тозақтың бар екені және олардың мәңгі болатыны, сондай-ақ ешуақытта жоғалып кетпейтіні жайлы қандай дәлелдер бар?


Каталог: ld
ld -> Сабақтың тақырыбы : Баяндауыш
ld -> Таңғажайып алаң ойыны. М.Әділова
ld -> Мақтаның жемісі мақтаның ашылмай қалған немесе шала ашылған қауашағын дейді. Қауашақ ашылады. Қауашақ ішіндегі ұзын талшықтары (түктері) бар өте көп тұқымдар шашылады
ld -> Одонтогенні кісти діляться на кореневі (радикулярні) і коронкові (фолікулярні)
ld -> Одонтогенні пухлини щелеп
ld -> Производство лекарственных препаратов по контрактам: Простанорм г. Томск
ld -> Гбоу впо рниму им. Н. И. Пирогова
ld -> 1. Гомеостаз – дегеніміз не


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16




©stom.tilimen.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет