Шейх Хафиз ибн Ахмад әл-Хаками АҚида бойынша



бет11/16
Дата09.04.2019
өлшемі2.29 Mb.
#102640
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16

307Ібіліс, оған Аллаһтың лағынеті болсын, бұл сөздерін Аллаһ Тағала оны, Адамның (а.с.) алдында сәжде қылу туралы бұйрығын орындамағаны үшін жәннәттан қуып жазалағанынан кейін айтты.

308Бұл жерде ібіліс Адамның ұрпақтары Аллаһ Тағаланың жақсылығын білмейтіндігін дәлелдеу үшін оларды жолдан шығарамын дегені туралы айтылуда.

Ал хақиқи мұсылмандар туралы айтар болсақ, олар жақсылық пен жамандық тағдырдан екеніне және бәрінің Жаратушысы Аллаһ Тағала екеніне сенеді, шариғаттың бұйрығы мен тыйымына бағынады, шариғат үкіміне жасырын да, ашық та жүгінеді. Олар сондай-ақ Аллаһ Тағала кімді қаласа, Өз мейірбандылығы арқылы тура жолға салатынына және кімді қаласа, Өз әділдігіне сәйкес тура жолдан тайдыратынына, Аллаһ Тағала ғана басшылық жасайтынына және адастыратынына сенеді, сондай-ақ олар қай нәрсенің қай жағдайда лайықты екенін Аллаһ Тағала бәрінен жақсы білетініне сенеді.

Аллаһ Тағала айтты:

«Шынында Раббың жолынан адасқан кісіні де жақсы біледі. Және тура жолға түскенді де жақсы біледі». (Нәжм, 30)

Хақиқи мұсылман марапаттау мен жазалау тағдырдан емес екеніне, адам баласы шариғат заңдарын қандай дәрежеде орындауы мен оларды елемеуінен (яғни орындамауынан) екеніне сенумен бірге осыларға қатысты барлық мәселеде Аллаһ Тағала аса жоғары даналық көрсеткеніне және бұлтартпайтын дәлелдерге Ие екеніне сенеді.

Ал тағдыр туралы айтар болсақ, мұсылмандар қандай да бір қайғы-қасіретке кезіксе, оның болмай қалмайтын тағдырдан екенін еске алып өзін тыныштандырады.

Ал өздеріне бір игілік жетсе, олар өздерінің кімге борышты екенін мойындайды да:

«Барлық мақтау бізді осы тура жолға салған Аллаһқа тән. Егер Аллаһ бізді тура жолға салмаса еді, тура жолды таба алмайтын едік» (Ағраф, 43), дейді.

Және олар (Құранда есімі аталатын) белгілі арсыздың309:

«Шын мәнінде бұл, маған мендегі білімге берілді» (Қасас, 78), деген сөзін қайталамайды.

309Бұл жерде шіріген бай Қарун туралы айтылуда.

Олар қандай да бір жағымсыз іс істесе, өздерінің алғашқы ата-аналары310 айтқанды қайталап:

«Раббымыз, біз өзімізге кесір істедік. Егер Сен бізді жарылқап, мархамет етпесең, әлбетте, зиянға ұшыраушылардан боламыз» (Ағраф, 23), дейді.

310Яғни; Адам және Хауа

Және олар лағынетке ұшыраған шайтанның:

«Раббым, мені қаңғыртқаның үшін...» (Хижр, 39), деген сөзін айтпайды.

Егер оларға бір бақытсыздық кездессе, олар:

«Шын мәнінде біз Аллаһқа тәнбіз әрі Оған қайтарыламыз» (Бақара, 156), дейді.

Мұндай жағдайда олар имансыздар (кәпірлер) айтқан сөзді айтпайды.

Олар туралы Аллаһ Тағала айтты:

«Олар жер жүзінде кезіп жүрген немесе соғыста болған туыстары үшін: «Егер олар жанымызда болса еді, өлмес те, өлтірілмес те еді»,-дейді. Аллаһ бұны олардың жүректеріне қасірет қылу үшін сөйтеді311. Аллаһ тірілтеді де, өлтіреді. Сондай-ақ Аллаһ не істегендеріңді Толық Көруші». (Әли-Имран, 156)

311Бұл жерде кәпірлердің ондай ойлары, Аллаһ Тағаланың қалауы бойынша, өздерінің қайғы-қасіретін тек арттыра береді.

146-сұрақ:

Иманның неше тармағы бар?

Жауабы:

«Жүздеріңізді шығысқа, батысқа жөнелту бір игілік емес. Бірақ, кім Аллаһқа, Ахырет күніне, періштелерге, кітаптарға, пайғамбарларға иман келтірсе және жақындарға, жетімдерге, міскіндерге, жолда қалғандарға, қайыршыларға және құл азат етуге жақсы көре тұрып, мал сарып қылса, әрі намазды толық орындап зекет берсе, өзара байласқан уәдесін орындаушы, таршылықта, қиыншылықта және соғыс кезінде сабыр етуші болса, міне солар шыншылдар әрі солар тақуалар». (Бақара, 177)

Ал Пайғамбарымыз (с.а.с.):

«Иман алпыстан астам тарамға (ие), оның ең жоғарғысы «Аллаһтан басқа ешбір тәңір жоқ» деген сөздерді айту, ал ең төменгісі – (адамдарға) зарар жеткізуі мүмкін нәрсені жол үстінен алып тастау және ұялу да иман тармағының бірі»,-деген. (Бұхари, Мүслім)

147-сұрақ:

Ғұламалар бұл тармақ-тарамдарға қандай түсінік берген?

Жауабы:

Кейбір мухаддистер (хадистерді түсіндірушілер) бұл мәселеге арнайы шығармалар арнап, оларды санап, түгендеп адамдарға пайда келтірді. Бірақ, бұл тармақ-тарамдардың бәрін білу иманның қажетті шарты емес; мұның бәрі Құран мен Сүннетте бар болуы себепті бұлардың бар екеніне жалпылай сену жеткілікті. Демек, Аллаһ Тағала мен Оның елшісінің (с.а.с.) бұйрығын пенде бұлжытпай орындап, олардың қайтарғанынан қайту керек және Құран мен Сүннетте не туралы хабар берілсе, оған сену (иман келтіру) шарт. Осылай еткенде пенде иманның барлық тармақ-тарамдарының талаптарын барынша толық қанағаттандырған болады. Ал ғұламалардың есептеп-санап шыққан нәрселері туралы айтар болсақ, бұл айтылғандардың иман мәселесіне, әлбетте, қатысы бар. Бірақ жоғарыда айтылған хадисте келтірілген Пайғамбарымыздың (с.а.с.) сөздерінің мән-мағынасы дәл осыған саяды деп үзілді-кесілді анық айту үшін тиісті дәлелдер қажет.

148-сұрақ:

Олардың түгендеп шыққан нәрселерінің қорытындыларын айт.

Жауабы:

«Фатхул-Бәри» кітабында Ибн Хажар:

«Ақиқатында, бұл тармақ-тарамдар жүрек амалдарынан, тіл амалдарынан және дене амалдарынан бастау алады»-деп, бұл туралы Ибн Хаббан айтқан сөздің мәнісін баян қылған.

Жүрек амалдары: бұған нанымдар мен ниет жатады, оларға жиырма төрт қасиет тән. Мәселен, Аллаһ Тағалаға иман келтіру, Оның Затына, Оның сипаттарына және:

«Ешнәрсе Ол сияқты емес. Ол Аллаһ, әрнәрсені Есітуші, Толық Көруші» (Шура, 11) екендігіндегі жалғыздығына иман келтіру болып табылады. Мұндай иман келтіру Одан басқа нәрселердің барлығының жаратылғанына илану, сондай-ақ Оның періштелеріне, Оның Кітаптарына, Оның елшілеріне, жақсылық пен жамандық тағдырдан екеніне және Қиямет күніне иман келтіру болып табылады.

Өлген адамға қабірде сұрақ берілетіне иман келтіру, қайта тірілуге, есеп-қисап, таразы, Сират көпірі, жәннәт пен тозаққа иман келтіру, Аллаһ Тағалаға махаббат, Аллаһ Тағала үшін дос тұтып, Аллаһ Тағала үшін дұшпан тұту, Пайғамбарымызға (с.а.с.) махаббат және құрмет көрсету керек екендігіне сену Қиямет күніне сенудің құрамды бөлігі болып табылады. Мұндай сенімнің құрамына Аллаһ Тағаладан Пайғамбарымызға (с.а.с.) игілік тілеу, оның жолына (Сүннетіне) ілесу және адал болу да кіреді.

Адалдықтың құрамына екіжүзді болмау, игі амалдарды көзкөрсін үшін істемеу, тәубаға келу, қорқу, үміт ету, шүкірлік ету, шын берілу, сабыр ету, тағдырға ризалық, тәуекел, кішіпейілділік кіреді.

Ал кішіпейілділіктің құрамды бөліктері: үлкендерді сыйлау, кішілерге мейірімді болу, сондай-ақ менмендіктен, өзімшіл-паңдық, күншіл-көреалмаушылық, өшпенділік және ашу-ызадан аулақ болу.

Тіл амалдары: бұл амалдарға жеті қасиет тән, олар: таухид кәлимасын айту, Құран оқу, білім алу және басқаларға жеткізу, Аллаһ Тағалаға жалбарыну (дұға) және Аллаһ Тағаны еске алу; және кешірім сұрауға (истиғфар) қатысты барлық нәрселер, сондай-ақ боссөзділіктен бас тарту.

Дене амалдары: бұларға отыз сегіз қасиет тән, олар; тұлға ретінде жеке адамның өзіне қатысты он бес қасиет: тазалыққа ұмтылу, адамдарды қонақ ету дәстүрін сақтау, меймандостық көрсету, парыз және нәпіл оразаларды тұту, белгілі уақытта мешітте үздіксіз отыру (иғтикаф), Қадыр түнін күту, умра және қажылықты өтеу және Кағбаны тауаф ету, сондай-ақ азғырудан өз дінін алып қашу, яғни көпқұдайшылдық жайылған жерден кету, уәдесіне адал болу, антын орындау және өз күнәларын жуу.

Бұл қасиеттердің біраз бөлігі бір адамның қамқорлығында болғандарға тиесілі: үйлену арқылы тиым салынған нәрседен сақтану, балалардың құқығын сақтау, ата-анаға құрмет көрсету (яғни, ата-анасын тыңдамай кету мен балаларды тәрбиелеуден бас тартудың болмауы), ағайын-туыстармен қатынасты үзбеу.

Және осы қасиеттердің арасында барлық адамдарға қатыстылары бар, олар: әділ басшылық жасау, мұсылмандар арасында татулықты сақтау; адамдарды татуластыру, игі істерде басқаларға жәрдемдесу; және бұған шариғат мақұл көрген нәрселерге талпыну және шариғат қайтарған нәрселерден қайту да кіреді; және бұған дін қарындастарымен байланыста болу және аманатты қайтару, қарызды міндетті түрде төлеу, көршіге құрмет көрсету және адамдармен жақсы қарым-қатынас жасау; және бұған адал тәсілмен дүние байлығын табу және оны тиісті орындарға жұмсау да кіреді; және бұған өсім алудан аулақ болу, адамдарға зиян келтіруді тоқтату, көңіл көтеру, ойын-сауықтан бас тарту, адамдарға зарар жеткізетін нәрсені жолдан алып тастау да кіреді.

149-сұрақ:

Игілік (ихсан) жасаудың қажеттігіне Құран мен Сүннетте қандай дәлелдер бар?

Жауабы:

Бұған дәлелдер көп. Мәселен, Аллаһ Тағала айтты:

«Жақсылық істеңдер, шын мәнінде Аллаһ игілік істегендерді жақсы көреді». (Бақара, 195)

«Шынында Аллаһ тақуалармен, сондай-ақ жақсылық істегендермен бірге». (Нахыл, 128)

«Кім өзін Аллаһқа тапсырып, игілік істесе, сонда ол; расында берік тұтқаны ұстаған болады». (Луқман, 22)

«Сондай жақсы іс істегендерге жақсылық әрі артығы да бар». (Юнус, 26)

Аллаһ Тағала және айтты:

«Жақсылықтың сыйлығы жақсылық қана». (Рахман, 60)

Ал Пайғамбарымыз (с.а.с.):

«Ақиқатында Аллаһ барлық нәрсеге жақсылық істеуді жазды»,-деді. (Мүслім, Термизи, Ибн Мәжәһ)

Пайғамбырымыз (с.а.с.) былай деді:

«Аллаһ Тағаланың ғибадаты мен Қожайынының мәмілесін жақсы өтеп өлген пенде қандай тамаша пенде! Сол қандай тамаша пенде!» (Бұхари, Мүслім)

150-сұрақ:

Құлшылық-ғибадатты өз дәрежесінде орындау (әл-ихсану фил-ибадат) дегеннің мәнісі не?

Жауабы:

Хадисте айтылғандай бұл мәселеге Пайғамбарымыз (с.а.с.) Жәбірейілдің (а.с.): «Ихсан деген не?»-деген сауалына қайтарған жауабында өзі түсінік берген-ді:

«Ихсан дегеніміз Аллаһ Тағалаға сен Оны көріп тұрғандай құлшылық қылуың, ал егер сен Оны көрмесең, онда Ол ақиқатында сені көріп тұрады (деп құлшылық қылуың)». (Бұхари, Мүслім)

Сонымен, Пайғамбарымыз (с.а.с.) ихсанның екі түрі бар екендігін түсіндірді:

1. Олардың ең жоғарғысы Аллаһ Тағаланы көріп тұрғандай құлшылық ету, басқаша айтқанда, ол адам Аллаһ Тағаланы көзбе-көз көріп тұрғандай болады. Яғни Аллаһ Тағаланы пенде өз жүрегімен көріп тұрғандай, оның жүрегі иман нұрымен сәулеленіп, ал санасы танымның тереңіне жеткен халде құлшылық етеді, нәтижесінде ол үшін жасырын болған нәрсе айқын-анықтылыққа айналады. Міне ихсанның, яғни ақпейіл таза жүректіліктің хақиқи мәні осы.

2. Ал ихсанның екінші түрі, ол – бақылау. Адам (мурақабасының) жағдайы, егер ол, яғни Аллаһ Тағаланың құлы Аллаһ Тағала оны көріп тұр, ол туралы біледі және өзіне жақын жерде деп сезінетін болғанда. Егер пенде өз шаруасымен айналысқанда барлық уақытта осылай сезінетін болса және осыған сәйкес іс-қимыл жасайтын болса, ол Аса Жоғары Мәртебелі Аллаһқа қатысты шын ықылас білдіреді, өйткені, бұлай ету оған Аллаһ Тағаладан басқа әлдебіреуге ұмтылуға да, жалбарынуға да мүмкіндік бермейді. Осы екі дәреже туралы айтар болсақ, олардың бір-бірінен айырмасы құлшылық етушінің зерделілік дәрежесіне байланысты.

151-сұрақ:

Иманның қарама-қарсысы не?

Жауабы:

Иманның қарама-қарсысы – имансыздық (куфр), оның да тармақ-тарамдары және (бастау алар) негізі бар. Жоғарыда діни міндеттерді орындау түрінде бағыну-бойсұнудың көрінісін талап ететін бағынумен байланыста болған растау иманның негізі болып табылады деп айтылған-ды. Ал имансыздық туралы айтар болсақ, оның негізінде менмендік пен мойынсұнбауға апармай қоймайтын теріске шығару және қыңырлық жатыр. Барлық діни міндеттер иманның қандай да бір тармақ-тарамына қатысты болады, ал қайсыбір аяттар мен хадистерде бұрын да айтылғандай, сол міндеттердің көпшілігі иман деп анық аталған. Екінші жағынан, барлық күнәлар имансыздықтың (куфрдың) қандай да бір тармақ-тарамдарына қатысты болады, ал қайсыбір аяттар мен хадистерде олардың көпшілігі имансыздық (куфр) деп анық аталған. Бұл туралы төменде толығырақ әңгіме етеміз. Демек, сен бұл мәселені білген болсаң, онда имансыздық та (куфр) екі түрлі болатыны саған белгілі: үлкен имансыздық (әл-куфрул-әкбар), бұл адамды иман шекарасынан мүлдем тысқары шығарып тастайды. Мұндай имансыздық жүрек сөздерімен де, жүрек амалдарымен де және олардың қай-қайсысымен де сиыспайтын нанымға байланысты. Кіші имансыздық (әл-куфрул-асғар) толық иманмен сиыспайды, бірақ иманға бүтіндей қарсы келмейді. Мұндай имансыздық амалдарда көрініс береді, бірақ жүрек сөздеріне де, жүрек амалдарына да қарсы келмейді және мұны міндетті түрде талап етпейді.

152-сұрақ:

Сенімі бойынша имансыздық неліктен иманмен бүтіндей сиыспайды? Мұндай имансыздық не себептен иманның жойылуына әкеп соғатынын толығырақ қалай түсіндіруге болады?

Жауабы:

Иман дегеніміз – сөз бен істің бірлігі деп жоғарыда айтылып өткен-ді. Бұл жерде жүрек пен тілдің сөздері, жүрек пен тілдің амалдары, сондай-ақ басқа да дене мүшелері туралы айтылуда. Жүректің сөздері дегеніміз – сенім, тілдің сөздері дегеніміз – таухид кәлимасын айту. Ал жүрек амалдары дегеніміз – ниет пен шыншылдықтың көрініс табуы. Сонымен бірге, дене мүшелерінің амалдары дегеніміз барлық діни міндеттерді орындау арқылы көрініс табатын бойсұнушылық.

Сөйтіп, жүректің сөздері мен амалдарын, тілдің сөздері мен дене мүшелерінің орындайтын амалдарын тоқтатумен иман толық жойылады. Ал жүрек сенімі жойылса, онда басқа нәрселердің бәрі пайдасыз болып қалады.

Аллаһ Тағаланың есімдері мен сипаттарына және Аллаһ Тағала Өз елшілері арқылы адамдарға жібергендерінің және Өз Кітаптары арқылы түсіргендерінің қандай да біреуіне сенбейтін адамдарға байланысты жағдайдағы секілді жүректегі сенім жоғарыда аталған төрт шарттың растығының және пайдалылығының қажетті шарты болып табылады.

Барлық сүннилер (Пайғамбарымыздың (с.а.с.) жолын ұстанушылар) жүректің амалдары тоқтаған жағдайда, тіпті сенімі қанша шын және адал болса да, иманның толық жойылуына әкеліп соғады деген пікірді мақұлдайды. Олардың бәрі де Аллаһ Тағалаға деген махаббат пен Оған бойсұнудың дәлелі болып табылатын амалдар арқылы бекітілмесе, жүректің сенімі пайдасыз деп есептейді. Мәселен, ібіліс те, оған Аллаһ Тағаланың лағынеті болсын, перғауын да, оның халқы да, көпқұдайшылдар да, басқа дінге ілесушілер де елшілердің ақиқаттығына сенімді болған және ашық яки жасырын түрде растаған, бірақ олар, сонымен бірге: «Ол жалғаншы емес, бірақ біз ғана ілеспейміз және оған сенбейміз» деуі себепті ешқандай пайда ала алмаған.

153-сұрақ:

Адамды дін шекарасынан тыс қалдыратын үлкен имансыздық (әл-куфрул-әкбар) неше бөлікке бөлінеді?

Жауабы:


Бұрынғы айтылғандардан бұл төрт бөлікке бөлінеді деген қорытынды шығады:

- надандық түрінде (жәһл) және жалған деп жариялау түрінде көрініс беретін имансыздық (тәкзиб) 312;

- мойындамау (жухуд) түрінде көрініс беретін имансыздық;

- қасарып-қыңырлық мен менмендік жасау түрінде көрінетін имансыздық (инад);

- екіжүзділік (нифақ) түрінде көрінетін имансыздық.

312Бұл жерде жоғарыдан түсірілген Кітаптардың мазмұнын, басқаша айтқанда, бір жағынан, Аллаһ Тағаланың адамдарға арнаған сөздерін, екінші жағынан, адамдарды таухид дініне шақыру үшін Аллаһ Тағала жіберген елшілер мен пайғамбарлардың сөздерін жалған деп жариялау туралы айтылуда.

154-сұрақ:

Надандық түрінде (жәһл) және жалған деп жариялау түрінде (тәкзиб) көрініс беретін имансыздық (куфр) деген не?

Жауабы:

Мұндай имансыздық сырттай және іштей көрініс беруі мүмкін. Бұған мысал ретінде, Аса Жолғары Мәртебелі Аллаһ:

«Сондай осы Кітапты, елшілерімізге жібергендігімізді жалғанға шығарғандар, олар жедел біледі313» (Ғафыр, 70), деп сипаттаған құрайыш мүшріктерінің басым бөлігінің және оларға дейінгілердің мінез-құлықтарын келтіруге болады.

313Яғни өздерінің кәпірлігі мен амалдарының нәтижесі (зардаптары) қандай болатынын біледі.

«Сондай-ақ білместерден бет бұр». (Ағраф, 199)

«Ол күні, әр үмметтен аяттарымызды жалғанға шығарғандардан бір топ жинаймыз. Сонда олар тоқтатылады314. Олар түгел келген шақта, (Аллаһ): «Аяттарымды толық білмей, жалғанға шығардыңдар ма? Ал енді не қылдыңдар»-дер». (Нәміл, 83-84)

314Яғни алғаш келгендері басқалары жетіп қосылғанша тоқтатылады.

Аллаһ Тағала және айтты:

«Олар білімі жетпеген, сондай-ақ өздеріне мағынасы білдірілмеген нәрсені жалғанға шығарады». (Юнус, 39)

Бұған басқа да аяттар дәлел бола алады.

155-сұрақ:

Мойындамау түрінде көрініс беретін имансыздық (жухуд) деген не?

Жауабы:

Бұл ақиқатты жасыру және оны іштей мойындағанымен сырттай бойсұнбау. Бұған мысал ретінде Мұсаға (а.с.) перғауын мен оның халқының сенбеушілігі және Мұхаммедке (с.а.с.) яһудилердің сенбегенін келтіруге болады. Перғауын мен оның халқының имансыздығы туралы Аллаһ Тағала:

«Олар зұлымдық, менмендікпен қарсы шықты315» (Нәміл, 14), деді.

315Яғни, Мұсаның (а.с.) мұғжизаларын теріске шығарды.

Яһудилер туралы Аллаһ Тағала:

«...(Таурат арқылы) танығандары (Мұхаммед (с.а.с.)) келген заманда, қарсы шықты316» (Бақара, 89), деп баян еткен.

316Бұл жерде Тауратта Пайғамбарымыз (с.а.с.) жайлы баяндалғанын яһудилердің білетіндері жайлы айтылуда.

«Негізінен олардан бір тобы (залымдары) шындықты біле тұра жасырады». (Бақара, 146)

156-сұрақ:

Қасарып-қыңырлық және менмендік (жасау) түрінде көрініс беретін имансыздық (инад) деген не?

Жауабы:

Бұл жерде іштей мойындаумен бірге ақиқатқа мойынсұнбау туралы сөз болуда. Бұған мысал ретінде ібілістің, оған Аллаһ Тағаланың лағынеті болсын, имансыздығын келтіруге болады.

Ол туралы Аллаһ Тағала айтты:

«Сол уақытта періштелерге: «Адамға сәжде қылыңдар»-дедік. Сонда олар дереу сәжде қылды. Бірақ ібіліс бас тартып, дандайсып қарсы келушілерден болды». (Бақара, 34)

Адамның алдында жерге дейін иілу туралы Аллаһ Тағаланың бұйрығы болғанын және сондай бұйрық алғанын ібілістің, оған Аллаһ Тағаланың лағынеті болсын, мойындамауы мүмкін емес-ті, әйтсе де ол бұл бұйрыққа қарсы шықты, сөйтіп, бұйрық Берушінің даналығы мен әділеттілігінің алдында кесірлік танытты. Аллаһ Тағала оның:

«Балшықтан жаратқаныңа сәжде қыламын ба?» (Исра, 61), деген сөзін бізге баян етті.

Аллаһ Тағала оның мына сөздерін де баян етті:

«Сен бейнелеген қара балшықтың кеуіп, сыңғырлағанынан жаратқан адамға сәжде етуші болмаймын». (Хижр, 33)

Және Аллаһ Тағала ібілістің:

«Мен одан артықпын. Мені оттан жаратып оны балшықтан жараттың»,-деген сөзін баян етті.

157-сұрақ:

Екіжүзділік (нифақ) түрінде көрініс беретін имансыздық деген не?

Жауабы:

Бұл – жүрегінде сенімі болмай жұрт көзі үшін сырттай амал істеу. Ибн Салул317 мен оның қолшоқпарларының имансыздығы осындай еді. Олар туралы Аллаһ Тағала:

«Адамдардың кейбіреулері, екіжүзді мұнафиқтар: «Аллаһқа, Ахырет күніне сендік»-дейді. Бірақ, олар сенбейді, олар (өздерінше) Аллаһты және иман келтіргендерді алдайды. Бірақ олар өздерін ғана алдағандарын сезбейді. Олардың жүректерінде дерт бар (күншілдік дерті). Сонда Аллаһ олардың дертін арттыра түсті. (Мұсылмандар дамыған сайын күншілдіктері қоза түсті) сондай-ақ оларға өтіріктерінің салдарынан күйзелтуші азап бар. Оларға: «Жер жүзінде бұзақылық қылмаңдар»-делінсе, олар: «Біздер түзетуші ғанамыз»-дейді. Сақ болыңдар! Шын мәнінде олардың өздері бұзықтар. Алайда олар түсінбейді. Егер оларға: «Адамдар иман келтіргендей иман келтіріңдер»-делінсе, олар: «Ақылсыздарша иман келтірейік пе?»-дер. Байқаңдар! Шын мәнінде олардың өздері ақымақ. Бірақ, олар білмейді. Ал және олар мүміндерге кездессе: «Біз де иман келтірдік»-дер. Әрқашан олар шайтандарымен318 оңашалана қалса: «Расында біздер сендермен біргеміз, біз оларды тәлкек қылып қана жүрміз»-дер. Аллаһ оларды мазаққа ұшыратып, азғындықтарында қаңғыртып қояды. Олар қисық жолды туралықпен айырбастап алды. Сонда оларға саудалары пайда бермеді. Әрі олар тура жолды таппады. Олардың мысалы: (далада) от жағып маңын жарық қылғанда, Аллаһ олардың жарығын өшіріп, қараңғылықтарда қалдырған біреу сияқты (бұл мысалда, екіжүзді мұнафиқтар; жаққан оттары өшіп, тым-тырыс қараңғылықта қалғанға ұқсатылып отыр) олар көрмейді. Саңырау, мылқау және соқыр болып бетінен қайтпайды319. Немесе қараңғылықта күркіреп, найзағайдай өлем деп қорқып, саусақтарын құлақтарына тыққан біреулер тәрізді. Аллаһ кәпірлерді Толық Баураушы. Олардың көздерін найзағай жұлып әкете жаздайды. Оларға жарық берген сәтте, олар жарықта жүреді де, оларға қараңғы болған заманда, олар тұра қалады. Егер Аллаһ қаласа, олардың есіту, көру сезімдерін де жояр еді. Аллаһтың әр нәрсеге Күші Толық Жетуші». (Бақара, 8-20)

317Бұл – әсіресе Бәдір шайқасынан кейін күн сайын күшейіп келе жатқан мұсылмандарға ашық қарсы шығуға қорқып, мұсылмандарды қолдайтындықтары туралы мәлімдеп, тіпті намаз оқыған мұнафиқтардың Мәдинеде өмір сүрген барынша белгілі, беделділерінің бірі, бірақ олар шын мәніндегі мұсылман болған емес.

318Бұл жерде мұндай адамдардың жолбасшылары туралы айтылуда.

319Яғни, олар тура жолға қайта келе алмайды, өйткені Аллаһ Тағала оларға игі сөздерді есіттірмейді, олар өздеріне пайдалы болатынды айтпайды, және тура бағытта жүруге себеп болатын нәрсені де олар көрмейді.

158-сұрақ:

Адамды дін шекарасынан шығарып тастамайтын, бірақ оның амалдарында көрініс беретін имансыздық деген не?

Жауабы:

Құран мен Сүннетте имансыздық (куфр) деп аталған кез-келген күнә, ол күнәні жасаушы адам мұсылман деп аталынса да, осындай имансыздықтың көрінісі болып табылады.

Бұған мысал ретінде Пайғамбарымыздың (с.а.с.):

«Менен кейін бір-бірінің басын шабатын имансыз (кәпір) болмаңдар»,-деген сөзін келтіруге болады. (Бұхари, Мүслім)

Және Пайғамбарымыздың (с.а.с.) мына сөздері риуаят етіледі:

«Мұсылманды балағаттау – пасықтықты, ал онымен соғысу – кәпірлікті (білдіреді)». (Бұхари, Мүслім)

Демек, Пайғамбарымыз (с.а.с.) мұсылмандардың бір-бірімен шайқасуын – имансыздық деп, ал шайқасушыларды – кәпір деп атаған.

Оның үстіне Аллаһ Тағала былай деген:

«Егер мүміндерден екі топ соғысса, дереу араларын жарастырыңдар; егер екі жақтың бірі, екіншісіне өктемдік жасаса, бас тартқан жақпен320 Аллаһтың әміріне қайтқандарына дейін соғысыңдар. Егер қайтса, араларын әділдікпен жарастырыңдар, туралық істеңдер. Расында Аллаһ туралық істеушілерді жақсы көреді. Шын мәнінде мүміндер туыс қой. Сондықтан екі туыстарыңның арасын жарастырыңдар. Және Аллаһтан қорқыңдар. Мүмкін игілікке бөленерсіңдер». (Хужурат, 9-10)

320Яғни, шайқасуды тоқтатып мәселені шариғатқа сай шешуге келіспесе

Сонымен, Аллаһ Тағала олардың иманды екендігін және олар діни бауырластар екендігін ешқандай да теріске шығармай растайды.

(Қысас) есе қайтару туралы аятта Аллаһ Тағала айтты:

«...оған (діни) туыс жағынан кешірілсе, оның ережеге (шариғатқа) үйлесуі321, екінші (кінәлі) жақтың да оған дұрыс төлеуі қажет322». (Бақара, 178)

321Бұл жерде, егер құн алуға хақылы адам кешірім жасаса, ол ондай жағдайда мүмкін еместі талап етпеуі керек (мәселен, кедей болса, тез арада құн төлемін сұрау).

322Басқаша айтқанда, құн төлеуді кешіктірмеуі және тіпті төлемей кету үшін айла-шарғы жасамау.

Сөйтіп, Аса Жоғары Мәртебелі Аллаһ кісі өлтірушінің Исламдағы туыстыққа жататынын, мұны теріске шығармай, растайды.

Бұдан басқа Пайғамбырымыздың (с.а.с.) сөзі бар:

«Зинақор зина жасап жатқанда, ол – мүмін емес, ұры ұрлық істеп жатқанда, ол – мүмін емес, адам арақ ішіп тұрғанда, ол – мүмін емес, ал кейін (бұларды істегеннен соң) тәубәға келуі тиіс». (Бұхари, Мүслім)

Осы хадис туралы басқа риуаятта Пайғамбарымыздың (с.а.с.):

«Кісі өлтіруші, өлтіріп жатқанда, мүмін емес»,-деген сөзі келтірілген. (Бұхари, Мүслім)

Бұл хадистің үшінші риуаятында Пайғамбарымыздың (с.а.с.) мына сөзі келтірілген:

«...және тонаушы адамдардың көз алдында бір нәрсені күштеп тартып алса, ол мүмін емес». (Бұхари, Мүслім)

Жоғарыда айтылғандардан Пайғамбарымыздың (с.а.с.) сөзінен зинақор, ұры, маскүнем және кісі өлтіруші, егер олар таухидті (бірқұдайшылдықты) ұстанып жүрген жағдайда, иманын бүтіндей жоғалтады деп есептемеген деп түсінуіміз керек деген тұжырым шығарды. Егер ол басқаша пікірді айтуды қалаған болса, онда ол жоғарыда аталған күнәларды істеген адам өлгеніне дейін өзі келтірген бірқұдайлық (таухид) куәлігінен айнымаса, ол адам жәннәтқа кіреді деп хабарламаған болар еді. өйткені жәннәтқа тек мұсылмандар ғана кіреді. Сондықтан, Пайғамбарымыз (с.а.с.) бұл мәселені сөз еткенде, мұндай адамның иманының азаятыны және иманның кемел болмайтыны жайлы ескертуді қалаған. Егер имансыздық (куфр) туралы айтар болсақ, мұндай жағдайда адам баласы (пенде) жоғарыда аталған күнә істерді істегенде, ол осы күнәларды істеуге болады деп есептейтін болса, ол имансыздыққа (куфрге) түседі, өйткені, бұлай деп есептеу, Құран мен Сүннетте мұндай істерге тиым салынған аят, хадистерді дұрыс емес дегенмен тең болады. Сондай-ақ, мұндай күнәларды істемесе де, бұл күнәларды істеуге болады деп есептеудің өзі ол адамда имансыз (кәпір) етеді. Аллаһ Тағала бұл туралы жақсы біледі.


Каталог: ld
ld -> Сабақтың тақырыбы : Баяндауыш
ld -> Таңғажайып алаң ойыны. М.Әділова
ld -> Мақтаның жемісі мақтаның ашылмай қалған немесе шала ашылған қауашағын дейді. Қауашақ ашылады. Қауашақ ішіндегі ұзын талшықтары (түктері) бар өте көп тұқымдар шашылады
ld -> Одонтогенні кісти діляться на кореневі (радикулярні) і коронкові (фолікулярні)
ld -> Одонтогенні пухлини щелеп
ld -> Производство лекарственных препаратов по контрактам: Простанорм г. Томск
ld -> Гбоу впо рниму им. Н. И. Пирогова
ld -> 1. Гомеостаз – дегеніміз не


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16




©stom.tilimen.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет