Сезіну. Қабылдау. Елестеу.Қиялдау



Pdf көрінісі
Дата24.10.2018
өлшемі23.46 Kb.
#92864

Сезіну. Қабылдау.  

Елестеу .Қиялдау.

Техникалық және кәсіптік білім 

Алматы қаласының Денсаулық сақтау 

Басқармасы 

ШЖҚ МКК «Медициналық колледж» 

Техническое и профессиональное образование

ГКП  ПХВ « Медицинский колледж»

Управление здравоохранения г.Алматы 



ЦМК «ГӘЭ пәндер» ,  ЦӘК  «ГСЭ    » 

Сезіну — материалдық  дүниедегі бегілі бір кезде 

адамның тиісті сезім органдарына әсер ететін заттар мен 

құбылыстардың  жеке сапаларын бейнелейтін 

 психикалық үрдісСезіну - біздің айналамызда, 

ішкі жан дүниемізде не болын жатқанын хабарлап 

отыратын қарапайым психикалық үрдіс

 

Адамда 

 пайда болатын түйсіктерді үш топқа бөлуге 

болады. 

1) топқа біздің денеміздің сыртқы жағында болатын сезім 

ағзаларының қозуынан туатын түйсіктер жатады. Бұл 

түйсіктер бізге сырт заттардың қасиеттерін бейнелейді. 

бұған көру, есту, иіскеу, дәм, тері және сипап-сезу 

түйсіктері жатады. 

2) топқа рецепторлары ішкі ағзалардағы сезім 

органдарыньщ қозуынан туатын түйсіктер кіреді. 

Органикалық түйсіктер (ашығу, шелдеу) дейтіндерді 

осыған жатқызуға болады.

3) топқа қозғалыстар мен дененің кеңістікте 

орналасуымен байланысты болатын козғалыс кіреді. 

Қозғалыс анализаторларының реиепторлары Бұлшық 

еттерде және сіңірлерде болады

Түйсіктің топтары

.

1. 



Экстероцептивті

к түйсіктер – бұл 

түйсіктер 

организмнің 

сыртында 

орналасады. 

Жататындар: 

көру, есту, иіс сезу, 

сипап сезу.

2. Интотоцептивтік 

түйсіктер – бұл 

организмнің ішінде 

орналасады. 

Жататындар: дәм 

түйсінуі, ауруды 

түйсіну, барлық 

органикалық 

түйсінулер (шөлдеу, 

қарны ашуы

)

3. Пропраоцептивтік 

түйсінулер – бұл 

бұлшықетте, сіңіруде 

және нерв 

системасының ішкі 

жағында орналасады. 

Жататындар: 

дірілдеу, тамыр 

тартылып қалу.

Елестеу-жоқ нысандардың (көріну, естілу, иісі сезілу, сезіну, 

дәмін білмеу) науқас үшін шын мәнінде бар, нақты болып 

көріну арқылы еріктен тыс пайда болатын жалған 

(алдамшы) түйсік; елестеу көптеген психикалық ауруларда, 

жарақат алғанда, уланғанда, ауыр көңіл толқуларына тап 

болғанда байқалады.



Қиял — сыртқы дүние заттары мен қүбылыстарының субъективтік 

образдарын қайтадан жаңартып, өндеп, бейнелеуде көрінетін, тек 

адамға ғана тән психикалық процесс:

1)әр адамның қиял ерекшеліктері оның жеке қызығулары мен 

қасиетгеріне, алдына қойған мақсатына байланысты болып келеді.

2)қиялдың мазмүны мен формасы адамның жас және дара 

ерекшеліктеріне де, білім тәжірибесіне де байланысты

3) қиял адамның барлық психикалық құбылыстарымен ұштасып 

жататын процесс.


Қиял ерекшеліктеріне қарай

Ырықсыз қиял(пассив) 

адамның алдынан мақсат 

коймай - ақ басындағы 

елестердің ағытылып, 

бірінен соң бірі өтіп 

жататын кезінде туады. 



Ырықты қиял (актив)

адамның алдына саналы 

түрде мақсат коя отырып 

әдейі образдар жасау мен 

қажетті бейнелер тудыруы.


Қиялдық бүтіндей пассивтік түрінің шегі - түс көру. Түс көрудің 

физиологиялығын жан-жақты түсіндіріп берген И. П. Павлов болды. Ұйқы 

кезінде ми клеткаларының бәрі тежелмейді, кейбір бөлімдері қозу 

жағдайында болып жүмыс істей береді. Мидың мүндай бөліктерін «күзетші 

пункт» деп атайды. Осы «күзетші пункттердең біздің бүрын қабылдаған, 

көрген, естіген, қолға үстап, дәмін татқан заттарымыздың бейнелері мида 

қайтадан «тіріледі». Түсте реалдық образдар мен нәрселердің 

фантастикалық түрде қосылуынан ғажайып образдар жасалады 



Актив қиялдың ерекше бір түрі — арман.

 Қабылдау процессінде бірнеше анализатор қызмет етеді. Кез 

келген жаңа затты қабылдау бұрыннан бар тәжірибеге және 

білім негізінде жүзеге асады. Сондықтан қабылдау 

процессінде бұрын қалыптасқан уақытша байланыстың 

кейбіреулері жанданып отырады. Қабылдағанда адам 

миындағы болып жатқан процесстерді физиологиялық негіз 

деп атайды. 



Қолданылған әдебиеттер

1. Е. Арын – Павлодар2006

2. Тәжібаев Т. Жалпы психология.- 2000.

3. Биекенов К., Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме 

сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бе



Document Outline

  • Slide 1
  • Slide 2
  • Slide 3
  • Slide 4
  • Slide 5
  • Slide 6
  • Slide 7
  • Slide 8
  • Slide 9
  • Slide 10

Каталог: stud.kz -> pdf -> prezent


Достарыңызбен бөлісу:




©stom.tilimen.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет