Пререквизиттер



Pdf көрінісі
Дата26.10.2018
өлшемі220.5 Kb.
#94777

         

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ  МИНИСТРЛІГІ 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

6М010300 – ПЕДАГОГИКА ЖӘНЕ ПСИХОЛОГИЯ  



 

МАМАНДЫҒЫ БОЙЫНША 

ПРЕРЕКВИЗИТТЕР 

БАҒДАРЛАМАСЫ 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Қостанай, 2018 



Негізгі бөлім 



Модуль 1 Жалпы психологияға кіріспе 

1.1. Психология гылымы мен практикасының пәні, салалары және 

міндеттері 

Психологияның пэні мен объектісі. Ғ ылыми жэне тұрмыстық психологияның 

негізгі айырмашылықтары жэне салыстырмалы талдау. 

Психологиялық  білімдердің  ерекшеліктері.  Психология  адам  мен 

жануарлардың іс-әрекетіндегі психикалық бейнелеудің құрылымы, шыгуы жэне 

жұмыс жасауы жайлы ғылым ретінде. Тіршілік иелерінің объективті болмысты 

бейнелеу  формаларының  бірі  ретіндегі  психика  туралы  жалпы  түсінік.  Тірі 

жэне тірі емес әлемдегі бейнелеу формалары. Психикалық бейнелеу объективті 

элемнің субъективті бейнесі ретінде. Психиканың бағдарлаушы жэне реттеуші 

функдиялары.  Сана  және  бейсаналық.  Психология  табиғи  жэне  гуманитарлық 

ғылыми 

пэн 


ретінде. 

Психологияның 

пэнаралық 

байланыстары. 

Психологияның  салалары  жэне  психологиялық  практиканың  міндеттері. 

Фундаменталды  психологиялык  ғылымдар:  жалпы  психология,  әлеуметтік 

психология,  дифференциалды  психология,  даму  психологиясы,  психология 

тарихы,  зоопсихология  (салыстырмалы  психология)  жэне  басқалар. 

Қолданбалы 

психологиялык 

ғылымдар: 

педагогикалық 

психология, 

индустриалды  психология,  инженерлік  психология  жэне  адам  факторы, 

медициналық психология, коррекциалық психология, спорт психологиясы, дін 

психологиясы, зан психологиясы, саяси психология, денсаулық психологиясы, 

экологоялық  психология  жэне  басқалар.  Психологияның  теориялық  жэне 

қолданбалы  міндеттерінің  өзара  байланысы.  Психологиялық  ғылымдар  мен 

практиканың  ынтымақтасу  формалары.  Психологиялык  кеңес  беру, 

психотерапия,  психокоррекция.  Тұлғаның  оқыту  мен  тәрбиенің  міндеттерін 

шешудегі  орны.  Психологиялык  білімдердің  өндіріс  пен  экономикадағы, 

мэдениеттің дамуындағы жэне адамдардың денсаулығын қорғаудағы мэні. 



1.2 Психологиянын ғылым ретінде калыптасуы. Психологиялык 

мектептер 

Психологиянын  пэні  жайлы  түсініктердің  дамуынын  негізгі  сатылары. 

Психология 

тарихының 

периодизациясы. 

Философия 

аясындағы 

психологиянын дамуы. Психологиянын биологиялық негізі (Ламарк, Спенсер). 

Психологиянын өзбеттілі ғылым ретінде дамуы. 

Классикалық  психологиялык  бағыттар  мен  мектептер:  эмпирикалық  бағыт, 

ассоционизм, 

функционализм

структурализм, 

вюрцбург 

мектебі, 

гештальпсихология,  бихевиоризм,  психоанализ,  генетикалык  психология, 

психологиянын  кеңес  мектебі.  Қазіргі  заманауи  психологиялык  ғылымдардың 

негізгі мектептері мен бағыттарының сипаттамасы. 



1.3 Психологиянын әдіснамасы мен зерттеу эдістері 

Ғылымның  әдіснамасы  түсінігі,  оның  функциялары  мен  деңгейлері.  Ғылыми 

зерттеудің  негізгі  түсініктері  мен  принциптері.  Психология  ғылымының 

категориялары  мен  негізгі  прнициптері,  ұғымдары.  Психологиядағы 



әдіснамалық  парадигмалардың  даму  тарихы.  Психологиядағы  жүйелік  ықпал 

(В.А.  Ганзен).  Казіргі  заманауи  психологиядағы  теория  мен  практикадағы 

жүйелік  ықпалдың  маныздылығы.  Психологиянын  эдістері.  Б.Г.  Ананьев 

бойынша  психологиянын  әдістерінің  жіктемесі.  Психикалық  құбылыстарды 

зерттеудін  объективті  әдістері.  Бақылау,  өзіндік  бақылау.  Табиғи  жэне 

лабораториялық  эксперимент.  Психодиагностикалық  тестер.  Әңгімелесу, 

адамның  іс-әрекет  өнімдерін  талдау.  Сананы  зерттеудің  психосемантикалық 

эдістері.  Түлғаны  зерттеудің  психобиографиялық  эдістері.  Қосымша  эдістер: 

анкета,  интервью.  Салыстырмалы-генетикалық  эдістер.  Психикалық 

процестерді  модельдеу  жэне  калыптастыру  зерттеу  әдісі  ретінде. 

Салыстырмалы  -  патологиялық  әдіс.  Математикалық  эдістер  мен  техникалық 

қүралдарды психологиялык зерттеулерде қолдану. Психологиядағы өлшеу. 



 

1.4 Түлға психологиясы 

Қазіргі заманауи психологиядағы түлға үғымының көпжақтылығы. 

Түлға  -  барлық  психикалық  қүбылыстардың  интеграторы  ретінде.  Индивид, 

түлға, субъект, индивидуалдылық. Адамдағы биологиялық пен элеуметтіліктің 

арақатынасы  мәселесіне  қатысты  негізгі  ықпалдар.  Генотип  жэне 

фенотип.Түлғаның  психологиялык  қүрылымы.  Түлғаның  негізгі  теориялары. 

Түлғаның  психологиялык  қорғаныс  механизмдері:  жоққа  шығару,  ығыстыру, 

ауыстыру,  проекция,  индентификация,  рационализация,  ауыстыру  жэне 

оқшаулану  (бөлектену).  Түлға  әлеуметтік  феномен  ретінде;  түлғаның 

қүндылықты-мағыналық  жүйесі.  Түлғаның  өзіндік  санасы.

 

Тұлғаның  дамуы. 



Тұлғаның қозғаушы күштері. Социализация жэне индивидуализация. Тұлғаның 

индивидуалды даму процесіндегі интериоризация жэне экстериоризация. 



 

1.5 lc-

әрекетті психологиялық талдау 

Іс-эрекет  туралы  жалпы  түсінік.  Іс-әрекеттің  психологиялық  құрылымы.  Іс-

әрекеттің  заттылығы.  Практикалық  іс-әрекет  адам  іс-әрекетінің  алғашқы  жэне 

негізгі  формасы  ретінде.  Сыртқы  жэне  ішкі  іс-эрекет.  Бағдарлаушы  жэне 

орындаушы, индивидуалды жэне бірлескен, творчестволық жэне творчестволық 

емес іс-әрекет. Іс-эрекеттің субъектісі мен пэні. Қажеттіліктер жэне мотивтер. 

Іс-эрекеттің мақсаттары мен мотивтері. Іс- эрекет жэне психикалық процестер. 

Іс-эрекет  жэне  белсенділік.  Іс-әрекеттегі  психиканың  функциялары  мен  оның 

туындауы. 

Әрекет  адам  іс-эрекетінің  бірлігі  ретінде.  Саналы  мақсаттарға  жетуге 

бағытталған процесс ретінде іс-әрекеттің сипаттамасы. Тәсілдер (операциялар) 

сонымен көмегімен эрекет орындалады; олардың мақсатқа жету құралдары мен 

шарттарынан тәуелділігі. Іс-эрекетті қүрайтындардың өзара бір біріне өтулері. 

Әрекеттің мақсатты бағытты сипаты. Бейнелердің негізінде іс-әрекетті реттеу. 

Әрекеттің бағдарлаушы негізі туралы түсінік. Ішкі, ақыл-ой эрекеті. Мақсатқа 

сәйкестік  пен  мағына  құру  процестері.  Операциялардың  салыстырмалы 

өзбеттілігі,  оларды  біреуінен  екіншісіне  алмастыру.  Ақыл-ой  операциялары. 

Психомотрика  жайлы  түсінік.  Әрекеттің  қимыл  қүрамы.  Қимыл  міндеті  жэне 

эрекетті  орындау  бағдарламасы:  әрекетті  үнемі  коррекциялау;  афферентті 


жүйелердің  жэне  күрделі  қимыл  актілерін  реттеудегі  кері  сигнализацияның 

рөлі;  қозғалысты  қүру  деңгейлері  (Н.А.  Бернштейн).  Kepi  афферентация  мен 

эрекет  «акцепторы»  түсінігі  (П.К.  Анохин).  Психомоториканын  онтогенезде 

дамуы. 


 

Модуль 2 ПСИХИКА ЖЭНЕ САНА 

2.1 Мәліметтерді шығару және олардың интерпретациясы 

Эксперимент  жүргізуінің  кезеңдері.  Зерттеу  кезеңдері.  Тақырып  тандау. 

Мәселені  анықтау.  Зерттеудің  әдісі  мен  аппаратурасы.  Статистикалық  талдау 

әдістерің анықтау. Ғылыми жұмысты қалыптастыру. Бақылау схемалары.  



2.2 Түйсік. Қабылдау 

Түісіктің  түрлері.  Айырма  сезгіштіктің  табалдырығын  зерттеу.  Пассив  сипай 

сезу  және  актив  сипай  сезуіндегі  қабылдауды  зерттеу.  Эксперимент  жүргізу. 

Мәліметтерді талпылау. 



2.3 Зейін, ес қасиеттерің зерттеу 

Бурдон  –  Анфимовтың  корректуралық  пробасы.  Мәліметтер  анализы. 

Эксперимент  жүргізу.  Джекобс  және  Бушке  бойынша  қысқа  уақыттық  есті 

зерттеу. Сақтау әдісі бойынша еске қалдыру процессің зерттеу. 



2.4 Ойлау, қиял, шығармашылық 

Ойлау зерттейтің әдістер көмегімен эксперимент жүргізу. Пиктограммаартықты 

алып  тастау.  Классификация.  Бейнені  жою  әдісі.  Бейненің  анықтығының  – 

жарықтыгының бағалауы. 

 

Емтихан сұрақтары 

 

1.

 



Психология ғылым ретінде.  

2.

 



Психологияның пәні мен міндеттері.   

3.

 



Психологияның принциптері.   

4.

 



Психологияның негізгі салалары. 

5.

 



Фундаменталды психологиялык ғылымдар 

6.

 



Психологиянын пэні жайлы түсініктердің дамуынын негізгі сатылары. 

Психология тарихының периодизациясы.  

7.

 

Философия аясындағы психологиянын дамуы. Психологиянын 



биологиялық негізі (Ламарк, Спенсер).  

8.

 



Психологиянын өзбеттілі ғылым ретінде дамуы. 

9.

 



Классикалық психологиялык бағыттар мен мектептер: эмпирикалық 

бағыт, ассоционизм, функционализм, структурализм, вюрцбург мектебі,  

10.

 

Гештальпсихология, бихевиоризм, психоанализ, генетикалык психология, 



психологиянын кеңес мектебі.  

11.


 

Қазіргі заманауи психологиялык ғылымдардың негізгі мектептері мен 

бағыттарының сипаттамасы. 

12.


 

Ғылымның әдіснамасы түсінігі, оның функциялары мен деңгейлері.  

13.

 

Ғылыми зерттеудің негізгі түсініктері мен принциптері. 



14.

 

 



Психология ғылымының категориялары мен негізгі прнициптері, 

ұғымдары.  



15.

 

Психологиядағы әдіснамалық парадигмалардың даму тарихы. 



Психологиядағы жүйелік ықпал (В.А. Ганзен). 

16.


 

 

Казіргі заманауи психологиядағы теория мен практикадағы жүйелік 



ықпалдың маныздылығы.  

17.


 

Психологиянын эдістері. 

18.

 

Қазіргі заманауи психологиядағы түлға үғымының көпжақтылығы 



19.

 

Түлға - барлық психикалық қүбылыстардың интеграторы ретінде. 



20.

 

Индивид, түлға, субъект, индивидуалдылық.  



21.

 

Адамдағы  биологиялық  пен  элеуметтіліктің  арақатынасы  мәселесіне 



қатысты негізгі ықпалдар.  

22.


 

Генотип жэне фенотип.Түлғаның психологиялык қүрылымы.  

23.

 

Түлғаның негізгі теориялары.  



24.

 

Түлғаның психологиялык қорғаныс механизмдер 



25.

 

Іс-эрекет туралы жалпы түсінік.  



26.

 

Іс-әрекеттің  психологиялық  құрылымы.  Іс-әрекеттің  заттылығы. 



Практикалық іс-әрекет адам іс-әрекетінің алғашқы жэне негізгі формасы 

ретінде.  

27.

 

Сыртқы жэне ішкі іс-эрекет.  



28.

 

Қажеттіліктер жэне мотивтер. 



29.

 

 



Іс-эрекеттің  мақсаттары  мен  мотивтері.  Іс-  эрекет  жэне  психикалық 

процестер. 

30.

 

Іс-эрекет  жэне  белсенділік.  Іс-әрекеттегі  психиканың  функциялары  мен 



оның туындауы. 

31.


 

Психиканың барлығы туралы объективті жэне субъективті белгілері 

32.

 

Психиканың элементар формасы ретінде сезгіштік үғымы (А.Н. 



Леонтьевтің гипотезасы).  

33.


 

Тітіркендіргіштік психиканың элементар формасы ретінде (В.А. 

Вагнердің гипотезасы). 

34.

 

Іс-әрекет пен психиканың даму сатылары.  



35.

 

Туылған жэне индивидуалды- өзгергіш мінез-қүлық. 

36.

 

 



Инстинкт үгымы, жануарлардағы интеллект пен үйрену.

 

А 



37.

 

дам психикасының қоғамдық-тарихи табиғаты. 



38.

 

Сана психикалык бейнелеу мен өзіндік реттелудің жоғарғы денгейі 



ретінде.  

39.


 

Сана жэне ұғынылмаған психикалық процестер.  

40.

 

Ұғынылмаған процестердің жіктемесі.  



41.

 

Д.Н. Узнадзенің ұғынылмаған ішкі дайындалу концепциясы үғынылмаған 



процестерді 3. Фрейдтің зерттеуі.  

42.


 

Адам санасының күйі. Ұйқының физиологиясы.  

43.

 

Психология мен философиядағы сана мэселесі.  



44.

 

Қоғамдық жэне индивидуалды сана. 



45.

 

 



Сананын пайда болу шарттары: ұжымдык еңбек іс- әрекеті жэне сөз. 

Сана мен іс-эрекет бірлігі принципі. 

46.

 

Сананың нақты психологиялык сипаттамасы. Жоғарғы психикалық 



функцияларды қалыптастыру. 

47.

 

Түйсіну мен кабылдау психикалык процестер жүйесінің бірінші 



48.

 

деңгейі ретінде. 



49.

 

Түйсіну- психикалык дамудың негізгі көзі. Сенсуализм жэне оның 



психология тарихындағы эралуандығы. 

50.


 

Түйсінудің негізгі қасиеттері: 

модальдылығы, интенсивтілігі, 

51.


 

кеңістіктік-уақыттық қүрылымы. 

52.

 

Түйсінулердің жіктемесі. Түйсінудің негізгі түрлері (модальдылықтың): 



көру, есту, тактильдік, кинестетикалық, статикалы-динамикалық, 

температуралық, дэм сезу, иіс сезу, вибрациялық, ауырсыну, 

интероцептивті түйсінулер 

53.


 

Экстероцептивті, интероцептивті, проприоцептивті түйсінулер (Ч. 

Шеррингтон). Түйсінулердің механикалық, физикалық, химиялык 

түрлері. Пропатикалық жэне эпикритикалық сезгіштік. 

54.

 

Зейін түсінігінің анықтамасы. Зейіннің физиологиялық негіздері 



55.

 

Зейіннің  негізгі  қасиеттері  жэне  оның  экперименттік  зерттеулері.  Зейін 



көлемі.  

56.


 

Зейіннің  түрлері.  Еріксіз,  енжар  зейін.  Еріксіз  зейінді  шарттандырушы 

факторлар. Эмоция жэне зейін. 

57.


 

Ерікті, белсенді зейін. Ерікті зейінді үстап түру жэне пайда болу шарты, 

ерекшеліктері. Ерікті зейіннің психологиялык механизмдері. 

58.


 

Ерік және зейін. 

59.

 

Еріктіден кейінгі зейін. Оны тудыру шарттары.  



60.

 

Ерікті  зейіннен  кейінгі  практикалық  жэне  педагогикалық  мәніндегі 



маңыздылығы. 

61.


 

Зейіннің теориялық жэне қолданбалы мәселелері. 

62.

 

Ес бүрынғы тәжірибені қайта жаңғырту, еске түсіру, сактау ретінде.  



63.

 

Ес өткен, осы жэне келер шак арасындағы байланыс жүйесі ретінде (С.Л. 



Рубинштейн).  

64.


 

Ес және үйрену. Зейін жэне ес. Ес түлғаны ыкпалдастыру шарты ретінде. 

Автобтографиялык ес. 

65.


 

Естің  есте  калдыратын  материал  мазмүны  мен  оны  кайта  жаңғырту 

формасына тәуелділігі  

66.


 

Бейнелік ес (көру, есту, бөгде іс- эрекет). Үлгі-елестер және үлгі-әрекет.  

67.

 

Моторлык ес қимыл үйрену шарты ретінде (өз әрекетін есте калдыру). 



68.

 

Эмоциялық ес және оның аффектілі мазмұны. 



69.

 

 



Сөздік-логикалық ес, оның сөйлеу жэне ойлаумен байланысы.  

70.

 

Ерікті жэне еріксіз ес.  



71.

 

Ойлау  туралы  түсінік.  Ойлау  жэне  заттык-практикалық  іс-эрекет. 

Ойлаудың таным мен әлемді түрлендірудегі рөлі. 

72.


 

Ойлауды зерттейтін ғылымдардың арақатынасы.  

73.

 

Ойлау психологиясына психоаналитикалық ықпал.  



74.

 

Қазіргі психологиядағы ойлауды зерттеудегі негізгі бағыттар. 



75.

 

Ойлауды зерттеу әдістері.  



 

 

Ұсынылатын әдебиеттер тізімі 

  

1.

 



Жақыпов С.М. Жалпы психологияға кіріспе. – Алматы,2013. 

2.

 



Жарықбаев  Қ.  Жантануға  кіріспе.  –  Алматы:  «ИНФОРМ-АРНА»,  2009-

187. 


3.

 

Нуркова В.В., Березанская Н.Б. Общая психология: Учебник. - Люберцы:  



Юрайт, 2016. - 524 б. 

4.

 



Иванников В.А. Общая психология: Учебник для  

академического бакалавриата. - Люберцы: Юрайт, 2016. - 480 б. 

5.

 

Макарова И.В. Общая психология: Учебное пособие для  



СПО. - Люберцы: Юрайт, 2016. - 182 б. 

6.

 



Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии. - СПб.: Питер, 2009. - 

720 6. 


7.

 

Джакупов С.М. Общая психология: введение. Учебное пособие.  



Алматы: «Қазақ университеті», 2014. - 162 б. 

8.

 



 

Козубовский В.М. Общая психология: познавательные процессы: 

учебное пособие. - 3-е изд. - Минск: Амал-фея, 2008. - 368 б. 

9.

 



Бердібаева С.К. Тұлға психологиясы. Учебное пособие. -Алматы:  

«Қазақ университеті», 2016. -153 б. 

 

 

 



 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 

2 Даму психологиясы 



1 модуль  Даму психологиясына кіріспе 

1.1 

Даму психологиясының пәні, міндеттері және әдістері 

Даму  психологиясының  теориялық  және  практикалық  міндеттері.Даму 

психологиясының  пайда  болу  тарихы.  Даму  психологиясының  басқа 

ғылымдармен  байланысы.Даму  психологиясының  мәселелері.  Психикалық 

дамудың  әрбір  кезеңіндегі  адамдар  арасындағы  жеке  дара  айырмашылықтарын 

оқып  үйрену.  Даму  психологиясының  әдістері  және  олардың  сипаттамасы 

(бақылау,  эксперимент,    диагностикалық  әдіс,  егіздер  әдісі,  логитюдтік  әдісб 

көлдеңен  кесу).  Даму  психологиясының  негізгі  категориялары  (жас, 

периодизация, даму және т.б.). Даму психологиясының бөлімдері. 

1.2 

Психикалық дамудың теориялары  

Зигмунд  Фрейдің  классикалық  психоанализі.  Анна  Фрейд  еңбектеріндегі 

классикалық  психоанализдің  дамуы.Эрик  Эриксонның  тұлға  дамуының 

эпигенетикалық концепциясы. Жан Пиаженің баланың интеллектуалды дамуы 

туралы  ілімі.  Л.С.Выготскийдің  жоғарғы  психикалық    функцияларды  дамыту 

теориясы.    Ассоционизмдегі  (Д.Гартли),  бихевиоризмдегі    (Дж.Уотсон, 

Э.Торндайк),  небихевиоризмдегі    (К.Халл,  Э.Томен,  Б.Скиннер)  психикалық 

даму процесі жайлы түсініктер. 



1.3. 

Психикалық дамудың заңдылықтары 

Даму  туралы  түсінік.Психикалық  дамудың  жылжымалы  күштері  және  қайнар 

көздері.Дамудың табиғи алғышарттары. Психикалық дамуда тәрбиелеу мен 

оқытулдың  жетекші  рөлі.  Сензитивтік  кезеңнің  және  жетекші  іс-әрекеттің  

әлеуметтік жағдайының  даму түсінігі. 

1.4 

Психологиядағы жас периодизация мәселесі.  

Әр  түрлі  авторлардың  периодизацияларды  салыстырмалы  талдауы.  Жас 

периодизациясы  туралы  түсінік,  әр  түрлі  бағыттар  мен  кезеңдер 

критерийлері (Д.Б.Эльконин, А.Н.Леонтьев, Л.И.Божович, Д.И.Фельдштейн 

).  Л.С.Выготскийдің  жұмыстарындағы  периодизация  мәселесі.  Шетелдік 

периодизация  теорияларына  сынды  талдау  (А.Газелл,  С.Холл,К.Бюлер, 

А.Валлон,  Ж.Пиаже,  Э.Эриксон  ).  Психикалық  дамудағы  нақты  жастық 

шектердің    болмауы,  паспорттық  және  психологиялық  жастың  сәйкес 

келмеуі. Периодизация мәселесінің қазіргі күйі, дамудың жаңа теориялары, 

жалпы психикалық дамудың интегралды периодизациясы.  



1.5 

Ерте балалық шақтағы баланың физикалық және психикалық дамуы.  

Ерте  балалық  шақ  сипаттамасы.  Ерте  балалық  шақтағы  психиканың  даму 

шарттарының  жалпы  сипаттамасы.  Баланың  мектепке  дейінгі  жастағы 

дамуының психологиялық ерекшеліктері. Ерте жас қызметінің  жетекшітүрі. 

«Үш жас дағдарысы» түсінігі. Затты-манипулятивті іс-әрекет ерте балалық 

шақтағы психикалық қалыптасудың жетекші факторы ретінде. Ерте балалық 

шақтағы  негізгі  заңдылықтар  және  заттармен  әрекеттерінің  қалыптасу 

кезеңдері.  Ерте  балалық  шақтағы  ойын  іс-әрекетінің  психологиялық 

ерекшеліктері. 


1.6 

Ерте  жастағы  психикалық  процестердің  қалыптасуларының  негізгі 

заңдылықтары. 

Ерте  балалық  шақтағы  ойын  іс-әрекетінің  психологиялық  сипаттамасы.  Ерте 

балалық  шақтағы  сөйлеудің  қалыптасуы  мен  қарым-қатынас.Көрнекі-

әрекеттік  ойлау.  Бала  сөйлеуінің  автономды  рөлі.  Психологиядағы  бала 

сөйлеуінің теориялары (Ж.Пиаже, А.Валлон, В.Штерн).  

1.7 

Мектепке дейінгі жастағы психикалық дамудың жалпы сипаттамасы  

 

Мектепке  дейінгі  кезеңдегі  психикалық  процестердің  қалыптасуының  негізгі 



заңдылықтары.  Мектепке  дейінгі  жастағы  балалардың  дамуының  негізгі 

факторлары.  Іс-әрекеттің  жетекші  түрі.  Дамудың  әлеуметтік  жағдайы. 

Мектепке дейінгі балалардың танымдық процестерінің дамуы. Сезімдердің 

қалыптасуы. Баланың жаңа іс-әрекетке қосылуы (тазалық, оқу мен еңбектің 

элементтері).  Баланың  мектепке  психологиялық  дайындық  мәселесі. 

Мектепке  дейінгі  кезеңнің  соңындағы  балалардың  анатомо-физиологиялық 

ерекшеліктері.  Баланың  психикалық  дамуына  сенсорлық  процестердің 

мақсатты  қалыптасуының  маңызы  (А.В.Запорожец,  В.П.Зинченко, 

Л.А.Венгер).  сөздікті  меңгеру  және  сөздің  рамматикалық  ретінің 

қалыптасуы, сөздің негізгі қызметтерінің қалыптасуы. Алты жасар баланың 

жеті  жасар  баладан  айырмашылығы.  Мектепке  дейінгі  баланың  мектепке 

оқуға  дайындығын  анықтайтын  психологиялық  және  мінез-құлықтық 

ерекшеліктер.  

1.8 Ойын іс-әрекеті психологиясы 

Баланың дамуындағы ойынның рөлі. Ойындар теориялары (В.Штерн,А.Адлер, 

Д.Б.Эльконин).  Ойынның  басқа  іс-әрекеттерден    айырмашылықтары 

айырмашылықтары. Ойын-іс-әрекетіндегі баланың психикасындағы сапалық 

өзгерістер:  әлеуметтену  негізінде,    ұжымдық  өзара  қарым-қатынастардың, 

танымдық  процесстердің  дамуы.  Ойынның  пайда  болуының  әлеуметтік-

тарихи    сипаты,  оның  генезисі  мен  қызметінің  құрылымы.  Шетелдік ойын 

теорияларының  психологиялық  талдамы  (К.Гросс,  Г.Спиннер,  К.Бюлер, 

С.Холл,  В.Штерн).  Психоаналитикалық  тұжырымдамалардағы  ойын 

теориялары. Отандық психологиядағы ойын теориялары.  



 

1.9. Бастауыш мектеп жасындағы баланың дамуы 

Бастауыш  мектеп  жасының  сипаттамасы.  Бастауыш  мектеп  жасындағы 

психиканың  қалыптасуы  шарттарының  жалпы  сипаттамасы.  Бастауыш 

мектеп  жасындағы  балалардың  физикалық  және  анатомиялық-

физиологиялық  дамуы.  Оқу  іс-әрекетіндегі  бастауыш  мектеп  жасындағы 

психиканың 

қалыптасуына 

жетекші 


ретінде. 

 

Танымдық 



қызығушылықтардың байқалануы мен қабілеттердің ерте көрінуі. Бастауыш 

мектеп  жасындағы  балалардың  мінезінің  дамуы.  Бастауыш  мектеп 

жасындағы  балалардың    қажеттілік-мотивациялық    және  эмоция-ерік 

сферасының  дамуы.  Бастауыш  мектеп  оқушысының  танымдық  іс-әрекеті.  

Психикалық  процестердің  (зейін,  ес,  елес,  ойлау,  қиял  және  т.б.) 

ерекшеліктері.  Бастауыш  мектеп  оқушысының  оқу  іс-әрекеті.  Мектептегі 



алғашқы  теориялық  ойлардың  қалыптасуы  (Д.Б.  Эльконин,  В.В.Давыдов).  

Қызығушылықтар жүйесінің өзгеруі.  



 

2 модуль Даму кезеңдері 

2.1 

Оқу-танымдық мотивтер.   

Мектеп пен оқуға жағымды қарым-қатынасты қалыптастыру. Оқу іс-әрекетінің 

жалпы  құрылымы,  қалыптастыру  заңдылықтары.  Сыныптастармен 

тұлғаралық  қарым-қатынастардың  қалыптасуы.  Ақыл-ой  әрекеті  мен 

ұғымдарды  сатылап  қалыптастыру  (П.Я.Гальперин).  Бастауыш  мектеп 

жасындағы    балалардың  психикалық  процестерінің  дамуының  негізгі 

заңдылықтары.  Бастауыш  мектептегілердің  сөзінің  дамуы.  Сөзді  ұғыну 

мәселесі, оның элементтері, формалары, оқытудың әр-түрлі нұсқаларындағы  

функциялары  (Д.Б.Эльконин,  А.К.Маркова,  С.Н.Карпова).  Ойын  қарым-

қатынас  құралы  ретінде.  «Мұғалім-оқушы-ата-аналар»  жүйесіндегі  өзара 

қарым-қатынастар. Оқу әрекетінен тыс үдерістегі қарым-қатынас.  Бастауыш 

мектеп  жасындағы    тұлғаның  дамуы.  Бастауыш  мектеп  оқушысының 

рухани-адамгершілік тұрғысынан дамуы. 

 

2.2 



Жасөспірімдік кезеңінің психологиялық ерекшеліктері. 

 

Жасөспірім  жасына  өтудің  анатомиялық-физиологиялық  және  психологиялық 



алғы  шарттары.  Жасөспірімдердің  физикалық,  ақыл-ой,  әлеуметтік 

дамуындағы  индивидуалды  және  жыныстық  айырмашылықтар.  Жыныстық 

жетілудің    бастамасы  және  жыныстық  тәрбиенің  әлеуметік-психологиялық 

мәселелері.  «Есею  сезімі»  түсінігі.  Жасөспірімде  таным  мен  қоғамдық 

қызығушылықтардың  және  жүріс-тұрыс  мотивтерінің  (түрткілерінің) 

қалыптасуы.  Осы  жас  кезеңіндегі  қабылдау,  елестету,  зейіннің  даму 

еркшеліктері.  Естің  қайта  құрылуы,  жасөспірім  есінің  бастауыш  мектеп 

оқушысынан  негізгі  ерекшеліктері.  Естің  басқа  психикалық  процестермен 

байланысының өзгерістері. Ес пен ойлаудың өзара байланысы.  

 

2.3 



Жасөспірімнің оқу іс-әрекеті. 

Кәсіби  бағыттылық  мәселесі.  Оқуға  жағымды  қатынасты  қалыптастыру.  

Жасөспірімдік  шақтағы  тұлғаның  дамуы.  Ерте  жастық  шақ  жасына  өтудің 

негізгі  алғышарттары.  Жасөспірімнің  талпыну  деңгейі.  Ересектер  мен 

балалар  арасындағы  өзара  түсіну  қиындықтары.  Қарым-қатынастағы 

қажеттілік,  өзіндік  бекіту  және  мойындау  жас  өспірімдік  жастағы  жетекші 

фактор  ретінде.  Жасөспірімдік  шақтағы  құрдастармен  қарым-қатынасы,  әр 

түрлі топтар мен бірлестіктердің  қалыптасуы. МЕН-концепцияның дамуы.  

 

2.4 

Ерте жастық шақ психологиясы 

Ерте  жастық  шақтағы  ойлау  және  оның  қалыптасуының  психологиялық 

шақтары  (Ж.Пиаже). Өтпелі кезеңдегі жоғарғы психикалық функциялардың 

дамуы  (Л.С.Выготский).  Ғылыми  көзқарастардың    даму  жолдары 

(Д.Б.Эльконин).  Ерте  жастық  шақтағы  тұлғаның  қалыптауы  мен  дамуы. 


Дүниетанымның  қалыптасуы.  Ерте  жастық  шақтағы  құндылық  бағдарлар 

мен мотивтер. Моральді өзін-өзі анықтау.  Кәсіби ниеттерді жүзеге асыруға 

дайындық. Алғашқы дербес қадамдар. Ерте жастық шақтағы  өмірлік өзін-

өзі  анықтау.  Ерте  жастық  максимализм.  Пайымдардың  тәуелсіздігі.Ерте  

жастық шақтағы маңызды әлеуметтік  мәнге ие қасиеттердің дамуы.  

 

2.5  Орта  кемелденудің  психологиялық  ерекшеліктері  (40-тан  60  жасқа 



дейін)

Кемелдену  кезеңнің  әлеуметтік  мәні.  Орта  кемелдену  кезеңіндегі  психикалық 

танымдық  процестердің  ерекшеліктері.  Құнды  бағдарлану,  дүниетаным 

мәндері. өмірдің орта жасындағы дағдарыс. Аффективті және мотивациялық 

сфера.  Отбасылық  өмір    мотивациясы.  Орта  кемелдену  кезеңіндегі  МЕН-

концепция  мен  өзін-өзі  танудың  ерекшеліктері.  Мінез-қулықтық 

ерекешліктер. Орта кемелдену кезеңіндегі тынығу.  

 

2.6 



Кейінгі  (немесе  кеш)кемелденудің  психологиялық  ерекшеліктері  (60-

тан 75 жасқа дейін). 

 

Когнитивті  ерекшеліктер.  Түйсік  пен  қабылдаудың  дамуы.  Дыбыс 

сезімталдығының  өзгеруі.  Көрудің  бұзылуы.  Естің  өзегрістері.  Ойлаудың 

дамуы.  Кемеңгерлік.  Интеллектуалды  функциялардың  төмендеу  себептері. 

Аффективті 

және 


мотивациялық 

сфера. 


МЕН—концепцияның 

ерекшеліктері. 

Мінез-қулықтық 

ерекешліктер. 

Материалдық 

әл-


ауқыттылық.    Жақын  адамдарды  жоғалту  және  жалғыздық.  өмірлік 

кеңістіктің тарылуы. 

 

Емтихан сұрақтары 

 

1.

 



Даму  ұғымы.  Дамудың  негізгі  қасиеттері,  заңдылықтары  және 

механизмдері.Даму түрлері. Даму факторлары. 

2.

 

Жас кезеңдерінің жіктелуі. 



3.

 

С.Холлдың рекапитуляция теориясы. 



4.

 

А.Гезеллдің жетілу теориясы. 



5.

 

К.Бюлердің баланың дамуының үш сатысы теориясы. 



6.

 

В.Штерннің екі фактор конвергенциясы теориясы.  



7.

 

М.Мид  бойынша  баланың  психикалық  дамуында  әлеуметтік-мәдени 



факторлар рөлі. 

8.

 



Әлеуметтік психологияның дамуы. 

9.

 



«Халықтар психологиясы» М.Лацарус, Г.Штейнталь, В.Вундт; «Көпшілік 

психологиясы» Г.Тард; Макдугалдың «Әлеуметтік мінез-құлық инстинкті 

теориясы». 

10.


 

Адамның дамуын түсіндіруші биогенетикалық тәсіл: Э.Геккель, С.Холл, 

З.Фрейд.  

11.


 

Адамның  дамуын  түсіндіруші  социогенетикалық  тәсіл:  Э.Эриксонның 

адамның жеке тұлғалық даму теориясы.  

12.


 

Персоногенетикалық тәсіл: А.Маслоу, К.Роджерс. 



13.

 

дамудың  когнитивті  теориясы:  Ж.Пиаженің  баланың  интеллектуалды 



даму жайлы теориясы.  

14.


 

Л.Кольберг бойынша тұлғаның моральды санасының даму теориясы. 

15.

 

Даму  психологиясындағы  мінез-құлықтық  тәсіл:  Дж.  Уотсон, 



Э.Торндайк, Б.Скиннер.  

16.


 

Әлеуметтік үйрену теориялары: Н.Миллер, Д.Доллард, А.Бандура. 

17.

 

Л.С.Выготскийдің мәдени-тарихи тәсілі. 



18.

 

Сәбилік және ерте сәбилік жаста баланың психикалық дамуы 



19.

 

Дағдарыстық кезең ретіндегі жаңа туған бала (0-2 ай).  



20.

 

Жандану комплексі.  



21.

 

Нәрестелік кезеңдегі психологиялық жаңақұрылымдар.  



22.

 

Бір жас дағдарысы.  



23.

 

Ерте  сәбилік  жастағы  баланың  дамуының  әлеуметтік  жағдаяты  және 



үлкендермен қарым-қатынасы.  

24.


 

Заттық іс-әрекеттің дамуы. 

25.

 

Іс-әрекеттің жаңа түрлерінің пайда болуы. 



26.

 

Мектепке дейінгі жаста жетекші іс-әрекет ретіндегі ойын. 



27.

 

Мектепке  дейінгі  жастағы  психологиялық  жаңа  құрылымдар  және 



баланың жеке басының дамуы.  

28.


 

Мектепке дейінгі жастағы дағдарыс. 

29.

 

Бастауыш мектеп жасындағы жетекші іс-әрекет. 



30.

 

Бастауыш мектеп жасында танымдық даму. 



31.

 

Бастауыш мектеп жасындағы баланың жеке басының дамуы. 



32.

 

Жеткіншектік кезеңнің әлеуметтік жағдайы.  



33.

 

Жеткіншектік кезеңдегі дағдарыс проблемасы.  



34.

 

Жеткіншектік шаққа өтуде болатын жаңа құрылымдар.  



35.

 

Жеткіншек пен үлкендердің өзара қарым-қатынасы.  



36.

 

Жеткіншектің оқу қызметі.  



37.

 

Жеткіншектік шақта өзіндік сананың дамуы.  



38.

 

Жеткіншектің жеке басының қалыптасуындағы ұжымдардың, референтті 



топтардың жетекші ролі.      

39.


 

Ерте жастық шақ психологиясы. 

40.

 

Жоғары  сынып  жасындағы  оқушылардың  жеке  басының  ерекшеліктері. 



Өмірлік  жоспарлар  және  кәсіп  таңдау.  Жоғары  сынып  жасындағы 

оқушыларда  кәсіби  қызығулардың  қалыптасуының  психологиялық 

ерекшеліктері.  

41.


 

Студент жеке басының даму ерекшеліктері.  

42.

 

Ересек жасының психологиясы. 



43.

 

Ересектік кезеңдер мәселесі.  



44.

 

Ересектік кезеңдегі танымдық және жеке тұлғалық даму.  



45.

 

Ересектіктің нормативті дағдарыстары. 



46.

 

Тұлға әлеуметтік психологияның түйінді мәселелерінің бірі ретінде.  



47.

 

Тұлға тұрақтылығы.  



48.

 

Тұлғаның әлеуметтенуі.  



49.

 

Мен концепциясы.  



50.

 

Әлеуметтену механизмдері және институттары.  



51.

 

Әлеуметтену факторлары. 



52.

 

Әлеуметтену процесінің кезеңдері.  



53.

 

Тұлғаның әлеуметтік-психологиялық теориялары. 



 

Ұсынылатын әдебиеттер тізімі  

            

1.

 



Обухова  Л.Ф.  Возрастная  психология:  учебник  для  бакалавров/  Л.Ф. 

Обухова.  –  М.:  Издательство  Юрайт,  2016.  –  460  с.-  Серия: 

Бакалвр.Базовый курс. 

2.

 



Джакупов  С.М.Общая  психология:  введение.Учебное  пособие.  Алматы: 

«Қазақ университеті», 2014-162 б. 

3.

 

Жақыпов С.М. Жалпы психологияға кіріспе. – Алматы,2013. 



4.

 

Жарықбаев  Қ.  Жантануға  кіріспе.  –  Алматы:  «ИНФОРМ-АРНА»,  2009-



187. 

5.

 



Жұбаназарова  Н.С.Жас  ерекшелік  психологиясы:  Оқулық  –  Алматы: 

Қазақ университеті, 2014 – 285 б. 

6.

 

Тоқсанбаева  Н.Қ.  Қарым-қатынас  бірлескен  іс-әрекетті  жүйелендіру 



факторы ретінде: монография/Алматы: Қазақ университеті, 2016-326 б. 

7.

 



Ахтаева  Н.С.,Әбдіғапбарова  А.І.,  Бекбаева  З.Н.,  Әлеуметтік  психология. 

Оқу құралы. Алматы, 2010. 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



3 Дифференциалды психология 

Модуль 1 Дифференциалды психологияға кіріспе 

 

1.1 

«Дифференциалды  психология»  пәнінін  жалпы  сипаттамасы  және 

курстың максаты 

Дифференциалды  психологиянын  пэні  мен  әдістері,  оның  негізгі  міндеттері. 

Индивидауалды  айырмашылықтың  шығуы  мен  индивидуалдылықтың 

қалыптасуының  негізгі  факторлары.  Жануарлар  мен  адамдардың  жеке 

ерекшеліктері  дифференциалды  психология  мен  психофизиологияның  пэні 

ретінде.  Жеке  айырмашылықтардың  шығуынып  негізгі  факторлары:  тұкым 

қуалаушылык  жэне  коршаған  орта,  туа  біткен  жэне  жүре  пайда  болған. 

Адамның табиғи жэне әлеуметтік бірлігі: «ағза», «түлға», «индивидуалдылық» 

түсінігі,  олардың  өзара  қатынасы.  Дифференциалды  психология  жэне 

психофизиология тұрғысынан индивидуалдылық пен түлғаның құрылымы. 

 

1.2 Дифференциалды психофизиология 

И.П.  Павлов  концепциясындағы  жүйке  жүйелерінің  типологиялык 

касиеттері 

Негізгі жүйке жүйелері - қозу мен тежелуі. Жүйке жүйелерінің  типологиялык 

қасиеттері  индивидуалдылықтың  басты  нейрофизиологиялық  сипаттамалары 

ретінде.  И.П.  Павловтың  типологиялық  түжырымдамасы.  Жүйке  жүйелерінің 

касиеттері жануарлар мен адамдарға ортақ. Типтер қасиеттер жиынтығы жэне 

жүріс-тұрыстың үлгісі ретінде. Гиппократ жэне И.П. Павлов типологиясы. 

Адам жүйке жүйелерінің арнайы қасиеттері:  «суретшілер», «ойшылдар» жэне 

«орта  тип».  Екі  сигналдық  жүйелердің  өзара  эрекетінің  сипаттамалары.  Адам 

жүйке жүйелерінің негізгі жэне арнайы касиеттерінің аракатынасы. 

 

1.3 



Б.М. Тепловтың жүйке жүйесі касиеттері түсінігінің дамуы 

Б.М.Теплов  —  дифференциалды  психофизиология  отандық  мектебінің  негізін 

қалаушы.  Жүйке  жүйесін  қасиеттері  түсінігінің  дамуы,  оларды  зерттеудегі 

эксперименттік  және  өмірлік  көрсеткіштердің  салыстырмалы  рөлі,  жүйке 

жүйесінің  қасиеттерін  анықтаудағы  «ерікті»  жэне  «еріксіз»  әдістері  мен 

көрсеткіштердің  құндылығы.  Адамға  катысты  Павловтың  типологиялық 

тұжырымдамасының  дамуы.  Жүйке  жүйесін  пайда  болудың  өмірлік 

құнылыктар  түрғысынан  оқиғалардың  (жүйке  жүйесінің  элсіздігі  мен 

қарқындылығы түсінігі) қарама-қарсылықтардың диалектикалық бірлігі ретінде 

жүйке жүйесінің эрбір қасиеттерін түсіну. Жүйке жүйесінің жалпы жэне жеке 

қасиетері  түсінгіне  кіріспе.  Типологиялық  теорияны  эзірлеу  үшін 

Б.М.Тепловтың сенсорлық психофизиология бойынша зерттеуінің мэні. 

 

1.4 

В.Д.  Небылицыннің  жүйке  жүйелерінің  жаңа  касиеттерінің  ашылуы. 

Жүйке  жүйесінің  негізгі  қасиеттері  теориясына  В.Д.  Небылицынның  үлесі. 

Зерттеуге  жаңа  эдістер  мен  бағыттарды  енгізу.  Жүйке  жүйесінің  жалпы  жэне 

жеке  қасиеттері.  Белсенділік  пен  эмоционалдылықтың  табиғи  алғышарттарын 

зерттеу.  Жүйке  жүйесінің  (динамикалылык,  лабилділік)  жаңа  қасиеттерінің 


ашылуы. 

 

1.5 



Бас ми қыртыстарының парциалды жэне функционалды бөлінулерінің 

мәселесі 

Б.М.Теплов,  В.Д.  Небылицын  жэне  В.М.  Русалов  еңбектеріндегі  жүйке 

жүйесінің  жалпы  жэне  арнайы  қасиеттер  ұғымдарын  дамыту.  Парциалдылық 

ұғымы.  В.Д.  Небылицын  бойынша  бас  ми  қыртыстарының  функционалды 

бөлінулері.  Жүйке  жүйесінің  жалпы  жэне  жеке  қасиеттері  арасындағы 

функционалдық  жэне  психологиялык  айырмашылықтар.  Жүйке  жүйесінің  іс- 

эрекетін үйымдастырудағы денгейлері мәселесі. Функционалды жүйедегі миды 

қамтамасыз етуді үйымдастырудың үш деңгейлері жэне В.М. Русалов бойынша 

жүйке жүйесінің үш деңгейлі қасиеттері. 

 

Модуль 2 Темперамент, мінез және қабілеттік 

 

2.1 

Темперамент теориялары: тарихы және казіргі заманғы 

Темперамент. Темперамент туралы ілімдердің дамуы. Темперамент теориялары 

(гуморалды, формалды, энергетикалык, конституционалды, генетикалық). И.П. 

Павлов  жэне  оның  оқушыларының  темперамент  типі  туралы  түжырымдары. 

B.C.  Мерлин  жэне  Б.М.  Теплов  мектептеріндегі  темпераментті  зерттеудің 

бағыттары.  Темпераменттің  қүрылымы.  Темперамент  компоненттерінің 

сипаттамалары - жалпы белсенділік, моторикасы жэне эмоционалдылық. Жүйке 

жүйелерінің  қасиеттері  және  темперамент.  В.М.  Русалов  бойынша 

темпераменттің қасиететрі мен құрылымы. 

 

2.2 



Мінез,  мінездің  тарихы  және  мінездің  қүрылымы.  Мінездің 

типологиясы 

Мінез.  Мінезді  зерттеудің  тарихы.  Темперамент  пен  мінездің  арақатынасы. 

Мінездің  қүрылымы.  Түлғаның  бағыттылығы,  иландыру  жүйесі,  моральды-

еріктік қасиет. Мінездің қалыптасуы. Мінез жэне тұлға. Мінездің типологиясы 

(П.Б. Ганнушкин). Ганнушкин-Кербиковтің психопатия критерийі. А.Е. Личко, 

К.  Леонгард  бойынша  мінез  акцентуациясы,  Э.  Фромм  бойынша  әлеуметтік 

мінез типологиясы. 

 

2.3 



Қабілет. Қабілет теориялары. Түлға күрылымындағы кабілеттің орны. 

Жалпы  жэне  арнайы  кабілет.  Қабілет.  Анықтамасы.  Б.М.Тепловтың  қабілет 

теориясы.  Белсенділік  жэне  өзін-өзі  реттеу  қабілеттің  интегралды  параметрі 

ретінде (Н.С. Лейтес). Жалпы жэне арнайы қабілеттердің жіктелуі (музыкалық, 

тілдік,

 

математикалык, педагогикалык, эдеби жэне т.б.). Олардын бейімділігі - 



жүйке  жүйесінің  жалпы  жэне  арнайы  адам  типологиялык  қасиеттері 

комбинациясы.  

 

2.4 

Қабілеттіліктің,  икемділіктің  жэне  қызығушылықтың  (мотивация 

шарттыланған) іс-әрекетпен аркатынасы.  

Когнитивті  стилдер  қабілеттін  ерекше  түрі  ретінде.  (М.А.  Холодной 



түжырымдамасы). Когнитивті стилдер жэне акыл-ой іс-эрекетінін жетістіктері. 

Талант.  Данышпандылық.  Дарындылықтың  патологиялық  теориясын  сынау. 

Қабілеттілік  пен  дарындылык  теориясына  отандық  психология  мен 

психофизиологиянын үлесі. 



 

Модуль 3 Адам конституциясы түсінігі 

 

3.1 

Адамның жалпы жэне жеке конституциясы.  

Дене  бітімі  типтернің  жіктелуі.  Аламнын  конституциясы  туралы  казіргі 

түсініктер. Адамның биологиялык үйымдасуының деңгейлері мен иерархиясы. 

Адамның  жалпы  жэне  жеке  конституциясы.  Тұқым  қуалаушылық  жэне 

конституция.  Дене  конституциясы.  Дене  бітімі  типтерінің  жіктелуі.  Дене 

бітімінің екі жэне үш мүшелік жіктелуі. 



 

3.2 

Э. Кречмер  зерттеулері.  Кречмер  бойынша  дене  қүрылымының 

типтері.  

Бет  жэне  бас  сүйегі  құрылымының  ерекшеліктері.  Адам  денесінің 

күрылымының  оның  темпераменті  жэне  мінезмен  ара  катынасы.  У.  Шелдон 

зерттеулері.  Антропоскопиялық  эдістер.  Шелдон  бойынша  дене  бітімінін 

алғашкы  компоненттері.  Адамның  соматотипі  түсінігі.  Мінезді  зерттеу. 

Адамның  конституциясы  туралы  қазіргі  түсініктер.  Дене  бітімінің 

ерекшеліктері  мен  индивидуалды-психологиялық  белгілер  арасындағы 

өзарабайланыс. 

 

3.3 

Жыныстык деморфизм жэне психикалык дамудың ерекшеліктері 

Маскулиндік-фемининдік туралы дәстүрлі және казіргі түсініктер 

Д.Мани  бойынша  жыныстык  дифференциялаудың  сатылары.  Генетикалық, 

гормоналды, морфологиялық жэне азаматтық жыныс түсінгі. Миды жыныстық 

саралау  -  «жыныстық  орталық»  туралы  түсінік.  Жыныстық  саралау 

принциптері. Маскулинділіктің дамуын толыктырушы принциптер. Жыныстық 

деморфизм жэне онтогенездегі психикалык дамудың ерекшеліктері. А. Эрхард 

бойынша  жыныстык  айырмашылык.  Онтогенездегі  жыныстық  дамудың 

ортаның  факторларына  тәуелділігі.  Жануарлардың  жынысының  өзгеруі 

бойынша эксперименттер. 

 

3.4 

Жыныстык элеуметтену.  

Сэйкестендіру,  жыныстык  типизациялау  жэне  өзіндік  категориялау  теориясы. 

Кұрдастарымен қарым-катынастың рөлі. Психосексуалды бағдардың бүзылуы - 

интерсексуалды күй. 

Жыныстар  арасындағы  психологиялык  айырмашылық  жэне  олардың 

физиологиялык негіздері. В.А. Геодакян теориясы. Еңбектің жыныстык

 

бөлінуі 


әйел  жэне  ерлердің  жүріс-тұрыс  стереотиптерінің  әлеуметтік-тарихи  факторы 

ретінде.  Маскулиндік-фемининдік  туралы  дәстүрлі  жэне  қазіргі  заманғы 

түсініктер. 

 


Емтихан сұрақтары 

1.

 

Дифференциалды  психологиянын  пэні  мен  әдістері,  оның  негізгі 

міндеттері. 

2.

 

Индивидауалды  айырмашылықтың  шығуы  мен  индивидуалдылықтың 

қалыптасуының негізгі факторлары.  

1.

 



Жануарлар  мен  адамдардың  жеке  ерекшеліктері  дифференциалды 

психология мен психофизиологияның пэні ретінде.  



2.

 

Жеке  айырмашылықтардың  шығуынып  негізгі  факторлары:  тұкым 

қуалаушылык жэне коршаған орта, туа біткен жэне жүре пайда болған.  

3.

 



И.П.  Павлов  концепциясындағы  жүйке  жүйелерінің  типологиялык 

касиеттері 

4.

 

Негізгі жүйке жүйелері - қозу мен тежелуі.  



5.

 

Жүйке  жүйелерінің  типологиялык  қасиеттері  индивидуалдылықтың 



басты нейрофизиологиялық сипаттамалары ретінде.  

6.

 



И.П.  Павловтың  типологиялық  түжырымдамасы.  Жүйке  жүйелерінің 

касиеттері жануарлар мен адамдарға ортақ.  

7.

 

Типтер қасиеттер жиынтығы жэне жүріс-тұрыстың үлгісі ретінде.  



8.

 

Гиппократ жэне И.П. Павлов типологиясы. 



9.

 

Б.М. Тепловтың жүйке жүйесі касиеттері түсінігінің дамуы 



10.

 

Б.М.Теплов  —  дифференциалды  психофизиология  отандық  мектебінің 



негізін қалаушы.  

11.


 

Жүйке  жүйесін  қасиеттері  түсінігінің  дамуы,  оларды  зерттеудегі 

эксперименттік және өмірлік көрсеткіштердің салыстырмалы рөлі, жүйке 

жүйесінің  қасиеттерін  анықтаудағы  «ерікті»  жэне  «еріксіз»  әдістері  мен 

көрсеткіштердің құндылығы.  

12.


 

Адамға  катысты  Павловтың  типологиялық  тұжырымдамасының  дамуы. 

Типологиялық  теорияны  эзірлеу  үшін  Б.М.Тепловтың  сенсорлық 

психофизиология бойынша зерттеуінің мэні. 

13.

 

В.Д. Небылицыннің жүйке жүйелерінің жаңа касиеттерінің ашылуы.  



14.

 

Жүйке  жүйесінің  негізгі  қасиеттері  теориясына  В.Д.  Небылицынның 



үлесі. Зерттеуге жаңа эдістер мен бағыттарды енгізу.  

15.


 

Жүйке жүйесінің жалпы жэне жеке қасиеттері.  

16.

 

Белсенділік пен эмоционалдылықтың табиғи алғышарттарын зерттеу.  



17.

 

Б.М.Теплов,  В.Д.  Небылицын  жэне  В.М.  Русалов  еңбектеріндегі  жүйке 

жүйесінің жалпы жэне арнайы қасиеттер ұғымдарын дамыту.  

18.


 

Темперамент. Темперамент туралы ілімдердің дамуы.  

19.

 

Темперамент  теориялары  (гуморалды,  формалды,  энергетикалык, 



конституционалды, генетикалық).  

20.


 

И.П.  Павлов  жэне  оның  оқушыларының  темперамент  типі  туралы 

түжырымдары.  

21.


 

B.C. Мерлин жэне Б.М. Теплов мектептеріндегі темпераментті зерттеудің 

бағыттары.  

22.


 

Темпераменттің қүрылымы.  

23.

 

Темперамент  компоненттерінің  сипаттамалары  -  жалпы  белсенділік, 



моторикасы жэне эмоционалдылық.  

24.

 

Жүйке жүйелерінің қасиеттері және темперамент.  



25.

 

В.М. Русалов бойынша темпераменттің қасиететрі мен құрылымы. 



26.

 

Мінез. Мінезді зерттеудің тарихы.  



27.

 

Темперамент пен мінездің арақатынасы.  



28.

 

Мінездің қүрылымы.  



29.

 

Түлғаның  бағыттылығы,  иландыру  жүйесі,  моральды-еріктік  қасиет. 



Мінездің қалыптасуы.  

30.


 

Мінездің  типологиясы  (П.Б.  Ганнушкин).  Ганнушкин-Кербиковтің 

психопатия критерийі.  

31.


 

А.Е.  Личко,  К.  Леонгард  бойынша  мінез  акцентуациясы,  Э.  Фромм 

бойынша әлеуметтік мінез типологиясы. 

32.


 

Қабілет теориялары. Түлға күрылымындағы кабілеттің орны.  

33.

 

Б.М.Тепловтың қабілет теориясы.  



34.

 

Белсенділік жэне өзін-өзі реттеу қабілеттің интегралды параметрі ретінде 



(Н.С. Лейтес).  

35.


 

Жалпы  жэне  арнайы  қабілеттердің  жіктелуі  (музыкалық,  тілдік,

 

математикалык, педагогикалык, эдеби жэне т.б.).  



36.

 

Когнитивті стилдер жэне акыл-ой іс-эрекетінін жетістіктері.  



37.

 

Талант.  Данышпандылық.  Дарындылықтың  патологиялық  теориясын 



сынау.  Қабілеттілік  пен  дарындылык  теориясына  отандық  психология 

мен психофизиологиянын үлесі. 



38.

 

Дене  бітімі  типтернің  жіктелуі.  Аламнын  конституциясы  туралы  казіргі 

түсініктер.  

39.


 

Адамның биологиялык үйымдасуының деңгейлері мен иерархиясы.  

40.

 

Адамның жалпы жэне жеке конституциясы.  



41.

 

Тұқым қуалаушылық жэне конституция. Дене конституциясы.  



42.

 

Дене  бітімі  типтерінің  жіктелуі.  Дене  бітімінің  екі  жэне  үш  мүшелік 



жіктелуі. 

43.


 

Э. 


Кречмер  зерттеулері.  Кречмер  бойынша  дене  қүрылымының 

типтері.  

44.

 

Бет жэне бас сүйегі құрылымының ерекшеліктері.  



45.

 

Адам  денесінің  күрылымының  оның  темпераменті  жэне  мінезмен  ара 



катынасы.  

46.


 

У. Шелдон зерттеулері. Антропоскопиялық эдістер.  

47.

 

Шелдон  бойынша  дене  бітімінін  алғашкы  компоненттері.  Адамның 



соматотипі түсінігі.  

48.


 

Адамның конституциясы туралы қазіргі түсініктер.  

49.

 

Дене бітімінің ерекшеліктері мен индивидуалды-психологиялық белгілер 



арасындағы өзарабайланыс. 

50.


 

Жыныстык деморфизм жэне психикалык дамудың ерекшеліктері 

51.

 

Маскулиндік-фемининдік туралы дәстүрлі және казіргі түсініктер 



52.

 

Жыныстық 



саралау 

принциптері. 

Маскулинділіктің 

дамуын 


толыктырушы принциптер.  

53.


 

Жыныстық  деморфизм  жэне  онтогенездегі  психикалык  дамудың 

ерекшеліктері.    Жыныстык  элеуметтену.    Сэйкестендіру,  жыныстык 


типизациялау жэне өзіндік категориялау теориясы.  

54.


 

Кұрдастарымен  қарым-катынастың  рөлі.  Психосексуалды  бағдардың 

бүзылуы - интерсексуалды күй. 

55.


 

Жыныстар  арасындағы  психологиялык  айырмашылық  жэне  олардың 

физиологиялык негіздері.  

56.


 

В.А. Геодакян теориясы.  



 

Ұсынылатын әдебиеттер тізімі  

1.

 



Базылевич  Т.Ф.  Дифференциальная  психофизиология  и  психология: 

ключевые идеи. - М., 2013. 

2.

 

Ананьев Б.Г. Человек как предмет познания. - СПб, 2010. 



3.

 

Ильин Е.П. Психология индивидуальных различий. - СПб, 2010. 



4.

 

Ильин Е.П. Пол и гендер. - Спб, 2010. 



5.

 

Дружинин В.Н. Психология общих способностей. - СПб, 2008. 



6.

 

Теплов Б.М. Психология и психофизиология индивидуальных различий. - 



Москва-Воронеж, 2008. 

7.

 



Хрестоматия по дифференциальной психологии (под ред. Байшукуровой 

А.К., Фидирко М.В.) - Алматы, 2007. 

 

 

 



 

 

 



 

 

Каталог: images -> folder
folder -> БАҒдарламасы қостанай, 2018 ж Негізгі бөлім 1 Электротехниканың теориялық негіздері I
folder -> 6D060700- биология мамандығы бойынша қабылдау емтиханның бағдарламасы
folder -> БАҒдарламасы қостанай, 2018 Негізгі бөлім 1 Қазақстанның ежелгі тарихы
folder -> Пререквизиттер
folder -> БАҒдарламасы бағыты: ғылыми және педагогикалық, бейіндік
folder -> БАҒдарламасы бағыты: ғылыми және педагогикалық, бейіндік
folder -> БАҒдарламасы қостанай, 2018 Негізгі бөлім 1 Модуль 1 Жалпы психологияға кіріспе
folder -> БАҒдарламасы қостанай, 2018 Негізгі бөлім 1 Өсімдік шаруашылығы
folder -> БАҒдарламасы бағыты: ғылыми және педагогикалық, бейіндік


Достарыңызбен бөлісу:




©stom.tilimen.org 2023
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет