ПӘнінің ОҚУ-Әдістемелік кешені «генетика биометриямен»



Дата08.04.2017
өлшемі148.06 Kb.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

СЕМЕЙ қаласының ШӘКӘРІМ атындағы МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ



МСЖ 3 деңгей құжаты

ПОӘК

ПОӘК 042-18-22.1.44/01 -2015


ПОӘК – «Генетика биометриямен» пәнінің оқытушыға арналған оқу жұмыс бағдарламасы

№ 1 басылым

«___»______


5В080200 – «Мал шаруашылығы өнімдерін өңдіру технологиясы» мамандығына арналған




ПӘНІНІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ

«ГЕНЕТИКА БИОМЕТРИЯМЕН»
ПӘНІНІҢ ОҚЫТУШЫҒА АРНАЛҒАН ОҚУ-ЖҰМЫС БАҒДАРЛАМАСЫ

Семей 2015



Алғы сөз
1.ӘЗІРЛЕГЕН
Құрастырған_______________ «____»___________20____ж.
“Мал шаруашылығы және аңшылықтану” кафедрасының а.ш.ғ.к., профессор м.а. Нұржанова К.Х.

2.ТАЛҚЫЛАНҒАН


2.1 “Мал шаруашылығы және аңшылықтану” кафедрасының мәжілісінде

«__»______________20__ ж. № ___ хаттама.


Кафедра меңгерушісі_____________ Тугамбаева С.
2.2 Аграрлық факультеттің оқу - әдістемелік комиссия мәжілісінде.

«___»_____________20___ ж. № ___ хаттама


Төрағасы_____________________ Тлеубаева А.

3 БЕКІТІЛГЕН


Университеттің оқу - әдістемелік кеңесі мәжілісінде мақұлданып, басылымға ұсынылған.

«___»_______________20___ ж. № ___ хаттама.


ОӘК төрағасы__________________Искакова Г.

4 ТҰҢҒЫШ РЕТ ЕҢГІЗІЛГЕН



МАЗМҰНЫ

1 Қолдану саласы

2 Ереже белгілейтін сілтемелер

3 Жалпы ереже

4 Оқытушыға арналған пәнің жұмыс оқу бағдарламасының мазмұны

5 Студенттердің өз бетімен істейтін жұмыстары тақырыбының тізімі

6 Пәннің оқу-әдістемелік картасы

7 Оқу-әдістемелік эдебиеттермен қамтамасыз етілуінің қартасы

8 Әдебиеттер


  1. ҚОЛДАНУ САЛАСЫ:

«Генетика биометриямен» пәнінің ПОӘК 5В080200 – «Мал шаруашылығы өнімін өңдіру технологиясы» мамандығына арналған, оқу-әдістемелік кешеннің құрамына кіретін оқытушыға арналған бағдарлама.





  1. ЕРЕЖЕ БЕЛГІЛЕЙТІН (НОРМАТИВТІК) СІЛТЕМЕЛЕР

Осы әзірленген оқытушыға арналған «Генетика биометриямен» ПОӘК мына құжаттар талабына, ұсыныстарына сай, пәннің оқу барысын ұйымдастыру тәртібін белгілейді:



  • Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекет университетінің элективті пәндердің каталогы

  • «Генетика биометриямен» пәнінің оқу бағдарламасы

  • СТУ 042-СГУ-4-2014 университеттің стандарты «Пәннің оқу-әдістемелік кешенінің құрастыру бойынша жалпы талаптары»;

  • ДП 042-1.01-2014 Құжатталған процедурасы «Пәннің оқу-әдістемелік кешенінің құрамы және мазмұны»


3 ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
3.1 Пәннің қысқаша сипаттамасы

«Генетика биометриямен» пәні 5В080200 – «Мал шаруашылығы өнімін өңдіру технологиясы» мамандығының студенттеріне арналған.

Кіріспе. Генетика пәні. Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік туралы ұғым. Тірі организмнің даму барысындағы әртүрлі кезендерінде тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің пайда болуы: молекулалық, жасушалық, организмдік және популяциялық. Биологиялық ғылымдар ішіндегі генетиканың алатын орны. Г.Мендель жаңалығының мәні және оның теориялық маңызы. Негізгі генетикалық ұғымдар «ген», «белгі», «генотип», «фенотип», «аллель», «доминанттылық», «рецессивтілік». Гомо-, геми- және гетерозиготалық. Генетиканың әдістері мен салалары. Генетиканың даму тарихының негізгі кезеңдері. Генетиканың міндеттері және перспективалары. Медицина, биотехнология, ауыл шаруашылық және табиғатты қорғау ғылымдарының мәселелерін шешуде генетиканың негізгі маңыздылығық. Қазақстан Республикасында генетиканың дамуына отандық ғалымдардың қосқан үлестері.

3.2 Пәнді оқытудың мақсаты

Мақсаты – курстың әрбір бөліміндегі негізгі белгілердің, заңдылықтардың және ұғымдардың мазмұндарын ашу;

-генетика және оның проблемалары, қазіргі жағдайы, жаңа жетістіктері туралы түсінік қалыптастыру;

-генетиканың әдістерін игеріп және саналы түрде қабылдау үшін генетикалық ойлау әдептерін дамыту.
3.3 Пәннің негізгі міндеттері


  • тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтарының теориялық негізін және қолданбалы генетиканың маңызды сауалдарын меңгеру;

  • биологиялық ғылымдар ішіндегі генетиканың алатын орнын анықтау және оның селекциядағы, биотехнологиядағы, медцинадағы, экологиядағы маңызы;

  • тұқым қуалаушылықтың материалдық негіздерін меңгеру: гендердің, хромосомалар мен геномдардың құрылымдары және олардың әртүрлі факторлардың әсер етуінен өзгеруі; прокариоттар мен эукариоттардағы гендер экспрессиясын реттейтін генетикалық элементтер; ДНҚ мутагенезі.

  • эксперименттік әдістерді, гибридтік, цитогенетикалық және генеалогиялық анализдерді игеру.

3.4 Пәнді оқып-меңгерудің нәтижелері

Пәнді толық өткен студент:

- тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің материалдық негіздерін, белгілердің тұқым қуалаушылық заңдылықтарын, организмдердің өзгергіштігінің себептері мен түрлерін, генетика проблемаларының қазіргі заманғы жағдайын, организмдердің тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігін басқаруға болатын мүмкіншіліктерін білуі қажет.

- генетикалық есептерді шығара білуі керек, тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік туралы экспериментті мүлтіксіз орындауы қажет, меңгерген генетиканың тәсілдері мен әдістерін биотехнологияның қажеттіліктері үшін қолдана білуге үйренуі қажет.


  1. - Drosophila melanogaster гибридтік анализ жүргізудің практикалық ілімдерін меңгеру.

3.5 Курстың пререквизиті: «Генетика биометриямен» пәнін оқу үшін студент ботаниканы, зоологияны, математиканы, т.б. білуі қажет.


3.6. Курстың постреквизиті: биотехнология негіздері, қой шаруашылығы, кұс шаруашылығы, жылқы шаруашылығы, ірі қара шаруашылығы.

3.7 Оқу жоспарынан үзінді


1 - кесте

Курс

Семестр

Несиелер

Д

СПЗ


ЗС

СОӨЖ


СӨЖ


Барлығы

Қорытында бақылау түрі

2

4

3

15

30

-

22,5

67,5

135

Емтихан


4 ОҚУ ПӘНІНІҢ МАЗМҰНЫ
2 - кесте

Тақырып атауы және олардың мазмұны

Сағат саны

1

2

Дәрістер

1 Модуль Тұқым қуалаушылық және өзгергіштік

1 Блок Тұқым қуалаушылықтың цитологиялық негіздері

Кіріспе. Генетика пәні және әдістері.

1

Тұқым қуалаушылықтың цитологиялық негіздері

1

2 Блок Тұқым қуалаушлықтың гибридтік негіздері

Жыныстық көбею барысында белгілердің тұқым қуалау заңдылықтары

1

Аллельді емес гендердің өзара әсерлесуі

1

Тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясы

1

Жыныс генетикасы

1

2 Модуль Тұқым қуалаушылықтың молекулалық және популяциялық негіздері

1 Блок Молекулалық және популяциялық генетика



Мутациялық өзгергіштігі

1

Тұқым қуалаушылықтың молекулалық негіздері

1

Қан топтары және биохимиялық полиморфизмі

1

Популяция генетикасы

1

Блок 2 Биометрия

Биометрияға кіріспе

1

Вариациялық статистика

1

Корреляциялық анализі




Блок 3 Ген инженериясы

Селекцияның генетикалық негіздері

1

Генетика және биотехнология

1

Практикалық сабақтар

Генетика: пәні, әдістері мен міндеттері.

1

Дрозофиланың биологиясы және морфологиясы

2

Тұқым қуалаушылықтың цитологиялық негіздері.

2

Жануарлар мен өсімдіктердің кариотиптерін зерттеу.

1

Моногибридті будандастыру

2

Анализденген будандаму

1

Дигибридті будандастыру

2

Полигибридті және қайталану будандасу

2

МЖ 1

1

Аллельді емес гендердің өзара әсері.

3

Тізбектелген белгілердің тұқым қуалауығы.

2

Жыныспен тізбектелген тұқым қуалау.

2

Тұқым қуалаушылықта нуклеин қышқылдарының рөлі.

2

Вариациялық қатардың құрылуы және олардың графикалық маңызы.

1

Статистикалық көрсеткішке дәлдігі және екі орташа арифметикалық көрсеткіштің араларындағы айырмашылық.

2

Сәйкестік критериін есептеу.

1

Популяцияның сандық белгілерінің тұқым қуалау өзгергіштігін есептеу.

1

Популяцияның құрылымының анализі.

1

МБ 2

1


5. СТУДЕНТТЕРДІҢ ӨЗДІК ЖҰМЫСТАРЫНА АРНАЛҒАН ТАҚЫРЫПТАР
5.1 Жыныссыз көбеюдің цитологиялық негіздері.

5.2. Жыфнысты көбеюдің цитологиялық негіздері.

5.3 Кроссинговердің цитологиялық дәлелдемелері.

5.4 Жынстық хромосомалар бойынша патология.

5.5 Белок синтезінің кезеңдері.

5.6 Өсіп-өнудің және ұзақ өмір сүрудің генетикалық негіздері.

5.7 Сомалық мутациялар.

5.8 Трансдукция, конъюгация.

5.9 Гибридтердің стерилдеуі себептері.Түрлердің будаспауы.

5.10 Цитоплазманың предетерминациясы.

5.11 Дисперсиялық анализ.

5.12 Корреляция және регрессия коэффециенттерін пайдаланып тұқым қуалау коэффециентін анықтау.

5.13 Ген тендігі және оны анықтау әдістері..

5.14 Гетерозис эффектісі.

5.15 Іріктеу формалары.

6 ПӘНІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КАРТАСЫ
4-кесте

Тақырып

Көрнекі құралдар, ТОҚ, плакаттар

Өз бетімен дайындалуға арналған сұрақтар

Бақылау түрлері

Дәрістер

Практикалық сабақтар

1

2

3

4

5

Кіріспе. Генетика пәні және әдістері.

Генетика: пәні, әдістері мен міндеттері.

Плакаттар

1.Тұқым қуалаушылық және оның түрлері

2.Өзгергіштік және оның түрлері.

3.Генетикалық зерттеу әдістері

4.Генетиканың негізгі даму кезеңдері



ауызша

Тұқым қуалаушылықтың цитологиялық негіздері

Дрозофиланың биологиясы және морфологиясы.

Плакаттар, кестелер

1.Мейоз. 2. Гаметогенез.

ауызша

Жыныстық көбею барысында белгілердің тұқым қуалау заңдылықтары

Тұқым қуалаушылықтың цитологиялық негіздері. Жануарлар мен өсімдіктердің кариотиптерін зерттеу.


Плакаттар, кестелер


1.Тұқым қуалаушылықты зерттеудің гибридтік әдістері.

2.Доминанттылық түрлері.

3.Гендердің леталды әрекеттері.


Ситуациялық тапсырма орындау..

Аллельді емес гендердің өзара әсерлері

Моногибридті будандасу.

Анализденген будандасу.



Плакаттар, кестелер, слайдтар

1.Эпистаз

2.Гендердің көпжақты әрекеттері



Жекелей тапсырмалар орындау

Тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясы

Дигибридті будандасу

Плакаттар, кестелер

Онтогенез. Морфогенез.

ауызша

Жыныс генетикасы

Полигибридті және қайталану будандасу

Плакаттар,

        1. Гендер тізбегі.

        2. Толымсыз тізбектелу және кроссинговер.

        3. Кроссинговердің цитологиялық дәлелдері

Жекелей тапсырмалар орындау

Мутациялық өзгергіштігі

МБ1

Плакаттар, кестелер

              1. Адам және жануарлар полиплоидиясы.

              2. Индуциялық мутациялар.

3. Сомалық мутациялар

Жекелей тапсырмалар орындау

Тұқым қуалаушылықтың молекулалық негіздері

Аллельді емес гендердің өзара әсері.


Плакаттар, кестелер

1. Микроорганизмдердегі мутацияның анализ әдістері.


Жекелей тапсырмалар орындау

Қан топтары және биохимиялық полиморфизмі

Тізбектелген белгілердің тұқым қуалауығы. Жыныспен тізбектелген тұқым қуалау

Плакаттар, кестелер

1.Трансформация.

2.Трансдукция, конъюгация.



ауызша

Популяция генетикасы

Тұқым қуалаушылықта нуклеин қышқылдарының рөлі.


кестелер слайдтар

1.Геннің құрылымы және гендік карта.

2.Аллелизм және аллелизм критериі.

3.Геннің қызметі.

4.Биосинтез.




ауызша

Биометрияға кіріспе

Вариациялық қатардың құрылуы және олардың графикалық сызбасы.


Плакаттар, кестелер

1. дифференциалдану мен қсу процестерінің бірегейсіздігі және бірдей емес мерзімділігі..

2.Пенетранттілік және гендер экспрессивтідігі.

3.Өсіп-өнудің және ұзақ өмір сүрудің генетиклық негіздері.


ауызша

Вариациялық статистика

Статистикалық көрсеткішке дәлдігі және екі орташа арифметикалық көрсеткіштің араларындағы айырмашылық.

Кестелер, слайдтар

  1. Генетикалық популяциялардың ерекшеліктері.

  2. Популяцияның зерттеу әдістері.

  3. Ген тендігі және оны анықтау әдістері..




ауызша.

Корреляциялық анализі

Сәйкестік критериін есептеу

кестелер, слайдтар

1. Евгеника маңызы.

2. Адам генетикасының ерекшеліктері.



ауызша.

Селекцияның генетикалық негіздері

Популяцияның сандық белгілерінің тұқым қуалау өзгергіштігін есептеу.

Популяция құрылымының анализі





кестелер, слайдтар

1.Ч.Дарвина заңы «Будандастыру пайдасы және туыста ұзақ жүргізудің зияны»

2.Гетерозис эффектісі..



ауызша

Генетика және биотехнология

МБ 2

кестелер слайдтар

Векторлар, плазмидалар, космидтер

ауызша


7 Оқу-әдістемелік әдебиеттермен қамтамасыз етілуінің картасы


Оқулықтардың, оқү-әдістемеліқ құралдарының атаулары

Экземпляр саны

Студенттер саны

Қамтамасыздану %

Генетика с основами биометрии. Меркурьева Е.К., Шангин-Березовский Г.Н. М., Колос, 1983

100

12

100

Практикум по генетике. Ларцева С.Ю., Муксинов М.К., М., Агропромиздат, 1985.

100

12

100

Общая генетика. Дубинин Н.П., М., Наука, 1976.

50

12

100


8 Негізгі әдебиеттер

8.1. Жимулев И.Ф. Общая и молекулярная генетика. Н.: Изд-во Новосибирского университета, 2002 г.

8.2. Сингер М., Берг П. Гены и геномы. В 2 томах. М.: Мир, 1998.

8.3. Алиханян С.И., Акифьев А.П., Чернин Л.С. Общая генетика. М.: Высшая школа, 1995.

8.4. Инче-Вечтомов С.Г. Генетика с основами селекции. М.: Высшая школа, 1989

8.5. Айала Ф., Кайгер Дж. Современная генетика. В 3 томах (пер. с англ.), М.:Мир, 1988.

8.6. Гершензон С.М. Основы современной генетики. 2-е изд., исп. И доп. Киев: Наук. Думка, 1983.

8.7. Лобашев М.Е., Ватти К.В., Тихомирова М.М. Генетика с основами селекции. 2-е изд. Перераб. М.: Просвещение, 1979.

8.8. Дубинин Н.П. Общая генетика, 2-е изд.перераб. и доп. М.:Наука, 1976.

8.9. Russel P. Fundamentals of Genetics. New York, Harper Collins, College Publishers, 1994.

8.10. Weayer R.F., Hedrick P.W. Genetics. McGraw-Hill Publishing Companu, 1997.

8.11. Tamarin R.N. Principles of Genetics. Fifth edition London, Wm. Brown Publishers, 1996.




    1. Қосымша әдебиеттер

1. Фогель Ф., Мотульски А. Генетика человека. В 3 томах (пер. с англ.), М.: Мир, 1990.

2. Бочков Н.П., Захаров А.Д., Иванов В.И. Медицинская генетика. М.: Медицина, 1984.

3. Инге-Вечтомов С.Г. Введение в молекулярную генетику. ЛГУ, 1983

4. Организация генома. Сборник научных трудов /Под ред.Ю.Ф. Богданова и А.А.Прозорова. М.: Наука, 1989.

5. Корочкин Л.И. Взаимодействие генов в развитии. М.: Наука, 1977.

6. Минченко А.Г., Дударева И.А. Митохондриальный геном. Новосибирск. Наука, 1990.



7. Бороевич С. Принципы и методы селекции растений. М., 1984.
Каталог: ebook -> umkd
umkd -> «Орта ғасырдағы Азия және Африка тарихы»
umkd -> ПӘннің ОҚУ – Әдістемелік кешені «Орта ғасырдағы Азия және Африка тарихы»
umkd -> Азақстан республикасының білім және ғЫЛ
umkd -> ПӘндердің ОҚУ-Әдістемелік кешені
umkd -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
umkd -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
umkd -> 123 -беттің сі казақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
umkd -> ПӘндердің ОҚУ-Әдістемелік кешені
umkd -> Экотоксикология» пәнінің оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 050608-«Экология» мамандығына арналған
umkd -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі


Достарыңызбен бөлісу:


©stom.tilimen.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет