Көкшетау, 2015 Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі



бет1/20
Дата08.04.2017
өлшемі3.74 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20


Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі

Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті


Аужанова Мария Асылханқызы

«Аз таралған дақылдарды жерсіндіру»

Пәннің оқу-әдістемелік жинағы


Көкшетау, 2015
Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі

Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университеті


Аужанова М.А.
«Аз таралған дақылдарды жерсіндіру»

Пәннің оқу-әдістемелік жинағы
5В080100 – Агрономия мамандығы

Көкшетау, 2015
ББК – 41.3(каз)

А-93


Пәннің оқу-әдістемелік жинағы Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университетінің Оқу-әдістемелік кеңесімен басылымға ұсынылған (Хаттама № 1 22.09.2015. )

М.А.Аужанова

А-93

Мал азығын өндіру және дайындау технологиясы. Пәннің оқу-әдістемелік жинағы. Көкшетау, 2015. 215бет.



«Аз таралған дақылдарды жерсіндіру» пәнінің оқу-әдістемелік жинағы 5В080100 – Агрономия мамандығы бойынша Элективті пәндер Каталогы негізінде құрастырылған. Пәннің ОӘЖ құрамына силлабус, дәріс жинағы, ОБСӨЖ тапсырмалары ,тәжірибеліқ сабақтарының тақырыптары, аралық және қорытынды бақылау үшін материалдар ,пайдаланған әдебиеттер тізімі енгізілген.

Ш.Уәлиханов атындағы КМУ, 2015

Аужанова М.А.

Мазмұны






бет

1

Пәннің жұмыс бағдарламасы (силлабус)

4

2

Пәннің оқу-эдістемелік қамтамасыз етілу картасы

13

3

Пән бойынша дәріс тезистері

17

4

Пән бойынша өздік сабақтарды орындау жөніндегі әдістемелік нұсқаулар

156

5

Тәжірибеліқ сабақтарының жоспары

180

7

Қорытынды бақылау сұрақтары

208

8

Аралық бақылау тестілер

211

9

Пайдаланған әдебиеттер тізімі енгізілген.


217





2.Оқытушы жөнінде мәліметтер

«Аз таралған дақылдарды жерсіндіру» пәнінің аграрно-экономикалық институтында аға оқытушы , а/ш.ғ.к. Аужанова Мәрия Асылханкызы жүргізеді.

Тел 77-14-36, 830сағ. – 1630 сағ.

3. Пән туралы мәліметтер

«Аз таралған дақылдарды жерсіндіру» пән



ӨТКІЗУ ОРНЫ: С.Садуақасов атындағы Аграрлы-экономикалық институт

сабақ кестесі бойынша – 129 аудитория


оқу жоспарынан көшірме:

Ккурс


Семестр

Кредит саны

Дәрістер

сағаты.


Практикалық сабақ, сағат

Зертханалық сабақ,

сағат


ОБСӨЖ

сағат


СӨЖ, сағат

Барлығы, сағат

Бақылау түрі

4

7

3

30

15




15

75

135

Э

4. Пәндердің пререквизиттары Мал азықтандыру шаруашылығы, өсімдік шаруашылығы

Пәндердің постреквизиттері Өндірістік-диплом алдындағы практика, дипломдық жобалау

Компетенті болу керек : егіншілік және өсімдікшаруашылық жүйесінде, қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуында өзгерістерге бағдарлану;

  • топырақты өндіру үшін ауылшаруашылық өндірісте энергиялық және еңбек қорғау амалдарын енгізу бойынша жетекші шешімдерді қабылдау

  • ғылыми зерттеулерді өткізу;

  • ауылшаруашылық мәдениеті өндеудің технологиялық картасын құрастыра алып соның негізінде дала жұмыстарын ұйымдастыру;

  • орындалған жұмысқа дағдылану және сапасын бағалау (топырақты өндеу, себу, егістікті күту, жинау және т.б. )

  • егістік алқап есебін және тұқым өнімділігінің моделін құрастыра алу;

  • әлемдік жетістіктерді есепке ала отырып ауылшаруашылық мәдениетін өсірудегі өтімді прогрессивті технологияларды қолдану дағдысы болу;

  • Жер, еңбек, қаржы және басқа ресурстарды дұрыс және тиімді пайдалана алу;

5.Пәннің сипаттамалары: Еліміздің теріскей облыстарында шығыс ешкібұршағы дақылын, забайкал қышасын, жаздық рапсты және қанттық құмайды өсірудің негіздері оқытылады. Осы дақылдарды жасыл және шикізат конвейірінде өсіру. Дәстүрлі дақылдарды өсірумен салыстыру. Мал азықтық жағдайларда өсіргендегі экономикалық тиімділігі.

5.1Пәнінің мақсаты:студентерді ТМД елдерінде соңғы жылдары интродукцияланған дәстурлі емес өсімдіктер мен дақылдар тобынын,сонымен қатар өндіріске еңгізген жемөшөп қорын нығайтатың Қазақстан жағдайы үшін перспективті аз тараған дақылдардың биологиялық және морфологиялық ерекшеліктерін оқып үйрету.

Мал азығын өндіру шаруашылықты жүргізудің мындаған жылғы тәжірибесі мен дәстүрі және ресурстарының пайдаланылуы көрсетілуге тиіс.



5.2Пәннің міндеттері: Студенттерді мал азық дақылдарының биологиясың қасиеттерін зерттеу әдістерін үйрету, сонымен қатар топырақты- климаттық жағдайда өсіру технологиясын терең зерттеуімен тығыздығын сипаттау. Мал азығы өндірісің, оңың ішінде шалғын және шабындық шаруашылықтары мәліметтермен танысу.

5.3Пәннің мазмұны: «Аз таралған дақылдарды жерсіндіру» пәннің курсының жалпы жэне негізгі мақсаты - болашақ маманды мал шаруашылығының максималды жоғары өнімін жэне мал шаруашылығынан алынатын өз қүны төмен жэне жоғары сапалы азық-түлік өндірісін алу үшін нақты топырақ -климат жағдайда жем- шөппен толық қамтамасыз етуге оқып үйрету.Аз тараған (дэстүрлі емес) мал азықтық өсімдіктер қарастырылады, малазығын өндіруде интродукцияның маңызы; мал азықтық өсімдіктердің осы топтарын оқып үйренгенде маңызы, морфологиялық жэне биологиялық ерекшеліктері, жем-шөпке және түқымға өсіру технологиясы қарастырылады; сонымен қатар ерекше түрде дақылдар мен сорттардың қоршаған орта факторларына қоятын талаптарына көніл аудару және олармен нақты топырақ-климат жағдайларында дақылдарды мүмкіншілігінше қамтамасыз ету.

5.4 «Аз таралған дақылдарды жерсіндіру» пәннің оқығанда студент білү керек:

- ауыл шаруашылығы перспективті даму жөніндегі Президент жолдамаларын және баяндамаларын, ауыл шаруашылығы бойынша екімет

Қаулылары мен шешімдерін, оның ішінде мал шаруашылығы мен мал
азығын өндіру дамуы бойынша;


  • жем шөпті прогрессивті дайындау технологиясын, мал азығының сапасын жоғарлату әдістері мен жолдарын, жем шепті дайындауда және қоймаларда сақтағанда іпігіпің азайту жолдарын;

  • табиғи мал азықтық жерлерді тиімді пайдалану және жақсарту әдістерін;

  • шаруашылықта алынатын жем-шөптің өзіндік құнын азайту жолдарын.

  • Студент істей білуі керек:

- мал азығын өндіруде өндірістік процестерді жоспарлау және ұымдастыру

- нақты топырақ климат жағдайында реттелетін және реттелмейтін сыртқы орта факторларын тиімді пайдалануды қамтамасыз ететік мал азықтық дақылдарды эффективті өсіру технологиясын қолдануды, а/ш техникансын, тыңайтқыштарды, есімдікті қорғайтын химиялық жэне агротехникалык тәсілдерді колдануды, өндірісте ресурс сақтайтын жэне топырақ құнарлығын арттыратын технологиялады қолдануды.



6.Сабақ жоспары

6.1. аудиториялықсабақтардың күнтізбелік-тақырыптық жоспары



Мазмұны

(тақырыбы мен сұрақтары)



Дәрістер

сағат саны



Зертханалық

сабақтар сағат.



Оқу мен әдіст. әдебиетке сілтеме

1

2

3

4

5

1

Өсімдіктер интродукциясы және олардың екпе дақылдар тобын кеңейтуіндегі ролі.

1. Жер шары мен ҚР түрлі-түрлі флорасы.

2. Жаңа жоғары өнімді, қуаңшылыққа төзімді, шаруашылық қүндылығымен ерекшеленетін дақылдарды зерттеу мүмкіншілігі және өндіріске еңгізу(интродукция).

3. Осы дақылдар мен өсімдіктер тобын жіктеу,



2




НӘ 1-6, ҚӘ 1,2,5,7,8,12,22

2

Аз тараған және дәстүрлі емес дақылдар мен өсімдіктер топтын жалпы сипатамасы.

1. Мал азықтық және т.б. шаруашылық кәсиеттері.

2. Жалпы сипатамасы, қоршаған орта факторларға қоятын талаптары.

3. Жабайы өсімдіктерді өндіріске еңгізгудегінегізгі қиыншылықтар.



2

1

НӘ 1-7, ҚӘ 8,7,6

3

Аймақтағы перспективалы дақылдарды жерсіндіру

1




НӘ 1-7, ҚӘ 8,7,6

4

Солтүстік Қазақстанның шикізаттық конвейеріндегі (бал құмай) Шай жүгері

3







5

Сосновский аю балдырғаны

1.Маңызы жэне таралуы. Интродукциялау тарихы .

2.Қоршаган ортаға қоятын талаптары. Жем-шөпке жэне тұқымға осіру технологиясы.

3.Өсіру агротехникасы.



1

6

НӘ 1-6, ҚӘ 2,3,4,5,7,8

6

Көпжылдық дэстүрлі емес екпе дақылдар:
сүйір жапрақты сильфия1.Шаруашылық маңызы.2.Ботаникалық және биологиялық ерекшеліктері. 3.Өсіру агротехникасы.

1




НӘ 1-7, ҚӘ 22,23,24,25,26,27

7

Біржылдық мал азықтық дақылдар: Забайкал тараны – көпжылдық жемшөптік дақыл1Шаруашылық маңызы;2 Өнімділігі және өнім сапасы;3. Өсіру технологиясы

Вейрих тараны, тань шань жэне мал азықтық қымыздық.1.Шаруашылық маңызы. 2.Ботаникалық және биологиялық ерекшеліктері. 3.Өсіру агротехникасы.



3




НӘ 1-6, ҚӘ 2,3,4,5,7,8

8

Дәстүрлі емес біржылдық дақылдар мен өсімдіктер.

1. Біржылдық дақылдар мен өсімдіктер:қүлқайыр жэне т.б.

2. Биологиялық ерекшеліктері.

3. Жем-шөпке және тұқымға өсіру ерекшеліктері.



1

3

НӘ 1-6, ҚӘ 1,2,5,7,8,12,22

9

Біржылдық мал азықтық дақылдар: шашақты гүлтәжі 1.Шаруашылық маңызы. 2.Ботаникалық және биологиялық ерекшеліктері. 3.Өсіру агротехникасы.

1




НӘ 1-7, ҚӘ 8,7,6

10

Біржылдық мал азықтық дақылдар: рапс жэне т.б.

1. Маңызы және таралуы. Жалпы сипаттамасы.

3.Сыртқы факторларға қоятын талаптары.

5.Жем-шөпке жэне тұқымға өсіру технологиясы.



2




НӘ 1-7, ҚӘ 22,23,24,25,26,27

11

Майлы дақылдар: майсары 1.Халық шаруашылығындағы маңызы 2.Биологиялық ерекшеліктері.3.Өсіру агротехникасы.

1




НӘ 1-7, ҚӘ 2,3,5,7,8

12

Қазақстанның интродуцияланған мал азыктық дәстірлі емес өсімдіктер.

1.Мал азықтық тарна , мал азықтық шалқан,мал азықтық қырыққабат 2.Мал азықтық құндылығы.3. Биологиялық ерекшеліктері.4. Өсіру технологиясы.



1

1

НӘ 1-7, ҚӘ 22,23,24,25,26,27

13

Көпжылдық шөптер:Шығыстың ешкі шөбі

1Ботаникалық және биологиялық ерекшелігі. 2.Өсіру агротехникасы.



2




НӘ 1-7, ҚӘ 12,13,15,16

14

Аз тараған көпжылдық мал азықтық шөптер:

Біржылдык үйбидайық ,тарлау қияқ, тік арпабас, көк сүр бидайық, шалғындық атқонақ, шалғындық бетеге және т.б.

1. Маңызы жэне таралуы. Жалпы сипаттамасы. 3.Сыртқы факторларға қоятын талаптары.

5. Жем-шөпке және тұқымға өсіру технологиясы.



2

1

НӘ 1-7,

ҚӘ 22-27


15

Аз тараған көпжылдық мал азықтық шөптер:

Жүрекжапырақты катран, катты сабакты майтамыр (Окопник жесткий)



1

1

НӘ 1-7, ҚӘ 22,24,25,26,27

16

Тритикале ,Бидай-бидайық буданы (Пшенично-пырейный гибрид, Trіtіcum agropurotrі) 1 Ботаникалық және биологиялық ерекшелігі. 2.Өсіру агротехникасы.

1




НӘ 1-7, ҚӘ 8,7,6

17

Дәстүрлі емес ксерофит топты дақылдар.

1.Морфологиялық белгілері бойынша изен ,терескен, сораң, жэне т.б. оқып үйрену және ажырата білу.

2.Жем-шөпке жэне тұқымға өсіру технологиясы.

1




НӘ 1-7, ҚӘ 22,23,24,25,26,27

18

Түйнеқжемістілер: жер алмүрты, күнтүйнегі және мал азықтық картоп және т.б.

1. Маңызы жэне таралуы. Интродукция тарихы.

2.Биологиялық ерекшеліктері. 3. Өсіру технологиясы.


2




НӘ 1-7, ҚӘ 14,5,4

19

Аз тараған бақша дақылдар. Мал азықтық бақша дақылдар- асқабақ, қарбыз.

1. Маңызы және таралуы.

2. Морфологиялық және биологиялық ерекшеліктері.

3. Сорттары.Агротехника ерекшеліктері.



1




НӘ 1-7, ҚӘ 22,23,24,25,26,27

20

Дәстүрлі емес және аз тараған дақылдар мен өсімдіктерді тиімды пайдалану тәсілдері.

1. Жасыл конвейер жүйесінде, аралық дақыл ретінде, жайылымдарда жэне т.б. пайдалануға болатын дақылдар. 2.Дәстүрлі емес және аз тараган дақылдарды қолдануда жасыл конвейер жүйесі.



1




НӘ 1-7, ҚӘ2,3,7,8,11,12




Барлығы

30

15




6.2.Студентердің оқытушымен бірге орындалатын өзіндік жұмыстарының күнтізбелік-тақырыптық жоспары (ОБСӨЖ)



ОБСӨЖ тақырыптары

ОБСӨЖ сағат саны

Оқу мен әдіст. әдебиетке сілтеме (негізгі, қосымша)

Басқа дереккөздер(электр.оқұл)



1 тапсырма. Дәстүрлі емес көпжылдық мал азықтық екпе дакылдармен өсімдіктер.

1. Морфологиялық белгілері бойынша аюбалдырған,
таран ,сүйір жапырақты сильфия,мал азықтық қымыздық, марал тамыры жэне т.б. оқып үйрену және ажырата білу.

2. Шаруашылықта пайдалану мүмкіншілігін оқып үйрену
жэне осы топ өсімдік түрлеріне мал азықтық баға беру.

СӨЖ - 1. Дәстүрлі емес топ дақылдар мен өсімдіктер бойынша әдістемелік нұсқауға сәйкес, оқытушымен келісіп реферат дайындау.

2. Оқытушымен келісіп осы топтын бір дақылын таңдап алып өсіру технологиясын дайындау.

СОӨЖ -1.1- тапсырма



2

НӘ 1






2 тапсырма Дәстүрлі емес біржылдық мал азықтық екпе дакылдар мен өсімдіктер.

1.Морфологиялық белгілері бойынша құлқайыр, гүлтәжі,жэне т.б. оқып үйрену және ажырата білу.

2.Шаруашылықта пайдалану мүмкіншілігін оқып үйрену және осы топ өсімдік түрлеріне мал азықтық баға беру.

СӨЖ- 1. Оқытушымен келісіп осы топтын бір дақылын таңдап алып өсіру технологиясын дайындау. СОӨЖ —1.2- тапсырма бойынша жұмыс тапсыру. 2. Жазбаша бақылау жұмыс

2

НӘ 1-7, ҚӘ 13,14,17,18,21






3 тапсырма Дәстүрлі емес ксерофит топты дақылдар.

1.Морфологиялық белгілері бойынша сафлор, сексеуіл,терескен, сораң, изен жэне т.б. оқып үйрену және ажырата білу.

2.Жем-шөпке жэне тұқымға өсіру технологиясы.

СРС -1. Оқытушымен келісіп осы топтын бір дақылын таңдап алып өсіру технологиясын дайындау.

СОӨЖ -1.3 -тапсырма бойынша жұмыс тапсыру..


2

НӘ 1-7, ҚӘ 13,14,17,18,21






4 тапсырма. Аз тараган көпжылдық мал азықтық шөптер.

1.Морфологиялық белгілері боиынша шығыс ешкібұршақ,тарлау қияқ тік арпабас, шалғындык атконак және т.б окып үйрену және ажырата білу.

2.Мал азықтық құндылығына баға беру және ҚР эр түрлі топырақ-климат аймақтарында өсіру мүмкіншілігін анықтау.

3.Негізгі сорттары және олардың сипаттамасы.

СӨЖ - 1. Дақылдардың биологиялық ерекшеліктерін оқып үйрену.

2.Дақылдардың өсіру агротехникасьш оқып үйрену.

3.Бір дақылға өсіру операциялық технологиясын даярлау.

СОӨЖ -1. 4 -тапсырма бойынша жұмыс тапсыру. 2. Жазбаша бақылау жұмыс.



1

НӘ 1-6, ҚӘ 12,14,18,7






5 тапсырма. Аз тараган біржылдық мал азықтық дақылдар.

І.Морфологиялық белгілері бойынша рапс, қыша, майлы шомыр, майсары, перко жэне т.б оқып үйрену жэне ажырата білу.

2. Мал зықтық құндылығына баға беру жэне шаруашылықтың нақты жағдайларында өсіру мумкіншылығын анықтау.

1. Сорттары және олардың сипаттамасы.



СӨЖ- 1. Дақылдардың биологиялық ерекшеліктерін оқып үйрену.

2.Дақылдардың өсіру агротехникасын оқып үйрену.

3.Бір дақылға өсіру операциялық технологиясын даярлау.
СОӨЖ -1. 5 -тапсырма бойынша жұмыс тапсыру.


2

НӘ 1-6, ҚӘ 1,2,5,7,8,12,22

1



6 тапсырма. Аз тараган мал азықтық дақылдар. Мал азықтық тамыржемістілер.Мал азықтық және қант қызылша, тарна, турнепс, сәбіз және т. б.

1.Морфологиялық белгілері бойынша тамыржемістілерді ажырата білу.

2.ҚР қолдануға рұқсат етілген түрлері мен сортадың шаруашьшық-биологиялық жэне морфологиялық сипатамасы.

СӨЖ - 1.Аз тараған дақылдар тобынан бір немесе бірнеше дақылдар таңдап алып реферат дайындау (оқытушымен келісіп).

2.0қытушымен келісіп осы топтын бір дақылын таңдап алып ( қызылша, тарана, турнепс) суармалы және суармасыз жерде өсіру технологиясын дайындау. СОӨЖ - 1. 6-тапсырма бойынша жұмыс тапсыру.

3.Жазбаша бақылау жұмыс.



1

НӘ 1-7, ҚӘ 13,14,17,18,21






7 тапсырма. Аз тараған мал азықтық туйнекжеміс дақылдар.

1.Жер алмұрт, күнтүйнегі, мал азықтық картоптың


морфологиялық ерекшеліктерін оқып үйрену.

2.ҚР қолдануға рұқсат етілген түрлері мен сортадың шаруашылық-биологиялық және морфологиялық сипатамасы.

СӨЖ - 1. Аз тараған дақылдар тобынан бір немесе бірнеше дақылдар таңдап алып реферат дайындау (оқытушымен келісіп).

2.0қытушымен келісіп осы топтын бір дақылын таңдап алып суармалы және суармасыз жерде өсіру технологиясын дайындау, СОӨЖ - 1. 7-тапсырма бойынша жұмыс тапсыру. 3. Жазбаша бақылау жүмыс.



1

НӘ 1-6, ҚӘ 2,3,4,5,7,8

1



Аз тараған мал азықтық тамыржемістілер.

Аз тараған тамыржемістілер: тарна,мал азықтық шалқан,мал азықтық қырыққабат

турнепс, мал азықтық сабыз.

1. Жалпы сипаттамасы, таралуы.

2. А/ш малдарды азықтандырудағы маңызы.

3. Мал азықтық жэне қант қызылша.


Биологиялық ерекшеліктер,сорттары.5. Өсіру технологиясы.б.Тарна, турнепс, мал азықтық сэбіз. Морфологиялық жэне биологиялық ерекіделіктері. Сорттары. Агротехника ерекшеліктері.

2









9 тапсырма. Біржылдық дәнді бұршақ дақылдар.

І.Морфологиялық белгілері бойынша ноқат,ноқаттық,жасымық жэне т.б оқып үйрену жэне ажырата білу.

2. Мал зықтық құндылығына баға беру жэне шаруашылықтың нақты жағдайларында өсіру мумкіншылығын анықтау.

1. Сорттары және олардың сипаттамасы.



СӨЖ- 1. Дақылдардың биологиялық ерекшеліктерін оқып үйрену.

2.Дақылдардың өсіру агротехникасын оқып үйрену.

3.Бір дақылға өсіру операциялық технологиясын даярлау.
СОӨЖ -1. 9 -тапсырма бойынша жұмыс тапсыру.


1

НӘ 1-7, ҚӘ 22,23,24,25,26,27

1



10 тапсырма. Дәстүрлі емес және аз тараған дақылдарды қолдану арқылы жасыл конвейер жүйесін жасау.

1 .Жасыл конвейер жүйесін жасау әдістемесін меңгеру. СӨЖ- 1. Осы топ дақылдар мен өсімдіктерді қолдану арқылы жасыл конвейер жүйесін дайындау.

2. Аралық дақыл ретінде дәстүрлі емес және аз тараған өсімдіктерді еңгізіп суармалы жэне суармасыз жағдайға ауыспалы егіс кескінің жасау.

СОӨЖ- 1. 9 тапсырма бойынша жұмыс тапсыру

2. Жазбаша жұмыс жазу


1

НӘ 1-7, ҚӘ 22,23,24,25,26,27

1




Барлыгы

15








Каталог: Книги
Книги -> Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі
Книги -> Практикумы (цитология, эмбриология және гистология негіздері)
Книги -> А. Ж. Сейтембетова
Книги -> Қазақ әдебиетінің
Книги -> П. наумов омыртқалылар зоологиясы
Книги -> КАзАқстан республикасы білім, мәдениеТ және денсаулық сақтау министрліп сәкем сейфуллин атындағы
Книги -> Қазақстан республикасы білім және ғылым
Книги -> М. С. Байтенов Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігінің
Книги -> Педагогика тарихы


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20


©stom.tilimen.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет