Кит тәрізділер отряды. Негізгі өкілдері. Ішкі және сыртқЫ ҚҰрылысы.  М ртты (тіссіз) киттер



Pdf көрінісі
Дата15.07.2018
өлшемі28.67 Kb.

КИТ ТӘРІЗДІЛЕР ОТРЯДЫ.

НЕГІЗГІ ӨКІЛДЕРІ.

ІШКІ ЖӘНЕ СЫРТҚЫ 

ҚҰРЫЛЫСЫ.



М ртты (тіссіз) киттер

ұ

 

(



лат. Mysticeti) —кит 

т різділер отрядыны  айры ша бір отряд 

ә

ң

қ



тарма ы. Тісі болмайды, т мсы ыны   сті гі 

ғ

ұ



ғ

ң ү


ң

жа ында  зынды ы 50-ден 450 сантиметрге 

ғ

ұ

ғ



дейін, саны 360-тан 800-ге дейін болатын «кит 

м рты» деп аталатын м йізденіп кеткен 

ұ

ү

та ташы тары болады; тіссіз китті  е  



қ

қ

ң ң



ірілеріні   зынды ы—33 м, салма ы—160 

ң ұ


ғ

ғ

тонна а дейін барады. Еті мен майы жеуге, то  



ғ

ң

майы техникада  олдану а жарайды. М ны  



қ

ғ

ұ



ң

15 т рі бар, олар: гренланд киті, о т стік 

ү

ң ү


кит, ергежейлі кит, с р кит, б кір кит, к к 

ұ

ү



ө

кит, финвал, сейвал, кіші жола , Брайд киті. 

қ

Б ларды  к пшілігі м хиттарда тіршілік етеді



ұ

ң ө


ұ

.


 Кит тәрізділердің барлық тіршілігі суда өтеді. 

Бір себептен судан шығып қалса, өздігінен 

қайтадан суға түсе алмайды. Бұлардың денесі 

ұзын, басы үлкен болады. Мойын бөлімін 

денесінен айыруға болмайды. Алдыңғы    

аяқтары ескекке    айналған, артқы аяқтары 

мүлде болмайды. Жамбас   белдеуінен омыртқа 

жотасына бекімеген, бос жататын екі 

рудиментті сүйек сақталған. Денесінде түгі 

болмайды, тек қана басында бірен-саран түгі 

болады. Терісінде тер және май бездері 

болмайды. Бір пар сүт безі болады. Емшегінің 

ұшы шап маңында болатын қалтта сияқты 

қуыска ашылады. Емшегінің ұшының мұндай 

қалталардың түбінде болуы, балаларын 

емізгенде сүттің сумен араласып кетпеуін 

қамтамасыз етеді.



Тері астындағы май қабаты өте жақсы 

жетілген, ірі түрлерінде бұл қабатының 

қалыңдығы 50 см-ге жетеді. Май денесін 

салқындап кетуден сақтайды және меншікті 

салмағын кемітеді. Ірі түрлерінід меншікті 

салмағы судың меншікті салмағыші жуық, 

яғни 1,025%: деуге болады. Өкпесі өте үлкен 

болады.. Дельфиндер тыныс алғанда өкпесіне 

1-2 литр, ал алып көк киттердің өкпесіне—

14000 литр ауа сияды. Кейбір түрлерінің 

танау тесігімен жалғасып жататын ауа қуысы 

болады. Суға сүңгігенде осы қуыстағы ауа 

тыныс алуына жұмсалады. Көптеген түрлері 

су астында 15-45 минут тыныс алмай 

шыдайды, Киттердің су астында 1 сағаттан 

артық бола алатыны туралы мәліметтер бар.


 Киттердің есіту органдары жақсы 

жетілген. Киттер кейбір дыбыстарды 

10-20 км жерден естиді. Нашар көреді. 

Иіс сезу органының рудименті ғана 

сақталған.



 Тісті киттер 



Тісті киттер (лат. Odontoceti) – китт різділерді  отряд тарма ы. 

ә

ң

ғ



Тісті киттер барлы  м хиттар мен ашы  те іздерде тара ан. Кейбір 

қ ұ


қ

ң

ғ



т рлері  зендерді де (Ганг, Амазонка, т.б.) мекендейді. Дене т р ы 

ү

ө



ұ қ

1,2 – 21 м, салма ы 30 кг-нан 8 т- а дейін. Аталы тары 

ғ

ғ

қ



аналы тарына  ара анда ірі. М ртты киттерден ерекшелігі – 

қ

қ



ғ

ұ

басс йегі ассиметриялы (асты



ы жа ы ми сауытынан  ыс а ж не 

ү

ңғ



ғ

қ

қ



ә

алдынан  оз алмай бекіген). Жа ында 240- а жуы  біртекті 

қ ғ

ғ

қ



қ

(гомодонтты), бір ырлы (монофиадонтты) тістер орналас ан. Тілі 

қ

қ

те  оз алмалы, ол  орегін ж т ынша



а  арай итереді. Та дайы 

ө

қ ғ



қ

ұ қ


ққ қ

ң

жо . Безді  арыны к п камералы, к пшілігінде со ыр ішегі 



қ

қ

ө



ө

қ

болмайды. Танау тесігі біреу, ол т бесіне  арай ашылады. Танау 



ө

қ

тесігіні  айналасында ерекше ж п ауа  апшы тары орналас ан, 



ң

ұ

қ



қ

қ

олар кит с



гігенде тыныс жолын жауып  алады. Тісті киттерді  

үң

қ



ң

есту  абілеті  те жо ары. Белгі беру  шін к рделі дыбыстарды 

қ

ө

ғ



ү

ү

пайдаланады, я ни эхолакация аппараты жа сы дамы ан. Негізгі 



ғ

қ

ғ



орегі – балы тар, басая ты моллюскалар, шаянт різділер.  орегін 

қ

қ



қ

ә

Қ



іздеп 300 м тере дікке дейін с

ги алады, жа сы ж зеді.



ң

үң

қ



ү

Орындаған : Берикболова 

Диляра

Document Outline


Каталог: stud.kz -> pdf -> prezent


Достарыңызбен бөлісу:


©stom.tilimen.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет