Дуйсенова Гулшара Кадиршиновна



Дата05.07.2018
өлшемі75.09 Kb.
Дуйсенова Гулшара Кадиршиновна,

Астана қаласы,c:\users\aldiyar1\desktop\қазақ тілінен сабақ үлгісі\img-20180111-wa0030.jpg

№82 «Дарын» мамандандырылған лицейінің

физика пәнінің мұғалімі







§42Асқын өткізгіштік
§43.Резистор мен реостат



Жалпы мақсаты

  • Кедергінің анықтамасын айта алады, белгілену әрпін, өлшем бірлігін, формуласын жаза алады.

  • Өткізгіштердің кедергілерін тәжірибе жүзінде анықтай алады.

Күтілетін нәтиже

  • Кедергінің белгілену әрпін, өлшем бірлігін, формуласын біледі, кедергіні өлшейтін құралдармен танысады.

  • Өткізгіштердің кедергілерін ерекшеліктерін тәжірибе негізінде ажырата алады.

  • Деңгейлік есептер шығаруға дағдыланады.

Негізгіидеялар

Өткізгіштің кедергісі К оның өлшемдері мен материалына төуелді екенін білеміз.

Өткізгіштің кедергісі оның температурасына тәуелді бола ма? Бұл сүраққа жауап беру үшін мынадай тәжірибені жасайық.

Спираль сияқты иілген темір сымды ток көзі жөне амперметрге косылган тіз бекке тізбектей қосамыз (84-сурет). Амперметрдің көрсетуін анықтап алып, спиральді шамның жалынына ұстап кыздырамыз. Спираль кызған сайын, амперметр тізбектегі токтың азайғанын көрсетеді.



R = R0( 1+αt)

http://flatik.ru/flax/783/782159/782159_html_15978953.pnghttp://flatik.ru/flax/783/782159/782159_html_3f00e277.png
Тізбек бойымен өтетін токқа өткізгіштің кедергі жасау қасиетін сипаттайтын физикалық шама кедергі деп аталады.

Резистор – меншікті кедергісі бар электр тізбегінің элементі. Резистордың негізгі параметрі – кедергі деп аталады. Резисторлар токты шектеу үшін қолданылады. Егер тізбекті тұйықтағанда резистор болмаса, қысқа тұйықталу байқалады. (1-сурет)

Реостат  электр желісіндегі кернеуді немесе токты тежейтін және реттейтін электр құрылғысы. Қолданылуына қарай іске қосу, реттеу, жүктеме және қоздыру резисторлары болып; өткізгіш элементтің материалына сәйкес металдық, сұйықтық және көмірлі реостаттар болып бөлінеді. (2-сурет)

b201208011626022437160355_reostat-laboratornyi

1-сурет 2-сурет
Резистордың

Америкадағы белгіленуі Еуропадағы белгіленуі



resistorsign

Реостаттың шартты белгісі



e10e15103a45506c749b54e65d12af30_i-429

Тапсырмалар

Топтық жұмыс «Өкіл» әдісі

Тапсырмалар

Жұптық жұмыс: Практикалық тапсырма орындау

Тапсырмалар

Жеке жұмыс: Деңгейлік есептер шығару

Сабақ бойынша мұғалімнің жазбалары: (мұғалім және оқушы іс-әрекеті)

І.Ұйымдастыру (3 минут)

    1. Сәлемдесу

    2. Сынып оқушыларына жағымды ахуал туғызу

    3. Түгелдеу

1.4. Топқа біріктіру (шартты белгілер)
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау (5 минут) («Жалған және шын» әдісі) тапсырманы мұғалім оқиды, оқушы қимыл арқылы жауап береді.

  1. Өткізгіштін көлденең қимасы аркылы тасымалданатын электрмөлшері кернеу. (жоқ)

  2. Электр тогы ұзақ сақталуы үшін электр өрісін тудыратын құрылғының болуы міндетті. (ия)

  3. Токтың магниттік әрекетіне сүйенсек, тізбектен ток өткен кезде жылу бөлінеді. (жоқ)

  4. Денесі сезгіш элетрометр Вольта бағанасы . (ия)

  5. Егер кедергіні 3 есе арттырсақ ток күші 3 есе кемиді. (ия)

  6. Алғаш рет электр тогы түсінігін енгізген ғалым Георг Ом. (жоқ)

  7. Электр кернеуінің өлшем бірлігі 1 A. (жоқ)

  8. Ток күшінің белгілену әрпі І. (ия)

  9. 1800 жылы алғаш рет тұрақты ток көзін алған ғалым Алессандро Вольта. (ия)

  10. Ток күшінің кедергіге тәуелділік заңын 1827 жылы Георг Ом ашты. (ия)

  11. 1 Джоуль бөлінген 1 Кулон 1В– қа тең. (ия)

  12. Тізбек бөлігіндегі кернеудің түсуін U=I өрнегімен анықтаймыз. (ия)

  13. Кедергінің өлшем бірлігі 1 В. (жоқ)

  14. I= тізбек бөлігі үшін Ом заңының математикалық өрнегі. (ия)

1 тапсырма

«Сәйкестендіру» (5 минут)



Сұрақ

Жауабы

1

Ток күшінің кернеуге тәуелділік заңы



2

Тізбек бөлігіне арналған Ом заңы

  1. I=q/t, U=A/q

3

Кедергінің, меншікті кедергінің формуласы

  1. Тізбектей

4

Ток күшін өлшейтін құрал

  1. R, ρ

5

Ток күші, Кернеудің математикалық өрнегі

  1. Амперметр

6

Вольтметрді кернеуі өлшенетін құралға қалай жалғаймыз



7

Амперметрді ток күші өлшенетін құралға қалай жалғаймыз

7.,

8

Кедергі, меншікті кедергінің белгілену әрпі

8. Ом, Ом*мм2

9

Толық тізбек үшін Ом заңының өрнегі

9. Параллель

10

Кедергі, меншікті кедергінің өлшем бірлігі

10. Ом заңы


ІІІ. Жаңа тақырыпты ашу (5 минут) Мұғалім тақырыпты ашу сұрақтарды береді, оқушылар сұрақтарға жауап беру арқылы тақырыпты анықтайды.

Ситуациялық сұрақ.

№1.тізбектерде реттегіш құрал;

№2.сым орамдарынан тұрады;

№3тізбек бойымен тоқтың отуіне бөгет болады;

№4ол болмаса қысқа тұйықталу болады;

№5e10e15103a45506c749b54e65d12af30_i-429шартты белгсі

ІV. Топтық жұмыс (7 минут)

Әр топ мүшелері берілген мәтінді оқиды. Оқып болған соң ортада талқылайды. Топ мүшелерінің ішінен бір жетекші сайлайды. Жетекші жасаған жұмысты екінші топқа түсіндіреді.



V. Жұптық жұмыс. (8 минут)

Мұғалім оқушыларды жұптарға біріктіреді, оқушылар практикалық тапсырманы орындайды.



Тапсырма 1: Өткізгіштердің кедергісінің температураға тәуелділігіне тәжірибеде анықтау.

Құрал –жабдықтар: қыздырғыш шам, амперметр, вольтметр, кілт, батарея, өткізгіш сымдар.

Тапсырма 2

Құрал –жабдықтар: 1 шам, 1 жуан мыс өткізгіш сым,1алюминий өткізгіш, амперметр, вольтметр, кілт, батарея, өткізгіш сымдар.

Жұмыстың барысы:

Сұлба құрастырып, кедергілерді анықтап, салыстыру.


  1. Берілген құралдарды пайдаланып әр өткізгіш үшін электр тізбегінің сұлбасын сызыңыз.

  2. Сұлба бойынша электр тізбегін құрыңыз.

  3. Амперметрдің, вольтметрдің бөлік құнын анықтаңыз.

  4. Амперметрдің, вольтметрдің көрсетулерін жазыңыз.

  5. Әр өткізгіш үшін тізбек бөлігіне арналған Ом заңын пайдаланып кедергісін анықтаңыз. I= , =.

  6. Өлшемдерді кестеге толтырыңыз.

  7. Қорытынды жазыңыз.



I, А

, В

, Ом

1










2











VI. Жеке жұмыс. Деңгейлік тапсырмалар орындау. (8 мин)Оқушыларға деңгейлік тапсырмалар беріледі, дұрыс жауабы тескеріліп бағаланып отырады.

А деңгейі

1. Электр утюгі кернеуі 220 В жүйеге қосылған. Егер утюктің қыздырғыш элементінің кедергісі 48,4 Ом болса, ондағы ток күші неге тең болады?

2. Кедергісі 0,25 Ом өткізгіште ток күші 30А болу үшін, өткізгішке қандай кернеу түсіру керек.

B деңгейі

3. ЭҚК 220 В және ішкі кедергісі 0,1 Ом генератордың қысқыштарындағы кернеу 210 В болуы үшін оның сыртқы тізбегіне қандай кедергісі бар өткізгішті жалғау керек?

4. Шамды ЭҚК 4,5 В-қа тең элементтер батареясына қосқанда вольтметр шамда кернеудің 4 В, ал амперметр ток күшінің 0,25 А екендігін көрсеткен. Батареяның ішкі кедергісі қандай?

C деңгейі

5. ЭҚК 30 В-қа, ішкі кедергісі 2 Омға тең ток көзіне электромагнитті қосқанда ток көзі қысқыштарындағы кернеу 28 В болған. Тізбектегі ток күшін табыңыз. 5 минутта ток көзі қандай жұмыс атқарады?


VIІ. Қорытындылау (3 мин)

VIІІ. Бағалау критерийлері (2 мин) қосымша парақ

ІХ. Кері байланыс (не үйрендім?, не қиын болды?, нені үйренгім келеді?) (2 минут)

Х.Үй тапсырмасы. §42,43 оқу, өзін – өзі тексеру сұрақтарына жауап беру.


Достарыңызбен бөлісу:


©stom.tilimen.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет