ДӘріс №1 Бұйымдарды және технологиялық процестерді стандарттаудың негізгі мақсаты мен принциптері



бет1/6
Дата14.06.2018
өлшемі1.12 Mb.
  1   2   3   4   5   6
ДӘРІС № 1
Бұйымдарды және технологиялық процестерді стандарттаудың негізгі мақсаты мен принциптері.
Стандарттау - Кеңес берiлетiн, қамтамасыз ететiн құқық, стандарттау - бұл еңбектiң қауiпсiздiк құқығы және сонымен бiрге ол қолайлы бағаға тиiстi сапалы тауарлар алуға талаптар, нормалар, ережелер, тұтынушының сипаттамаларын әзiрлеудi және анықтау бағытталған.

Кең мағынада стандарттау - өнiм, (процестер) жұмыс және тең дәрежеде кез келген материалға, компонентке, жабдыққа, жүйеге, олардыңның үйлесiмдiгi, ережеге, процедураға, функция, әдiске немесе белсендiлiктер жататын қызмет деп ұғылады.

Стандарттау мақсаты - жүзеге асатындай қазiргi жоспарлалатын немесе потенциалдық есептердiң шешiмi үшiн қойылған жағдайлар, талаптар, нормаларды бiрнеше рет қолдануы арқылы реттiлеудiң оңтайлы дәрежеге жетістікке жету.

Стандарттаудың негiзгi нәтижелерiмен техникалық тосқауылдарды халықаралық тауар алмасуда (қызмет) өнiмнiң сәйкестiгiнiң дәрежесiн жоғарылату, олардыңның функционалдық тағайындауын жою болуы керек, әр түрлi облыстардағы ғылыми-техникалық iлгерiлеуге және ынтымақтастығына жәрдемдесу. Стандарттаудың мақсаттарын жалпы және кіші деп бөлуге болады сәйкестігіне қарап. Жалпы мақсат ұғымның мазмұнының дегендегі ойға байланысты туындайды. Ресейлiк стандарттау үшiн жалпы мақсаттарды Конкреизация сөзсiз болып табылған стандарттардың талаптары орындаумен байланысты. Оған нормалар, талаптар, қамтамасыз ететiн ережелердiң әзiрлеуi жатады:

• бұйымдардың үйлесiмдiлігі және өзара алмасушылық;

• ғылыми-техникалық iлгерiлеудiң дамуы деңгейi бар сәйкестiкте өнiм сапасы, жұмыстарды және қызметтерді көрсету;

• өлшем бiрлiк;

• (табиғи және техногендi) әр түрлi апаттар және төтенше жағдайларды пайда болу мүмкiндiкке қатысты шаруашылық объектiлерiнiң қауiпсiздiгi;

• қорғаныс қабiлетi және елдiң мобилизациялық даярлығы.

Стандарттаудың жалпы мақсат өнiм сапасының сұрақтары, процестерге және қызметке арналған тұтынушылардың қызығушылықтарын және мемлекеттiк қорғау болып табылады. ҚР заңына стандарттау «стандарттау туралы» бұл келесi мақсаттардың жетiстiгiне бағытталған:

- қоршаған орта, өмiр, денсаулық және мүлiк үшiн өнiмнiң қауiпсiздiгi, жұмыстарды және қызметтерді көрсетулер;

- табиғи және техногендi апаттар және басқа төтенше жағдайлардың пайда болуы мүмкіндігінің есебi бар шаруашылық объектiлерiнiң қауiпсiздiгi;

- қорғаныс қабiлетi және елдiң мобилизациялық даярлығы;

- техникалық және ақпараттық үйлесiмдiк, өнiмнiң өзара алмасушылығы;

- өлшем бiрлiк;

- ғылымның дамуы, әдiсі және технологияның деңгейi бар сәйкестiгiнде өнiм сапасы, жұмыстарды және қызметтер көрсетулер;

- ресурстардың барлық түрлердi үнемдеу.

Стандарттаудың қағидалары. Стандарттау бұл ғылым сияқты және нақтылы бастапқы орындарға негiзделетін - қағидалар. Стандарттаудың қағидалары стандарттарды әзiрлеу процесiнiң негiзгi заңдылықтарын бейнелеп көрсетедi, халық шаруашылығын басқаруда оның қажеттiлiгiн негiздейдi, тиiмдi өткiзу және даму үрдiсiнi жағдайларын анықтайды.

Стандарттаудың ең маңызды қағидалары.

1. Олардың бiркелкi қолдануы үшiн ерiктi стандартты қолдану және жағдайдың қамтылуы. Ұлттық стандарт тең түрлі ерiктi негiзде қолданылылады және өнiмнiң шыққан жерiнiң орнына, (ЖЦП) өнiмнiң өмiрлiк оралымы, жұмыс жасау және қызмет көрсетудiң процестерiн жүзеге асыру, түрлер немесе мәмiлелер және (болатын жасаушылар, орындаушылармен, дүкеншiлермен, алушылармен) тұлғалардың ерекшелiктерiне тәуелсiз бiрдей мөлшерде.

2. Халықаралық стандарттың қолданылуы бұл ұлттық стандарттың дайындалуына негiз. Шығару жағдай құрай алады: РФ климаттық және географиялық ерекшелiктер немесе отандық өндiрiстiң (технологиялық) техникалық ерекшелiктерiне олардың талаптарын сәйкес емес халықаралық стандарттардың талаптарына сәйкес емес салдарынан; Ресей қарсы шығады стандарттау жөнiндегi халықаралық ұйымда дауыс беру шеңберлерiндегi халықаралық стандартқа сәйкес.

3. Стандарттау арналған жұмыстарды қатысушы, өнiмнiң жасаушысы және қызметтiң орындаушысы бiр жақтан, және тұтынушының талаптары - жалпы келiсiм сияқты ұғылатын консенсус табу тиiстi, яғни маңызды сұрақтар бойымен қарсылықтардың жоқтығы қалай мүдделi тараптардың көпшiлiгi, талпыныста барлық жақтарды пiкiрін ескере және сәйкес келмейтiн пiкiрлер мүмкiндiктерiнен сүйене. Консенсус толық ынтымақтықты жорымайды.

4. Стандарттаудың жүйелiлiгi. Жүйелiлiк - бұл әр объектiнiң қарастыруы, бұл күрделi жүйеден астам. Мысалы, бұл - тұтынушы Тарасы көлiк Тараға бөлiк кiредi - жәшiк, соңғы контейнерге жатқызылады, контейнер көлiкке құрал-жабдыққа сыйғызып салады. Жүйелiлiк күрделi жүйенiң барлық элементтерiн үйлесiмдiктi табу.

5. Стандарттың динамикалылық дамуы. Белгiлi жай, стандарт елдiң шаруашылығында жүзеге асатындай қазiргi заңдылықтарды пiшiндейді. Сондықтан стандарт болып жататын өзгерiстерге дағдыландыруы керек. Динамикалылық НД стандарттардың периодты тексеруi, өзгерiстердiң оларға енгiзумен, жою қамтамасыз етiледi. Ол үшiн қайта құрылған стандарт ұшыраған моралдiқ қартаю аз болғандай етiп қоғамның дамуы озуы керек. Даму сонымен бiрге өнiмнiң номенклатурасына перспективалы талаптары, бақылаудың сапа көрсеткiшi, әдiстерi және оқытушы стандартқа енгiзу қамтамасыз етеді басқа елдердi халықаралық және аймақтық стандарттар, озық ұлттық стандарттарды әзiрлеу НД кезеңiндегi есеп жолымен қамтамасыз етедi.

6. Бұл өндiрiске минималды стандарттау мақсаттарының орындауы үшiн керек үлкенiрек дәрежеде өнiмнiң және үндеуiне жасау, жұмыс жасауға және қызмет көрсетуге бөгеулерге жол бермеу үшін керек. Стандарттаудың қағидатымен ұлттық стандарт немесе техникалық регламенттiң талаптарын деңгейiн қалыптастыруында негiзге ала, елдiң даярлығы, үлкен талаптарды орындауын ескеру керек. Жаңа құжатты енгiзу басқа жағдайда едәуiр бөлiктiң зақымдануы болуы мүмкін.

7. Стандарттаудың тиiмдiлiгi. НД қолдану экономикалық немесе әлеуметтiк әсер беруi керек. Тiкелей экономикалық әсер ресурстарды стандарттар береді, жетекшi үнемдеулерге, сенiмдiлiкке, техникалық және ақпараттық үйлесiмдiктi жоғарылатуды бередi. Қоршаған ортаның адамдардың өмiрi мен денсаулығы қауiпсiздiктi қамтамасыз ету бағытталған стандарттары, әлеуметтiк әсердi қамтамасыз етедi.

8. Үйлестiрудiң қағидалары. Бұл қағида мұндай техникалық регламенттерге қайшы келетiн стандарттардың үйлестiрiлген стандарттарды әзiрлеудi және кедергілерге жол бермеуiн ескередi. Біздің халықаралық ұйымдармен, кедергілерге халықаралық сауда стандартына кедергі келтірмейтін стандарт құруға тырысады.

9. Стандарттың жағдайларының тұжырымдарының айқындығы. Норманың екi ұшты түсiндiрмесiн мүмкiндiк НД маңызды ақау туралы куәландырады.

10. Өзара байланысты объектiлердiң стандартыны жинақтылығы. Дайын бұйымдардың сапасы шикiзаттың сапасы, материалдар, шикiзаттар және комплект жасайтын бұйыммен анықталады. Сондықтан дайын өнiмнiң стандарттауы оныңның сапа қалыптастыратын объектiлердiң стандарттауымен байланысуы керек. Стандарттаудың жинақтылығы жиынтық бiрлiктер, бөлшек, шикiзаттар, материалдар, шикiзатқа стандарттары бар дайын бұйымдарға стандарттардың байланыстыруын ескередi, техникалық қаржылар, өндiрiстiң ұйымының әдiстерi және бақылаудың тәсiлдерi сонымен бiрге.

11. Талаптарды тексерудiң объективтiгi. Стандарт объективтi түрде тексерiле стандарттау нысанының негiзгi қасиеттерiне, өмiр, денсаулық және мүлiк, қоршаған орта, үйлесiмдiк және өзара алмасушылық үшiн қауiпсiздiк қамтамасыз ететiн талапты қоса талап орнатады. Өнiмге қойылатын талаптарды нақты тексерудi әдеттегiдей жүзеге асырылады, (талдау аспаптармен, химиялық әдiстермен) қаржылармен. Қызметтерге талаптарын нақты тексеру әлеуметтік және сарапшылық әдiстердiң көмегiмен сонымен бiрге жүзеге асырыла алады. Объективтi дәлел сапада сәйкестiк, қадағалаушы органдарды қорытындының сертификаттарын пайдаланады.

12. Бiркелкi стандартты қолдану үшiн жағдайдың қамтылуы. Мысалы, көрcетiлген қағида ұйымдардың стандарттарының әзiрленуінің ескеру керек. Әзiрлеу, бекiту, өзгерудiң есебi және ұйымдардың стандарттарының жоюын өз алдына бекiтiлетiндiгiмен, ескеру керек: - бiрiншi, стандарттаудың қағидалары; - екiншi, әмбебап ережелер, құрылыс, мазмұндама, стандарттардың ережелердiң бiр бөлiгiнде кез келген стандарттардың безендірілуі.
Сұрақтар:

1. Стандарттау нысанына анықтап берiңiз.

2. Стандарттаудың қағидаттарын санап шығыңыз.

3. Стандарттаудың мақсатын санап шығыңыз.



ДӘРІС № 2
Тақырып: Бұйымдарды және технологиялық процестерді стандарттаудың негізгі әдістері.
Жоспар:

1. Стандарттаудың әдiстемелiк қағидалары

2. Стандарттау әдiстерi
1. Қағидаға сәйкес стандарттаудың бірнеше әдістемелерін көрсету керек, келесілер:


  • Икемділік немесе иілгіштік қағидасы;

  • Ұтымдылық қағидасы;

  • Динамикалық қағидасы;

  • Жүйелiлiктiң қағидасы;

  • Міндеттiлiктiң қағидасы.


Стандарттаудың әдiстемелiк қағидалары

Икемділік немесе иілгіштік қағидасы стандарттау аймағында стандарттауды жоспарлауға арналған жұмыстарды әзiрлеу бойымен жоспар ағымдағы дамуларды құру, ұтымдылықты және өткiзу жолымен қамтамасыз ету мемлекеттiк жоспарлау жүйесі болып табылады, жоспарлаудың дұрыс ресурстарды бөлу тиiмдiлiгi халық шаруашылығын бiртiндеп, жүйелiк даму үшiн жүзеге асыру керек, экономиканың даму екпiндерiнiң қамтымын құрал-жабдықпен, материалдық-техникалық базаның табысты жасалуын кепiлдiктi басқару буындардың бiрлерi болып - стандарттауға арналған көлем және бағытталған биiк нәтижелердi орындауды үйлестiру және бақылаудың ұтымдылығы, халық шаруашылығының барлық деңгейлерi үшiн ағымдағы ғылыми негiзiндегi жоспарды құрастыру, дұрыс таратуда материалдық және ақшалай қор жоспарын құру жолымен жүзеге асырылады, жоспарлардың нақты мерзiмге халық шаруашылығының алдында тұрған бағдарламаны қосқан есеппен анықталады.



Ұтымдылық қағидасы. Стандарттардағы норма және талап, стандарттау нысандарына үлкен нормалар және талап енгiзiлген стандарттардың әзiрленуімен және шығаруымен қамтамасыз етiледi, болашақ стандарттарда норма және қазiргi деңгейден артық талап, және стандарттардың әзiрлеуi үшiн базамен ғылыми-техникалық iлгерiлеудiң орамы динамикалық ретке ғылымды және өндiрiстi нақ сол ғылыми-техникалық бағдарлама болып табылады. Стандарттар сапаның жоғарылатуының процесiн жоспарлауға мүмкiндiк бередi, бұйымдардың параметрлерiн болашақ стандарттарда ақпарат өңдеушiлерге және тұтынушыға қатысты үлкен сапалы өнiм өндiру бойымен өндiрiстiң ұйымын дәрежесін ғылымның дамуын болжау дұрыстыққа үлкен жауапкершiлiкті стандарттардың өңдеушiлерiне уақыт және және нақтылы әдiс береді.

Динамикалық қағидасы. Стандарттардың периодты тексеруi және өзгерiстердiң оларда басқа нормативтiк құжаттама енгiзудi ескередi, стандарт дер кезiнде қайта қарау және жою сонымен бiрге ал қолданыстағы стандарт тексерудiң уақытына ақпараттық мәлiметтерiнде тексерудi талап етеді, жат стандарттардың деңгейi ғылыми-техникалықтарды анықтайды, тексерудiң нәтижелерi әлдеқашанғы көрсеткiштер, нормалар, сипаттамалар, талаптар, мерзiмдер, анықтаулар, белгiлер, физикалық шама бiрлiктерiнiң жаңарту туралы ұсыныстың қажеттiлiгi бойымен қайта қарау стандарттау негiз бола өндейдi.

Жүйеслік принципі. Нақтылы салаға және бұл қағида жалпы мақсат негізгі барлық объектiлерге келiсушi талаптар орнату стандарттардың әзiрлеу немесе басқа нормативтiк құжаттаманы анықтауға жататын стандарттау нысандарына нормативтiк құжаттарды әзiрлеуiмен қамтамасыз етiледi, бұл жүйенiң элементi және бұл олардың жанында бiртұтас заңды орналасқан және өзара байланысты нақты стандарттау нысандарының реттiлеуiне алып келеді. Жүйелi зерттеулердi дамуы әр түрлi қасиеттері онда маңызды алғышарттан кем емес бiрлестiндiрiлендiрiлген кешендердi оған жасау болып табыладыОлардың шешiмiне және халық шаруашылығына алған нәтижелерiн қоғамның iрi кешендi мәселелерi, жүйелiк көзқарас табысты әзiрлеу мүмкiндiк туғызады.

Мiндеттiлiктiң қағидасы. Стандарттар және басқа нормативтiк құжаттаманы Украинада стандарттаудың заң шығару сөзсiз қадағалауда, олардыңды бұзушылықтарын тәуелдiлiк заңдық жауапкершiлiк келiсімiн қолданыстағы заңнама заңдық жауапкершiлiк стандарттардың талаптары, басқа нормативтiк құжаттаманы бұзушылыққа меншiктiң пiшiн РМИi тәуелсiз кәсiпорындар және ұйым сақтауы керек,тәртiптiк, материалдық ескерілген. Сапасыз, қалыпсыз тауарлардың сатуға шығаруға жауапкершiлiк, ол тәуелсiз өндiрушi немесе жеткiзушi, Инь дүкенде бұзылған, немесе қойма, базада сақтаудың уақытын нем құрайлы қарау қылмыс. Сондықтан, саудалық қызметкерлер, тек қана сапалы және тауар өткiзуге және бұзылған және толық емес бұйымдарды сатуға жiбермеуге тиiстi.

2. Стандарттаудың негізгі қағидаларына сүйене отырып стандарттаудың әдістері туындаған. Стандарттау көптеген әдістерді пайдалпанады соның ішінде: унификация, агрегатирлеу т.б.



Унификация - Бiр iзге салу, орындылығы стандарттауымен жеке бөлшектердi тауартануда есебiмен жүзеге асырылады, қаржы саласында азық-түлiк құндылығы және азық-түлiк тауарларының дәмi- қасиеттерi сапасын сипаттайтын көрсеткiштер, ақшалай елдердiң таңбалары экономикалық тұрғыдан дәлелдеуге тиiстi.

Жүйелеу - бұл заттар, өнiмдi тарату немесе ұғымдарды нақтылы ретте және айқын жүйелер құратын тiзбек, мұндай жүйелердiң мысалдардың қолдануы үшiн ыңғайлы (си) физикалық шамалар, күн жүйесi, мемлекеттiк стандарттау жүйесі, тiлдiң грамматикалық жүйесi, автокөлiктердiң жол қимылын сапаны басқару жүйесi, жүйе Д.Менделеевтiң, Халықаралық бiрлiктер жүйе химиялық элементтердi Периодты жүйе қызмет көрсете алады.

Жiктеу - мақсатының ортақ маңызды белгiлерiнен тәуелдiлiкте топтарға, дәрежелерге, таптар бойымен заттар, өнiм, оқиғалар немесе ұғымдардың таратуы бiрiктiруде жекеленiлген жеке тұр мүмкiндi, объектiлердiң жiктеу жиыны нәтижесiнде заттар және оқиғалардың топтарында жiктеудiң мысалдарының кез келген ғылым үшiн ерекше үлкен теориялық және жаттығу мәнi. Ғылыми жiктеу стандартты жүзеге асыруға ие болу, едәуiр жеңiлдететiн жүйе нақтылы ережелер бойымен ретке келтiрiлген, салынған: халық тұтынатын тауарларды жiктеу; азық-түлiк заттарын және тамақ өнiмдерiнiң ификациясы тап; (алкогольды сусындар, бауырды, астық, көкөнiстер және жемiстер, жиhаз, ыдыс және басқа) тауарлардың нақты өңдерiнiң Украинаның Мемлекеттiк жiктеуiштерiн жiктеу; Мемлекетаралық стандарттарды жiктеудiң (ИСО ) стандарттарының Халықаралық жiктеуi және тағы басқалары.

Агрегатирлеу - үйреншiктi және бiрегейлендiрiлген бөлшектер, түйiндер және геометриялық және функционалдық байланысы бар агрегаттарды шектелген саннан құрастырылым бұйымдарды бiлiм жолымен қосылатын стандарттау әдiсi. Агрегатирлеу сонымен бiрге әдiстiң жеке түйiндерiнiң әр түрлi функционалдық машина, аспаптар, жабдығы жолымен олардың жеке түйiндерi және блоктады алмастыру, құрастыру мүмкiндiгiмен машиналардың қолдану облысының таралуын қамтамасыз ету әр түрлi орындауларды олардың негiзгi түрлерiн түрлендiру есеп және бiлiмге шығарылатын машиналар мен жабдықтарды номенклатурасын үлкейтуге мүмкiндiк бередi. Агрегатирлеудiң әдiсi бiрегейлендiрiлген блоктер, көрсеткiшi, өлшеуiш бастиектер, пневматикалық аспаптардың элементтерiнен құрастыра алған бақылау-өлшеу құралдарының жасауында пайдаланады; радиоэлектроникте - әр түрлi радиоэлектронды аппаратураның жобалауында озық функционалды - торапты әдiсiнiң негiзiнде.

Өзара алмасушылық - бұл өзара алмасушылықтың талаптары ылғи бiр орындау мақсаттарындағы басқа бұйым, процесс, қызмет орынына қолдану үшiн бiр бұйым, процесс, қызметтiң жарамдылығы жолымен өлшемдi есептеулердi бұйымның өңдеуiн есептеу, қажеттi материалдарды таңдап алуға, тиiстi техникалық талаптардың анықтауына жетедi, бөлшектер және бұйымдарды қосу үшiн бiртұтас номинал өлшемдер бөлшектердiң мөлшерлерiн шашылудың жанында өзара алмасушылық шақтама өрiсiне стандарттардағы анықтау жолымен қамтамасыз етiлген өңдеудiң әдiстерiнiң қолданылуы, сызбалар және басқа нормативтiк құжаттама сонымен бiрге механикалық, физикалық және химия талаптары және тағы басқалар мөлшерлер, геометриялық пiшiндердiң рұқсат етiлген шектерiнiң олары және материалдарды сапаға қойылатын талаптарының регламенттеуiнен. Бәрi бұл бөлшектi пайдаланып және түйiн, жиынтық бiрлiкте өз орны орынға ие болып және дайын бұйым нормалы, кiдiрiссiз жұмысты қамтамасыз етуге тәуелсiз мүмкiндiк бередi. Функционалдық талаптар өте толық.



Толық өзара алмасушылық мұндай кез келген сабақтас бөлшектер, түйiндер және агрегаттарды алмастыру қосымша шараларсыз - өңдеу, реттеу де құрастыруға жол беретiн дәлдiкпен параметрлердi сақтау қамтамасыз етiледi. Толық өзара алмасушылықтың жанында құрастыру және жөндеудiң процестерi оңайланады және автоматтандыру, мамандандыру үшiн жағдайларды құрылады. Сыртқы өзара алмасушылық - бұл пайдалану көрсеткiштерi бойымен сатып алынған, кооперацияға бiрлестiрiлген бөлшектер және түйiндердiң өзара алмасушылығы, мөлшерлермен және бойымен негiзгi бұйымның түйiндерi өзара байланыстыр сонымен бiрге ал өзара тiркестiр және сатып алынған кооперацияға бiрлестiрiлген қосылған беттердi пiшiн сонымен сонымен бiрге сатып алынған кооперацияға бiрлестiрiлген. Iшкi өзара алмасушылық - бұл жеке түйiндер, құрама бөлiктер және иiрiм кiрушi тетiк құрайтын бөлшектердi өзара алмасушылық.

Өндiрiстiң өзара алмасушылығының деңгейi өзара алмасушылықтың еселiгiмен бейнеленедi, бұйымның жасауына барлық қиындық виг өзара алмасатын бөлшектердi жасаудың еңбек сыйымдылығының тең қатынасы және жиiрек. Ол өндiрiстiң техникалық деңгейiнiң көрсеткiшi болып табылады. Өзара алмасушылық кооперацияның негiзiнде сериялы және жаппай өндiрiстi ұйымдастырып, жеке олардыңның бөлшектерi, түйiндер және агрегаттарды мамандандырылған өндiрiстi үдетiп, автоматтандыруды және өндiрiстiк процестердi механикаландыруды енгiзуге мүмкiндiк бередi. Өзара алмасушылықтың нормативтiк базасы стандарттау болып табылады.

Елдердiң арасындағы байланыстарды экономикалық дамумен және үлкен мән халықаралық сауданың таралуымен халықаралық ауқымда өзара алмасушылықтың қамтиды. Үлкен iлтипат осымен байланыстыда стандарттау жөнiндегi халықаралық ұйымның белсендiлiгiнде өзара алмасушылықтың сұрағымен зер салады. Бiр iзге салу, агрегатирлеу, типтелу және өзара алмасушылық мамандандыру арналған жұмыстарды даму үшiн база болып табылады.

Мамандандыру - бұл ең төменгi өзiндiк құн және жақсы сапаның жанында оңтайлы технологияның қолдануымен жаппай немесе үлкен сериялы ауқымда бiрөңкей өнiмдi өткiзу арналған өндiрiстер немесе кәсiпорындардың жасау бағытталған шаралар жиынтығы.

Мамандандыру оның объектiлерiненгi мамандандыру, тәуелдiлiктiң өңдерi пәндiк, толық, технологиялық және функционалдық бола алады. Таралу мамандандыру облысынан тәуелдiлiкте ал зауыт, салалық, сала аралық және халықаралық бола алады.

Айтып ескертуге болады, ғылыми-техникалық iлгерiлеудiң дамуымен тарырақ жаңа стандарттардың енуiн базада стандарттаудың органикалық байланысында әдiспен және халық шаруашылығын экономика арқылы жаңа стандарттарды енгізуге болады. Ғылым және әдiстi даму, тұтынушылардың талаптарын өзгеру сонымен бiрге ал стандарттау нысандарының моралдiқ қартаюына себепшi болады. Жұмыстардың өңдерi өнiм сапасының көрсеткiш және қызметтер, өткiзудiң ережесi әртүрлi уақытпен айырбастайды. Стандарттардың ескіруі немесе жаңартуға керегетiн басқа нормативтiк құжаттама пайда болады. Сондықтан өнiмнiң жасауында және стандарттау нысандарына нормативтiк құжаттарды әзiрлеу сияқты мұндай стандарттаудың пiшiндерi тiзгiнүздi кешендi параметрлiк танып бiледi

Осылай, ғылыми-техникалық iлгерiлеу озығырақ техникалық мiнездемелермен жаңа өнiмнiң жасауының мерзiмдерiнiң тұрақты жиырылуы талап етедi.

Бұл есептердiң шешiмiнде жетекшi рөл кешендi стандарттау жатады. Кешендi стандарттау - бұл және табандатқан кешендi стандарттауының объект ретiндесiне өзара байланысты талаптарын жүйесiнiң қолдануы жоспарлы анықтау нысананы көздейтiн, сол сияқты оныңның негiзгi элементтерi

Бастың кешендi стандарттау Кеңес Одағы кезінде 1930ж пайдаланыла басады, дегенмен кешендi стандарттаудың теориялық және әдiстемелiк негiздерiнiң тәжiрибесiне 1965 жылы еніп, халықаралық тәжiрибеде сонымен бiрге пайдаланылды.



Қолдану объектілеріне қарай мамандану түрлері.

Мамандану түрі

Мазмұны

Пәндiк мамандандыру

Жеке кәсіпорындарда анықталған, өндіріс профильна сәйкес келетін, бір өнімнің түрін шығаруға бағытталады. Мысалы, теледидарлар, кiржуғыштарының ет бұйымдар, кондитер бұйымдарының шығаруы бойымен зауыттың мамандандыруы және т.б. Пәндiк мамандандыру - бұл өндiрiстi мамандандырудың бастапқы формасы.

Бөлшектік мамандандыру

Дайындау процесiнде жеке бөлшектер, түйiндер немесе жиынтық бiрлiктердi өндiрiс шығарады. Маманданудың бұл түрі экономикалық тұрғыдан өте тиімді.

Технологиялық мамандандыру

Технологиялық үдерiстiң жеке кезеңдерiнiң мамандандырылған зауыттарында, цех, бөлiмшенiң шығаруы. Мысалы: тоқыма өнеркәсiпте тоқымашы және жұмыстанылатын фабрикалардың ұйымының иiретiн құймаларының өндiрiсi; ет өндеу өнеркәсiбiнде соғымдық, шұжық және басқа цехтар және т.б. Технологиялық мамандандырудың жанында өндiрiстiң ауқымдары үлкеедi, еңбек өнiмдiлiгi жоғарылайды, өнiмнiң өзiндiк құнын арзандатылады, производствава қаржыларды ұтымды пайдаланады.

Функциональды мамандандыру

Қосалқы қызмет етуін қамтамасыз етеді. Мысалы, тоңазытқыштар, автокөлiктер, тұрмыстық техниканы мамандандырылған жөндеу және т.б.

Өнiм сапасы көп факторлардан бағынышты болады: бастапқы материалдардың қасиеттерi, құрылым, технологиялық операциялар және процестердi орындау, жағдай және сынақтар әдiсi, тасымалдау, пайдалану және т.б. Қорыта келгенде, өнiм сапасының жоғарылатуы үшiн бәрi объектiлер және дайын бұйымның сапаларына әсер еткен процесс әлi стандарттау керек дайын өнiмнiң түпкi параметрлерiне стандарт жеткiлiксiз орнату.

Өнiм сапасының жоғарылатуының мәселесiн шешiм үшiн тек қана емес түпкi өнiм оңтайлы сапа көрсеткiштерi анықтауы керек, бiрақ және өндiрiстiң сапа әсер ететiн факторларды олардыңның барлық мүмкiншiлiкпен байлау. Өнiм сапасының жоғарылатуының мәселесiн шешiм үшiн тек қана емес түпкi өнiм оңтайлы сапа көрсеткiштерi анықтауы керек, бiрақ және өндiрiстiң сапа әсер ететiн факторларды олардыңның барлық мүмкiншiлiкпен байлау.

Кешендi стандарттау мемлекеттiк стандарттар даяр өнiм, талаптарға тиiстiлер бiрлескен өндiрiс бойымен жапсарлас салалардың өзара байланыс және өзара тәуелдiлiгiн қамтамасыз етедi. Мысалы: автокөлiкке стандартта металлургияға, химия, электротехникалық және басқа өнеркәсiп салалары болатын норма, талап және т.б. Қазiргi автокөлiктi сапа мың материалдарға екiлiктерi аса сапамен анықталады - металдар, пластмассалар, электротехникалық бұйымдар, лактар, бояулар, отын және тағы басқа егер оларда перспективалы көрсеткiштер салса, мұндай жағдайлардағы жеке стандарттары, керек нәтижелер әрқашан қамтамасыз ете алады.



Кешенді стандарттау объектісінің схемасы.

Кешендi стандарттаудың объектiлерi негiзгi таңдау критерийлермен стандарттаудың орындылығы және өнiмнiң техникалық әбден жетiлуiн деңгей техникалық-экономикалық болып табылады. Құрама жиiрек бұйым және еңбек заттары сапа көрсеткiштерiнiң арасындағы оныңының негiзделген өзара байланыстардың iздеп табуларында кешендi стандарттауының әдiстемелiк қағидаттары.

Оны бұйымы және материалдарын сипаттамасы бәрi құрама бөлiктерi мәселенiң шешiмiнде кешендi стандарттарының әзiрлеуi қай жасалған олардыңның түпкi қолдану кезiндегi арналуы анықтауға талдау керек. Кешендi стандарттардың әзiрлеуiн дербес қолдану кезiндегi тағайындау ие болмаған компоненттермен бастауы керек.

Өнiмнiң кешендi стандарттауы бойымен жаттығу жұмысты ұйымдастыруын аспаптың қазiргi жағдайларында ПКС-ының (ПКС) кешендi стандарттауының бағдарламаларының әзiрлеу және өткiзуi болып табыл сабақтас нормативтiк құжаттар, жататын әзiрлеулердi оңтайлы болатын оңтайлы жиынтықты жоспарлы құжаты немесе қайта қарау болады және орындаушыларды шаралар және құрам техникалық деңгейге және (шикiзат, материал, комплект жасайтын түйiндер, жабдық және тағы басқалар) өнiм сапасы, жұмыстарды өткiзудiң мерзiмдерi, тiзiм баланс жасалған талаптарды анықтайды.

Ғылыми-техникалық iлгерiлеудiң бас әсер етулерiнiң бiрi оза стандарттау жаңа, ғылымның қазiргi талаптарына жауап беретiн озығырақ, әдiс және тұтынушыларды әлдеқашанғы (өндiрiсте әлi болатын) бұйымдарды тұрақты, дер кезiнде алмастыру болып табылады және қоғамдық еңбектiң өнiмдiлiгiн түбегейлi жоғарылатуды қамтамасыз етедi. Ғылыми-техникалық iлгерiлеудiң шапшандықтарын ұзақ мерзiмдi болжамдар және озу есеппен қаралу жүйелi түрде тиiстi стандарттардағы жазып қойған бұйымдарды негiзгi параметрлер осымен байланысты. Бұл талаптарға қол жеткiзген үлкен нормалар және талапты сол нормалар және талаптарды деңгейдiң тәжiрибесiнде сәйкестiкте стандарттауда үлкен нормалар және объектiге талап орнатқан оза стандарттау, келiсемiн болжамға жауап бередi, оңтайлы болады және болашақта кенінен қолданылады. Ілгермелі стандарттаудың мәнi перспективалы нормалар және өнiмге қойылатын талаптардың стандарттарындағы анықтауда қосылады, болжам келiсемiн болашақ оңтайлы болады. Бұл жаңа өнiмнiң өндiрiс болғандай етiп оныңның техникалық деңгейi және сапа үшiн керек оза стандарттау жақсы әлемдiк үлгiлерге жол берме iлтипат тал жеке немесе стандарттар кешендердi әзiрлеу ерекше жолымен жүзеге асырылады анықтауы болжаудың негiзiнде жүргiзiлуi керек болатын оңтайлы сапа көрсеткiштерiнiң әзiрлеуге және енуiне зер салады.

Ілгерінді стандарттаудың ауқым және шапшандықтары талаптардан осы артта қалады. Стандарттардың тамақ өнiмдерiне үлкен сан ғылым және әдiстi қазiргi деңгейге сәйкес келмейдi, көрсеткiш арналған әсiресе қауiпсiздiктiң пiсiруiсiз.

Озат немес ілгерінді стандарттаудың қағидатын қолдану мемлекеттiк сынау өнiмдi топтап шығаруға қабылданбайды шартты өткен машина болған алып келедi, сондықтан көрсеткiш олардың техникалық-экономикалық та ескiруге үлгеретiн. Халық шаруашылығын даму параметрлiк стандарттау маңызды түрлер және механикаландыру және өндiрiстi автоматтандыруды ендi дамуда жаңа өнiм түрiнiң жасауы және қажеттiлiкпен байланатын бұйымдардың өлшемдi түрлерiнiң одан әрi үлкеюiне алып келедi.

Одан басқа, қазiргi өнеркәсiп үшiн шығарылған тауарларды жағдайларды қатарда номенклатура тағайындау арналған тым үлкен номенклатураны шығару ұқсас орын алуға және конструктивтiк орындаумен және мөлшерлер азын-аулақ ерекшеленуге тұрақты тұрақты бөлтек - бөлтегiлгендiк ендi өзiндiк. Номенклатура және бұйымдардың өлшемдi түрлерiнiң санының құрастыруы стандарттаудың ең маңызды есептерiнiң бiрi болып табылады.

Бұл өнiмнiң өндiрiсiнiң сериялылығын арзандатылады, бұйымдарды бiр iзге салуды қиындатады, өндiрiстi мамандандырудың дамуын бөгелтедi, жаңа әдiстi игеру мерзiмдi ұзартады, өндiрiстiк шығындарды iлгерiлетедi, жөндеудi бағасын көтерiп жiбередi, пайдаланудың жанында қызмет етудiң құнын жоғарылатады.

Номенклатураның тиiмдi жиырылуы және өнiмнiң өлшемдi түрлерiнiң саны үшiн негiз өте тиiмдi өңдер, түрлер және машиналар, аспаптардың өлшемдi түрлерiнiң параметрлер және мөлшерi, жабдық қоятын параметрлiк стандарттардың әзiрлеуi болып табылады. Бұйымдарды жасау және қолдану сол олардыңның параметрлерi өзара келiсiлетiнде жағдайда өте табысты болады. Параметрлiк стандарттауды әдiстiң әр түрлi параметрлер және мөлшерлерiн келiсiлу елдiң жинағы халық шаруашылығы ауқымдарындағын үлкен экономикалық әсерге келтiрген өзара әр түрлi өнеркәсiп салаларын байланыстыруға мүмкiндiк бередi.


Каталог: ebook -> umkd
umkd -> «Орта ғасырдағы Азия және Африка тарихы»
umkd -> ПӘннің ОҚУ – Әдістемелік кешені «Орта ғасырдағы Азия және Африка тарихы»
umkd -> Азақстан республикасының білім және ғЫЛ
umkd -> ПӘндердің ОҚУ-Әдістемелік кешені
umkd -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
umkd -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
umkd -> 123 -беттің сі казақстан республикасы білім және ғылым министрлігі
umkd -> ПӘндердің ОҚУ-Әдістемелік кешені
umkd -> Экотоксикология» пәнінің оқу-әдістемелік кешені №1 басылым 050608-«Экология» мамандығына арналған
umkd -> Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3   4   5   6


©stom.tilimen.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет