«Ауылшаруашылық дақылдарының апробациясы»


Дәріс20 .Ауылшаруашылық дақылдарының апробациялық бауларын талдау



бет9/15
Дата25.11.2018
өлшемі2.6 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   15

Дәріс20 .Ауылшаруашылық дақылдарының апробациялық бауларын талдау

1 Дәнді және дәнді бұршақты дақылдар

2 Сорттық егістіктердің тұқымға жарамайтындығын білдіретін белгілер
1. Дәнді және дәнді бұршақты дақылдар

а) Күздік және жаздық бидай, арпа, сұлы, тары, тритикале.

Бидайдың, арпаның, сұлының және тарының сорттық тазалығын, қамырланып пісудің алдында жиналған апробациялық баудан анықтайды.

Апробацияланатын бау толығымен талданады, сабақтарды келесі фракцияларға бөлінеді:

- апробацияланатын осы дақылдың сорттары;

- басқа түрлердің сабақтары, апробацияланған дақылдың сорттары мен түршелері (сорттық қоспа);

- әртүрлі қара күйемен зақымданған осы дақылдың сабақтары;

- қиын бөлінетін мәдени өсімдіктер;

- қиын бөлінетін арамшөптер;

- қатерлі арамшөптер;

- карантиндік арамшөптер;

- негізгі дақылдардың жетілмеген сабақтары.

Негізгі дақылдардың жетілмеген сабақтары – (сабақтар, жеміс бермейтін масақтар немесе солғын, қалыпты жетілмеген дәндер). Масақ бермейтін сабақтар сараптауда есепке алынбайды.

Бауды талдағаннан кейін және барлық топтарды сараптағасын, әрқайсындағы сабақтардың санын есептейді.

Мысалы: жаздық жұмсақ бидайдың Қазақстандық ерте пісетін сортының апробациялық бауын сараптаудың нәтижесі мынандай:

а) негізгі сорттың жақсы дамыған сабағының саны – 1570, (430 жетілмеген);

б) басқа сорттың және түршелердің сабағының саны – 5 (1-2-2);

в) негізгі дақылдардың қаракүйемен жарақаттанған сабағының саны – 4; (оның ішінде тозаңды қаракүйемен – 2, қатты қаракүйемен – 2);

г) сабағы өте ұқсас басқа дақыл сабағы – 4; оның ішінде арпа -4;

д) сабағы өте ұқсас арамшөп сабағы -3;

е) жетілмеген бидай сабағы – 20.

Осыдан барып сорттың тазалығы шығады, негізгі сорт сабақтарының санының, апробацияланатын дақылдардың барлық сабақтарының санына қатынасымен анықталады. 1570*100:1570+5=99,7%.

Бір шаруашылықтың бірнеше танабынан алынған бауларды (үлгілерді) сараптағанда, егістіктердің сорттық және басқа да сапалары бірдей болса (бір категориямен түршелері бірдей), апробаторға оларға бір апробациялық акті толтыруға рұқсат, сорттық тазалықпен егістіктердің басқа да сапаларының орташа есептелген проценттерін есепке алып. Әр баудың (үлгінің) сараптау деректерін апробациялық актінің сәйкес пункітінде жеке көрсету керек.

Мысал. Апробация үш танапта жүргізілді, көлемдері 100; 50 және 250 га, сорттық тазалықтары 97%; 96% және 95% сәйкестікпен болғанда.

Сорттық тазалықтың орташа есептеген проценті, әр танаптың сорттық тазалығының оның көлеміне қатынасымен анықталады: (97 * 100) + (96 * 50) + (95 * 250) : (100+50+250) = 95,6% - үш танаптың, сорттық

тазалығының орташа есептеген проценті. Осылай басқа егістіктердің сапаларының көсеткіштері анықталанады.

Cорттық ластану проценттік есепте, басқа сорттар мен түршелердің сабақтарының санының, негізгі дақылдың барлық жетілген сабақтарының санына қатынасымен анықталады (қаракүйемен жарақаттанған сабақтарды қосып есептегенде (5 х 100):(1570 +5) = 0,3%

Қаракүйемен жарақаттануды, қаракүйенің әр түрін жекелей, процентпен, негізгі дақылдың барлық жетілген сабақтарының санына қатынасымен анықтайды (қаракүйемен жарақаттанған сабақтарды қосып есептегенде) - тозаңды қаракүйемен: : ( 2х100) : (1570+5+2) = 0,13 % ; қиын бөлінетін арамшөптермен ластануы (3 х 100):(1570+5+3) = 0,2%; дақылдармен – (4х100) : (1571+5+4) = 0,25%.

Бауды сараптаудан алынған деректер, апробация актісінің «талдау қорытындысы» деген бағанаға жазылады, және карантиндік арамшөптер болса сынау актісінде олардың саны мен аттары көрсетіледі.

Қиын бөлінетін басқа дақылдарға жататындар: жаздық бидайда – арпа; арпада бидай, сұлы; сұлыда – арпа; күздік бидайда – қара бидай. Қиын бөлінетін арамшөпке жататындар: түлкі құйрықты ақ мия, сібір бастышөбі, көккөзшөп, тышқаншөп, татар қарақұмығы – бидайда; қарасұлы және қылшықты сұлы – арпа мен сұлыда; жабайы шомыр – арпада; итқонақ гумай, ірі тұқымды күріш тарысы, көккөз шөп, көгілдір укекіре, тауықтық тары – тарыда; Астықпен ережүретін сорттық куәлікте, міндетті түрде егістіктерде карантиндік, қатерлі және улы арамшөптердің бары -жоғын көрсетеді.



2 Сорттық егістіктердің тұқымға жарамайтындығын білдіретін белгілер

а) қиын бөлінетінмәдени дақылдармен ластануы – 5%-тен жоғары (жарамсыздық актісі);

б) қиын бөлінетін арамшөптермен ластануы – 5%-дан жоғары (жарамсыздық актісі);

в)бидай менарпаның тозаңды қаракүйемен жарақаттануы (сабақтарда) -0,1%-тен жоғары, қатты қаракүйемен жарақаттануы -0,06%-дан жоғары; ал сұлы егістігінің барлық қаракүйемен жарақаттануы – 5%-дан жоғары және тары егістігінің тозаңды қаракүйемен жарақаттануы – 5%-дан жоғары болса (қосымша 4). Егер бидайдың, арпаның, сұлының және тарының тозаңды қаракүйемен (сабақтарда) -0,1%-дан, немесе бидайдың, арпаның және сұлының қатты қаракүйемен 0,05%-дан жоғары жарақаттанған болса, элита егістігі, элита болып есептелмейді.

Ауылшаруашылық дақылдарыны егістігін тұқымдық мақсатта пайдалану үшін, жарамдылық қағидасының жаңа бағалаулық алғышарттары:

- егер бидай мен арпаның егістігінде тозаңды қаракүйе 0,5%-дан, элитадан басқаларында жоғары болса, жарамсызданады;

- егер егістікте кез келген қаракүйе болса, бидай мен арпаның элитасы есепке алынбайды, ҚР АШМ рұқсатымен элита егістікке пайдаланады, егерде тозаңды қаракүйе- 0,1%, қатты қаракүйе - 0,06% болғанда.

Шаруашылықтың ауруларға шалдыққан алқаптарын жеке орып және астығын бөлек сақтауды, апробатор ескертуі керек.

Жергілікті сорттармен себілген егістіктерді апробациялағанда, сорттың жергілікті атын жазу керек. Тұрақты жоғары өнім беретін, және белгілі бір атпен осы ауданда үздіксіз 7 жылдан артық себілген сорт, жергілікті сорт деп аталады. Мұндай егістіктерде жергілікті сортты айқындайтың анықтамалар берілуі қажет. Қатты бидайдың тұқымдық егістіктері, жұмсақ бидай егістігінен 150 метрден кем емес қашықтықта орналасқаны дұрыс.
Дәріс21 . Күздік қара бидай және қарақұмық апробациясы
Күздік қара бидай мен қарақұмық егістіктерін апробациялағанда сорттың аты себілген тұқымдардың құжаттарымен белгілі болады. Күздік қара бидайдың бауын сүттеніп пісуден бұрын, ал қарақұмық өсімдіктерінен бауды тұқымдарының жартысы бурылданбай алмайды. Апробацияланған баудан тек егістіктердің аурулармен жарақаттануын, қиын бөлінетін өсімдіктермен, карантиндік және қауіпті арамшөптермен ластануын анықтайды. Алынған бауды түгелдей талдап, сабақтарды келесідей топтайды:

- негізгі дақыл;

- күздік қара бидай, күйемен жарақаттанған;

- күздік қара бидай, сабақтық қаракүйемен жарақаттанған;

- қиын бөлінетін мәдени дақылдар;

- қиын бөлінетін арамшөптер;

- карантиндік;

- қауіптілік;

- негізгі дақылдардың жетілмеген сабақтары.

Егістіктердің аурулармен жарақаттануын (әр түрлерін бөлектеп) және қиын бөлінетін мәдени өсімдіктермен және арамшөптермен ластануын, масақты дақылдар үшін көрсетілген тәртіпте, пайызбен есептейді. Күздік қара бидай егістігінде қиын бөлінетін мәдени өсімдіктерге жататындар бидай мен арпа, қарақұмық егістігінде – бидай, арпа. Қиын бөлінетін арамшөптерге жататындар:

- күздік қара бидай егістігінде

- қара арпабас, толық жемісті софора;

- қарақұмық егістігінде – татар қарақұмығы.

Тұқымдық мақсатта пайдалануға болмайды, егер күздік қара бидай егістігінің бидай және арпамен ластануы 5%-дан жоғары, қара арпабас, толық жемісті софорамен ластануы 3%-дан жоғары, қатты сабақтық қаракүйемен жарақаттануы 5%-дан жоғары болса.

Күздік қара бидай егістіктері күйемен жарақаттану нышаны бойынша, сорттық егістік есебінен алынып тасталмайды, бірақ апробация актісінде жарақаттанудың барлығы көрсетіледі.

Қарақұмық егістігін тұқымдық мақсатқа жарамсыз деп саналады, егер олардың бидай және арпамен ластануы 5%-дан жоғары, татар қарақұмығымен 3%-дан жоғары болса.

Қарақұмықтың әртүрлі сорттарының егістігінде, жалпақтығы 10 метр орман жолағы немесе басқадай табиғилық бөгеуіл болса, аралық оқшаулау керек емес.

Күздік қара бидайдың элиталық егістіктері тұқымдық мақсатқа жарамайтын болады, егер апробациялық деректер бойынша егістіктерде тозаң, қатты және сабақтық қаракүйелер болса.

Апробацияланатын сорттық егістік тұқымдық мақсатқа жарамды деп саналады, егер:


  • арақашықтық бөлектеу сақталса;

  • тұқымдардардың басқа сорттармен механикалық араласуы болмаса;

  • егістіктердің қаракүйелермен жарақаттануы, қиын бөлінетін мәдени өсімдіктер, арамшөптермен ластануы қойылған шарттан аспаса.

Құжаттарда аталған сорттың егістері өте жарасыз деп көрсетілген болса, апробатор сорттың жағдайын әбден шешу үшін аға апробаторға хабарлайды.

Құжаттар бойынша күздік қара бидайдың және қарақұмықтың сорттық тазалығының категориясын, репродукцияның жылдық есебімен анықтайды, сол бойынша селекциялық-тәжірибелік мекемеде, элита тұқымы ұрпағының шығуын табады.


Дәріс22 . Бір жылдық отамалы(пропашные) дақылдар апробациясының техникасы.

1. Картоп (ақтүйнек).

Далалық апробацияға, тұқым үшін отырғызылған картоптың барлық тұқымдық егістіктері жатады.

Картоптың сорттық егістіктерін, далалық апробациялауды олардың гүлдену кезеңінде жүргізеді.

Апробациядан екі жұма бұрын, апробатор төмендегідей дайындық жұмыстарын атқарады;



  • тіркеуге және апробацияға жататын, сорттық егістіктерді белгілейді;

  • отырғызылған тұқымдық материалдың сапасын анықтайтын құжаттарды тексереді (элиталық картопқа аттестат, сортық картопқа куәлік немесе егістікті апробациялау актісі);

-тұқымдық танапты отырғызу және картоптың сорттық егістігін тазарту актісімен (210 ф) танысады;

  • тазарту қанағаттанарлық болмаса, қосымша тазартуды ұйымдастырады. Егер отауға 20%-дан артық өсімдік жатпаса, тазартуды жүргізу қажет. Егер сорт бағалы болып, тазарту керек болмаса, апробатор негізгі сортты жалпылай-түптік сұрыптауды (сау түптерді белгілеп және ерте жинауды) ұйымдастырады;

  • шаруашылықта картоптың сорттық егістіктерін де қандай агротехникалық шаралардың жүргізгендігін анықтайды (отырғызу мезгілін, тұқымдық материалды дайындау әдістерін, топырақты өңдеудің түрлері мен мерзімін, тыңайтқыштардың түрлері мен мөлшерлерін, суаруды т.б.);

  • егістіктерді далалық байқау және сорттық құжаттарды тексеруден кейін барлық апробацияланбаған сорттық егістіктерге, тіркеу актісін толтырып оларды тіркеуге алады (199 ф). Егістіктерді апробациялау танапты көлденең жүріп өтіп сынаулық әдісімен жүргізіледі.

Сынаулық деп картоптың әр қатарынан алынған 20 өсімдікті атайды. Апробациялық нұсқа – сынаулық өсімдіктердің (картоп түптері) тексеруден өткендері.

Апробацияланатын танаптардың көлеміне байланысты, апробатор алынатын өсімдіктер мен сынаулықтардың сандарын және арақашықтықтарын анықтайды.

5 – кесте. Танаптан алынатын өсімдіктер мен сынаулықтардың саны



Көлемі,

га


Сынаулық

саны


Сынаулықтағы

түп саны


Барлық

сынаулықтар



1

5

15

20

300

2

10

20

20

400

3

15

25

20

500

15 гектардан артық танаптан, 15 гектардан үстемелеп, әр 5 гектардан қосымша екі сынаулық алынады.

Мысалы: 20 га танаптан 27 сынаулық (25+2) 20 түптен, барлығы 540 түп.

Танаптан байқайтын сынаулықтар саны, барлық жер көлемінен түгелдей алынуға тиісті. Ол үшін танаптың енін немесе қатарлар санын сынаулықтар санына бөлу керек. Шыққан сан сонда танаптың еніне сәйкес, сынаулықтардың метрмен алынған арақашықтығын немесе қатарын береді. Танаптың ұзындығы бойынша, оны сынаулықтар санына бөліп, сынаулықтардың арақашықтығын табамыз.

Мысалы: 15га апробацияланатын танаптан 25 сынаулықтар көріуіміз керек. Танаптың көлемі: ұзындығы 500 м, ені 300 м. Сонда танаптың ені бойынша әр 12 м (300:25), яғни әр 17-ші қатардан, және ұзындығы бойынша әр 20 м (500:25).

Апробатор танаппен көлденеңдікпен, сатылап жүреді. Апробацияланған сортқа сенімсіздік болса, таңдамай тіптерді қазып көру керек. Пәлектің сырт пішініне қарап вирустық аурулармен залалдануын анықтайтды, пәлек пен түйнекке қарап ( оны апробатор түйнекті кесіп көреді) – қара сирақ және сақина шірігін біледі.

Өсімдіктердің ауруларын олардың қай сортынан (негізгі немесе қаспалы) болсын есепке алады.

Фитофтороз ауруына шалдығыуын көзбен көріп анықтайды: аз – жеке түптерде, жапырақтарда аздап таңбалар кездеседі; орташа – барлық түптердің жапырақтарында жарақаттану бар, бірақ түптер жап жасыл; күшті – барлық түптер фитофтороз бен жартылай шалдыққан.

Фитофторозбен шалдығу егістің категориясын анықтамайды.

Колорадо қоңызы айқындалса (түптерде жұмыртқа қаласа, личинкалар, қуыршақтар, қоңыздар түптерде, топырақта) болса, апробатор жедел түрде ол туралы карантиндік инспекцияға хабарлап, қоңыздардың табылған жеріне белгі қояды.

Егістіктерде өсімдіктердің ауруға төзімсіз сорттары кездессе, оларды ауруға төзімді сортық егістіктерден әкету қажет. Бақылау жүргізгенде, өсімдіктердің ауруға шалдығуын және сорттылығын көзбен көріп, бірақ анықтайды:

- отырғызу жиілігін (сынаулықтарды бақылауда ол туралы блокнотқа жазып қою)

- өсімдіктердің өсуіне байланысты егістіктердің деңгейлестігін ( деңгейлестік жақсы деп саналады, егер барлық өсімдіктердің пәлектері қалыпты өссе; орташа - жақсы дамыған түптермен бірге, 25% нашар өскендер болса; жаман – егістіктердің деңгейлестігі өте төмен болса);

- түйнектердің өнімділігін (ол үшін танаптың әр жерінен таңдамай орташа өскен түптерді қазып көру керек);

- апробатор сонымен бірге егістіктің өңдеу сапасын анықтайды. Далалық блокнотта толтырылған жазулар бойынша, апробацияланатын танаптың ауру түптері мен қоспаларын тауып.

Мысалы: апробацияланған танап 15 га, барлық байқалғаны 500 түп, оның ішінде қызыл түсті түйнектер қоспасы 5 түп, яғни 1 %, ақ түсті қоспалар 4 түп, немесе 0,8%.

Барлық қоспалар 1,8%, сонда егістіктің сорттық тазалығы 98,2% (100-1,8).

Ауру өсімдіктер саны: қара сыйрақпен екі түп, яғни 0,4%, азғындау ауруымен 12 түп, немесе 2,4%. Барлық ауру өсімдіктер 2,8%.

Сорттық тазалық және ауру өсімдіктер саны (%) туралы деректер апробация актісінде ( 17ф) көрсетіледі, осыдан кейін сорттық тұқымдық картоптың стандарт нормасына сәйкес, егістіктердің қандай категорияға жататындығы анықталады.

Картоптың сорттық егістіктері талаптарға сәйкес болуы керек МСТ 7001-66. Жоғарыда, мысалда көрсетілген егістіктер, ауру өсімдіктердің пайызы бойынша 3-ші категорияға жатады. Колхоздар мен совхоздардың картоп егістігінің апробация актісі әр танаптар үшін бөлек, екі дана толтырылады: біріншісі шаруашылықта, екіншісі аудандық АӨК-не жіберіледі. Апробация актісімен бірге, жазып толтырылған далалық блокнот болады.

Картоптың сорттық егістігінің тазарту актісі бір данада толтырылып шаруашылықта сақталады.

Сорттық егістігін тіркеу актісі екі дана толтырылады: біріншісі шаруашылықта, екіншісі аудандық АӨК-не жіберіледі. Картоптың түйнектік сараптау актісі, апробация актісінің деректері бойынша, сорттық картопты тұқым үшін босатқанда немесе жөнелткенде, сорттық картоптың әр тобына, картоптың сорттық куәлігі толтырылады.
Дәріс 23. Бір жылдық дәнді бұршақты дақылдардың апробациясының техникасы.

1. Ас бұршақты , жасымықты, ноғатықты

2. Үрме бұршақ, ноқат

Апробатор өсімдіктерді гүлдену кезеңінде және пісіп- жетілу алдында өсімдіктерді өсіп тұрғанда байқап шықпай тұрып, егістіктің сол сорттқа сәйкестігін, шаруашылықтағы құжаттардың деректері бойынша анықтап алады.

Дәнді бұршақты дақылдар егістігінің сорттық тазалығын, қоспалардың барын, ауылшаруашылығы өсімдіктерінің аурулармен залалдануын және зиянкестестермен жарақаттануын, өсімдіктердің негізгі алаптарының төменгі бұршақтарының пісуі кезеңінде алынған баулардан анықтайды:

- ас бұршақты (2,3- кесте), жасымықты, ноғатықты – 200 га танаптан жиналған апробациялық баудан, жасымық пен ноғатықты 100 га көп емес егістіктен, көлденең жүріп 50 нүктеден 5-6 өсімдіктерді таңдамай алып, барлығы 250 -ден кем ем- ес жетілген өсімдіктерден.

- үрме бұршақ, ноқат - өсімдіктерді тік тұрғанда байқаумен ( сондай көлденеңдікпен жүріп 250 өсімдіктер – 5-6 өсімдіктен 50 нүктеден және әр өсімдіктен 2 бұршақбас: біреуі сараптауға, екіншісі бақылау үшін). Байқаудың нәтижесін журналға жазып отырады.

- ҒЗИ тәжірибе-өндірістік шаруашылықтарында және АШ оқу орындарының тәжірбиелік шаруашылықтарында тұқымдық танаптардың екі көлденеңдігімен өтіп 2 бау жинайды. Апробациялық баулар жиналған күні сарапталуға тиісті.

Ас бұршақ, үрме бұршақ, жасымық, ноғатық, малазықтық бұршақ, ноқаттардың баулары мен үлгілерін жалпылай морфологиялық белгілері бойынша сұрыптап сорттық тазалықтарын анықтайды:

- ортаңғы қабаттағы бұршақбастың көлемі және түрінің бояуына байланысты (ірі, орташа, ұсақ);

- сыртының сипатына, қалпы, тұқымның бояуы, тұқымкіндігі - сабақтың сипатын ( фасциирленген, жай);

- бұршақбастың тегін ( аршулы, қанттылы);

- сабақтарда бұршақбастың орналасуын; сабақтардың ұзындығын (ұзын, орташа, аласа);

- бірінші төменгі бұршақбастың буынаралығын ( ұзын, қысқа);

- бірінші төменгі бұршақбасқа дейінгі түйіндердің санын;

- жапырақтардың тегін ( кәдімгі, жапырақшалық, акация түрлі, қосқаламұшты емес);

- гүлде антоциандық бояудың барын, жапырақшаның табанында және сабақтың төменгі бөлігінде;

- тұқымның шашылмауын ( тұқым сағақтың тұқымның қабығымен бірге өсуі);



үрме бұршақта – түптің қалпын (шөптесін, бұтақты және т.б.); жапырақтың нысанын (өткіршетті, дөңгелек т.б.); бұршақбастың тегі ( көкөністік, аршулы т. б.); бұршақбастың қалпы ( тік, майысқан т.б.); бұршақбастың бояуы (жерлік, сабандысары, боялған жолақтармен т.б.).

ноғатықта – тұқымдардың қалпын (жалпақ-сыналы, сыналы, дөңгелек-бұрышты); тұқымдардың көлемі ( ірі, орташа).

малазықтық бұршақта – гүлшоғындағы бұршақбастың саны, бұршақбастың бетінің жармасы (жылтыр, әжімді), өсімдіктің биіктігін ( тапалтақ, орташа, бойшаң) және төменгі қабатта бұршақбастың беку биіктігін.

ноқатта – түптің қалпын ( жинақы немесе шашымалы) сабақ пен бұршақбаста антоциандық бояудың барын.

Апробациялық бауларды сараптаудан немесе өсімдіктерді тік тұрғанда байқаудан келесі топтарды анықтайды:

- негізгі сортты;

- сорттық қоспаны;

- басқа мәдени өсімдіктерді, соның ішінде дәндібұршақтықтарды;

- негізгі дақылдардың өсімдіктері, ауруларға шалдыққандарды;

- қиынбөлінетін өсімдіктердің сабақтарын.

Негізгі сорт өсімдіктерінің санынының, апробацияланған дақылдардың барлық сарапталған өсімдіктер санына қатынасынан, бауды алуға немесе апробацияны өсімдіктерді өсіп тұрғанда байқап жүргізілуіне қарамай, сорттың тазалық пайызын анықтаймыз. Өсімдіктердің сорттық тазалығын анықтағанда, сабақтардың аурулармен залалдануы және зиянкестестермен жарақаттануы есепке алынады.

Егістік асбұршақтың сорттық тазалығын анықтағанда далалық ас бұршақтың (пелюшка) қоспасын сорттық топқа алады және одан басқа, пелюшкамен ластану пайызын жеке есептейді.

Дәнді бұршақты дақылдарды апробациялағанда аурулардың ішінде есепке алынатындары: ноқаттағы оскохитоз, ас бұршақта және бұршақбастарда; антракноз, бактериоз және шоколадтық таңбалар бұршақбастарда.

Зиянкестерден есептелетіндер, ас бұршақтық биттер, ас бұршақтық жемісжегілер және үрме бұршақтық дәнектер.

Апробациялық бауларды сараптаудан немесе өсімдіктерді өсіп тұрғанда байқаудан апробатор топырақтың залалдануын, 100 бұршақбас тұқымдарын үстінгі, ортаңғы және төменгі қабаттарын қарап ас бұршақтық және үрме бұршақтық дәнекерлермен залалдануын анықтайды да апробация актісінде олар туралы жазады.

6 – кесте. Категория бойынша ас бұршақтың сорттық тазалық нормасы.

Категория

Сорттық тазалық

%, кем емес



Ас бұршақтың азық-түліктік сорттар

егістігінде пелюшканың қоспасы %, артық емес



I

99,5

5-0,5

II

98,0

1,0

III

95,0

1,0

7 – кесте. Ас бұршақ тұқымдарының егістік сапасының нормасы.



Көрсеткіштердің аттары

Класстар үшін норма

1

2

Тазалық, % кем емес

99,0

97,0

Басқа өсімдіктер тұқымдардарының мөлшері, 1 кг, дана

5

30

Соның ішінде арамшөптердің тұқымдардары, 1 кг, дана

болмайды

5

Өнгіштілік, %, кем емес

95

90

Ылғалдылық, %, артық емес а) Алматы, Ақтөбе, Жамбыл, Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан б) Ақмола, Ақтөбе, Шығыс Қазақстан, Қарағанды. Қостанай, Павлодар, Солтүстік Қазақстан

14,0
16,0


14,0
17,0



Пелюшканың қоспасы, %, артық емес

болмайды

1,00

Дәнді бұршақ дақылдарының аурулар және зиянкестермен залалданған егістіктерін тұқымға жарамайтын деп есептейді, бірақ олар туралы тұқыммен бірге болатын апробация актісінде және сорттық куәліктерде көрсетіледі.

8 – кесте. Міндетіне байланысты ас бұршақ тұқымына қойылатын талаптар.

Тұқымның міндеті

Репродукция

Категория

Класс

Кем емес

ҒЗИ, оригинаторлармен және

элита тұқымдық шаруашылықтарында

себілетін және көбейту үшін

сатылатын тұқымдар



Суперэлита,элитаны

Көбейтетін питомниктерI



Сорттық

тазалық 99,7 I



1

2


Тұқымдық шаруашылықтарында

себілетін және көбейту үшін

сатылатын тұқымдар

I-II


III-IV

I

II


2

2



Шаруашылықтарда тауарлық

астықтарды өндіруге себілетін

тұқымдардар


II және келесі

репродукциялар


III

2

Қиын бөлінетін өсімдіктер: асбұршақта – пелюшка, сиыр жоңышқа. Апробацияда сорттық егістік жарамсызданады, егер ас бұршақтың – пелюшка және сиыр жоңышқамен ластануы 3%-дан артық болса. Ас бұршақ егістігінде пелюшка мен сиыр жонышқасының қоспасы қиын бөлінетін боп есептелмейді, егер ол тұқымдардары малазықтық егістікке пайдаланса. Мұндай жағдайда апробация актісі толтырылады, және онда пелюшкамен сиырбұршақтың көлемін пайызбен көрсетіп жазады, сондықтан көрсетілген егістіктің тұқымдық өнімін бөлек жинап, малазықтық мақсат үшін бөлек сақтайды.

Пелюшка мен сиыр жонышқасының қоспасы болған ас бұршақ егістігі, элиталық егістік болып есептелмейді.


Каталог: Книги
Книги -> Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі
Книги -> Практикумы (цитология, эмбриология және гистология негіздері)
Книги -> А. Ж. Сейтембетова
Книги -> Қазақ әдебиетінің
Книги -> П. наумов омыртқалылар зоологиясы
Книги -> КАзАқстан республикасы білім, мәдениеТ және денсаулық сақтау министрліп сәкем сейфуллин атындағы
Книги -> Қазақстан республикасы білім және ғылым
Книги -> М. С. Байтенов Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігінің
Книги -> Педагогика тарихы


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   15


©stom.tilimen.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет