Абдрасилова ГауНар Зулпыхаркызы



Pdf көрінісі
бет1/29
Дата02.04.2019
өлшемі12.74 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   29
101642

6
 
87.3
Абдрасилова  ГауНар Зулпыхаркызы

К а зах с та н   Р есп у б л н касы   Б ш м   ж эне  Г ы л ы м   М и н и с тр л 1п  
М .Эусзов  а т ы н д а г ы   О н ту сп 'к   К азак ст ан   М е м л е к е г п к   ун и верси тет!
А бдрасилова  Г ауЬ ар  З у л п ы х а р к ы з ы
Философия

У Д К ! 
ББК 87.3 
А  14
Ш к 1р ж азгаидар:
Ну ры ш ева  Г.Ж . — 
КБ ТУ,  философия  гылымдарынын докторы, профессор
С улейм енов Т.А. 
-  М.Эуезо в атындагы  философия гылымдарынын
кандидаты, доцент.
О разы м бетова  Г.Ш . - М.  Эуезо * атындагы  Оцтуспк Казахстан М емлекегпк
унивс рси теп , философия  гылымдарыныц кандидаты
А ры н гази ева Б .Б . — 
К.А.Я сауи атындагы Халыкаралык Казак-Ту'р1к
униве) )ситетш1ц Философия кафедрасынын доцентй 
филос. гыл.канд.
А бдрасилова Г.З. Ф илософ ия.  [Философия  пэншен оку кур алы]: - Алматы:
2008.  360 бет.
5ВК 9965-14-892-9
Оку  куралында  адамзаттыц  даму  тарихындагы  философиялык  урдастер  жэне 
олардын ерекшел
1
ктер!  карастырылады.
Куралды  фияософия  тарихы  '■сурсын  окып-уйренуш
1
  студенттер,  магистранттар,  т.б. 
философиямен  айналысушылар пайдалана алады.
ББК 87.3
М.Эуезоя 
атындагы 
Оц'гусих 
Казахстан  | М емлёкетпк 
университетшщ 
«Мэдениеттану.  элеуметпк  педагогика  жэне  музей  й р   кафедрасынын  эд!стемел
1
к 
кенесшщ мэж ш кш де баспага усынылды.  (Хаттама №3. 3007 ж.)
М.'.Эуезов  атындагы  О нтусич  Казакстан  Мемлекегпк  университетшщ  Эд>стемел
1
к 
Кецес!  баспага усынды  (Хаттама Я? 
6
.  12.072001? ж.) 
*
■и
0301030000 
00(05) -  07 
15ВК 
9965-14-892-9
© Абдрасилова  Г.З..  2008

1. Философия - дуниетаным  ретшде 
Философия  п а т , эдктер! мен функциялары
*  1.1. Философиянын пайда болуы
1.2. Философия пэншщ непзп бел
1
мдер!
1.3. Философиялык дуниетаным жэне дуниетанымныц 
тарихи турлер!
6
  1.4. Философиялык бйпмнщ ерекшелш (еюудайлыгы)
1.5. Философиянын функциялары
1.6. Философиянын негвп сур аты
1.7. Философия дамуынын непзп кезецдер1
1.8.  Философия эд
1
стер
1
1.9. Философиядагы басты агымдар
1
.
11
.Эдебиет Т131М1
2. Еж елп Ш ыгыс философиясынын тарихы 
Еж елп Унд! философиясы
2.1. Ежелп Унщ философиясынын даму кезецдер!, онтологиясы жэне гносеологиясы
2.2. Унда философиялык мектептержщ жалпы сипаты
2.3. Ортодоксалды мектептер. Миманса
Мазмуны
Жайнизм 
Чарвака-локаята
2.5. Эдебиет тЫм!
3.  Еж елп Ш ыгыс философиясынын тарихы 
Еж елп Кытай  философиясы
3.1. Ежелп Кытай еркениетшщ жалпы сипаты
3.2. «И-Цзин» ютабындагы философиялык идеялар
3.3. Ежелп Кытай философиялык мектептерЫн калыптасуы
3.4. Даосизм
3.5. Конфуций философиясы
3.6. Легизм
3.7. Эдебиет Т131М1
4. АнтикалыТк; философия.
4.1. Антикалык философия к&лыптасуынын алгышарттары жэне даму кезендер!
4.2. Ежелп  Грек философиясынын алгашкы кезещ. Натурфилософиялык кезец
Милет мектебИФалес, Анаксимандр, Анаксимен)
I Эфес мектебк  Гераклит.
Пифагор жэне пифагорлк Одак
Элей  мектеб) (Ксенофан, Парменид, Элейшк Зенон)
Эмпедокл  философиясы 
Анаксагор философиясы 
А т о м и с т  философия. Демокрит
4.3. Анти&лык философиянын классикалык кезещ
Софислк мектеп 
Сократ философиясы
Ньяя
Вайшешика
Санкхья
3

Платон философиясы 
Аристотель философиясы 
Эдебйеттер Т131М1
4.4.  Антикалык философиянын эллицшк кезец)
Скептицизм  философиясы (Пиррон. Секст Эмпирик)
Стоялык философия 
Эпикур философиясы 
Киниктер мектеб!
Платон Академиясы (платонизм)
Неоплатондык философия
4.5.  Антикалык философиянын римдпс кезец>
Эдебйеттер Т
1
з
1
м
1
5. О р т а га с ы р л ы к  Ш ы гы с ф илософ иясы .
М усы л м ан ды к философ ия.  Еврей  философ иясы
5.1. Ортагасырлык арабтииц философиянын калыптасуынын 
алгьпцарттары  жэне ерекшел
1
ктер
1
, даму кезевдер!
5.2. К^л^м —  ислам  кагидаларьга  непздеуин багыт
5.3. Араб-мусылман мектептер!
5.4.С0ПЫЛЫК 
1Л1М 
5.5.0дебиет Т131М1

6
. Еврей философиясы
5.7.  Еврешшс неоплатонизм.  Ибн-Гебироль (Авицеброн)
5.8. Еврейлж перипатетизм.  Маймонид философиясы
5.9.  Мистикалык философия.  Каббала
5.10. Эдебйеттер Т131М1
6. О р та га сы р л ы к  Б аты с философ иясы
6.1.  Ортагасырлык теологиялык философиянын ерекшелии даму  кезевдер!, неп зп  
угымдары  жэне догматтары
6.2.  Библияныц дши-философиялык мэш
6.3.  Патристикалык философия.  Эулие  Августин философиясы
6.4. Схоластикалык философия.  Фома Аквинский философиясы (томизм)
6.5  Ортагасырлык батыс философиясынын тарихи мэш
6
.
6
. Эдебиет Т131м]
7.  К айта Орлеу дэу1ршщ философ иясы
7.1.  Кайта Орлеу дэу
1
р!шн философиясы  калыптасуыныц алгышарттары, сипаты.  неп зп  
багыттары
7.2.  Гуманизм
7.3.  Неоплатонизм.
7.4.  Натурфилософия
7.5. Саяси - элеуметпк багьптар
7.6.  Мистицизм
7.7.  Эдебиет тшм!
8
. Ж а н а Заман  философиясы
8.1.  Рационализм  мен эмпиризм
8.2. Декарт философиясы
8.3.  Спиноза философиясы
8
 4.  Фр.  Бэкон  философиясы 
8
  5. Т.  Гоббс философиясы

8
.
6
. Дж. Локк философнясы
8.7. Лейбниц философнясы
8
.
8
.  Эдебиеттер Т131М1
9. А гартуш ылык; философия
9.1. Агартушылык  угымы  жэне оныц жалпы сипаты
9.2. ХУШг. француз агартушылыгы  жэне оныц еюлдер!
9.3. Атеиспк-материалиспк  багыт жэне оныц  вюлдер!
9.4. Утописпк-социалиспк (ко м м у н и ст) багыт жэне оныц окшдер1
9.5. Эдебиеттер Т131М1
10.  Н ем к  к ласси кал ы к философнясы
10.1.XIX гасырдагы нем к философиясынын басты багыттары мен 
идеялары
10.2. Иммануил Кант философнясы 
Ю.З.Гегель философнясы
10.4.Фихтешц субъективт!  идеализм!
10.5.Шеллинг философнясы
10.6.Людвиг Фейербах  философнясы -  нем)с классикалык философиясынын соцы
10.7. Эдебиеттер Т131М1
11. XIX гасы рдагы  бейклассикалы к философия
11.1. XIX гасырдагы материалистш йнмдер
11.2. XIX гасырдагы  и д е а л и с т  философия
11.3. Эдебиеттер Т131М»
12.7. Философиялык антропология
12.8.  Феноменология I /   \ /
12.9. Экзистенциализм  I /
12.10. Модернизм
12.11. Постмодернизм ^
12.12. Эдебиеттер тВДм!
13. О ры с философнясы
13.1. Орыс  философиясынын жалпы сипаты  '
13.2. Орыс философиясынын калыптасуы мен дамуынын кезецдер)
13.3.  Орыс  философиясыныц алгашкы кезецщдеп  (1Х-Х1Н гг.) багыттар 
мен екшдер
1
13.4.  ХШ-ХУИ гг. аралыгындагы орыс философнясы
13.5. XVIII гасырдагы орыс философнясы  *
13.6. XIX гасырдагы орыс философнясы 
И*
13.7.  XX гасырдагы орыс  жэне кенеспк философия 
о,
13.8.  Бакылау  сурактары
13.9.  Эдебиеттер тЫм)  г
12. XX гасы рдагы   Баты е философнясы
12
.
1
. Кдз
1
рг
1
 замангы философияныц жалпы с>
12.2.  Прагматизм V
12.3.  Психоанализ
12.4.  К азфп замангы теологиялык философия
сипаты жэне багыттары 
У /

А лгы   сез
Арман-максат  болган  кемел  когамга  бет  алдык.  Жана  когам  жаца  азаматты  — рухани 
децгей)  бшк,  парасат-пайымы  теред.  гылым  мен  мэдениеттщ  озык  уЛгшершен 
сусынданган  адам  муратын  талап  етуде.  вй ткеш   адамзаттьщ  ой-тарихы  онын  болмыс 
тарихьшен  астасып  жатады:  кемел  когам ды  кемел  урпак  кана  жасайды.  Ал  кемелд1кке 
адамзат бапасы  жасаган  рухани  игш ктерд]  бойга дарытпай  жету  мумюн  емес.  Сондыктан 
адамды  «элеуметтендфу»,  «тулгаландыру»  саласынын  мамандары  алдында  киел!  де 
курдел!  мшдет  —  адамзат  баласыньщ  рухани  жэдшерлерш  кеш нп  урпакка  шашау 
шыгармай жетюзу мш дсп тур.
Рухани  вМ
1
рщ е  ущлген  сайын  адам  акылы  мен  парасаты  байи  тусетш!  белгш . 
Сондыктан  адамзаттын  ой-тарихы  мен  танымдык,  умтылысыныц  керш га  болып 
табылатын  философияны  окьш-уйрену  —  улкен  мектеп.  терен  рухани  процесс. 
Киел! 
максаткд  кдрай  жасалган  алгашкы  кддам  репнде  «Философия»  курсынын  дэрктерш  
дайындадык.
Алгашкы.  жуйеленген  философиялык  ш м д ер  б.д.д.  7-6  гасырларда,  б!рдей  уакыт 
шамасында  элемнщ   уш  аймагында  -   Ежелп  Унщде,  Ё ж еяп  Кытайда  жэне  Ежелп 
Грецияда  пайда  болды.  Ал  олар  ез  бастауларын  философиялык  дуниетанымы  калыптаса 
бастаган  мифологиялык,  алгыфилософиялык  эдеби  деректер  мен  Ежелп  Унш,  Египет, 
Вавилон еркениеттершен алады
Бастапкыда  философиялык, даналык-дэсгурл!  ем1рсалт  пен  туаш кке  карсы багытталган 
сын.  патриархалды  кагидалардын  э д ь л д т  мен  акикаттыгына  б|лд
1
р
1
пген  алгашкы  кумэн 
ретшде  калыптасты. 
Табиги  жэне  элеум етпк  шындыкты  жетжшк’П  туандоре  алмаган 
дши-мифологиялык  сананьщ  дагдарысы  кезещнде  акикатты  жалпыдан.  табигиды 
жасандыдан  ажьфату,  жана  ем
1
рл
1
к  багдар  мен  берш  те  сешмд!  дуниетаным  куру 
кажетт
1
л
1
Г
1
  туды.  Бул  М
1
ндеттерд
1
  к к е   асыру  барысында  философия  — дуние  жэне  адам 
туралы еркш, сындарлы.  парасатты  ойга айналды.
Ал  казйрп  замангы  маманга  (менеджерге,  банкирге,  программиске,  дэр
1
герге,  зангерге, 
лингвиске,  инженерге,  мугашмге  т.б.)  философия  не  ушш  керек?  Немесе,  философияны 
окып уйренудщ философиялык мэш неде?
Кэсшкой  философ  болмаса  да  философиялык  ем ф   стшпн  устанатын  адамдар  бар. 
Олардьщ е р е к ш е л т  ем1рге  кезкарасында:  б й т п   жан-жакты,  турш  кубылыстардыд себеп- 
салдары  мен  тупк|  мэнш  тусшетш.  табиги,  элеум етак  процестердщ даму  закдылыктарын 
кере  бшетш  жэне  оларды  ез  ем)рш деп  кубылыстармен  байланыстыра  алатын,  б ш м гё 
пайда  ушш  емес,  акикат  пен  кёмелдж  ушш  умтылатын,  жеке  басыныц  кажетшпктер! 
шектеулк  ал  631  устамды.  ем
1
рл
1
к  жагдайлардан  каймыкпайтын.  кемс!ту  мен  мактауды. 
жолыболгыштык  пен  сэтаздйсп.  куаныш  пен  кайгыны.  этгш 
0
Л
1
МД
1
  салкын  сабырмен 
карсы  алатын  адамдар.  Олар  ом
1
рдщ   мэнп  екенше,  рухани  куштерге,  кундылыктарга 
сенед!,  турмыстык  куйбекнен  алые,  сонымен  катар  эрбгр  эрекет!нде  есешшл  (кундел!кт

куйбёц  есеп  емес.  эрине).  олардын  ом|’рл
1
к  максаты  -  езш  жэне  дуниеш  тану  мен 
жетйицру.
Соны мен,  ф илософ ия  эр б ф  адамга:
■ 
жаратылыс зандары мен кагидаларын тануга:
• 
дуниедеп ез орны  мен  болмысынын максатын  угынуга:
• 
акикат кундылыктар мен акикатты  аныктауга:
•  ацгалдыК;  адасушылык  пен  азап  жетепнде  кетпей.  шынайы  т ф ш ш к   мэнш 
туешуге;
• 
кез-келген  мэселеш  жан-жакты.  толык.  букш  кайшылыктар  мен  кептурлййк 
тургысынан карастыратын синтетикалык диалектикалык ойлау ды игеруге;
• 
философиялык данапыкты  езш  жётьчДфуге  пайдалануга:
• 
1
шк
1
 тулгалык.  рухани  ж ел т!  б е к т п .  ем ф лж  киыншылыктарды  же цуге:
6

• 
кгшрп замам шектшшнен к ё т е р т ш , келешекке  кез тастауга м ум гандж  б е р ед г 
Ойлайтын,  творчество  адамынын,  жалпы  когамнын  философ иясыз  кем елд
1
кке  жету) 
мумкш  емес.  Кандай  мамандык»  кандай  гылым  жем
1
С
1
  болмасын,  телескоп,  телед и дард ан  
бастап компьютер мен лазерге  дейш пш ц бэрш щ  максаты  — адам  е м
1
р т   ж е ц ш д е т т ,  о н ы н  
мумйндапн  кенейту.  Кецейтшген  мумюндактщ,  бю пктщ ,  ж эне  куралд ард ы н   неге 
(
1
згш'|кке  немесе  зулымдыкка)  багытталып,  неш  к езд ей п ш   адамга  байланы сты .  Д ем ек , 
философиянын  мэш  -   адамды  ем
1
р,  дуние  алдындагы  ж а у ап к ер ш ш к к е ,  Ь г ш к   п ен  
парасатка жетелеу аркылы адам эрекетш жогары максаткд багы ттау.
Оку куралын дайындауга н его  болган ф и л о с о ф и я л ы к  эдебиет.  О ку куралы н дай ы н д ау 
барысында  пайдаланылган  кэсшкойлык,  акпараттык  материал  келем !  аукы м ды .  О лар:  1. 
курделпп  карапайым  да  кызыкты  турде  («улы  ойдыц  бар
1
  карапайы м »!)  баяндау 
шеберлйгше жеткен Батыстык эдебиет:  француз философы Роже К аратини,  итальянды ктар 
Дж.  Реале,  Дарио  Антисери,  агылшындар  Ф.Ч.Коплстон,  Гуннар  С кирбек,  Н иле  Г илье, 
нем1с авторлары А.С.  Шварц, Р.П.Швеппе, т.б. оку кур ал дары;
2. Белгйп саяси-идеологиялык факторларга байланысты  К ец есп к  О дактагы   оку  ж у й е с ж д е  
когамдык  пэндердщ тек  орыс  тш н д е  окытылуы  н эти ж еан д е  —  озы к  у л г’щ е  оры ндалган 
орыс  тшдо  философиялык  эдебиет  кещнен  пайдаланылды.  Олар:  Ч аны ш ев  А .Н .,  А блеев 
С.Р.,  Мотрошилова  Н.В.,  Гриненко  Г.В.,  Якушев  А.В.,  П еревезенцев  С .В .,  О стровск и й
3.В., Соловьева Гч Нуржанов Б.Г., Канке В.А., Гурьевич П .С., М ананикова Е .Н ., В ечкан ов 
В.Э., Немировская Л.З. т.б ецбектерг,
3.  Соцгы  16  жыл  келемшде  республикада  жарьте,  керген  ф и лософ иялы к  э д е б и е т п  
дайындаудыц  казактшдо  классиктер’
1
:  Д.Юипбеков,  Садьтеов,  Э бж анов,  Н ы санбаев  Э .Н ., 
К,.Эб1шев,  Бейсенов  К..111.,  Габитов  Т.Х.,  Е ам о в   Г.Е.,  Н уры ш ева  Г .Ж .,  К аб аев а  Ж ., 
Кулсариева А., Касабеков А.К.-, Алтаев Ж.А., М олдабеков Ж ., Тургы нбаев  А .Х .  у л гш е р ш е 
суйене отырып дайындалды.

1. 
Ф илософ ия - дуниетаны м   ретш де 
Ф илософ ия  п а т ,  эд
1
стер« мен ф у н к ц и ял ар ы
1.1. Ф илософ ияны ц пайда болуы
1.2.  Ф илософия  ПЭН
1
Н
1
Ц н е п з п  бел!мдер|
1.3. Ф и лософ и ялы к  дуниетаны м  жэне д униетаиы м ны ц 
тарихи турлер!
1.4. Ф и лософ и ялы к  быпмшц ерекшелйп (ею удайлы гы )
1.5. Ф илософ ияны ц  ф ун к ц и ялары
1.6. Ф илософ ияны ц н е п з п  сурагы
1.7. Ф илософия дам у ы н ы ц  н е п з п  кезецдер!
1.8. Ф илософия  эд!стер|
1.9. Ф илософ иядагы  басты   агы м дар
1.10. Б ак ы л ау  сурактары
1
.
1 1
. Эдебиет Т131М1
1.1. 
Ф илософ ияны н  пайда болуы 
Философия 
613
Д
1
Ц  дэу1р!М13ге  деш н п   бцшшп  мыцжылдыкгыц  ортасында,  Йр-Йрше 
байланыссыз,  дербес  жэне  тэуелс13  турде  Ежелп  Ундше,  Ежелп  К,ытайда  жэне  Ежелп 
Грецияда  пайда  болды.  Жэне  барлык  уш  аймакта  да  философия  — мифология  непзшде 
калыптасты.  Бастапкыда  философиялык  даналык-дэстурл!  ем
1
рсалт  пен  тусш кк е  карсы 
багытталган  сын,  патриархалды  кагидалардын  эдщ щ п  мен  акикатгыгына  бхлдаршген 
алгашкы  кумэн  рейнде  кдльгптасгы.  ©йгкеш  табиги  жэк?  элеуметпк  шындыкты 
ж е тк ш к п   тусш дфе  алмаган  д)ни-мифологиялык  сананын  дагдарысы  кеэеьцнде  акикатты 
жалпыдан,  табигиды  жасандыдан  ажырату,  жаца  ем1рл1К  багдар  мен  бер
1
к  те  сешмдд 
дуниетаным  куру  каж еттш п  туды. Дуние  жэне адамды  рационалды угыну  талпыныстары 
алдымен алгыфилософияга.  содан соц философияга экелдх.
Ф илософ ияны ц  к алы п тасу кезецдер!: 
------------------- *•--------------
М иф ология
.Алгашкы  к ау ы м д ы к  мэдениет ж эне б а р л ы к  
еркениеттер  мэдениет!
А лгы  философия
Египет 
Ун.п
Иудея 
К ы тай
Г ренин
Ф илософия
I

УНД1
Кытай
Г реция
Баска аймактардагы философиялык ой кештеу  пайда болды жэне олар осы уш елдщ 
б ф Ш Щ  
философиялык ДОМШ
1
Ц 
н е п з ш д е  
дамыды.
«Философия» угы м ы
'.«Ф и лософ и я»  угы м ы   (грекше  «филео»-куштарлык,  махаббат;  «софия»-даналык) 
«даналыкка  куштарлык»  деген  магына  береди  «Философия»  атауын  тарихта  алгаш 
колданган Пифагор болды.
— 
Ей, дана (софист)! — дегендерге:
-   Мен дана (софист) 
е м е с п ш ,  
бар болганы даналыкка куштармын (философистпш).
Нагыз даналык Кудайга гана тэн! — деп  жауап берген екен Пифагор.
1.2. «Философия» пэш ш ц н е п з п  бел
1
мдер!
Ф илософия  пэн
1
 деп философия карастыратын мэселелер  мен сурактарды айтады. 
Философия пэш мынадай негйй бел1мдерден кур алады:
1
.  онтология (болмыс туралы дом);
2
.  гносеология (таным туралы дом);
3.  антропология (адам туралы дом);
4.  аксиология (кундылыктар туралы дом);
5.  этика (мораль туралы дом);
6
.  логика (ойлау зандары туралы дом);
7.  эстетика (сулулыкгыц зандары мен канондары туралы дом).
Ф илософтарды ц философия туралы  туп ш ктер!

Ф илософ немесе 
ф илософ иялы к багы т
Ф илософия  пэш  туралы  тусшпс
1
.
Пифагор
Даналыкка куштарлык
2
.
Гераклит
Философ -  зерттеулермен айналысатын адам
3.
Сократ
1
згш к  пен зулымдыкгы тануга багытталган ерекше 
гылым
4.
Платон
М энп акикат болмысты тануга багытталган ерекше 
гылым
5.
Аристотель
Заттардыц 
с е б е и т е р !  
мен кагидаларын зерттеу
6
.
Эпикур
Ой аркылы бакытка жету жолы
7.
Сенека
Философия -  шй кечес
8
.
Ортагасырлык христиандык 
философия
Кудайлардын бар екенш дэлелдеу жэне рационалды 
таным куралы. Киел) Жазбапардагы акикатты 
тус
1
нд
1
ру;
9.
Ф.Бэкон, Р. Декарт
Угымдык форма аркылы бершген тугае гылым
1 0
.
Кант
Дуниеш абстрактылы метафизикалык угымдар 
аркьшы тану куралы
1 1
.
Гегель
031Н-031 танитын Абсолютп  акыл туралы гылым
12
.
Шопенгауэр
Философия — дуниеш  жалпы, абстарактылы 
угымдар туршде бейнелеу тур!
13.
Жанды Этика 
1
ШМ>
!  Рухани интуиция мен акылга 
н е п з д е л г е н  
дуниеш 
* тану куралы. адамды рухани жетйдору жолы
Аталган башмдер бойынша карастырылатын суракгар:
9

1
. болмыс мэш;
2
. болмыстын шыгуы;
3. материя  (субстанция), оныц формалары;
4.  материя  мен сананыц езара катынасы:
5. бейсаиалык;
6
. адам, адам тйрш ш п, 
Т 1 р ш ш к  
мэш;
7. адамныц рухани еш р ц  жан;
8
.  когам;
9.  когам жэне  адам;
1 0
. табигат;
1 1
. табигат жэне когам;
1 2
.  когам  ем 'ф щ щ  рухани  саласы;
13.  когам  е м
1
р!Н
1
Ц материалды-экономикалык саласы;
14. когамнын элеум етпк сферасы:
15. когамдык-экономикалык формациялар,  еркениеттер;
16. адам, когам  келеш еп;
17. экология,  амандык мэселелерц
18.таным  ерекшел
1
ктер
1
;
19. тануш ы субъёкттгц таным процесше  ыкпалы  жэне оныц нэтижелерц
2 0
.  таным  ш е к т ш п  мен ш е к а з д ш ;
2 1
. козгалыс;
2 2
.философиялык угымдар:
23. диалектика жэне оньщ зандары:
24.  баскд д а сурактар.
К а з1р п  за м а н гы   ф ил ософ и ян ы н   басты  белймдер!
1.  О н то л о ги я  - болмыс туралы  цйм
2.  Г носеология  (эп и стем и ологи я) - таным туралы  ш м
3.  Э леум сттзк ф илософ и я  - когам туралы  ш м
Ф и л о с о ф н я л ы к   пэндер:
Логика
Этика
Эстетика
Ры лы м и  методология
Ры лы м   философиясы 
(м атем атиканы и, астрономиянын,  физиканын, биологияншц, 
т.б  философ иялы к мэселелер!).
Ф илософиялы к
антропология

Мэдениет
философиясы
Тарих философиясы
ОДкык философиясы
Дш философиясы
1.3. 
Ф илософ иялы к дуниетаным  жэне дуниетаны мны ц тарихи турлерй 
Дуниетаным  -  дуние  жэне  ондагы  адам  орны  туралы  тугае  кезкарас.  Тарих  дамуында 
адамзат дуниетанымыныц уш тарихи тур! калыптасты:
1. мифология;
2
.
 дш;
3.философия.
М ифология (грекпц «миф» - «аныз»  сезгаен) — коршаган дуние туралы реалды тусшнспен 
катар  фантастикалык  киялдын  косындысынан  туратын  ежелп  когам  дуниетанымы, 
когамдык санананьщ формасы.
Миф жауап беруге ты ры саты и  н е п з п  сурактар:
1
.  Элемнщ, Жердщ жэне адамныц жаратылуы;
2
.  табиги кубылыстар туралы тусшнс;
3.  адам ем!рй тагдыры мен ел<М
1
, эрекетп, жетгетпетерь т.б
4.  борыш, ар-намыс, нмандьшык мэселелерк
М нфтщ  белплер! жэне жалпы  сипаты:
1
.  табигатты жанды т!ршш
1
к ретанде кабылдау:
2
.  фантастикалык к^дайларга, олардын езара катынасына, байланыстарына сену;
3.  абстрактылы ойлаудыц (рефлексняныц) болмауы;
4.  мифтщ накты  ем!рл
1
к  мшдеттерд!  (шаруашылык,  стихиядан  коргану,  т.б)  шешуге 
багытталган практикалык сипаты;
5.  мифологиялык  сюжеттердщ  б^ркелкшп  мен  терецге  бойламайтын  усгпрт,  жецш 
магыналылыгы.
Е ж елп м ифологиялык жазба деректер:
• 
ундш к «Рамаяна», «Махабхарата», «Ригведа»;
• 
египетпк «Тексты пирамид», «Пер-м-рху» («9л1лер ютабы»);
• 
шумер-аккадтык: «Энки мен Нинхурсаг». «Иннана-Думузи»:
• 
грект1к: «Илиада», «Одиссея», «Труды  и дни», «Гептамихос»; 
\
• 
жапондьпс «Кодзики», «Нихонги»;
1

• 
тибетпк:  «Зерминг»,  «Лубум», «М аникабум»;
•  
финдж:  «Калевала», т.б
Д |н   -   (латынньщ   «религия»-«кудайш ылдык»  сезш ен)  -   сеш мге  непзделген,  адам  е м
1
р| 
мен  коршаган  дуниеш   баскаратын.  жарататьш   к р й р е т п   куш тердщ   барын  мойындайтын 
дуниетаным  тур|. 
Д1ни  дуниетаным  адамнан  дуние  туралы  сезхмдак,  образды- 
эмоционалды  ту с1 тк т|  талал  етедь  Д |н н ш   максаты  мен  магынасы  —  котам  мен  жалпы 
адамзаттыц назарын Кудайга  багытгау  аркылы  б ф  багытка  жумылдыру.  орталыктандыру, 
сол аркылы  адамды  жэне осы дуниел!к болмысты мэртебелешнру.
Д ж  де миф 
1
зденет
1
н сурактарга ж а у ап  беред к
1.  Элемнщ ,  Ж ердщ , Ж ердеп л р ш ш к т щ , адамнын пайда болуы;
2
.  табиги  кубылыстарга тусшхк;
3.  адам эрекет!  мен  тагдыры;
4.  ад ам гер ш ш к  мэселелерк
5.  карым-катынас  мэселелерг 
К ен  т а р а г а н   у л т т ы к  дш дер:
1
.  синтоизм;
2
.  индуизм;
3.  иудаизм.
Н е п з п  элемдйс д ш д ер  уш еу:
1
.  буддизм;
2
.  христиандык:
3.  ислам.
Д>н  м ы н ад ай   к ы зм е т т е р  а т к а р а д ы :
1
.д у н и е т а н ы м д ы к  - дуние туралы  жалпы ту а ш к т! калыптастырады;
2
.б«р
1
к т
1
р у ш ш
1
к   -  когамды  кандай  да  б!р  идея  уш щ   немесе  идея  тещ репне 
топтасты рады ;
3.мэдени  -  мэдениетке ыкпал  етеда  немесе  м эдениетпн таралуына жагдай жасайды;
4.адамгерш1Л1кке 
тэрбнелейд!, 
а д а м г е р ш т и т  
насихаттайды 
(мейфбандылык. 
инабаттылык.  жанашырлык.  адалдык.  сыпайылык.  тезхмДшпс,  борыш  идеяларын 
жогары баталайды, уагыздайды);
5 .к о м п е н с а т о р л ы к   —  адамнын  табигат.  элеум етпк  проблемалар.  т.б.  жагымсыз 
сипаттагы  баска  да  факторлар  апдындагы  э л а з д т н ,   кортансыздыгын  баска 
сипаттармен толыктырады;
6
. жуйелеуш ьгйк -  адамдардын тэртш тер
1
  мен  езара  катынастарын  идеялар.  нормалар. 
дэстур,  ритуал,  кукык,  мораль,  кагидалар, т.б. аркылы жуйелейш;
7.  м эдениет  ж а л г а с т ы л ы г ы   -   урпактар  арасындагы  ой  жалгастылыгын  камтамасыз 
етед!;
8
.н н т е гр а ц и я л ы к , 
дези н теграц н ялы к-и н д и ви д терд ! 
топка 
немесе 
элеум етпк 
институтгарга бв лу-б ф ж тф у
Ф и л о со ф и я  — дуниетанымнын  гылыми-теориялык  турк  Философиялык  дуниетанымньщ 
дш и жэне  мифологиялык дуниетанымдардан айырмашылыгы:
1
.  накты  угымдар  мен категорнялардан  кур алады,
2
.  киялга.  сеж м ге емес. бйпмге  су йене д|;
3.  рефлексивт
1
 (ойдын ез-озш е  багытгалуы):
4.  кисындылыгы  (
1
ШК
1
  тутастык пен  жуйел
1
лиске нелзделед|).
Осылайша  ф и лософ ия  — р а ц и о н а л д ы л ы к п е н , ж уйелй н кп еи   ж эне  к и сы н д ы л ы гы м ен  
ерек ш елеи етш   д у н и е та н ы кш ы ц  ж о га р гы  децгей! мен  тур|.
Ф и л о с о ф и ян ы н  д у н и е та н ы м   р е т ш д г п   зволю ц и ясы   3  кезецНен  и п з :

1
.  космоцентризм;
2
.  теоцентризм;
3.  антропоцентризм.
Космоцентризм  -  Элем,  табигат  кубылыстары-сырткы  куштердщ-Космостыц  куппмен, 
эсер
1
мен,  шеказдшмен тусщщршетш, букш ирш ш ктщ  космостык циклдарга тэуелдш тн 
тужырымдайтын  философиялык  дуниетаным  (Ежелп  Унд
1
,  Ежелп  Кытай,  т.б.  шыгыс 
елдерше жэне Ежелп Грецияга тан).
Теоцентризм  — букш  болмыс,  тзршшк  1  тек  кана  кударетпц,  Кудайдыц  устемдшмен 
тусшдаршетш  пш рге  суйенетш философиялык дуниетаным  тур1  (ортагасырлык, Европага 
тэн).
Антропоцентризм  -  орталыгында  адам  мэселес!  турган  философиялык дуниетаным  тур1 
(Кайта  Эрлеу  дэу
1
р
1
ндеп  Европага,  Жаца  Заманга,  кдз
1
рп  замангы  философиялык 
мектептерге тэн).
1.4. Ф илософиялык бйпмнщ ерекшелйп (екёудайлыгы)
Философиялык  бйнмшц  басты  ерекшелнт  —  оныц  еюудайылыгында.  Ол  гылыми 
бш мге жакын; пэш, эдютер
1
, логикалык-угымдык аппараты гыпыммен ортак.
Сонымен  катар  философия  таза  турдеп  гылыми  бш м   де  емес.  Философиянын  барлык 
баска  гылымдардан  айрыкдга  белпы  —  адамзат  жинакгаган  бшмдердац  барынша 
жалпыланган тур
1
, теориялык дуниетаным болуында.
Ж с к с   г м я ь ш д а р
ШШ
  т \
°   О О О О О О
■   В   Н   О  О
ч __ /  
V___/  
'
Ж а л п ы   ш л ы м н   б ш м
Ф м л о с о ф н н -б а р л ы к   б Ы м н ш   б ар ы н ш а  ж я л о ы л а н у ы  
(ж о гар гы   т е о р и я л ы к   д у н и е тан ы м )
1
._____ ________ _____________________ ,___________ _______________ _ ________ ___ _______  

.1
Б а с к а   л а   гы л ы м и   е м е с   б1п м и с р
Л  ж ,  т .б .
Философия  пэш  кез-келген  накты  гылымдардыц  зерттеу  пзншен  аукымды.  Философия 
бш м д
1
  жалпылайды,  кен  гылымдарды  бф
1
кт
1
ред
1
,  б>рак  барлык  гылыми  бш
1
мдерд

саркып,  жойып  мэнс
1
зденд
1
рмейд|.  Ол  гылымдардыц  барлыгына  ортак  сипатты, 
кубылысты гана камтып. накты. арнайы бшмдерд! сол гылымнык енипеше кдлдырады. 
Философиялык бйимшн срекшел
1
п  мынада:
1
. курылымы курдел! (онтология, гносеология, логика, т.б );
2
. барынша жалпы,  теориялык сипатта:
3. гылымдардыц непзшде жаткан базалык- басты идеялар мен угымдарга суйенедк

4 .к е б ш ш е су б ъ ек ти в’п -ф и л о с о ф и я л ы к  жуйелер1мен,  и деялары м ен   катар  ф и л о со ф тар д ы н  
д ун и е та н ы м д ар ы н ы ц  тац басы , ой лау ер е к ш е л
1
к тер
1
 д е  к оса б ер ш ед |;
5.объективт!  -  б ш м д е р   м ен  кун ды лы ктарды ц .  е з   зам ан ы н ы ц   а д а м г е р ш ш к  и д еялары н ы н  
ж иы нты гы   болы п табы лады .  е з  дэутрш щ   ы кпалы на уш ы райды ;
6. таны м   об ъ ектш ерш   ган а ем ес,  таны м   м ех ан и зм д ерш  д е  зерттейщ ;
7.  реф лекси я  к аей етш е  ие — о й ды ц   е з ш е -е з ш щ  багы тталуы   (н эрселер д у н и е с ш ё н   катар, 
б т м ш ц  в з-е зш е  багы тталуы );
8
.  е з ш е  д е й ш п   ф илософ тар  ж асаган док тр и н ал ар д ы н  эсер-ы кп алы н а уш ы райды ;

Каталог: fulltext -> buuk
buuk -> Материалдық өндірістің барлық салаларындағы қарқынды прогресс табиғат қорларын интенсивтік пайдалануға мәжбүр етеді, сөйтіп қоршаған ортаға нақты әсер етеді
buuk -> Илемді термиялық беріктендіру 050712 – Машина жасау, 050709 – Металлургия мамандықтарының студенттеріне «Дайындамаларды жобалау және өндіру»
buuk -> Солтүстік қазақстандағы жаздық ЖҰмсақ бидайдың селекциясының жетістіктері мен болашағЫ
buuk -> Методическое пособие по современной методике обучения иностранным языкам методическое пособие


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   29


©stom.tilimen.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет