7. Жартылай эмпирикалық əдістің нəтежелерін интерпретациялау



Pdf көрінісі
Дата13.10.2018
өлшемі37.85 Kb.
#86292

97 

 

7. Жартылай эмпирикалық əдістің нəтежелерін интерпретациялау 



Дипольдік моменті есептеу жəне векторлардың бағыттарын көрсету 

Вектордың дипольдəк моментін көрсету, Display>Show dipole moment 

таңдау.Берілген  команда  қол жетімді болмаса(сұр түс),онда молекуланың 

есептеуін қайта іске қосу қажет(меню Compute>Single Point).модульдің диполь 

моментінің мəндері log-файлға келтіріледі.  

 

7-сурет.Синильқышқылының молекуласының вектордың дипольдік моменті 



 

Дипольдік моменттің мəні log-файлде молекуланың оптимизация үшін 

файлдың соңында орналасқан.Барлық мəндер Дебай(D) бірлігінде. 

 

8-сурет. log-файлынан фрагмент 



Симметрияның нүктелі тобы Molecular Point Group тармағында 

молекуланың энергетикалық сипаттамаларынан  кейін  log-файлда орналасқан 

 

9-сурет.Синильқышқылыныңсимметрияның нүктелі тобы 



 

Пайдаланған əдебиеттер тізімі 

1. Кобзев Г.И. Применение неэмпирических и полуэмпирических методов в 

квантово- химических расчетах. – Оренбург: ГОУ ОГУ, 2004. – 543 c. 

2. Young D.C. Computational Chemistry. - New York: Wiley&Sons, - 2001. – Р. 

398.. 

3. Hypercube, INK // режим доступа: 



http://www.hyper.com/

 

4. HyperChem® Computational Chemistry. Canada: Hypercube, inc. 1996. – 350 р.  



 

 

Жұмағалиева Б. М.



1

, Əскербек З.Ж.

1. 


Ғылыми жетекшісі, химия ғылымдарының кандидаты, доцент 

2.

«Химия» мамандығының 4 курс студенті, жаратылыстану 



ғылымдар кафедрасы 

 

ҚОРШАҒАН ОРТА СУЛАРЫНЫҢ ҚЫШҚЫЛДЫҒЫН ЗЕРТТЕУ 

 

98 

 

Жаңбыр мен қар көрсеткіштері ауа ластануының индикаторы 

Қоршаған орта азот тотықтары мен күкірт тотықтарының əсерлері 

жергілікті, аймақтық жəне ғаламдық деңгейлерде көрініс табады. 

Атмосфераның күкірт жəне азот тотықтарымен жергілікті жəне аймақтық 

деңгейде ластануының экологиялық қауіп-қатері олардың күкірт жəне азот 

қышқылдарын түзіп, атмосфералық жауын-шашындарда еріп кетуге жəне жер 

бетіне қышқылдық жауындар күйінде төгілуге қабілетті келетіндігінде. 

Қышқылдық жауын-шашындар дегеніміз-құрамындағы шығу тегі 

техногенді күкірт жəне азот қышқылдарының көп болуы есебінен əрекеті 

əлдеқайда қышқылды болып келетін (аймақтық фон деңгейлерімен 

салыстырғанда) атмосфералық жауын-шашындар. Жаңбырлы судың əдетте 

əлсіз қышқыл (pH=5,6) реакциясы болады, бұл атмосферадағы көмір қышқыл 

газының еруімен негізделген. pH деңгейі 5,5-тен төмен болатын жауын-

шашындарды қышқылдық деп атайды. Əлемнің өнеркəсіптік дамыған елдерінің 

көпшілігінде жаңбыр суының қышқылдылығы бірнеше есе артады, əсіресе шық 

пен тұманның қышқылдығы көп.[1] 

Ауа құрамын ластайтын заттардың негізгі көрсеткіштерін жауынды немесе 

қар суын зерттеу арқылы да анықтауға болады. Себебі қар қабаты ауаға түскен 

барлық заттарды өз құрамына жинайды. Сондықтан қардың анализі тек қана 

оның ластануын емес, онымен қатар ауа құрамының ластануын жəне ауа 

ластануы салдарынан топырақ пен судың ластануын көрсететін қолайлы 

индикатор болып табылады. Ауа құрамын ластайтын заттардың 

концентрациясы қар бетіне құрғақтай да, ылғалды түрде де түсуі салдарынан 

ауа құрамындағы мөлшерден əлде қайда жоғары болады, сондықтан олардың 

мөлшері сенімді қарапайым əдістермен анықталады.  

Соңғы жүз жылдың ішіндегі зерттеу нəтижелері бойынша атмосферадағы 

қышқылдық тұнбалардың тұрақты түрде өсуі байқалады. «Қышқылдық жауын» 

деген сөзді алғаш британия зерттеушісі Р.А.Смит 1872 жылы қолданған. [2] 

XX ғасырдың 50- жылдарында Скандинавия ғалымдары қышқылдық 

жауынның қоршаған ортаға потенциалдық қауіптігін атап кеткен болатын. 

Қышқылданған тұнбалар негізінде атмосферада түзіледі, бірақ олар топырақты, 

суды ластайды. Қышқыл- негіздік жағдайлар табиғаты амфолитоидты 

топырақтың қатты фазаларының сіңіргіштік қабілеттіліктеріне əсер етеді. 

Топырақтар сəл қышқылдана бастағанда, олардың катиондарды сіңіру 

қабілеттілігі төмендейді, бұл өз кезегінде топырақ құнарлылығына кері əсерін 

тигізеді. Осыған орай ауа құрамының ластануын көрсететін индикатор есебінде 

қар жамылғысы мен жаңбыр қышқылдылығын анықтау міндеті туындайды. 



Жаңбыр мен қар жамылғысының жалпы қышқылдығын анықтау 

əдістемесі 

Қажетті реактивтер жəне қажетті құрал- жабдықтар: 

1.

  жаңбыр суының немесе жауған қардың сынамасы 



2.

  фенолфталеин 

3.

  NaOH - 0,1 н 



4.

  HCl - 0,1 н 



99 

 

5.



  конустық колбалар 

Анализ жүрісі 

1.

 



Қардың сынамасы қардың қалың жауған жерінен алынады. Беткі 

қабаты тасталынады, м

2

 ауданынан таза қарды банкіге салып ерітеді. 



2.

 

Жаңбыр суын ауызы кең воронка арқылы жауып болғанша жияды. 



3.

 

Көлемі 100 мл сынамаға үш тамшы фенолфталеин тамызып 0,1 н 



NaOH ерітіндісімен индикатор түсі қызғылт түске боялғанша титрлейді. 

Есептеу формуласы: 

(1) 

P- жалпы қышқылдылық ммоль\л; 



V

(B)


- титрлеуге жұмсалған 0,1 н NaOH ерітіндісінің көлемі; 

V

(A)



-сынаманың көлемі 

 

Жаңбыр жəне қар суларының, сонымен қатар салыстыру үшін алынған 



ауыз су сынамаларының қышқылдығы (1) формуламен есептеліп 1- кестеге 

қойылды. 1- кестеден көрініп тұрғандай жаз кезінде алынған жаңбыр 

суларының қышқылдығы жоғары 0,3 ммоль/л екендігі, ауа құрамындағы 

ластаушы газдардың, жоғары екендігінен, сонымен қатар автотранспорттардан 

да лақтырылған газдардың əсерінен болуы мүмкін. 

Салыстыру мақсатында алынған ауыз суының қышқылдығы 0,15 ммоль/л.  

Қардың 06.12.2015жылы жауған сынамасының қышқылдығы 0,12 ммоль/л 

болса, сол жауған қардың келесі күнгі 07.12 алынған сынамада сəл де болса 

қышқылдығы 0,01 ммоль/литрге жоғары. Дəл осылай 11.12 күнгі алынған 

қардағы қышқылдық 0,15 ммоль/л. 1- кестеде қар сынамаларының жерде уақыт 

өткен сайын алғашқы жауған күнімен салыстырғанда қышқылдығының 

өсетіндігі байқалады, яғни бұл мəліметтер қардың ауа құрамындағы 

лақтырылған газдарды əрі қарай сіңіруін көрсетеді.  

Бұл нəтижелер өз кезегінде ауа құрамында қышқылдылықты тудыратын 

азот оксиді, күкірт диоксиді жəне көмірқышқылгазы бар екендігіне болжам 

туғызады. 

 

1-кесте. Қоршаған орта суларының қышқылдықтары 



Сынамалардың 

аттары 


Сынаманың 

алынған күндері 

Қышқылдылық 

ммоль\л 


Жаңбыр 

03.06.2015 

0,30 

04.06.2015 



0,31 

Ауыз суы 

03.06.2015 

0,15 


04.06.2015 

0,15 


Қар (03.12) 

03.12.2015 

0,10 

04.12.2015 



0,10 

Қар (06.12) 

 

 

06.12.2015 



0,12 

07.12.2015 

0,13 

10.12.2015 



0,15 

100 

 

 



11.12.2015 

0,15 


Қар (23.02) 

23.02.2016 

0,13 

24.02.2016 



0,14 

25.02.2016 

0,14 

 

Пайдаланған əдебиеттер тізімі: 



1.

 Мотузова Г. В., Безуглова О. С. Топырақтың экологиялық мониторингі: 

Оқулық/Ауд. А. Т. Нұркенова, А. Қ. Əуелбекова. – Алматы. Экономика. – 2013. 

– 72-77 бет. 

2.

 Роговая О. Г., Алексеева Л. В., Бойцова Т. В.,  Горбунова В. В. 



Практикум по химии окружающей среды: Учебно – методическое пособие. –

СПб.: Изд-во РПГУ им. А. И. Герцена, 2007. – 36 стр. 

 

 

Губенко М.А.

1

, Ергалиева Э.М.

2

, Геринг Ю.С.

3

 

1.  Научный руководитель, магистр химии, старший преподаватель 

2. Научный руководитель, магистр химии,  преподаватель 

3. Студентка 2 курса, кафедры естественных наук, специальность 

«Химия» 

 

ОРГАНИЗАЦИЯ ГРУППОВОЙ РАБОТЫ ПРИ ОБУЧЕНИИ РЕШЕНИЮ 

РАСЧЕТНЫХ ЗАДАЧ ПО ХИМИИ В СРЕДНЕЙ ШКОЛЕ 

 

 



Обучение решению расчетных задач на уроках химии может проводиться 

с использованием приемов групповой работы. Групповая работа является одной 

из форм организации совместной деятельности учащихся и подразумевает 

временное разделение класса на группы от 4-х до 8-ми человек (в зависимости 

от возраста детей) для совместного решения определённых задач[1]. Ученикам 

предлагается обсудить задачу, наметить пути её решения, реализовать их на 

практике и, наконец, представить найденный совместный результат.Такая 

организация способствует формированию навыков коллективного труда, 

развивает у обучающихся чувство товарищества, ответственности[2, стр. 63]. 

 Ниже 


представлена 

разработка 

урока химии в 9 классе с использованием 

приемов групповой работы. 

 

Конспект урока в 9 классе  



«Решение задач по теме: «Вычисление количества вещества, массы и 

объема продукта реакции по химическим уравнениям, если одно из 

реагирующих веществ в избытке»  

Раздел «Теория электролитической диссоциации» 

 

Цели урока: 



  обучить алгоритму решения задач на избыток; 

  повторить формулы и химические понятия, изученные ранее; 





Достарыңызбен бөлісу:




©stom.tilimen.org 2023
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет