Табиғаттың көркін ажарландырып, жер бетін саялы баққа айналдырып байлық көзі су. Жер бетінде тіршілік ең алғаш сулы ортада пайда болды. Су тіршілік иелерінің негізгі құрамдас бөлігі



Дата17.07.2017
өлшемі445 b.









Табиғаттың көркін ажарландырып, жер бетін саялы баққа айналдырып байлық көзі – су. Жер бетінде тіршілік ең алғаш сулы ортада пайда болды. Су – тіршілік иелерінің негізгі құрамдас бөлігі. Сусыз өмір жоқ дейміз де, сол судың қадір – қасиетін білмейміз. Тек 1988 жылдың өзінде ғана өзен – көл суларына 340 млн. текше метр өндіріс қалдықтары ағызылған.

  • Табиғаттың көркін ажарландырып, жер бетін саялы баққа айналдырып байлық көзі – су. Жер бетінде тіршілік ең алғаш сулы ортада пайда болды. Су – тіршілік иелерінің негізгі құрамдас бөлігі. Сусыз өмір жоқ дейміз де, сол судың қадір – қасиетін білмейміз. Тек 1988 жылдың өзінде ғана өзен – көл суларына 340 млн. текше метр өндіріс қалдықтары ағызылған.



Бүкіл әлем назарын аударған Қазақстанның ең шиеленіскен экологиялық проблемасы – Арал теңізінің проблемасы. Кешегі шалқыған Арал теңізі апатқа ұшырады. Сырдария суы азайды. Аралдан ұшқан тұз жаңбыр жауып жерді улады. Теңіз деңгейі 16 метрге төмендеп, жағалау 150 метрге шегінді. Жердің құнарлығы төмендеді, егіс өнімі азайды, судың сапасы нашарлап кетті,жергілікті халықтың денсаулығына кесір келтірді. Таралған тұз Арал маныңдағы ауа ғана емес, су мен топырақ ластанды. Теңіз маныңда жас балалар өлімі күрт көбейіп кетті, ересектер арасында ауыр аурулар пайда болды. Әсіресе тыныс алу органдары мен жүйке – қан айналым жүйесі аурулары көптеп кездеседі.

  • Бүкіл әлем назарын аударған Қазақстанның ең шиеленіскен экологиялық проблемасы – Арал теңізінің проблемасы. Кешегі шалқыған Арал теңізі апатқа ұшырады. Сырдария суы азайды. Аралдан ұшқан тұз жаңбыр жауып жерді улады. Теңіз деңгейі 16 метрге төмендеп, жағалау 150 метрге шегінді. Жердің құнарлығы төмендеді, егіс өнімі азайды, судың сапасы нашарлап кетті,жергілікті халықтың денсаулығына кесір келтірді. Таралған тұз Арал маныңдағы ауа ғана емес, су мен топырақ ластанды. Теңіз маныңда жас балалар өлімі күрт көбейіп кетті, ересектер арасында ауыр аурулар пайда болды. Әсіресе тыныс алу органдары мен жүйке – қан айналым жүйесі аурулары көптеп кездеседі.

  • Арал тағдыры – адам тағдыры, бүгінгі таңда балдырған баладан бастап, қарияға дейін ойландыратын мәселе.







Каспий теңізі — әлемдегі ең үлкен көл деп есептеліп теңіз атағына ие. Еуропа мен Азия аралығында орналасқан жер шарындағы ең үлкен тұйық көл. Каспий теңізінің тірі табиғатына өте үлкен қауіп төнуде. Қазіргі уақытта Каспий теңізінің түбінен мұнай тауып алу жөнінде дайындық жұмыстары жүргізілуде. Осыған байланысты Каспийнің эндемик балығы бекіре қырылып қалу қауіпінде. Теңіз кескіні S әрпіне тәріздес. Каспийнің қазіргі жағдайын келесі суретте бақылауға болады.

  • Каспий теңізі — әлемдегі ең үлкен көл деп есептеліп теңіз атағына ие. Еуропа мен Азия аралығында орналасқан жер шарындағы ең үлкен тұйық көл. Каспий теңізінің тірі табиғатына өте үлкен қауіп төнуде. Қазіргі уақытта Каспий теңізінің түбінен мұнай тауып алу жөнінде дайындық жұмыстары жүргізілуде. Осыған байланысты Каспийнің эндемик балығы бекіре қырылып қалу қауіпінде. Теңіз кескіні S әрпіне тәріздес. Каспийнің қазіргі жағдайын келесі суретте бақылауға болады.





Балқаш көлі – Каспий теңізі мен Арал теңізінен кейінгі ірі көлемді және ағынсыз су қоймасы. Балқаш көлінің ерекшелігі – оның жіңішке бұғазбен жалғасып жатқан батыс пен шығысы әр түрлі бір жағы ащы екінші жағы тұщы. Балқаштың негізгі мәселесі Жезқазған Мыс комбинатының Балқаш суына төгілетін зиянды заттар. Көлдің бір жағы тұзды болып келуіне байланысты сол жердің балықтары қырылып қалу жағдайында.

  • Балқаш көлі – Каспий теңізі мен Арал теңізінен кейінгі ірі көлемді және ағынсыз су қоймасы. Балқаш көлінің ерекшелігі – оның жіңішке бұғазбен жалғасып жатқан батыс пен шығысы әр түрлі бір жағы ащы екінші жағы тұщы. Балқаштың негізгі мәселесі Жезқазған Мыс комбинатының Балқаш суына төгілетін зиянды заттар. Көлдің бір жағы тұзды болып келуіне байланысты сол жердің балықтары қырылып қалу жағдайында.



Қостанай қаласының жанында, Заречный ауылынан 3 шақырым жерде Тасты көлі орналасқан. Ол ежелден Тобол өзенінің жалғасы болып саналады. Қала тұрғындары Тасты көліне келіп дем алады, өзінен кейін бүкіл қоқыстарын тастап кетеді. Негізгі мәселе осы. Бұл көлдің тазалығын тек Жас экологтар ғана ойлайтын сияқты.

  • Қостанай қаласының жанында, Заречный ауылынан 3 шақырым жерде Тасты көлі орналасқан. Ол ежелден Тобол өзенінің жалғасы болып саналады. Қала тұрғындары Тасты көліне келіп дем алады, өзінен кейін бүкіл қоқыстарын тастап кетеді. Негізгі мәселе осы. Бұл көлдің тазалығын тек Жас экологтар ғана ойлайтын сияқты.







Жер бетінің 71% су алып жатыр. Осы жатқан суды біз - адамзат қорғауымыз керек. Ол үшін біз келесі міндеттерді есте сақтау қажет:

  • Жер бетінің 71% су алып жатыр. Осы жатқан суды біз - адамзат қорғауымыз керек. Ол үшін біз келесі міндеттерді есте сақтау қажет:

  • Өзіміз өзен – көлдер жағасында қоқыстар тастамау;

  • Өзен – көлдер жағасында зиянды зауыттар салуды тоқтату;

  • Су жағалауында малдарды жайламау;

  • Егер өз қоршаған ортамызды, өлкемізді, тіпті мынау көлімізді мемлекетімсізді таза ұстап ластануда қорғай білсек, онда болашақ ұрпағымызға келешек өмірін сақтай аламыз



















Болмасын ауа ешкімнің арман мұңы,

  • Болмасын ауа ешкімнің арман мұңы,

  • Ауадан артық ас жоқ жалғанда ұлы.

  • Ойлашы кімге керек боламыз біз?

  • Жұтудан таза ауаны қалған күні.

  • Адам ауасыз өмір сұре алмақ емес. Сол ауамыз ластанған. 2002 жылы бір ғана Жезқазған мыс зауытындағы газдармен бірге ауаға 39,9 мың тонна күкірт таралған екен. Еліміздегі алып кәсіпорындар жылына ауаға 980 мың тоннаға дейін зиянды зат таратады.



Еліміздің тарихындағы қайғылы парақтардың бірі – Семей ядролық сынақ полигонының өмірге келуі. Алғашқы атомдық жарылыс дауысы 1949 жылы тамыздың 29-ы, таңғы сағат 7-де естілді. Семей ядролық полигоны ауданында 450-ден астсм жер үсті және жер асты ядролық сынақтарының өткізілуі нәтижесінде радиоактивті материалдар шығарылды. Тек Семей ядролық полигонының ғана емес, соған жақын жатқан орасан үлкен аумақтар да радиоактивті ластануға ұшырады. Соларға: Павлодар, Қарағанды,Шығыс Қазақстан, Жезғазған облыстары және Ресей Федерациясының Алтай өлкесі кірді.

  • Еліміздің тарихындағы қайғылы парақтардың бірі – Семей ядролық сынақ полигонының өмірге келуі. Алғашқы атомдық жарылыс дауысы 1949 жылы тамыздың 29-ы, таңғы сағат 7-де естілді. Семей ядролық полигоны ауданында 450-ден астсм жер үсті және жер асты ядролық сынақтарының өткізілуі нәтижесінде радиоактивті материалдар шығарылды. Тек Семей ядролық полигонының ғана емес, соған жақын жатқан орасан үлкен аумақтар да радиоактивті ластануға ұшырады. Соларға: Павлодар, Қарағанды,Шығыс Қазақстан, Жезғазған облыстары және Ресей Федерациясының Алтай өлкесі кірді.









  • Қайда барсақ та, теңізде, құрлықта, тауда, жер астындағы үңгірлерде барлық жерде ауа болады. Адам бар жоғы 1-2 минут қана дем алмай тұра алады. Сол себепті де халықта « Ауадай қажет » деген нақыл бар.



Каталог: uploads -> doc -> 0054
doc -> Сабақтың тақырыбы: Бөлу Сабақтың мақсаты: Білімділік: Рационал сандарды бөлу ережесін есептер шығаруда тиімді
doc -> Сыныптан тыс сағат Тақырыбы : «Наурыз тойы» Ұлттық ойындар №3 9-10-11-сынып
doc -> Сабақтың тақырыбы Ішкі, сыртқы және аралас бездер Жалпы мақсаттары
doc -> Сабақ жоспары Мұғалім: Сабыргалиева Гулсім Сәлімқызы Сынып: 8 " а "
doc -> 1. Хлоропластары көп ұлпа a фотосинтездеуші ұлпа
doc -> ДСҰ- ның Саудадағы техникалық кедергілер жөніндегі комитеті 2015 жылдың 1-30 қараша аралығында жарияланған хабарламалар тізімі
0054 -> Гмо – оружие массового поражения
0054 -> Сабақтың тақырыбы: Шығыс Еуропа елдері. Сабақтың мақсаты


Достарыңызбен бөлісу:


©stom.tilimen.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет