Сабақтың тақырыбы :



Дата02.07.2017
өлшемі91.02 Kb.
түріСабақ
)
Сабақтың тақырыбы: «Сұрыптау» (селекцияның) генетикалық негізі тарауы

Сабақтың мақсаты:

1.Білім беру:Сұрыптау тарауы оқи отырып, өсімдіктер, жануарлар мен микроорганизмдер селекциясында қолданылатын тәсілдерді оқушылардың қалай меңгергендіктерін білу.

  1. Тәрбие беру: Оқытуда тарауды ұқсастығы мен айырмашылығын, оның ішіндегі ең тиімдісін ажырата білуге дағдыландыру.

3. Дамыту: Оқушылардың ойын сабаққа бағыттап, жинақтау.Оқушылардың есте сақтау, ой өрісін болашаққа болжау

Әдіс тәсілдер : Сұрақ – жауап, сұхбат, әңгімелесу, түсіндіру,

суретпен жұмыс, терминдік сөздермен жұмыс,

тестік тапсырмалар

Көрнекіліктер: Плакат, оқулық , слайд,

компьютер, үлестірмелі қағаз, тест


Сабақтың түрі: Жаңа сабақ
Сабақтың барысы: Ұйымдастыру кезеңі

1. Тақырыпты жазу.



2. Оқушыларды тексеру.

3.Үй тапсырмасын тексеру

Жаңа сабақ:

I Оқушыларға өткен тақырыптар бойынша жалпылама сұрақтар қою.

1. Селекция деген үғым нені білдіреді?

2. Қолдан сүрыптауға сипаттама беріңіз.

3. Табиғи сұрыпталуға сипаттама беріңіз.

4. Биотехнология деген үғым нені білдіреді?

5. Гендік инженерия деген үғым нені білдіреді?

6. Сұрыптаудың қандай әдісі бар?

(тозаң қоспасымен тозаңдандыру,үйлестіру,алдын ала өсімді жақындасу, тәрбиелеу-ментор әдістері)


II "Құпия Ойын шарты: тақтаға дайын онсөз ілінеді. Айтылған анықтамаларадың дұрыс жауаптары тақтада ілінулі болады. Соны таңдап алу , айтылған анықтамаға.

1. Биотехнология

6. рецессивті

2. Аутбридинг

7инбридинг

3. Жеке сүрыптау

8гетерозис

4. Депрессия

5.Ш.Берсиев



9полиплодия

10Шеел


11.Н:В: ВАвилов

12.Ы.Жакаев















1. Қазақстандық тары өсіруші. 5

2. Туыс емес дараларды будандастыру. 2

3. 1914 жылы Американдық генетик К. Шелл енгізген ұғым. 10

4. Тиімсіз көріністер. 4

5. Ұрпақ алуға болатын жеке дараларды бөліп алу. 8

6. Жақын туыстық қатынасы бар өсімдіктерді будандастыру. 7. Өнер, шеберлік, ғылым деген мағынаны білдіретін ұғым. 1

8. Хромосома санының гаплоидты жиынтыққа еселеніп ар-туы. 9

9.Адам үшін қажетті белгі-қасиеттері бар жеке дарларды іріктеп алу 3

10.Басылыңқы гендер 6

11.селекцияның гентикалық негізін қалаған селекционер 11

12.Атақты қазақстандық рекордшы күріштен 12

13.

III " «Менен сұрақ-Сізден жылдам жауап»

(жалғасын тап)"

. 1Бір түрге жататын даралардың гаметаларының сәйкес еместігі яғни хромосома санының жиынтығы, құрлысы әртүрлі сондықтан тірішілік кабілеті төмен, ұрпақ бермейтін будандар пайда болуы қалай аталады. Генетикалық оқшаулану-

2. Әр түрлі тұқым қуалаушылығ бар ағзаларда шағылыстыру... (будандастыру)

3.Еркін шағылысу және ұрықтану процестері мүмкін емес жағдайларға байланысты болатын оқушауланудың атауы. Биологиялық оқшаулану

4.Зең саңырауқұлақтарынан антибиотикті алады. (пенциллин)

5.Қазақстанның қай академигі үй қолтұқымын сұрыптады. (Мұхамедғалиев)

6.Түрлі табиғи кедергілерге байланысты бір түр дараларының еркін шағылысу мүмкін болмайтын фактордың аталуы. Оқшаулану.

7.Бальмонттың жетекшілігімен1934-1946 жылдары қазақтың шығарылған жануардың түрі. (биязы жүнді қойы).



8. Кішігірім популяцияларда гендер жиілігінің бағытталмаған, кездейсоқ өзгерістерінің атауы. Гендер дрейфі

ІҮ Вавиловтың мәдени оралығын Сәйкестендіру кестесі.

Мәдени орталықтар

Өсімдік атаулары

Дұрыс жауап

1. Оңтүстік Азия

А. Картоп

1. Е, Ө

2. Шығыс Азия

Ә. Мақта, кокос

2. Д

3. Оңтүстік-Батыс Азия

Б. Банан

3. Г, Ғ

4. Жерорта теңізі

В. Зәйтүн ағашы

4. В

5. Абиссиния орталығы

Г. Бидай

5. Б

6. Орталық Америка

Ғ. Қара бидай

6. И, 3

7. Анд (Оңтүстік Америка)

Д. Соя, тары

7. А




Е. Күріш







Ж. Қант қамысы







3. Үрмебұршақ







И. Асқабақ




Ү .Сұрыптау жайлы көрініс:

Қазақстанның және әлемдегі осы заманғы сұрыптаудың табыстары (Видео Фильм көрсету: Ақбас сиыр, Долли қойы, Көшім жылқыларының түрлерін)Ажырата алуына мән беру.

ҮІ. Генетика және селекция негіздері бойынша тест жұмысы.

Тұқым қуалаушылықтың заңдылықтарын зерттеген кезде Г. Мендель
қандай тәсіл қолданды?
А) гибридологиялық
Б) Биохимиялық
С) цитологиялық
2. Мендель бұршақтың 34 сортынан белгілері айқын неше сортын алды?
А) 21
Б) 22
С) 30
3. Мендель өз еңбегін қай жылы жариялады?
А) 1862
Б) 1863
С) 1865
4. Генетика терминин кім ұсынды?
А) Г. Мендель
Б) У. Бэтсон
С). Н. Вавилов
5. Генетика ғылымы зерттейді?
А) сұрыптауды;
Б) эволюцияны;
С) тұқымқалаушылық пен өзгергішлтікті.
6. Мендельдің екінші заңы қалай аталады?
А) Тәуелсіз ажырау заңы;
Б) Ажырау заңы.
С) Біркелкілік заңы
7. Басым белгі қалай аталады?
А) рецессивті;
Б) доминантты;
С) басыңқы
8. Мендель қандай өсімдікке тәжірибе жүргізді?
А) бұршақ;
Б) қызан;
С) намазшамгүл
9. Мендельдің бірінші заңы қалай аталады?
А) Тәуелсіз ажырау заңы;
Б) Біркелкілік заңы;
С) Ажырау заңы.
10. Көрінбей қалған белгі қалай аталады?
А) рецессивті;
Б) доминантты;
С) аллельді

Тест жауаптары:


1. А, 2. Б, 3. С, 4. Б, 5 С, 6. Б, 7. Б, 8. А, 9. Б,

10 Гетерозиготалы ағзада бір ғана белгісі бойынша түзілетін жұп гаметасы:

А)8. В)1. С)2. D)4. Е)6.



11. Адам ұрығында жүйке жүйесінің түзілуі... басталады.

А) бір апталық ұрығыңда. В) төрт апталық ұрығында. С) үш апталық ұрығында

D) екі апталық ұрығында. Е) бес апталық ұрығында.

12. Онтогенездік дамуда эктодерма қабатынан пайда болатын:

А) бұлшық ет. В) зәр шығару жүйесі. С) жүйке тақташасы.

D) ішек. Е) хорда.

13. Аллельдік гендердің орналасуы:

А) әр жұп хромосомада. В) жыныс хромосомада. С) бір аутосомда және жыныс хромосомада.

D) гомологты хромосомада. Е) тақ гендер.

14. Ата-аналары бір-бірінен екі жұп белгі бойынша ажыратылатын дараларды шағылыстыру -

А) тіркес тұқымқуалау заңы. В) толымсыз доминанттылық. С) моногибридті шағылыстыру.

D) дигибридті шағылыстыру Е) гаметалар тазалығы ережесі.

15. Комбинативтік өзгергіштік дегеніміз:

А) митоз барысында генетикалық материал көшірмесі В) хромосома кұрылысының өзгеруі

С) гаметалардың кездейсоқ қосылып, жаңа үйлесімдердің түзілуі.

D) сыртқы орта жағдайына эсері Е) хромосомалар санының өзгеруі



16. Аналогиялық мүшелерге жататындар:

А) қүс қанаты мен иттің табаны. В) бүршақтың мүртшасы мен кактустың тікенегі.

С) көртышқан мен бақаның алдыңғы қолдары D) егеуқүйрық пен бақаның алдынғы қолдары.

Е) кұс қанаты мен көбелектің қанаты.



17. Аталык және аналық жыныс жасушаларының қосылуы –

А) тозаң. В) тозаңдану. С) ұрықтану. D) тұқымбастама. Е) тұқым.



18. Ұрпағында ажырамай өзінің белгілерін таза күйінде сақтап қалуы:

А) белгісінің басым болуы. В) гетерозигота. С) гомозигота. D) гендердің жиынтығы. Е) белгісінің жоғалуы.



19. Мейоздық кезеңде хромосомалар жиынтығы:

А) екі есе азаяды. В) бір жұбы артып кетеді. С) кездейсоқ өзгеріске ұшырайды

D) екі есе көбейеді. Е) өзгеріссіз қалады..

20. Жыныссыз жолмен көбегоге жатады:

А) спорамен В) дәнегімен С) тұқыммен D) гүлмен Е) жеміспен



21. Тұқым қуалайтын белгіні ұрпақтан ұрпаққа жеткізуші:

А) Цитоплазма. В) Митохондриялар. С) Лизосомалар. D) Хромосомалар. Е) Вакуоль.



.22 Аллополиплондия:

А) әр түрлі түр жэне туыстардың түтас геномдарын қосу В) туыстарды өзара будандастыру

С) әр түрлі түрлер өзара будандастыру D) көп белгісі бар түрлерді өзара будандастыру

Е) әр түрлі белгісі бар туыстарды өзара будандастыру



14. Митоздык бөліну кезінде аналық жасушадан қанша жас жасушалар пайда болады?

А) 5 В)3 С)2 D)1 Е)4



15. Гетерозиготалы ағзада екі жұп белгісі бойынша түзілетін жұп гаметасы:

А) 2 В) 8 С)1 D) 6 Е) 4




_________ сынып _____________ ФИО ________________________________




1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

C

C

C

D

D

C

E

C

C

A

A

D

A

C

E


Қорытынды:Бағалау.
Үйге тапсырма : 9 тарауды қайталау



Достарыңызбен бөлісу:


©stom.tilimen.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет