Программа Форма ф со пгу 18. 2/06 Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі



жүктеу 162.45 Kb.
Дата22.06.2018
өлшемі162.45 Kb.
түріРабочая программа

Рабочая программа



Форма

Ф СО ПГУ 7.18.2/06

Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті


Металлургия кафедрасы

ЖҰМЫС БАҒДАРЛАМАСЫ

Кристаллография және металлография пәні бойынша

050709 «Металлургия» мамандығына арналған


Павлодар


Лист утверждения к рабочей программе дисциплины, разработанной на основании государственного общеобязательного стандарта образования специальности и типовой программы



Форма

Ф СО ПГУ 7.18.1/06

БЕКІТЕМІН

ОІ жөніндегі проректор

________Н.Э. Пфейфер

«_____» ____________ 200 ж.



Құрастырушы: аға оқытушы М.Ж.Түсіпбекова

Металлургия кафедрасы


050709 «Металлургия» мамандығы студенттерге «Кристаллография және металлография» пәніне арналған.

ЖҰМЫС БАҒДАРЛАМАСЫ

Жұмыс бағдарламасы 050709 «Металлургия» мамандығынының ЌР МЖМБС 3.08.335 – 2006 негізінде және ҚР БжҒМ 22.06.2006ж. бекітілген типтік бағдарламасыны сәйкес жасалған.


Кафедра отырысында ұсынылған «____» _________200 ж. №__ хаттама

Кафедра меңгерушісі __________М.М. Сүйіндіков


Металлургия машина жасау және көлік факультетінің оқу-әдістемелік кеңесі қолдаған

«___» ___________200 ж., №____ хаттама


ОӘК төрағасы _______ Ж.Е.Ахметов
КЕЛІСІЛГЕН

Факультетің деканы ___________Т.Т. Тоқтағанов «____» _____________200 ж.


ҚҰПТАЛДЫ ЖжӘҚБ

ЖжӘҚБ бастығы ___________ А.А. Варакута «____» _______200___ж.




1. Пәннің мақсаты мен міндеттері


Студенттерді металдар мен кеңдердің құрылымындағы заң мен ұғымымен таныстыру.
1.1 Пәнді оқытудың міндеті:

Пәнді оқытудың қорытындасы бойынша студенттердің кристалдар мен минералдардың классификациясы туралы, кристалдар мен минералдардың оқыту әдістеместілік негізін және оның сипаты тәжірибелік мәннің зор минералды және тау жынымстары туралы көрініс болу керек. Металлография ұғымын және металлдар мен қорытпалардың металлографиялық зерттеу әдістерін білу керек,


1.2 Пәнді оқытудың қорытындысы бойынша студент білу керек:

  • Кристалдар оқытудың негізі әдістемесін білу керек, олардың топтастыру;

  • Минералдардың топтастыру;

  • Кеңдер және минералдар, олардың металлургияда тәжіриби орыны.

  • Материалдар қасиетердің және құрам, құрылым арасында тәуіелділік


1.3 Пәнді оқытудың қорытындысы бойынша студент істе білу керек:

- кристаллдарды және минералдарды топтастыру білу керек;

- минералдар белгілерін анықтау;

- материалдар негізгі сипатамаларын тәжірибелі жолымен анықтау;

- көміртекті және қоспаланған болат пен шойынның микроқұрылымын анықтау.
2 Пререквизиттар:

- химия;


- физика,

- математика





Тематический план

дисциплины



Форма

Ф СО ПГУ 7.18.2/07

3 Пәннің тақырыптық жоспары

3.1 ПӘННІҢ ТАҚЫРЫПТЫҚ ЖОСПАРЫ


р/с

Тақырыптың аты

Сағат саны


Дәріс

Тәжірибе

Зертх.

СӨЖ

1

2

3

4

5

6




Кіріспе.

1










1

Геологиялық пәндердің жалпы сипаттамасы.

2

2,5




6

2

Геометриялық кристаллография негіздері.

2

3




6

3

Кристаллохимия элементтері.




2




6

4

Нүктелік ақаулар.

2







6

5

Сызықтық ақаулар (дислокациялар).

2







6

6

Беттік ақаулар.

1







6

7

Атомды-кристалдық құрылу.

1




10

10

8

Металдардың кристалдануы.

1







8

9

Металдар деформациясы.

2




8

8

10

Қатты фазалардың құрылуы.


2




6

6

11

Екі компонентті жүйелер.

2




6

6

12

Үш компонентті жүйелер.

2







8

13

Темір-көмертегі (цементит) күйінің диаграммасы.

2,5







8




Пән бойынша барлығы

22,5

7,5

30

90


3.2 Теория курсының мазмұны
Кіріспе.

«Кристаллография және металлография» пәнін оқу кезінде метал және қорытпаларда болатын көптеген ағымдарды талдауды, метадар қорытпалардың қасиеті мен кристалдану кезіндегі байланысты, сонда крситалдың құрылу кезінде болатын беттік, нүктелік, сызықтық ақ кристалдар құрылымдарындағы ақаулар жайында және металдар қорытпаларда болатын процестермен атомды кристалдану құрылымы ақауларымен байланысты тұғызуды үйренеміз.



1 тақырып. Геологиялық пәндердің жалпы сипаттамасы.

Кристаллдар және аморфты заттар жайында түсініктер. Минерал химиялық құрамы. Морфология және минералдардың физикалық қасиеттер. Минералдар түзілетін процестер. Минералдар классификациясы. Минерал парагенезисі. Минералдарды үйрену тәсілдері. Петрография. Пайдалы қазбалар табылған орны генезисінің негізгі теориялары және өндірістік түрлері.



2 тақырып. Геометриялық кристаллогарфия негіздері
Кристадану күйінің сипаттамасы. Анизотропия қасиеттер. Кристаллографияның эмпириялық заңдары. Кристалдарды көрсету геометриялық тәсілдер. Кеңістіктегі торлар, кристаллографиялық координациялық жүйелері. Кристаллографиялық бағыттар мен жазықтықтар индекстер. Гексагональды координаттар жүйесіндегі индекстер.

Элементарлы ұяшық, оның параметрлері. Трансляция жүйелері. Элементарлы ұяшықты таңдау принципі. Қарапайым және күрделі элементар ұяшықтар. Базис түралы түсінік. Бравэ торларының түрлері.

Симметрия. Симметрия элементтері және симметриялық құрылулар. Қарапайым және күрделі (құрама) элементтер симметриялары. Симметриның (нүктелік топтар) 32 класын қорытындылау. Сингония боыйнша кластарды бөлу. Жалпы анықтамалар және симметрия кластарын белгілеу жүйелері. Симметрия теңдеулері.



3 тақырып. Кристаллохимия элементтері.

Кристалды құрылымдардың орналасу принциптері. Жинақталу коэффициенті (орналасу тығыздығы), координациялық сандар және координациялық көпжақтар. Атомдық радиус туралы түсінік.

Байланыс түрлері мен құрылымдар арасындағы қатынас. Орналасу тығыздығы теориясының көмегімен крситалдану құрылымын сипаттау. Металды құрылымдарының негізгі типтерінің кристаллохимиялық сипаттамасы.

4 тақырып. Нүктелік ақаулар.

Вакансиялр, түйін аралық атомдар, қоспаатомдары. Нүктелік ақаулардың қалыптасу механизмдері (Шоттки механизмі, Френкель ақаулары). Кристалды құрылымдардағы кеуектер, олардың түйін аралық атомдармен толтырылуы. Нүктелік ақаулардың айналасында кристалдық торлардың ығысуы.



5 тақырып. Сызықтық ақаулар (дислокациялар).

Дислокация жайында түсінік, дислокациялар түрлері. Шекті дислокациялар, ығыстыру нәтижесінде болатын шекті дислокациялар. Дислокация сызығы. Дислокация ядросы. Винтті дислокация жылжуы.



6 тақырып. Беттік ақаулар

Бөлік шекарасы жайында түсінік, олардың классификациялары. Аз бұрышты шекаралардың құрылуы. Полигонизация процесінің дислокациялы механизмы. Үлкен бұрышты шекаралар.



7 тақырып. Атомды-кристалдық құрылу.

Қарапайым және ауыспалы металдар. Таза металдардағы атомды кристалдық құрылу. Кристалдық торлар. Металдардағы атом аралық байланыстар. Кристалды торлардағы атомдарды ығыстыру тәсілдері. Металды материалдардың физикалық қасиеттері (электрлі, магнитті қасиеттері, балқыту және булану температуралары, иондалған потенциалдар және басқалары).



8 тақырып. Металдардың кристалдануы.

Фазалық түрленудің жалпы заңдылықтары. Фазалардың еркін энергиясының температурадан тәуелділігі. Кристалдану процесінің термодинамикалық шарттары. Қатты фазаларда өскіндердің түзілу механизмдері. Гомогенді және гетерогенді пайда болуы. Кристалдардың өсуі және құрылу жылдамдығы. Кристалдардың өсу механизмі. Аса суыту дәрежесі. Кристалдың өсуі, құрылу жылдамдықтары мен балқымалардың суыту дәрежесі арасындағы өзара байланыс. Кристалдар пішіндері. Кристалдар пішіндеріне әсер ететін факторлар. Дендритті кристалдану және ликвация. Құйма құрылымы. Қуыстардың, газды қуыстардың пайда болуы. Зоналды ликвация. Құйма ішінде қоспаларды таралуы.



9 тақырып. Металдар деформациясы.

Металдардың серпімді және пластикалық деформациялары. Металдардың созу диаграммасы. Серпімді деформация кезінде металдарда болатын өзгерістер. Пластикалық деформация. Поликристалдардың пластикалық деформацияларының дислокациялық механизмдері. Ығысудың бағыты мен жазықтығы. Ығысу деформациясы және қосарлану. Пластикалық деформациясы кезінде металдардың беріктеуі.



10 тақырып. Қатты фазалардың құрылуы.

Қатты ерітінділер. Ену және орын басу қатты ерітінділері. Шектелдген және шектелмеген қатты ерітінділер. Қатты күйдегі компоненттердің бір-біріне қатысты еруіне әсер ететін факторлар. Аралық фазалар.



11 тақырып. Екі компонентті жүйелер.

Екі компонентті құймалардың кристалдануы және суыту кезінде қатты күйдегі құрылымы және фазалық құрамы. Фазалар тепе-тендігінің термодинамикалықө шарттары. Фазалар тепе-теңдігінің диаграммасын салу тәсілдері. Фазалар ережелері. Сұйық және қатты күйлердегі шексіз екі компоненттері бар фазалық диаграммалар жүйесі.



12 тақырып. Үш компонентті жүйелер.

Үш компонентті жүйелердің фазалар диаграммасынының негізгі типтері.



13 тақырып. Темір-көміртегі (цементит) күйінің диаграммасы.

Техникалық таза темір. Темір аллотропиясы. Межелік температурасы. Темірдің қасиетті. Темір-көміртегі жүйесінде құрылатын фазалардың атомды кристалдық құрылуы. Темір-көміртегі, темір-цементит жүйелерінің фазалық диаграммалары. Ақ және сұр шойындардың құрылымы және фазалық құрамның құрылуы.


3.3 Тәжірибелік сабақтардың мазмұны
1 тақырып. Геологиялық пәндердің жалпы сипаттамасы.

№ 3 Минералды морфологиялық ерекшелерімен таңдау.

№ 4 Минералдарды қарапайым сапалы физикалық қасиетер көмегімен анықтау

2 тақырып. Геометриялық кристаллография негіздері.

№ 1 Кристалдар моделінің симметриялы элементтерін анықтау, симметрия түрлері, симметрия категориялары, сингониялары мен топтары.

№ 2 Кристаллдық көпқабырғалардың пішінін анықтау.

3 тақырып. Кристаллохимия элементтері.

№ 5 Минералдарды қыздырма қубырша көмегімен (құрғақ талдау) анықтау.

№ 6 Отқа төзімді материалдарды петрографиялық талдау.
3.4 Зертханалық сабақтардың мазмұны
7 тақырып Атомды-кристалдық құрылу.

№ 1. Металлографиялық микроскопты зерттеу

№ 2. Жарықты микроскоп бойынша микроқұрылымын зерттеу үшін үлгіні дайындау.

№ 3. Сандық металлографиялық анализі



9 тақырып Металдар деформациясы.

№ 4. Пластикалы өзгерілген және рекристалдық металдын микроқұрылымы және қатылығы.



10 тақырып Қатты фазалардың құрылуы.

№ 5. Эвтектикалық, монотектикалық немесе перитектикалық өзгерістерімен екі жүйелі қорытпаның микроқұрылымы.



11 тақырып Екі компонентті жүйелер.

№ 6. Құйылған және ыстықөзгерілген көміртекті болатын макро- және микроқұрылымы.

№ 7. Техникалық темірдің және дуралюминий ескеру бойынша қатылықтын өзгерісі.

3.5 Студентердің өздік жұмысының мазмұны




СӨЖ түрі

Бақылау түрі

Бақылау түрі

Сағат көлемі

1

Дәріс материалына кірмеген тақырыптарды қосымша, дайындау

конспект

Есепті қорғау

20

2

Оқулықтар, оқу құралдары және дәріс конспектісі бойынша дәріс сабақтарында өткен материалдарды дайындау

Конспект

Дәріс конспекті

20

3

Тәжірибелік және зертханалық жұмыстарға дайындалу.

Есеп

Есепті қорғау

9,5

4

Межелік бақылауға дайындалу

Тест

МЖ1, МЖ2

8

6

Рефераты орындау және оны қорғауға дайындау.

Реферат

Рефераты қорғау

10


3.6 Өздік оқу үшін студентерге ұсынылатын тақырыптар

1 тақырып – Минералдардың жүйелері.

Ұсынылған әдебиет: [1], 242 – 353 бет.

2 тақырып – Системалардың диаграммасы.

Ұсынылған әдебиет: [14], 109 – 158 бет.

3 тақырып – Шойындардың құрылысы. Шойындардың түрлері.

Ұсынылған әдебиет: [14], 203 – 219 бет.

4 тақырып – Әртүрлі түсті қорытпалар.

Ұсынылған әдебиет: [14], 628 – 630 бет.


Выписка из рабочего учебного плана специальности



Форма

Ф СО ПГУ 7.18.1/10

4. 050709 «Металлургия» мамандығынын жұмыс оқу жоспарынан үзінді
Пән аталуы “Кристаллография және металлография”



Оқу

нысаны


Бақылау түрі

Тәлімгер

лердің


жұмыс

мөлшері,


сағат

Курс және семестрлер бойынша сағаттың бөлінуі (сағат)

емтихан

сынақ

Курст.жоба.

Курстык жұм.

ЕГЖ

бақылау

жұмысы


барлығы

Дәріс

тәжірибе.

зертхана

ОСӨЖ

СӨЖ

жалпы



ауд



СӨЖ



1.

Ортан

ғы


білім

оқу


4
















150

60

(45)


90

4 семестр

22,5

7,5

30 (15)

22,5

67,5


5. Әдебиет

5.1 Негізгі әдебиет


  1. Торопов Н.А., Булак Л.Н. Кристаллография и минералогия. Издание третье, переработанное и дополненное. – Ленинград, 1972. – 504 с.

  2. Торопов Н.А., Булак Л.Н. Лабораторный практикум по минералогии. – Стройиздат, Ленинградское отделение, 1969. – 240 с.

  3. Годовиков А.А. Минералогия. М.: Недра, 1975. – 520 с.

  4. Васильев Д.М. Физическая кристаллография: Учебное пособие для вузов. – М.: Металлургия, 1972. – 279 с.

  5. Гумилевский С.А. и др. Кристаллография и минералогия: Учебное пособие для вузов /Гумилевский С.А., Луговский Г.П., Киршон В.М., Гинзбург А.И. – М.: Высш.шк., 1972. – 280 с.

  6. Мейер К. Физико-химическая кристаллография /Пер. с нем.: Под ред. Щукина Е.Д. – М.: Металлургия, 1972. – 480 с.

  7. Лазаренко Е.К. Курс минералогии: Учебник для студентов геологических специальностей университетов. – 2-е изд. – М.: Высшая школа, 1971. – 607 с.

  8. Миловский А.Б. Минералогия и петрография: Учебник для техникумов. – 3-е изд., перераб. и доп. – М.: Недра, 1973. – 368 с.

  9. Батти Х., Принг А. Минералогия для студентов: Пер. с англ. – М.: Мир, 2001. – 429 с.

  10. Кленов А.С. Занимательная минералогическая энциклопедия. – М.: Педагогика-Пресс, 2000. – 224 с.: ил.

11. Лившиц Б.Г. Металлография. М. «Металлургия». 1990. 334 с.

12. Штрюбел Г., Циммер З.Х. Минералогический словарь. М.: Мир. 1987.



  1. Юшкин Н.П. Топоминералогия. М.: Недра, 1982.

5.2 Қосымша әдебиет


    1. Банн Ч. Кристаллы. Их роль в природе и науке.- М.: Мир, 1970. – 312с.

    2. Грум-Гржимайло С.В. Приборы и методы для оптического исследования кристаллов. - М.: «Наука», 1972. – 128с.

    3. Стойбер Р., Морзе С. Определение кристаллов под микроскопом /Пер. с англ.: Под ред. Петрова В.П. – М.: Мир, 1974. – 281 с.

4. Гавриленко В.В. Экологическая минералогия и геохимия месторождений полезных ископаемых. Изд-во СПбГИ, 1993.

5. Гаранин В.К., Кудрявцева Г.П. Применение электронно-зондовых приборов для изучения минерального вещества. М.: Недра, 1983.

6. Гинзбург К.И., Кузьмин В.И., Сидоренко Г.Д. Минералогические исследования в практике геологоразведочных работ. М. Недра, 1981.

7. Лахтин Ю.А. Материаловедение. – М.: Машиностроение, 1990. – 528с.



8. Гуляев А.П. Металловедение. – М.: Металлургия, 1978 г. – 654 с.
: arm -> upload -> umk
umk -> Пәні бойынша оқыту бағдарламасының титулдық парағы (syllabus)
umk -> Пәні бойынша оқыту бағдарламасының титулдық парағы (syllabus)
umk -> К. Х. Жапаргазинова бейорганиқалық Химия
umk -> Нұсқаулар Нысан пму ұс н 18. 3/40 Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
umk -> Пәні бойынша оқыту бағдарламасының (Syllabus) титулдық парағы
umk -> Зоология” пәні бойынша ОЌу-єдістемелік бағдарлама (sillabus) Алматы 2005
umk -> Рабочая программа по дисциплине Акушерство и искусственное осеменение (полное наименование дисциплины по рабочему учебному плану) для студентов специальности




©stom.tilimen.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет