Лекция: 30 сағат Практикалық: 30 сағат СӨЖ: 60 сағат обсөЖ: 60 сағат Барлық сағат саны: 180 сағат


Ақылды адам өз нәпсісін тияр болар әуелі



жүктеу 3.41 Mb.
бет16/17
Дата25.06.2017
өлшемі3.41 Mb.
түріЛекция
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   17

Ақылды адам өз нәпсісін тияр болар әуелі


Тікенектен ажыратып алу үшін мәуені.

Муслихитдин Сағди.

Аз нәрсеге жоқтықта қанағат бола біңлгенің-


Өз еркіңе ие боп,патша боп өмір сүргенің.

РевандиХорезми.

____________________________________________________________________________

Кеңес беру саласында бағдарлану мен оның перспективаларын анықтау үшін қазіргі кеңес беруге дейінгі кейбір әдістерді және кітаптың кейінгі тарауларында түбегейлі сипатталатын жаңа тұжырымдамаларының қатарын қамтитын қысқаша очерк ұсыну дұрыс сияқты. Ескірген әдістерді кейінгі терапевтік техникалардың негізі ретінде қарастыра отырып, біз қазіргі көзқарастарды тереңірек түсінеміз және оларды әрі қарай жетілдіруге себеп болатын конструктивті сынауға мүмкіндік аламыз.Сондықтан. да осы тарауда оның жеке прцестерін егжей-тегжейлі қарастырмастан бұрын, кеңес берудің өткен мен бүгінін жоғарыдан бір шолып өтейік.

Бұл қысқаша шолуда біз түрлі интеллектілі мектептердің теориялықғыларын талдауды мақсат етеміз. Бұл жерде, психотерапевтік ойлауды дамытуға да, жеделдетуге әсерін тигізген әр түрлі “изм-дердің” тарихын қстыруға тырыспаймыз. Тарихқа тереңдеу дегеніміз оқырманды әйтеуір бір лагерьге қосуды білдірсе, ол практикада қолданылатын әдістер мен техникаларды терең талдаудан алыстатар еді. Бізді қызықтыратыны да осы практикада қолданылуы.

Психотерапия термині жаңадан пайда болса да, бұл өзі жаңа ұғым емес. Жүздеген жылдар бойы адамндар бейімделмеген адамның мінез-құлқы мен бағдарын неғұрлым оң бағытқа өзгерту үшін көзбе-көз қарым-қатынас жасау жағдаяттарын түрліше пайдаланды.Сондықн да неғұрлым жемісті бейімделуге көмектесетін тікелей контактінің, нақты жағдаяттарды қолданудың түрлі тәсеілдерүін талдауға мүмкіндігіміз бар.

Психотерапиялық көмек клиенттің жеке тұлғалық проблемаларын шешуге бағытталған. Бұл жағдайда сананы шектей отырып ықпал жасалатын амалдар кеңінен пайдаланылатын болғандықтан ол тәсілдерді қолдануға өте қатаң талаптар қойылады. Себебі, оң нәтижеге жету үшін психологиялық білім мен еңбектің жалпы принциптерін түсіну жеткіліксіз. Сонымен қатар психикаға терең әсер ету арқылы клиентті сөзсіз илануға жеткізі немесе гипнозға жақындатылған жағдайда сендіру тәсілдері де кеңінен пайдаланылады. Психотерапия тәсілдерін пайдалану үшін осы тәсілдерді толық меңгерген және оларды емін-еркін қолдануға шеберлігі жеткілікті болуы керек.

Клиенттің проблемасы тұлғааралық немесе жеке тұлғалық екендігін дәлірек анықтау үшін психолог шағымданушыға көптеген жанама сұрақтар қойып, оларға берген жауаптарын, психологпен кездесуден күткен үмітінің ерекшелігін талдап, анықтайды. Кеңес беруші психологтың клиенттері, әдетте, жеке өмірлік қиындықтардың пайда болуына басқалар теріс рөл птқарады деп көрсетеді. Ал тереңірек психокоррекциялық жұмысқа бағдарланған клиенттердің шағымы басқаша болады: оладың көбінесе өзінің ішкі жағдайын, қажеттілігі мен тілегін бақылап, оларды реттеуге қабілетсіздігі мазасыздандырады. Сонымен, кеңес беруші- психологтың клиенттеріне мына типтес шағымдар тән. “Біз күйеміз екеуміз себепсіз ұрысып қаламыз”, немесе, “Әйелім мені ешқандай себепсіз қызғанады”. Психотерапвтке келетіндердің көбісі өзінің проблемалары туралы басқаша айтады: “Мен өзімді өзім ұстай алмаймын, өте ашушаң болып кеттім, үнемі күйеуіме айқайлаймын”, немесе, “Соңғы кезде әйелімнің адалдығына сенімсіздік білдіремін, ол мені алдайтын сияқты боладыда тұрады, оны ешқандай себепсіз қызғанамын”. Шағымдарда мұндай айырмашылықтар өте көп болады, ішінара сол клиенттермен жеке проблемалары мен сәтсіздіктерін сараптау бойынша арнайы жұмыс жасалады. Адам өз басынан өтіп жатқан оқиғаға өзін жауапты деп қабылдауы- белгілі дәрежеде ерлікті қажет ететін қадам. Ол адам өзін- өзі өте терең және жан-жақты, барлық қыр-сырынан түсініп тануға дайын екені күмәнсіз.

Шғымдар локусының бағыттылығы мен адамның психологиялық көмек алуға дайындығы- онымен жасалатын жұмыстың формасын да анықтайды. Клиентке көмек беру үшін кеңес беруші оған өзінің проблемаларын толық түсініп, өмірлік күрделіліктерге басқаша қарау, бұл проблемалардың неден орын алғанын көрсете білу және әдетте байқалмайтын қиындық көзі болатын тараптардың өзара қатынастарын талқылау арқылы жүргізіледі. Ықпал жасаудың мұндай формасының негізі, бәрінен бұрын, клиенттің көзқарасын қалыптастыру және оның негативтік қатынасын өзгерту болып табылады. Кеңес беру әңгімесі барысында клиент оқиғаға кеңірек және тереңірек қарау арқылы ондағы өзінің рөлін бағалауға, осы жаңа көзқарасына сәйкес өткен оқиғаға өз қатынасы мен мінез-құлқын өзгертуге мүмкіндік алады.

Психотерапевтік ықпал басқаша қалыптасады. Мұнда психологиялық ықпал жасау жұмысының бастапқы, шағымды талдау кезкңдерінде-ақ тереңдеп, қайта қалыптастыру процесінде үлкен рөл атқарады. Маманмен әңгімелесу барысында клиенттің қазіргі кездегі өзінің басқалармен арақатынасының өзекті оқиғалары ғана емес, өткен мәселелер де (балалық, жеткіншектік, қыз-бозбалалық шақ оқиғалары) талданады. Адамның психологиялық өмірінің, түс пен өңнің ассоциациясы секілді байланысы бар ерекшк формалары психотерапияда жиі-жиі пайдщаланылады. Психотерапияның ерекше бейнесі-көмек сұраған адам мен кәсіби маман арасындағы қатынас көптеген өзіне тән ерекшкліктермен сипатталады: тасымал және контртасымал терминдерімен белгіленетін қатынас, сараптау үлкен орын алады. Кеңес беру барысында сұрақтарға клиенттің берген жауаптары мүлдем талқыланбайтын кездері психотерапиялық ықпал мүмкіндіктерін тереңдету мен кеңейту негізгі құралдарын ың бірі болып табылады. Р.Урсано, С.Зонненбери, С.Лазар т.б. психотерапевтердің айтуы бойынша мұндай тәсіл жүйекнің терең қабаттарын сраптау арқылы клиенттің патогенді күйзелістері мен ерекше мінез-құлық себептерін терең түсінуге алып келеді және жеке тұлғанының қиналып жүрген проблемаларын шешуге мүмкіндік береді.

Психологиялық ықпал жасаудың бұл түрлерінің ұзақтығы да әр түрі болады. Психологиялық кеңс беру көбіне қысқа мерзім ішінде жүреді және клиентпен 5-6 кездесуден асуы сирек кездеседі.Алпсихотерапия процесі ұзаққа созылады және бір жыл ішінде ондаған, тіпті жүздеген кездесулер өткізуге бағдарланған болады. Психотерапевтік ықпалдың психокоррекция мен кеңес беруден айырмашылықтары- клиенттердің жеке тұлғалық типтерімен де байланысты. Кеңес беруші- психологтың қабылдауына келген клиенттердің ішінде психологиялық статусы, кәсібі, материалдық жағдайы, т.б. көрсеткіштері әр түрлі адамдарды кездестіруге болады. Оладың ішінде кемшіліксіз клиент, рефлекциясының даму деңгейі жоғары адамдар, өте қымбат және ұзақ емделу курсына ақы төлеуге мүмкінді бар, өте қабілетті, бірақ ол қабілітін іс жүзінде көрсете алмағандар, психотерапевт қызметін пайдалану үшін уақыты жеткілікті невротиктер, т.с.с. кездеседі.

Мамандардың психотерапиялық ықпал жасауға даярлығын көрсететін біліміне қойылатын талап өте үлкен және олар теориялық психологиялық дайындықпен қатар белгілі медициналық білімі, сонымен қатар, жеке психотерапия мен тәжірибені супервизор басшылығымен жұмыстың ұзақ тәжірибесінен өтуінен тұрады. Психотерапия өзінің тарихи дамуында психотерапиямен тығыз байланысты болғандықтан бұл салада қызмет тақаратындар арасында кәсіби психологтармен қатар психотерапевттердің арасында арнайы дайыдықтан өткен психиатрлардың кездесуі кездейсоқ емес. Психотерапевтке қаралған адам дәстүр бойынша клиент емес, пациент деп аталатынын байқаймыз. Сондықтан бұл саладағы маманның толыққанды дайындығын жеке психотерапиялық тәжірибесіз елестету мүмкін емес. Соның арқасында ол жан-жақты жұмыс істеуге, клиенттердің проблемаларын дұрыс талдауға даярлығы нығаяды.

Психотерапия мен кеңес берудің айырмашылығы- кең және көп қырлы тақырып. Психологтың көмегіне сүйенген көше адамы, әсіресе көп адамның психологияның не екенін түсіне бермейтіні оған қандай жоспарда көмек көрнсетілуі керектігін және ол қандай формада көрсетілуі мүмкін екендігін түсіне бермейді. Көбінесе клиенттердің психологқа келгендегі алдына қойған мәселені шешу туралы үміттері психологиялық қызмет міндеттерімен дәлме-дәл келе бермейді, кейде өмір шындығы мен өзара қатынастар логикасына да сай келмейді (мысалы, клиент психологиялық ықпал ету нәтижесінде біреуді өзіне қаратып, оның сүйіспеншілігін тудыруды, немесе ұнатпай қалатындай етуді өтініш жасауы, ал кейде талап етуі жиі кездеседі). Осыған байланысты, клиентпен жүргізілетін бірінші жұмыс- психологиялық көмектен не күтуге болатындығын және керектігін оған жете түсіндіру. Осы көзқарас тұрғысынан нақты мақсатқа жетуге бағытталған психологиялық кеңес беру көбінесе өзіндік ерекшелікпен сипатталатын, өте ұзақ және терең зерттеуді талап ететін психотерапевтік көмек көрсету жұмысының алғашқы қадамы ретінде қызмет етеді. Кеңес алуға келген адам алғаш рет өзінің өмірлік сәтсіздіктеріндегі өзінің рөлі туралы ойлайтынын және оған шын мәнінде көмектесу үшін психологпен бір немесе бірнеше кездесудің жеткілісіз екенін түсіне бастайтын жағдайлар болуы. Кеңес беру барысында клиент бірден маңызды көмекке сүйене алуы мүмкін екенін анық сезінсе, нәтижесінде алдында тұрған барлық проблемаларды шешу жолдарын тез тауып алуы немесе шытырман жағдайдан шығуы таяу уақытта немесе ешқашан болмауы мүмкін екенінде түсіне бастайды. Бірақ клиент өзіне психолог.иялық көмек көрсетілуі керек екендігін түсінуінің өзі өте маңызды. Проблеманы түсінген адам ондай жағдайға енді душар болмау жолдарын іздейді. Кеңес беру мен психотерапияның мұндай өзара байланыстығының мағынасы терең. Осы байланыс тәжірибелік психологияның пайдлану шеңбері кең және көп қырлы мүмкіндіктерінің бар екенінің кепілі бола отырып, әрбір қарған мәселелерді талдау барысында әр адам өзіне қажетті нәрсені таба алатындығына негіз болады.

Клиенттердің келу себептеріне байланысты кеңес беру жұмысының стратегиялары әр түрлі болады.

Клиент өз өмірін мағынасыз, бостан босқа өтіп жатыр деп түсінетін жағдайда кеңес беру жұмысының міндеті - оның өмірін мағыналы істермен толық тыруға, оған қызықты және қолайлы жұмыс табуға көмектесу. Осы мақсатта клиенттің оның қандай салада жұмыс істегенін, нені ұнататындығы, қандай қызығушылықтарының болғандығы, немен айналысқысы келетіндігі туралы әңгіме көтеріп, көптеген сұрақтар қоюға болады. Мұндай әңгіме барысында орын алған жан жақты сұрақтар көмегімен клиентті қызықтыратын және оған айналысуға болатын көптеген қызықты істер туралы идеялар туындайды. Психолог бұл кезде клиентке әлеуметтік тілектестік көмегін көрсетеді, себебі жалпыға танымал ұғымдар тұрғысынан отбасы мен балалары қамынан басқа ешнәрсеге қызықпайтын адам – бос адам. Ал кеңес берушінің көзіне ешкім мұндай болып көрінгісі келмейді. Бірақ психологқа клиенттің қызығушылары айтқан әңгімесін есту жеткіліксіз, ол клиенттіөзінің жеке өміріне қатысын белсенді ұстанымға ауыстырып, оның өз уақытын өзіне маңызды және пайдалы істермен толықтырып, өз өзін ұйымдастырып, өз ісімен айналысатындай етуі керек. Клиенттің мұндайә белсенділігінің кепілі – бірге өмір сүріге қызықты ғана емес, оны қажет ететін әріптесінің болуы. Мұндай әріптесінің пайда болуының 3 нұсқасын көрсетуге болады. Олар отбасы мүшелерінің бірі, ескі достары мен таныстарының бірі, жаңадан танысқан адамдарының бірі болуы мүмкін.

Мұндай жағдайда клиенттер өз отбасы мүшелерінің, туыстары, балаларымен немерелерін онша бағаламағанын , өз қажеттілігін көрсетуге тырысып, олардың істеріне қол сұға бергенінен отбасындағылар оның өзі қажетті және қызықты адам екені туралы ұмытып та кеткеніні түсінуі керек. Мәдени іс шаралар мен ойын мсауықтар бойынша әріптес ретінде олар көбіне өздерін түсінбейтін, кішкентай болғандықтан ешнәрсеге қызықпайтын адамдар ретінде бағаланып жүрген клиенттің немерелері бола алады. Олар клиент үшін кеңес берушінің көмегінен басқа да рөлде - өмір туралы жаңалық білгісі білгісі келеді, басқа адамдарды түсінуге көмек қажетті және маңызды деп қабылдамайтын , не болмаса қандай да бір себептер бойынша назар аудармайтын, бірақ көмекті қажет ететтн адамдар да болуы мүмкін. Бұл туралы әңгімелесу барысында ол отбасындағы қатынастар жүйесіндегі өз ұстанымына терең үңілуіне көмектеседі.

Қажетсіздігі мен жалғыздық сезімінен жапа шегушілер проблемасының көпшілігі қарым қатынас жасау қиыншылығымен байланысты. Олардың да достары мен жалдастары болғанымен олармен өте сирек кездеседі, бос уақытты өткізудің жеке нұсқасы қалыптаспаған болады. Осындай клиенттердің өмірін шын мәнінде өзгерту үшін, психологтың бұл өзгерістерді мұқият жоспарлауына , таныстарының қайсысына және қалай қарым қатынас жасайтынын, қандай ұстаным керектігін, достарымен кездесу не қоңырау шалу шын мәнінде қуаныш әкелуі мүмкін екендігін, бдос уақытты өткізуге кейбір істерді басшылыққа алуға болатынын ойластыруға тура келеді.

Жалғыздық сезімге бөленген адамға әңгімелесу кезінде оның сөзін мұқият тыңдау, кейбір ойларын мақұлдап қолдау көрсетумен назар аударудың өзі оң ықпал ете бастайды. Оған өмірлік арманы туралы ойлануға көмектесу, өзін белсенді қажетті сезінудің бастамасы болады. өкінішке орай, клиентте жеке идеялар аз немесе олар аморфты болатын кездері, ал достары мен туыстары арасынан әріптес табу қиынға соғатын кездерде бар. Сондықтан да спихологтың жүргізген жұмысы жемісті болу үшін кеңес алушы қашан, қайда қалай бару керектігі, немен айналысуы туралыидеяларын клиенттің мақсат мүддесін есепке ала отырып, соларға сай ұсына білу керек. Кеңес беруші түрлі клубтар, бірлестіктер кештер туралы мәліметтілігі толық болса ол талқылауға қажет материалдар ретінде көптеген ақпараттар ұсына алады. Бұл жерде клиентке ұсынылған нұсқаның қаншалықты оның жасына , өмір тәжірибесіне қызығушылығына т.б, ерекшелігіне сәйкес келетіні емес, оны жаңа идеялар іздеуге , жаңа достар мен таныстар табуға мәжбүрлеу маңызды. Мұндай іздеу мүмкіндігін сезінген адам енді кеңес берушінің көмегінсіз жеке қалауы бойынша бір нәрсе табуға тырысады. Сондада қарым қатынас шеңберін қалай кеңейту , жаңа танымсстықты қалай арттыруға болатыны жөнінде арнайы талқылау жүргізу өте пайдалы.

Өз өмірінде сәтсіздікке көп ұшыраған ата ана қол жеткізе алмаған табыстарға баласы жетсе екен деген тілегі жәнге баласы да сәтсіздікке ұшырайды ма, оның да қолынан келмейтін шығар деген қорқыныш кең тараған проблема. Әдетте ата аналардың мұндай терең күйзелістері баласымен қарым қатынасын қиынедатыпм жібереді.

Кәрі адамның өмірге көзқарасын өзгерту оңай мсміндетемес, оның үстіне мұндай адамдардың өмірі көбіне қиын жағдайларда көптеген сәтсіздіктермен ұштасып өткені белгілі. Оның үстіне мыңдаған адамдар жылдар бойы қызмет етіп, сеніп нанып келген нәрсе өтәірік, жалған жол болғаны кенеттен түсініп, әлеуметтік жағдайлардың юірден күрт өзгерумен байланысты бұл проблема ьағы бір сыртқы себебі пайда болып одан әрі, тереңделді. Мұндай клиенттердщі бәрінен бұрын сабасына түсіріп, жеке кісілік құны бар екеніне сендіріп, олардың өздері өзге адамдарға қажеттілігін түсіндіріп, дәлелдеп түсіндіру керек. Мұндай проблемалары бар адамдармен жұмыс істеу спсихологтан үлкен шеберлікті қажет етеді. Оларға көмектесу үшін нақты не істеуге болады. Біріншіден, клиенттің өз өһміріне қолынан келгенінің барлығын жасағанын көптеген шынында да маңызды қиындықтардан өткенін осы жолда соншалықты күш жұмсағаны, заяға кетпегенін дәлелдеу. Екіншіден клиенттің өз өимірінде көптеген жетістіктерге ие болғанын жақсылап көрсету. Бұл жерде адам өміріндегі шынайы жетістіктері туралы көп нәрсені атауға болады: Ғылыми дәрежелері, рухани құндылықтары, адамдарға көмектескені, балаларын ер жеткізіп, ұлын ұяға, қызын қияға қондырғаны тиуралы, немерелеріне қамқорлығы т.с.с. Үшіншіден өмірде адамның неге қол жеткізгені емес, қалай жеткені маңызды екенін клиентпен талқылау. Бұл мағынада клиенттің шыншылдығы, әділеттілігі, ақ көңілділігі, мейірімділігі, сезімталдылығы, өмірде кездескен көптеген қиындықтарға қарамастан сақталған адамгершілік қасиеттері маңызды құндылық. Екенін көрсеті керек. Психологқа мұндай проблемаларды талдауға арнайы әдебиеттер үлкен көмек көрсетеді.

Ата ананың бала алдындағы кінәсін сезіну. Бұл кең тараған, феномен. Ата анасының кінәлі сезінуі баласының кішкентаай кезіндегі әрекетінен және оныкң басынан өткен оқиғаларымен байланысты болғандықтан бұл бұл жағдайға өмір бойы бөленіп жүру сыйымсыз екенін түсіндіру қажет. Осындай жағдайда кеңес берудің өте қарапайым және тиімді тәсілі – клиенттің осы сезімінің мәнсіз екендігін дәлелдеп беру. Мұны түрлі жолдармен түсіндіруге болады. Мысалы клиентке баяғы заманда өтіп кеткен кінәні жою мақсатында жасайтын әрекеттерінің мағынасыздығын түсіндіру. Өткен оқиғаны талдау барысында ата ананың өзінің баласы алдындағы кінәсә жас кезіндегі отбасы жағдайына байланысты жұмысбасты болып, оларды тәрбиелеуге онша көңіл аудара алмағанын ақтау үшін қазіргі өмірінде қол сұғуы, күнделікті жүріс тұрыстарын, істегендерін қадағалау формасында жүруі мүмкін. Жастиайынан дербестікке үйренген баласы осы қамқорлықты онша түсіне алмайды да, нәтижеде қарым қатынасын түзету орнына бұл кешігіп көрігніс берген гиперқамқорлық баламен қарым қатынасын қиындатады. Клиентпен өткенді әңгімелесу барысында оның күйзелістері, мазасыздануының обьектісі болып, жүрген адамға ата ананың қазіргі әрекеттері оқиғадан шығудың бірден бір жолы. Болмағанын көрсету де пайдалы.

Мұндай өзін өзі кінәлаудың мысалы ретінде жалғызбасты анаға ақша керек болып жұмысқа шығуға тура келгені, сол кезде отбасында кішкентай қызына қарайтын ешкім боллмағандықтан оны өте ерте балалар бақшасына берген клиенттің басынан өткен оқиғасын келтіреміз. Бақшада қызы құлаған, соның әсерінен қызы баспа ауруымен ауырады, нәтижесінде оның бір құлағы мүлдем естімей қалады. Бұл қыз әлдеқашан ер жеткен , ал клиент сол оқиға үшін өзін өзі кінәлайды, қызының күйеуімен тіл табыса алмай жүргендігі оның құлағының ауырлығымен байланысты деп есептейді. Сондықтан қамқорлық көрсеткісі келген ана ерлі зайыптылардың ара қатынасына көңілі толмастан, күйеу баласынан қызын қорғау үшін көптеген әрекеттер жасайды. Енесінің сөздерін көтере алмаған күйеу бала өзінің әйеліне көптеген зәбірлік жасайды. Ата ананың баласы алдындағы кінәсіна күйзелісі жоғарыда айтылған өзін қажетсіз сезіну сезімімен ұштасып, одан әрі үдеп кетеді. Оның үстіне кінәлі сезімнің ушығуына клиенттің жеке өмірінің өз талабына сай келмегендігі ерте жесір қалып, жалғыздық проблемаларын көргендігі одан да күшейіп, қазір қызы өмірінде болып жатқан нақты оқиғаларымен байланыстырылады. Клиент зейнетақыға шыққаннан кейі бос уақыты көбейіп, ол өз кінәсін жою үшін қызына бар уақытын бөлетініне сенеді, бірақ қызын мұндай бастама тек ашуландырып, үрейлендіреді.

Кеңес беру жұсмысының мақсаты – қысқа мерзімдік оқиғаны сараптауболғандықтан біз себептердің төртінші тобы – Жеке проблемалардың үрейлер мен байбаламдар деп аталатын түрлерін талдаймыз. Мұндай жағдаймен жүргізілетін іс шаралар психотерапияда қалыптасқан басқа әдіс тәсілдер көмегімен жүргізіледі және клиенттен арақатынас мол уақытты қажет етеді. Сондықтан кеңес беруші мұндай жағдайда клиенттің басқа мамандарға көрінуі туралы кеңес беруі керек.

Қазақстан Республикасы

Білім және ғылым министрлігі

«Сырдария» университеті



«Гуманитарлық білім» факулътеті


«Педагогика және психология» кафедрасы

«Психологиялық кеңес негіздері» пәні бойынша
050103 «Педагогика және психология» мамандықтарының студенттері үшін
Студенттің Өзіндік жұмысының жоспары

ЖӘНЕ ОРЫНДАУ КЕСТЕСІ

(СӨЖ)


Жетісай – 2007 ж.

11. Студенттің өзіндік жұмысының жоспары және орындау кестесі





Тақырыбы мен мазмұны

Сағат

саны

Бақылау түрі

Әдебиеттер тізімі

Орындалу

мерзімі

1.

Адамның қысқа мерзімдік ес деңгейін анықтау.

1. Мұғалімнің педагогикалық іс- әрекеті.



2

Дөңгелек стол

№1 8-18 бет

№2 12-16 бет



1 апта

(3-8/09/07)



2.

Вербальдық қабілеттердің даму деңгейін анықтау.

1. Мұғалімнің ашушаңдығын бағалау.



2

Жазбаша бақылау

№2

22-28 бет



3.

Адамның жоғарғы жүйке қызметінің типін анықтау.Я.Стреляю тестісі.

1. Темперамент әдістемесі.



2

Пікір сайыс

№2

22-28 бет



2 апта

(10-15/09/07)

)


4.

Адамның мазасыздану деңгейін анықтау.ДЖ..Тейлордың сұрақнамасы.

1. Сіздің шығармашылық потенциалыңыз.



2

Глоссарий

№3

33-38 бет



5.

Жалпы қабілеттерді анықтау.Айзенк тестісі.

1. Әңгімелесушімен қарым -қатынасыңыз.



2

Реферат

№3

34-38 бет



3 апта

(17-22/09/07




6.

Тілдік әбігерлену деңгейін анықтау.И.Р.Имедадзе тест сұрақнамасы.

1. Сөйлеу қабілетіңіз қалай?.



2

Тестілік саулна-малар

№9 39-47 бет

№10 22-29 бет



7.

Холландтың «Мамандықты таңдау» сұрақнамасы.

1. Мұғалімнің педагогикалық бағытын экспресс диагностикалау әдістемесі. (МЭДПНАУ).



2

Коллоквиум

№10 16-24 бет

№11 14-20 бет



4 апта

(24-29/09/07)



8.

Адамның үстем бағыттылығын анықтау.В.Смекал, И.Кучера сұрақнамасы.

1. Қобалжу деңгейін анықтау сауалнамасы.Ч.Д.Спилбергер.(орыс тілінде бейімдеген Ю.Л.Ханин.)



2

Дөңгелек стол

№1 8-18 бет

№2 12-16 бет



9.

Темперамент типі және адамның мінездік ерекшеліктерін анықтау. Г.Айзенк сұрақнама тестісі.

1. Психогеометриялық әдістеме.



2

Жазбаша бақылау

№2

22-28 бет



5 апта

(1-6/10/07)



10.

«Дифференциональды диагностикалық сұрақнама. (ДДО)

1. «Тұлғаның жабығу сәтіндегі өз мінез- құлқына баға беру» тесті.



2

Пікір сайыс

№2

22-28 бет



11.

«Көп факторлы тұлғаны зерттеу» әдісі.Р.Кэттел.

1. Мюнстберг тесті.Сандар таблицасы.



2

Глоссарий

№3

33-38 бет



6 апта

(8-13/10/07)



12.

«Адам - Үй - Ағаш» тестісі.

1. Эгоцентризмді анықтауға арналған әдістеме.



2

Реферат

№3

34-38 бет



13.

Томас сұрақнамасы. Т.Лири әдісі.

1. Әкімшіліктегі басқаруды зерттеу әдістемесі.



2

Тестілік саулна-малар

№9 39-47 бет

№10 22-29 бет



7 апта

(15-20/10/07)

)



14.

Д.Векслер шкаласы. Түрлі түсті Люшер тестісі.

1. Баламен тілдесу ережелері.

(Ю.Б.Гиппенрейтер бойынша). Жанұя картасы.


2

Коллоквиум

№10 16-24 бет

№11 14-20 бет



15.

« Миннесотты көп факторлы тұлғалық » сұрақнамасы.

1. Психологиялық қызмет іс -әрекетінің үлгі жоспары.

Коррекциялық топтың жұмысының үлгі бағдарламасы.


2

Коллоквиум

№10 16-24 бет

№11 14-20 бет



8 апта

(22-27/10/07



16

Ақыл - ой дамуын диагностикалау.

Практикалық психологтың кәсіби қызмет үлгісі.

1. М.Рокичтың құндылықты анықтау әдістемесі.


2

Дөңгелек стол

№1 8-18 бет

№2 12-16 бет






17

Жеке адамның даму ерекшеліктерін анықтау.

1. Психологиялық көмектің мақсаттары.

Қазіргі мұғалім нені оқып білуі керек?.


2

Жазбаша бақылау

№2

22-28 бет



9 апта

(29-3/11/07)



18

Тұлғаның кәсіби бағыттылығын анықтау.

1. Практикалық психологтың көзқарасы, тұжырымдамасы(концепциясы).

2. Адам қалай өзіне сенімді бола алады?.

3. Психологтың кеңесі.



2

Пікір сайыс

№2

22-28 бет



19

Таным процестерін диагностикалау.

1. Конфеденциальдылық (клиент тарапынан түскен құпияны сақтай алу қабілеті).

2. Педагогтың қарым -қатынас моделі.(үлгісі)


2

Глоссарий

№3

33-38 бет



10 апта

(5-10/11/07)




20

Тұлғалық қарым-қатынасты диагностикалау.

1. Практикалық психологтың іс- әрекетіндегі шектеулер.

2. Мұғалімнің коммуникативтік қызметінің тестілік картасы.


2

Реферат

№3

34-38 бет



21

Суреттеу тестісі.

1. Практикалық психологтың жұмысындағы тұлғааралық әсері.

2. Мұғалімнің дарынды балалармен жұмыс қабілетін анықтау тестісі.


2

Тестілік саулна-малар

№9 39-47 бет

№10 22-29 бет



11 апта

(12-17/11/07)



22

Балалардың мектепке психологиялық даярлығын диагностикалау әдістері.

1. Практикалық психологтың жұмысындағы адамның жетістігі.

2. «Мұғалімнің шыдамдылығы» тесті.


2

Коллоквиум

№10 16-24 бет

№11 14-20 бет



23

Психикалық бұзылыстары бар адамдарды диагностикалау.

1. Мектептегі психологиялық қызметтің жұмыс кезеңдері. Жұмыстың негізгі бағыттары.

2. Коммуникациялық ұйымдастырушылық қабілеті.(КОС).


2

Дөңгелек стол

№1 8-18 бет

№2 12-16 бет


12 апта


(19-24/11/07)

24

Психотүзету жұмыстарын құру жолдары.

1. Психолог құжаттары.

2. Кәсіптік психограмма.

3. «Мұғалімнің әдептілігі»тесті.



2

Жазбаша бақылау

№2

22-28 бет



25

Креативті ойлауды диагностикалау.

1. Білім беру мекемелеріндегі психологтың жұмыс жоспарына қойылатын талаптар.

2. «Мұғалімнің конфликтогенділігіне»тест.


2

Пікір сайыс

№2

22-28 бет



13 апта

(26-1/12/07)




26

Жалпы және арнайы қабілеттерді анықтау.

1. Мектеп психологының оқу жылына арналған жұмыс жоспарының үлгісі және іс- әрекеттік жұмыс жоспары, күндік жұмыс жоспары.



2

Глоссарий

№3

33-38 бет



27

2. Оқушылардың біліктілік деңгейін анықтауға арналған тест.

Педагогикалық ұжымды зерттеудегі диагностиканың маңызы.

1. Басса - Даркидің эмоциялық тесті.


2

Реферат

№3

34-38 бет


14 апта


(3-8/12/07)

28

Мектепке дейінгі балалардың мектепке дайындығы туралы мәліметтерді анықтауға арналған әдістемелер.

1. Педагогикалық психологиялық консилиум өткізудің үлгі жоспары.

2. Ата – аналарға арналған сауалнама.


2

Тестілік саулна-малар

№9 39-47 бет

№10 22-29 бет






29

Орта жастағы балаларға арналған тест.

1. Сабақты талдаудың психологиялық педагогикалық бірыңғай жүйесі.

2. Ата аналарға арналған тест.


2

Коллоквиум

№10 16-24 бет

№11 14-20 бет



15 апта

(10-15/12/07)



30

Жоғарғы сынып оқушыларының ақыл- ой дамуын анықтауға арналған тест.

1. Психологиялық көмек көрсетуге мұғалімдердің қажеттілігін зерттеу.

2. Сіздің өміріңізде бала қандай орынға ие?.


2

Коллоквиум

№10 16-24 бет

№11 14-20 бет






Барлығы

60











Әдебиеттер тізімі:
Негізгі:

1. Психологические тесты для деловых людей. Под. ред. Литвинцивой. М.,2000.



  1. Психологические тесты. В 2-х томах. М.,2000.

  2. Психодиагностические методы. Под. ред. А.А.Карелиной. М.,20000.

  3. Психологическая диагностика. Под. ред. Г.М.Гуревича. М.,1981.

  4. Практическая психология в тестах. Составители С.Римскмй, Р.Римская. М.,1996.

  5. Рогов Е.И. Настольная книга практического психолога в образовании. М.,1996.

  6. Столяренко Л.Д. Основы психологии. М.,1997.

  7. Тесты, тесты, тесты. Под. ред. М.Мацковского. М.,1990.

  8. Шеврандин Н.И. Социальная психология в образовании. М.,1995.


Қосымша:

  1. Абрамова Г.С. Практическая психология. М.,2001.

  2. Абрамова Г.С. Психологическое консультирование. М.,2001.

  3. Алдамуратов Жантану негіздері. А.,2001.

  4. Андреева Г.М. Социальная психология. М.,1980.

  5. Батаршев А.В. Тестирование основной инструментарий практическогог психолога. Ростов-на-Дону., 2000.

  6. Бадмаев Б.Ц. Методика проеподавания психологии. М.,2003.

  7. Бектенгалиева С.Х., Ядгарова Н.Қ. Балабақшада психологиялық қызмет жұмысын ұй ымдастыру. А.,2003.

  8. Битянова М. Практическая психология. М.,1996.

  9. Выготский Л.С. К вопросу о динамике детского характера. М.,1983.

  10. Валиева М. Білім беру технологиялары. А., 2002.

  11. Дубровина И. В. Положение о школьной психологической службе. М.,1989.


Қазақстан Республикасы

Білім және ғылым министрлігі

«Сырдария » университеті




«Гуманитарлық білім» факулътеті


«Педагогика және психология» кафедрасы

«Психологиялық кеңес негіздері» пәні бойынша


050103 «Педагогика және психология» мамандықтарының студенттері үшін

ОҚЫТУШЫНЫҢ БАСШЫЛЫҒЫМЕН СТУДЕНТТЕРДІҢ

ӨЗІНДІК ЖҰМЫС ЖОСПАРЫ ЖӘНЕ ОРЫНДАУ КЕСТЕСІ
(ОБСӨЖ)


Жетісай – 2007 ж.


  1. ОБСӨЖ жоспары және орындау кестесі







Тақырыбы мен мазмұны

Сағат

саны

Бақылау түрі

Әдебиеттер тізімі

Орындалу

мерзімі

1.

Психологиялық қызметтегі кеңес берудің рөлі.

    1. Психолог-кеңесшінің кәсіби бағдары

    2. Кеңес беру әдістерін қолдану.

2

Дөңгелек стол

№1 8-18 бет

№2 12-16 бет



1 апта

(3-8/09/07)



2.

Коррекциялық топтар жұмысын ұйымдастыру реті.

  1. Психодиагностикалық құрылым.

  2. Бағыт беру.

  3. Қайта құру.

2

Жазбаша бақылау

№2

22-28 бет



3.

Коррекциялық топтар түрлері.

  1. Қарым-қатынас мәдениетін үйрету тобы.

  2. Эгоцентризмді бұзу тобы.

  3. Өз проблемаларын түсінуге үйрету тобы.

2

Пікір сайыс

№2

22-28 бет



2 апта

(10-15/09/07)

)


4.

Коррекциялық топқа қатысушылар ережелері.

  1. Топтық коррекцияны жүргізу техникалары.

  2. Кезесу топтары.

  3. Топ мүшелеріне қойылатын ережелер.

2

Глоссарий

№3

33-38 бет



5.

Психодиагностикалық кезеңде тест әдістерін пайдалану. Жеке тұлғаның дара-типтік ерекше белгілерін анықтауға арналған сауалнама. (Л.Н.Собчик бойынша).

1. Жоғары сынып оқушыларының жеке тұлғалық қасиеттерінің қалыптасу деңгейін анықтау жолдары.

2. Жоғары сынып оқушыларының қарым-қатынас ерекшеліктерін диагностикалау жолдарын анықтау.


2

Реферат

№3

34-38 бет



3 апта

(17-22/09/07




6.

Лонгитюдтік талдау.

  1. Темперамент типтеріне сипаттама.

  2. Темпераменттік ерекшеліктерді анықтауға арналған жоспар бойынша байқау әдісі.

2

Тестілік саулна-малар

№9 39-47 бет

№10 22-29 бет



7.

Контент талдау.

1. Психологиялық талдау ерекшеліктері.

2. Филлипстің мектептегі мазасыздықты анықтауға арналған тесті.


2

Коллоквиум

№10 16-24 бет

№11 14-20 бет



4 апта

(24-29/09/07)



8.

“М” және “Д” әдістемесі (мазасыздану және агрессия).

  1. Жеке тұлға қалыптасуына кедергі жасайтын жағымсыз эмоциялар.

  2. Жүйке процестерінің ерекшеліктерімен байланысты көрініс беретін мазасыздану және депрессиы жағдайларының орын алуын анықтау.

2

Дөңгелек стол

№1 8-18 бет

№2 12-16 бет



9.

Мазасыздану және депрессияны анықтау шкаласы.

1. Мазасыздық және депрессия жағдайының өзіндік ерекшеліктері.

2. Д.Голбде ұсынған психодиагностикалық әдістеменің тиімділігі мен ерекшеліктері.


2

Жазбаша бақылау

№2

22-28 бет



5 апта

(1-6/10/07)



10.

Қақтығыс жағдайынан шығып кете аласыз ба? (К.Томас сауалнамасы).

  1. Мінез-құлық ерекшеліктерін, дау-дамайдағы қақтығысқа жақындығын анықтау.

  2. Әдістеменің өзіндік тиімділігі.

2

Пікір сайыс

№2

22-28 бет



11.

Т.Лиридің түлғааралық қатынасты диагностикалау әдістемесі.

  1. Тұлғааралық қарым-қатынастағы “жеке тұлға” проблемасы.

  2. Жеке тұлғаның идеалды “Менін”, өзінің қабылдауын, өзіне деген көзқарасын зерттейді.

2

Глоссарий

№3

33-38 бет



6 апта

(8-13/10/07)



12.

“Сіз өзгелермен тіл табыса аласыз ба?” тесті.

1. Қарым-қатынастағы басқаларға ұнамдылық, сыйысымдылық көрсетуге икемділікті бағалау.



2

Реферат

№3

34-38 бет



13.

“Сіз және сіздің айналаңыздағылар” сауалнама-тесті.

  1. Жеке тұлғаны қарым-қатынас ерекшеліктері мен қыр-сырларын меңгеруі.

  2. Жеке түлғаны өзгелермен тіл табыса алу қабілетін анықтау.

2

Тестілік саулна-малар

№9 39-47 бет

№10 22-29 бет



7 апта

(15-20/10/07)

)



14.

Басшы болуға икемділікті бағалау тесті.

  1. Жеке тұлғаның бойындағы басшылыққа қабілетін анықтау.

  2. Басшы-көшбасшы бойынджағы жағымды қасиеттерді қалыптастыра білу.

2

Коллоквиум

№10 16-24 бет

№11 14-20 бет



15.

Топтағы ұйымшылдықты психологиялық талдау әдістері. Сынып ұжымын зерттеу бағдарламасы.

  1. Сынып оқушыларының бойында ұйымшылдық қасиетін қалыптастыру.

  2. Сынып оқушысының қалыптасу және даму деңгейіне әсер етуші факторлар.

2

Коллоквиум

№10 16-24 бет

№11 14-20 бет



8 апта

(22-27/10/07



16

“Отбасылық қарым-қатынастың аймағы” тесті (Э.Т.Эйдемиллер тесті).

  1. Балалардың ата-аналармен өзара қарым-қатынасын зерттеу.

  2. Ата-аналардың жеткіншектерді тәрбиелеудегі кемшіліктерін диагностикалау.

2

Дөңгелек стол

№1 8-18 бет

№2 12-16 бет






17

Семантикалық дифференциал әдісі.

  1. Топтағы адамдардың бір-бірін эмоционалдық бағалауын талдау.

  2. Жеке тұлғаның эмоционалдық қабылдау ерекшеліктері, басқаға эмоционалдық қатынас екрекшелігі.

2

Жазбаша бақылау

№2

22-28 бет



9 апта

(29-3/11/07)



18

Социометрия әдісі.

  1. Ұжым мүшелерінің бір-бірімен эмоционалдық байланысын анықтау және татулығын өлшеу.

  2. Социограмма және Матрица бөлімдері.

2

Пікір сайыс

№2

22-28 бет



19

Қарым-қатынас мәдениетін зерттеуде және коррекциялауда трансактілік талдау әдістемесінің орны.

  1. Психологиялық қызмет көрсету саласындағы трансактілік жүйенің ерекшелігі.

  2. Жеке тұлғаның қарым-қатынас мәдениетін сақтау ережелері мен дәстүрін анықтау.

2

Глоссарий

№3

33-38 бет



10 апта

(5-10/11/07)




20

Коррекциялық ойындар. Мектеп алды тобындағыларға арналған коррекциялық ойындар.

  1. “Жел кімге қарай соғады”, “Құпия”, “Ертегі ойлап табайық” тренингтік-ойындар.

  2. “Көңіл-күй неге ұқсаған”, “Сандар құрамыз”, “Жауап құрамыз”, “Көктемде елге оралған құстар” тренингтік-ойындар.

2

Реферат

№3

34-38 бет



21

Бастауыш сынып оқушыларына арналған коррекциялық ойындар.

  1. “Ақ бидай” ертегісі тақырыбындағы коррекциялық сабақ.

  2. “Адамгершілік – асыл мұра” тақырыбындағы коррекциялық сабақ.

2

Тестілік саулна-малар

№9 39-47 бет

№10 22-29 бет



11 апта

(12-17/11/07)



22

“Ертегілер елінде” психокоррекциялық ойыны.

  1. Бастауыш сынып оқушыларымен дұрыс-қайтымды байланыс түзу.

  2. Зерттеу-қорытынды нәтижелерін талдау.

2

Коллоквиум

№10 16-24 бет

№11 14-20 бет



23

Жеткіншектердің қарым-қатынас мәдениетін коррекциялау.

  1. Жеткіншектердің қарым-қатынас мәдениетін коррекциялаудағы негізгі тренингтік-жаттығулар. “Амандасу”, “Тұсаукесер” , “Танысыңыз, шетелдік” ойындары.

  2. “Елсіз арал”, “Көзқиық”, “Құрметті қонақ”, “Таңдау”, “Мүсін өнерінің аукционы” тренингтік-ойындары.

2

Дөңгелек стол

№1 8-18 бет

№2 12-16 бет


12 апта


(19-24/11/07)

24

Жеткіншектердің өзін-өзі тануы. “Өзіңді таны” тесті.

Тест-әдістеменің мақсаты мен міндеттері.

Тест-әдістеменің зерттеу- қорытынды нәтижелері.


2

Жазбаша бақылау

№2

22-28 бет



25

“Іскерлік қарым-қатынас орната аласыз ба?” әдістемесі.

Тес-әдістеменің мақсаты мен міндеттері.

Зерттеу-қорытынды нәтижелері.


2

Пікір сайыс

№2

22-28 бет



13 апта

(26-1/12/07)




26

Жеке-тұлғаның өзіндік мінез-құлық ерекшеліктерін реттеу жолдары.

“Тұлғаның жабығу сәтіндегі өз мінез-құлқына баға беруі” тесті.

“Тұлғаның өзін-өзі бағалауы” тесті.

“Қарым-қатынас қажеттілігі” тесті.



2

Глоссарий

№3

33-38 бет



27

Жеткіншек жасындағылардың эмоционалды-ерікті өрісін дамыту жаттығулары.

  1. “Сезімді тап” жаттығуы.

  2. “Менің қорқынышымды түсін” жаттығуы.

  3. “Алманы жұлып ал” ойыны.

2

Реферат

№3

34-38 бет


14 апта


(3-8/12/07)

28

Жеткіншек жасындағылардың тұлааралық қатынасын дамытуға арналған жаттығулар.

  1. “Сен маған ұнайсың” жаттығуы.

  2. “Жақсы дос” жаттығуы.

  3. “Достың өмірбаяны” жаттығуы.

2

Тестілік саулна-малар

№9 39-47 бет

№10 22-29 бет






29

Жасөспірімдік кезеңде жүргізілетін психокоррекциялық жаттығулар.

  1. “Мен қандаймын” жаттығуы.

  2. “Ешқандай сөзсіз сана-сезім туралы айту” жаттығуы.

  3. “Өзін-өзі тану” тренингтік ойыны.

2

Коллоквиум

№10 16-24 бет

№11 14-20 бет



15 апта

(10-15/12/07)



30

Психогеометриялық әдістеме.

1. Жеке тұлғалық қасиеттерді диагностикалау жолдары.

2. Жеке тұлғалық қасиеттерді коррекциялау негіздері.


2

Коллоквиум

№10 16-24 бет

№11 14-20 бет






Барлығы

60











Қазақстан Республикасы

Білім және ғылым министрлігі




«Сырдария » университеті




«Гуманитарлық білім» факулътеті


«Педагогика және психология» кафедрасы

«Психологиялық кеңес негіздері» пәні бойынша
050103 «Педагогика және психология» мамандықтарының студенттері үшін
Студенттердің білімін бақылау түрлері:
а) Тестілік сауалнамалар

б) Жазбаша бақылау

в) Коллоквиумдар

г) Сөзжұмбақтар

д) Глоссарий

е) Эссе

Жетісай – 2007 ж.
Студенттердің білімін бақылауға арналған сұрақтар:


  1. Психологиялық кеңес берудің мақсаты мен міндеттері.

  2. Психологиялық кеңес беру, психологиялық коррекция және психотерапия жұмыстарының байланыстылығы.

  3. Психологиялық кеңес берудің қағидалары.

  4. Қарым-қатынас барысында клиентке тілектес болу.

  5. Кеңес беруге тыйым салу.

  6. Кеңес берудің анонимділігі.

  7. Жеке және кәсіби қатынастарды шектеу.

  8. Клиентті кеңес беру процесіне кірістіру.

  9. Психологиялық кеңестен өтіп жатқандарға жауапкершілікиі өз мойнына алдыру.

  10. Кеңес беруші мен клиент арасындағы қатынасты құру.

  11. Кеңес берушінің ықпал ету құралдары.

  12. Отбасына психологиялық кеңес берудің теориялық негіздері.

  13. Тиімді отбасылық кеңес беру шарттары.

  14. Тиімсіз кеңес беру көрсеткіштері.

  15. Ата-аналарға кіші мектеп жасындағы балалармен арақатынастарындағы қиындықтар себебі бойынша кеңес беру.

  16. Бастауыш сынып оқушыларының дамуында кездесетін ауытқулар.

  17. Темпераменттің ерекшеліктерін анықтауға арналған жоспар бойынша байқау әдісі.

  18. Ата-аналарға жеткіншек жасындағы балаларымен арақатынастарындағы қиындықтар себебі бойынша кеңес беру.

  19. Жасөспірімдерге тән мінез-құлық ауытқулары.

  20. Психокоррекция туралы түсінік.

  21. Топтық коррекция туралы түсінік.

  22. Топтық коррекция ойындарын жұргізу тәсілдері.

  23. Псикоррекцияны жүргізу бағыттары.

  24. Т-топтары және оны жүргізу ерекшеліктері.

  25. Кездесу топтары және оны жүргізу техникалары.

  26. Гештальттерапия техникасы.

  27. Психодрама және оны пайдалану ерекшеліктері.

  28. Би терапиясы.

  29. Өнер терапиясы.

  30. Арттерапия.

  31. Нейролингвистикалық бағдарламалау.

  32. Психодиагностикалық әдістемелер және олардың зерттеу әдістемелерден айырмашылығы ?

33. Бланктық әдістемелерді сипаттап берінің ?

  1. Сұраулы әдістемелер және психодиагностикадағы оның орны ?

  2. Суретті психодиагностикалық әдістемелер және олардың орны ?

  3. Тест түрлері және оны қолдану салалары ?

  4. Тест жүргізу үшін қойылатын талаптар ?

  5. Тест нормаларының ұғымы және орнату әдісі ?

  6. Әдістеменің валидтығы дегеніміз не және ол қалай анықталады ?

  7. Әдістеменің сенімділігі дегеніміз не?

  8. Психодиагностикалық әдістеменің нақтылығы мен бірігейлік дегеніміз не ?

  9. Тест процедурасын өткізуге қойылатын талаптар.

  10. Тест нормасының анықтамасы мен анықтау әдістері.

  11. Тест жүргізу ережелері.

  12. Адамның бірінші, екінші қабілеттіліктері дегеніміз не ?

  13. Адамның қабілеттілігінің толық дамуына не қажет ?

  14. Жады, бейнелеу, ойлау, сөйлеуі үшін қандай шарттарды орындау керек ?

  15. Зейінді дамыту үшін қандай арнайы жаттығуларды орындау керек ?

  16. Бейнелеудің дамуы үшін қандай жаттығуларды орындау керек ?

  17. Жадыны дамыту үшін не істеу керек ?

  18. Интеллекттің анықтамасын беріңіз.

  19. Интеллектуалдық коэффициент дегеніміз не ?

  20. Эмоциялық интеллекттің базалық (негізгі) қасиеттерін бөліп көрсетіңіз.

  21. Стресс ұғымына түсініктеме беріңіз, стрессті басқару дегеніміз не?

  22. Көңіл-күй ұғымына түсініктеме беріңіз, эмоцияларды басқару дегеніміз не ?

  23. Жастық шақтағы тұлғаның қалыптасуының заңдылықтарын көрсетіңіз.

  24. Балалардың өзін-өзі бағалауының ерекшелігі.

  25. Ұсынылған әдістеме өзін-өзі бағалаудың қандай факторларын анықтайды ?

  26. Ұсынылған әдістеменің ригидтық қандай ерекшеліктері диагностиканы жасайды ?

  27. Балалардың іс-қимылында ригидтық қалай көрінеді?

  28. Баланың жоғары ригидтығы бар мотивациялық сфераны сипаттап беріңіз.

  29. Баланың үлкендермен әрекет жасау мотивтерін атап беріңіз.

Баланың үлкендермен әрекет жасау мотивтерінің ерекшеліктерінің мағынасын көрсетіңіз.(баланың әлеуметтік дамуының ситуациясын талдау үшін).

  1. Оқушының мотивациялық сферасында бала мен үлкендердің әрекет жасау мотиві қандай орын алады?

  2. Қандай тұлғалық қасиеттерді диагностикалау үшін Мини-мульт сұраулығы керек?

  3. Қандай тұлғалық қасиеттерді диагностикалау үшін « аяқталмаған сөйлемдер » тесті қолданылады.

  4. Тағы қандай әдістемелер бар ?

  5. Кейбір психодиагностикалық әдістемелердің қолдану мүмкіншілігін шектейтін

  6. МДБ-дың психологиялық ерекшеліктері.

  7. Неге МДБ-ға тест сұрақтарды үнемі қолдануға болмайды.

  8. Әртүрлі жастағы МДБ-дың психодиагностикасының айырмашылығы неде?

  9. МДБ-ға психодиагностикалық әдістердің адаптациясы неде және не үшін керек?

  10. Психодиагностикалық әдістемелердің стандартизациясы дегеніміз не?

  11. МДБ-ның тұлғалық қасиеттердің психодиагностикалық әдістемелерді анықтау.

  12. Психодиагностикалық тесттердің өткізу қиыншылықтары.

  13. Тұлғааралық зерттеудің әдістерін анықтау.

  14. Ғалым – психологтар «дайындық» деген ұғымды қалай түсіндіреді?

  15. Мектепте оқуға тұлғалық дайындық дегеніміз не ?

  16. Баланың мектепке интелектуалдық дайындық дегеніміз не ?

  17. М.О. әлеуметтік – психологиялық дайындық дегеніміз не ?

  18. Баланың мектепке дайындығын анықтау үшін қандай тесттер қолданылады ?

  19. Кіші мектеп жастағы балалардың психологиялық дамуының деңгейіндегі жеке айырмашылықтары.

  20. Кіші мектеп жастағы балалардың психодиагностикасындағы эксперименттік және ойын ситуациялардың ролі.

  21. Кіші мектеп жастағы балалармен жұмысында қолданылатын графикалық әдістер туралы айтып беріңіз.

  22. Әдістемеге қысқа сипаттама беріңіз.

  23. Жұмыспен қанағаттану әдістемесі туралы айтып беріңіз.

  24. Берілген әдістемелерімен қалай қолдану керек.

  25. Темпераментті анықтау үшін қандай тесттер қолданылады.

  26. Адамның жұмыс істеу қабілетіне темперамент қандай ықпал етеді.

  27. Нәтижелерді өңдеу мен интерпретация әдістері.

  28. Психодиагностқа, тест жағдайына, нұсқауға қойылатын талаптар.

  29. Психодиагностика қалай және қашан пайда болған.

  30. Психодиагносттарға және психодиагностикаға қойылатын әлеуметтік-этикалық талаптар.

  31. Психодиагностиканы жүргізетін адамдарға қойылатын кәсіби талаптар.

  32. Психодиагностиканың моральдық-этикалық нормалар.

  33. “Психологиялық” және “педагогикалық” диагностика нені анықтайды.

  34. Кіші мектеп жасындағы оқушы тұлғасының психологиялық – педагогикалық диагностиканың міндеттері.

  35. Кіші мектеп жасындағы оқушы тұлғасының педагогикасын зерттеуге қойылатын талаптар.

  36. Психодиагностика қайда және қашан пайда болған?

  37. Психодиагностика немен айналысады?

  38. Психодиагностиканың әдістері мен тәсілдерінің түрлері.

100 . Оқушыларды зерттеудің әлеуметтік – психологиялық, тәртіптілік, психологиялық, педагогикалық деңгейлері.

14. Студенттердің академиялық білімін

рейтингтік бағалау жүйесі
Білім беру ісіндегі басты приоритет – студенттердің жеке шығармашылық мүмкіндіктерін дамыту, оларды дара тұлға етіп әзірлеу. Оқу үрдісінде басымдылық рөл оқытушыға емес, студентке берілуі тиіс, студент белсенділік көрсетуі тиіс, оны оқытпай, ол өздігінен оқуы керек. Оқытудың негізгі мақсаты - өз бетінше дами алатын жеке адамды қалыптастыру болғандықтан, оқытудың негізгі формасы – студенттермен жұмыс істеу, дифференциялау.

Әрбір студент басқа студент пен салыстырылмайды, керісінше өзімен - өзі салыстырылады. Студенттер өз нәтижелерін бағалай білуге үйренуі аса маңызды.

Студенттердің білімін бағалау – оның жіберген қатесіне жазалау емес, жетістігін мадақтау, көтермелеу құралына айналуы тиіс.

Студенттердің білімін бағалау кредиттік оқыту жүйесінің міндетті элементі болып кіреді.

Қорытынды бақылау-емтихан студенттің академиялық уақыт ішіндегі кәсіптік білім бағдарламасын меңгеру дәрежесін анықтау үшін өткізіледі.

Емтихан компьютерлі, жазбаша тестермен немесе ауызша, жазбаша түрде өтеді. Емтиханның өту формасын оқу-әдістемелік кеңес тағайындайды.

Студенттің білімін бағалау рейтингтік балл екі бөліктен тұрады: біріншісі – рейтинг балының 40% құрайды, оны студент күнделікті бақылау (ОБСӨЖ), СӨЖ тапсырмаларын орындағаны үшін жинақтайды. (А1;А2-жетінші және он төртінші апталарда өткізілетін аттестаттау балдары), екіншісі – рейтинг балының 60% құрайды, ол қорытынды бақылау – емтиханның нәтижесі осы балдардың қосындысы студенттің білімінің рейтингтік көрсеткіші:

R=(А1+А2)x0,4 + Э x0,6

Рейтингтің жоғарғы мәні – 100 балл

Студенттің оқу жылындағы академиялық үлгерімі GPA мәні былайша есептеледі:

GPA =

И1 , И2 ,..., ИП – студенттің қорытынды балының сандық баламасы.

К1 , К2 ,..., КП – студенттің оқыған пәндер кредиті

1 курс студенті келесі курсқа көшу үшін GPA мәні «+Д» – 1,33 (55-59%) балдан кем болмауы керек, 2 курс студенті үшін – «+С» – 2,33 (70-74%), 3 курс студенті үшін «В-» – 2,67 (75-79%) кем болмауы керек.

Әр деңгейдің ұпай саны студенттердің білімін бақылаудың үлгілері мен кіріспе, ағымдағы және аралық бақылаулармен жиналады. Төменде студенттердің баллмен есептегенде білім градациясының кестесін беріп отырмыз:



Бағалаудың әріптік жүйесі

Баллдары


Бағалаудың %-тік мазмұны

Бағалаудың дәстүрлі жүйесі

А

4.0

100

Өте жақсы



А-

3.67

90-94

В+

3.33

85-89

Жақсы


В

3.0

80-84

В-

2.67

75-79

С+

2.33

70-74

Қанағаттанарлық



С

2.0

65-69

С-

1.67

60-64

D+

1.33

55-59

D

1.0

50-54

F

0

0-49

Қанағаттанғысыз

Пәннен F – деген баға алған студент деканат белгілеген мерзімде оны қайта тапсыру керек





Психологиялық қызметтегі кеңес берудің рөлі.
Тікелей емдеу
Психологиялық кеңес берудің теориялық және практикалық негіздері.
Психолог-кеңес берушінің ықпал ету құралдары.
Психологиялық кеңес беру жүйесіндегі директивті әдістердің маңыздылығы.
Директивті емес кеңес берудің бағдарламасы.
Психологиялық кеңес берудегі кейбір ерекше проблемалар.
Психолог-кеңесшінің инстайттың дамуына ықпалы.
Баланың ата- аналарымен тұлғалық өзара қарым -қатынас жасауын зерттеу.
Пайда,залалды айыратұғын қуаттыңаты ақыл...
Абай құнанбаев.



1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   17


©stom.tilimen.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет