Қысқаша түйіндеме



бет2/2
Дата07.11.2017
өлшемі0.69 Mb.
1   2

___________________________________________________________________________
Халықаралық рейтингтер: ЖОО-ны интернационалдандыру
INSEAD халықаралық бизнес-мектебі. The Global Innovation Index22 - инновацияларды дамыту көрсеткіші бойынша әлем елдеріне зерттеу және рейтинг өткізу.описание: c:\users\lyazzat.shakirova\desktop\безымянный.jpg

Менеджментті дамытудың халықаралық институты (Institute of Management Development). The IMD World Competitiveness Yearbook23 - экономикалық бәсекеге қабілеттілік көрсеткіші бойынша әлем елдеріне зерттеу және рейтинг өткізу.


Шетелдік студенттердің үшіншілік білім беру деңгейіндегі үлесі бойынша

әлемдік рейтингтегі Қазақстанның позициясы




The IMD World Competitiveness Yearbook


The Global Innovation Index



Шетелдік студенттердің үшіншілік білім беру деңгейіндегі үлесінің көрсеткіші мемлекеттің бәсекеге қабілеттілігі индикаторларының бірі болып табылады. Қазақстан бұл көрсеткіштің ұдайы төмендеуін көрсетеді.
Ресейлік ЖОО 213 мың шетелдік студенттердің 49 252 (23%) Қазақстанның азаматы болды. Ресейдің шетелдік студенттерінің саны бойынша қазақстандықтар 1-орынды алып отыр.

ЖОО қызметі тиімділігі және нәтижелілігі көрсеткіштерінің бірі контингенттің қозғалысы болып табылады. 2015 жылы оқудан шығарылған студенттердің саны 2014 жылғы көрсеткіштен асты (+0,6%)(2.4.13 - сурет).
2.4.13 - сурет. Оқудан шығарылғандардың динамикасы, %

Дереккөз: ҚР ҰЭМ СК
Білім алушылардың қаржылық қиындықтары оқудан шығудың жылдан жылға жалғасып келе жатқан негізгі себебі болып отыр (26%). Оқудан өз еркімен шығудың жоғарғы көрсеткіштері (20%), оқыту нысанын ауыстыру (17%) және басқа ЖОО-ға ауысу (12%) кәсіптік бағдар беру жұмыстарының жеткіліксіздігін дәлелдеуі мүмкін. Әртүрлі бұзушылықтармен - оқу орнының тәртібін, ішкі тәртіптің және Жарғының ережелерін бұзу (8%) және сабақ үлгерімнің нашар болуы (7%) оқудан шығарылудың себептері де бар (2.4.14 - сурет).

2.4.14 - сурет. Студенттердің оқудан шығу себептері, %, 2015 жылы



Дереккөз: ҚР ҰЭМ СК

Жоғары білім беру жүйесінде оқудан шыққандардың 2/3 бөлігі жеке меншік ЖОО-ға тиесілі екенін атап өткен жөн. Оқудан шыққандардың мемлекеттік ЖОО-да 26,4% өз еркімен, ал жеке меншік ЖОО-да 28,1% қаржылық қиындықтар себебінен оқудан шығады.

Оқудан шығудың жоғары көрсеткіші Оңтүстік Қазақстан облысында және Алматы және Астана қалаларында тіркелді. 2014 жылмен салыстырғанда Жамбыл және Маңғыстау облыстарында оқудан шыққандардың саны шамамен екі есе аз тіркелді (2.4.15 - сурет).

2.4.15 - сурет. Оқудан шығудың өңірлер тұрғысынан көрсеткіштері, адам



Дереккөз: ҚР ҰЭМ СК
Кадрлар даярлығы магистратура бағдарламалары бойынша 106 және докторантура бағдарламалары бойынша 56 ЖОО-да жүзеге асырылды. 2011 жылдан бері докторанттар мен магистранттар саны өсуінің оң үрдісі тіркелді. Дегенмен, 2014 жылмен салыстырғанда соңғы жылда олардың саны 8,1% немесе 2 645 адамға азайды (2.4.16 - сурет).

2.4.16 - сурет. Магистратураның және докторантураның контингенті, адам



Дереккөз: ҚР ҰЭМ СК

Магистранттардың жалпы санының ½ бөлігі мемлекеттік білім беру тапсырыс негізінде білім алды (14 381 адам). 15 816 магистрант түлек болды.

«Әлеуметтік ғылымдар, экономика және бизнес» (24,6%), «Техникалық ғылымдар және технологиялар» (24,1%), «Білім беру» (16,2%) және «Құқық» (10,5%) бағыттағы мамандықтар магистратурадағы контингент бойынша саны ең жоғары болды. «Өнер», «Ауылшаруашылық ғылымдары», «Қызмет көрсету» және «Әскери іс» бағыттағы мамандықтар бойынша білім алушылардың пайызы тұрақты төмен (2.4.17 - сурет).
2.4.17 - сурет. Дайындық бағыттары бойынша магистратура және докторантураның контингенті, адам, 2015 жыл

Дереккөз: ҚР ҰЭМ СК

Докторантурадағы оқыту мемлекеттік тапсырыс негізінде «Техникалық ғылымдар, экономика және бизнес» (27,1%) және «Әлеуметтік ғылымдар, экономика және бизнес» (15,5%) бағыттағы мамандықтар бойынша басым болды. 2015 жылы докторанттардың жалпы саны 2 288 адам болды. Соның ішінде бейінді докторантурада 122 адам,
PhD докторантурада 2 166 адам білім алды. Түлек-
докторант саны 533 адам болды, оның ішінде 175 адам диссертация қорғады (32,8%).

Қазақстандық жастарға жоғары оқу орнынан кейінгі білімді алу мүмкіндігін «Болашақ» бағдарламасы да ұсынады. 2012 жылдан бері магистратура (БХЖС 7), докторантура (БХЖС 8) және ғылыми тағлымдама деңгейлері бойынша кадрларды даярлауға қайта бағдарланды. Бұл кәсіптік тағлымдамалар санын азайту есебінен (2014ж. 298-ден 2015ж.
122-ге дейін) докторантура бағдарламалары бойынша стипендиялар саны
2014 жылы 25 бастап 2015 жылы 40 дейін өсуіне ықпал етті.

2015 жылы «Болашақ» стипендиясына үміткерлердің 1 508 өтінімінен Республикалық комиссияның шешімімен 601 стипендия тағайындалды. Үміткерлердің тобының көп саны Астана (42,7%) және Алматы (18,6%) қалаларында тіркелді. Еліміздің қалған өңірлері жалпы байқауға үміткерлердің жалпы санының 1 пайыздан 6% дейін ұсынды. Стипендияға үміткерлердің арасында ең азы Қостанай (0,2%) және Солтүстік Қазақстан (0,7%) облыстарының тұрғындары болды.

Электрондық үкімет және Халыққа қызмет көрсету орталықтары көмегімен автоматтандырылған мемлекеттік қызмет көрсету арқылы берілген өтінімдер саны жыл сайын көбеюде. 2015 жылы бұл қызметті үміткерлердің 37% пайдаланды, бұл 2013 жылмен салыстырғанда екі есе артық (2.4.18 - сурет).

2.4.18 - сурет. «Болашақ» бағдарламасы стипендиаттары және үміткерлері санының ара қатынасы, адам, 2015 жылы

Дереккөз: «Болашақ» ХБО
«Болашақ» ХБО деректері бойынша 2015 жылы 2 110 стипендиат білім алды (2014ж. - 2 308). Басым саны магистратура бағдарламалары бойынша болды (1 412 адам немесе 66,9%) (2.4.19 - сурет).
2.4.19 - сурет. «Болашақ» бағдарламасының контингенті, %, 2015 жыл

Дереккөз: «Болашақ» ХБО
«Әлеуметттік ғылымдар, экономика және бизнес» дайындық бағыты бойынша білім алушылар стипендиаттардың жалпы санының 40,8% құрады (2.4.20- сурет).
2.4.20 - сурет. «Болашақ» бағдарламасының дайындық бағыттары бойынша контингенті, адам

Дереккөз: «Болашақ» ХБО
2015 жылы «Болашақ» бағдарламасының стипендиаттары үшін оқытудың неғұрлым әйгілі мемлекеттері болып Ұлыбритания, АҚШ, Канада, Германия және Ресей Федерациясы қалды (2.4.2 - кесте).
2.4.2 - кесте. «Болашақ» бағдарламасының оқыту мемлекеттері бойынша контингенті, 2015 жыл


Оқыту мемлекеті

Барлық стипендиаттар, адам

Оқыту мемлекеті

Барлық стипендиаттар, адам

Барлығы

2 110

Франция

20

Ұлыбритания

1 049

Израиль

28

АҚШ

632

ҚХР

15

РФ

58

Австралия

22

Германия

71

Ирландия

33

Швейцария

19

Чехия

12

Канада

78

Нидерланды

9

Оңтүстік Корея

13

Сингапур

9

Жапония

13

Басқа

29

Дереккөз: «Болашақ» ХБО
«Болашақ» бағдарламасының түлектері мемлекеттік құрылымдарға, ұлттық және жеке меншік құрылымдарға, білім беру және денсаулық сақтау ұйымдарына жұмысқа орналасты. ҚР БҒМ деректері бойынша бағдарламаның түлектері маңызды стратегиялық шешімдерді қабылдайтын жоғарғы басқару органдарына ұсынылды. Бағдарлама түлектерінің арасында төрт вице-министр, бес қала әкімі, қала және облыс әкімдерінің үш орынбасарлары, мемлекеттік ұйымдардың 81 басшысы, ұлттық компаниялар мен банктердің 106 бірінші жетекшілері мен басқарма мүшелері бар. 2015 жылдың «Болашақ» түлектерінің ең көп саны мемлекеттік органдарда (54,5%) және жекеменшік секторда (29,3%) жұмыс істейді (2.4.21 - сурет).
2.4.21 - сурет. «Болашақ» бағдарламасы түлектерінің жұмысқа орналасуы

Дереккөз: «Болашақ» ХБО
Қазақстанның талантты жастарына әлемдік деңгейде кәсіптік білім алудың бірегей мүмкіндігін елімізде Назарбаев Университеті (НУ) ұсынады. Бұнда жетекші қазақстандық ғалымдармен қатар оқытушылық қызметті АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Италия, Қытай, Оңтүстік Корея және т.б. халықаралық профессорлар атқарады. 3 мыңнан астам студент университеталды дайындық, магистратура, және докторантура бағдарламалары бойынша білім алады (2.4.3 - кесте).
2.4.3 - кесте. Назарбаев Университетінің контингенті, адам


Мектептің атауы

Студенттер саны

Студенттердің жалпы саны

3 268

Университет алды дайындық бағдарламасы

684

Инженерия мектебі

654

Ғылымдар және технологиялар мектебі

869

Гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар мектебі

581

Бакалавриат бағдарламалары бойынша барлығы

2 104

Инженерия мектебі

63

Ғылымдар және технологиялар мектебі

42

Гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар мектебі

50

Бизнестің жоғарғы мектебі

58

Мемлекеттік саясаттың жоғарғы мектебі

59

Білім берудің жоғарғы мектебі

120

Медицина мектебі

20

Магистратура бағдарламалары бойынша барлығы

412

Инженерия мектебі

41

Білім берудің жоғарғы мектебі

27

Докторантура (PhD) бағдарламалары бойынша барлығы

68

Дереккөз: Назарбаев Университеті
2015 жылы университеттің алғашқы бакалаврлары түлек етілді (380 адам). 142 магистр түлек болды. НУ ұсынған деректер бойынша түлектердің 2/3 бөлігі Массачусетс технологиялар институтында, Стэнфорд университетінде, Лондонның Университеттік колледжінде, Дьюк Университетінде, Сингапурдың Ұлттық университетінде, Беркли Калифорния университетінде, Колумбия университетінде, Лондонның экономика және саяси ғылымдардың мектебінде оқуын жалғастырды.
Өз кезегінде НУ түлектерінң 42% шетелдік ЖОО гранттары бойынша білім алады.

НУ түлектері мансаптары бастамасының старттық алаңы білім және ғылым, консалтинг және аудит, мұнай мен газ, ақпараттық технологиялар және телекоммуникациялар, құрылыс, тау-кен өнеркәсібі, маркетинг және т.б. салалар болды.


Жұмысқа орналасу

ЖОО түлектерінің 2/3 бөлігі білім, техникалық ғылымдар және технологиялар, әлеуметтік ғылымдар, экономика және бизнес салаларының жас мамандары болды. ЖОО түлектерінің салыстырмалы


аз үлесі ветеринария (0,8%), ауылшаруашылық (1,6%) және өнер (1,6%) мамандықтарына тиесілі болды (2.4.22 - сурет).

2.4.22 - сурет. ЖОО түлектерінің дайындық бағыттары бойынша үлестірілуі, адам, 2015 жыл



Дереккөз: ҚР ҰЭМ СК
ЖОО түлектеріне деген сұраныс ұсынылатын білім беру қызметтерінің сапасын дәлелдейді. Қазақстан ЖОО түлектерінің жұмысқа орналасуының дараланған мониторингі ҚР БҒМ «ЖБББЖ» АЖ және
ҚР ДСӘҚМ мемлекеттік зейнетақы төлеу орталығының (МЗТО) жүйесі арқылы жасалады (ЗТМО)
24.

2015 жылғы ЖОО түлектерінің ЗТМО деректерімен дәлелденген жұмысқа орналасудың көрсеткіші 71,4% құрады (2014ж. - 69,8%). Білім беру гранттары иегерлерінің жұмысқа орналасу үлесі 82,2% құрады
(2014ж. - 84%).


2015 жылы түлектердің оқуды аяқтағаннан кейін бірінші жылы жұмысқа орналасуының көшбасшысы ҚБТУ (98,7%) болды. Сонымен қатар ҚазМЗУ (88%), С.Д.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ (88%),
М.Өтемісов атындағы БҚМУ (87%) және ҚОХУ (87%) университеттерінің түлектері де сұранысқа ие.

Оқуды аяқтағаннан кейін жұмысқа орналасқан ЖОО түлектерінің неғұрлым төмен көрсеткішін ХГТУ (44,5%), Шетел тілдері және іскерлік мансап университеті (43%), «Астана» университеті (42%), «Нұр-Мүбәрәк» Египет ислам мәдениетінің университеті (41%) және С.Торайғыров атындағы ПМУ (31%) көрсетті.


2-КІРІСТІРМЕ.

___________________________________________________________________________
Халықаралық рейтинг: ЖОО түлектерін жұмыспен қамту
The Global Employability University Ranking25-2015 рейтингісінде америкалық ЖОО басым. 10 алғашқы орындарының 7 соларға тиесілі. Ұлыбритания және АҚШ-тан кейін рейтингте Францияның ЖОО ұсынылған.
АҚШ және Ұлыбританиямен қатар үздік ондыққа Торонто Университеті (Канада) жатады.

QS Graduate Employability Rankings26 топ-ЖОО-ға АҚШ (6), Ұлыбритания (2), Қытай (1) және Франция (1) кірді.описание: c:\users\lyazzat.shakirova\desktop\graduate_employability_rankings3-300x64.png

The Global Employability University Ranking және QS Graduate Employability Rankings екі халықаралық рейтингтің бағалаудың негізгі критерийлеріне түлектердің жалпы санынан жұмысқа орналасқандардың үлесі кірмейді.

ЖОО-лар түлектерге жұмысқа орналасуға қолдау көрсету инфрақұрылымы бағаланады:



  • Жұмысшылар арасында ЖОО беделі;

  • ЖОО-ның жұмыс берушілермен ынтымақтастығы;

  • Студенттер мен жұмыс берушілердің бірлескен жобалары;

  • Жұмыс беруші кеңсесінің университет базасында болуы.


«Дипломмен ауылға!», «Жастардың практикасы» және «Жастардың кадрлық резерві» бағдарламалары ЖОО түлектерінің сәтті әлеуметтенуіне бағытталды. Бірмезгілді көтерме ақы (70 АЕК көлемінде), 15 жылдық мерзімге арналған бюджеттік несие және еңбекақыға қоса берілетін үстемеақы (25%) қаралған. ҚР ҰЭМ деректері бойынша бағдарламаның
5 жылда жүзеге асырылуы барысында 30 мыңнан астам жас маман таңдаған мамандығы бойынша жұмысқа орналасуға мүмкіндік алды
(2.4.23 - сурет).

2.4.23 - сурет. «Дипломмен ауылға!» бағдарламасы бойынша жұмыспен қамтылу салалары бойынша мамандар саны, адам, 2011-2015 жылдар

Дереккөз: ҚР ҰЭМ
«Жастар практикасы» бағдарламасы өзін-өзі көрсетуге және бұдан әрі жұмысқа орналасумен кәсіптік тәжірибе алуға мүмкіндік береді. Еңбекақы 6 ай бойы мемлекеттік бюджет есебінен төленеді (2015ж. - 18 АЕК немесе 35 676тг.). Жұмысберуші үшін бұл әлеуетті қызметкердің қабілетін анықтауға және оны ұйымның талаптарына бейімдеуге мүмкіндік береді. Бағдарламамен оқу орындарының шамамен 25 мың түлегі қамтылды27.

«Жастардың кадрлық резерві» жобасы жас әрі талантты қазақстандықтардан еліміздің басқару кадрларын анықтауға, іріктеуге, даярлауға және тәрбиелеуге бағытталды. Жобаның 6 жылдық жүзеге асырылуы мерзімінде 300-ден астам адам кәсіптік деңгейін жоғарлатты28.

Экономиканың талаптарына, оқытудың практикалық бағыттылығына жауап беретін мамандарды даярлау мақсатында алғаш рет барлық мамандықтар бойынша екінші курс студенттерінің кәсіптік практикадан міндетті өтуі заңнамамен бекітілді29.



Түлек курстары студенттерінің оқу жетістіктерінің деңгейін ОЖСБ мониторингтік бағалауы анықтайды. Білім сапасын бағалаудың тәуелсіз рәсіміне 104 ЖОО күндізгі (46 631 адам) және сырттай (3 023 адам) оқу бөлімдерінің студенттері қатысты.

Бағалау 98 мамандық және дайындықтың 8 бағыты бойынша жүргізілді (білім беру, гуманитарлық ғылымдар, құқық, әлеуметтік ғылымдар, экономика және бизнес, жаратылыстану ғылымдары, техникалық ғылымдар және технологиялар, ауылшаруашылық ғылымдар).

ҚР бойынша орташа балдың төмендеуі тіркелді (2014ж. - 81 балл, 2015ж. мүмкін болатын 200 балдан - 79). Қазақ тілінде оқитын студенттердің тиімділігі 78 балды, орыс тілінде - 80,8 балды құрады. Орташа балл көрсеткішінен 17 балға жоғары нәтижені «күндізгі» бөлімнің студенттері көрсетті (80 баллов)30. Орташа есеппен студенттер сұрақтардың тек 40% ғана дұрыс жауап берді, бұл базалық пәндер бойынша академиялық білімнің төмен деңгейін дәлелдейді.


Материалдық-техникалық база

Білім, ғылым және өндірістің үштұғырлылық қағидатын жүзеге асыру еліміздің жоғарғы мектебінің инфрақұрылымдық оңтайландыру процесінің басталуына ықпал етті. Еңбек нарығының білікті кадрларды даярлауға қоятын жоғарғы талаптары ЖОО МТБ жетілдіруді көздейді.

Еліміздің 37 мемлекеттік ЖОО инновациялық құрылымы 541 ғылыми-зерттеу құрылымдық бөлімшелермен, 16 коммерциялау кеңсесімен және 7 бизнес-инкубатормен ұсынылған. Еліміздің 10 технопаркінің үшеуі ЖОО базаларында орналасқан (Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Қ.Сәтпаев атындағы ҚазҰТЗУ және Д.Серікбаев атындағы ШҚМТУ). Бұл жоғары технологияларды құру және инновациялық мәдениетті жетілдіруге, ЖОО, ғылыми-зерттеу институттары және бизнес-құрылымдар арасындағы білім мен технологиялардың ағымдарын басқаруға ықпал етеді (2.4.4 - кесте).

2.4.4 - кесте. ҚР ЖОО базасындағы бизнес-инкубаторлар туралы деректер



ЖОО атауы

бизнес-инкубатор ұсынатын қызметтер

Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ

Жастар арасында кәсіпкерлік пен инновацияларды дамыту, университетте кәсіпкерлік бағыттағы ғылыми, инновациялық және білім беру процестерді жетілдіру, бизнес жобаларды әзірлеу және коммерциялауға студенттердің практикалық қатысуымен оқытуға жүйелі тренингтерді енгізу есебінен жас мамандарды даярлау сапасын жоғарылату

М.Өтемісов атындағы БҚМУ

Студенттік ұжымдардың ғылыми және шығармашылық жобаларын шынайы нарыққа шығару және түлектердің кәсіптік қызметте бәсекеге қабілеттілігін жетілдіру

С.Сейфуллин атындағы ҚазАТУ

Студенттердің бизнес-бастамаларын кәсіпкерлермен дамыту

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ


Озық инновациялық бизнес-бастамаларды және ғылыми-зерттеу әзірлемелерге мониторинг жасау, инновациялық жобалық қызметке қабілеттерді танытатын талантты магистранттарды және докторанттарды анықтау

А.Мырзахметов атындағы Көкшетау университеті

Инновациялық жобаларды жүзеге асыруға көмек көрсету, әртүрлі бизнес салалары кәсіпқойларының кеңес беруі және тренинг өткізуі

М.Х.Дулати атындағы ТарМУ

Жаңа кәсіпорындардың барлық деңгейлерде құрылуы (бастамадан олардың өнімін жүзеге асыруға дейін) және инкубацияға қолайлы (жылыжай) жағдай жасау арқылы шағын және орта бизнесті дамыту (инновациялық салада артығырақ)

«Мирас» университеті

Студенттік кәсіпкерлікті қолдау

Дереккөз: ЭЫДҰ жоғары білім саясатына шолу. 2015 жылғы қорытынды есебі.
Экономиканың маңызды салалары бойынша жоғары білікті мамандарды даярлау еліміздің жетекші университеттерінің жанында инженерлік бейінді және ашық типті 15 ұлттық ғылыми зертханаларының базасында жүзеге асырылады.

2013 жылдан бері ЖОО МТБ-сы зерттеу жобаларын («Отын-энергетикалық кешеннің мәселелерін зерттеу», «Энергетикалық мониторинг және сараптама», «Өнеркәсіптік экология», «Энергия», «Наноэлектроника», «Технологиялық процестерді басқарудың автоматтандырылған жүйелері», «Ақпаратты және ақпараттық қауіпсіздікті криптографиялық қорғау құралдары» және т.б.) жүзеге асыруға арналған инновациялық зертханалармен жетілдірілді.



ЖОО оқу-әдістемелік қамтамасыз етуді күшейтуге Республикалық ЖОО-аралық электронды кітапхана ұлттық білім беру ресурсының қызметі ықпал етеді31. Қазақстандық университеттерге Thomson Reuters (АҚШ), Springer (Германия), Elsevier (Нидерланды) провайдерлерінің ресурстары арқылы әлемдік рейтингтік баспалар қолжетімді.

Еліміздің ЖОО кітапханалық қорын жабдықтау көрсеткішінің өсімі (+7%) тіркелді. Қазақстанның жоғары мектебінде кітаптардың 86,7 млн. астам данасы бар.

Басқа қалалардан келген студенттерді жатақханамен қамтамасыз ету еліміздің жоғары мектебінің өзекті мәселесі болып қалып отыр. ЖОО білім алушыларының жалпы санының 44,6% басқа қаладан келген студенттер құрайды. Өз кезегінде олардың жалпы санынан студенттердің 49,6% жатақханаға мұқтаж болды. Жатақханаға мұқтаждардың жалпы санынан студенттердің тек 66,7% ғана орынмен қамтамасыз етілді.

Жатақханаға мұқтаж және жатақханада тұрмайтын студенттердің анағұрлым көп пайызы (36-дан 44%-ға дейін) Қарағанды облысы, Алматы және Астана қалаларының университеттерінде тіркелді (2.4.24 - сурет).
2.4.24 - сурет. Жатақханаға мұқтаж студенттердің үлесі, адам, 2015 жыл

Дереккөз: ҚР ҰЭМ СК
ЖОО қызметін тәуелсіз бағалау жүйесі

Қазақстанның Болон процесіне қатысуы еліміздің ЖОО ерікті негізде аккредитациядан өтуін көздейді. Бұл - ЖОО қызметінің бәсекеге қабілеттілігінің және ашықтығының және олардың халықаралық білім беру кеңістігіне интеграциясының процесі.

2015 жылы 2017 жылдан бастап еліміздің ЖОО мемлекеттік аттестациядан қоғамдық-кәсіби аккредитацияға өту заңнамамен бекітілді32.

Қазақстанның ЖОО аккредитациядан өту процесіне жыл сайын анағұрлым белсенді тартылады. 2015 жылы ұлттық институционалдық аккредитациядан 72 ЖОО, соның ішінде БСҚТҚА-дан 46 ЖОО, АРТА-дан
26 ЖОО өтті (2014ж. - 66 ЖОО).

Ұлттық мамандандырылған аккредитацияға 55 ЖОО қатысты.


30 ЖОО халықаралық мамандандырылған аккредитациядан өтті
(2.4.5 - кесте).
2.4.5 - кесте. Аккредитациядан өткен ЖОО саны

Жылдар

Ұлттық институционалдық аккредитация

Мамандандырылған аккредитация

ұлттық

халықаралық

2014

66 (57,3%)

44 (38,2%),

321 мамандық



22 (19,1%),

139 мамандық



2015

72 (64,2%)

55 (49,1%)

343 мамандық



30 (26,7%)

252 мамандық




Дереккөз: ҚР БҒМ

Академиялық рейтингтер ЖОО қызметінің нәтижелілігінің тиімді құралдарының бірі болып табылады. БСҚТҚА статистикалық көрсеткіштерді талдау, сарапшылардың бағасы және жұмысберушілердің сауалнамасына негізделген Қазақстанның үздік ЖОО рейтингін жыл сайын жариялайды.

2015 жылғы Қазақстанның үздік ЖОО ұлттық рейтингісіне 11 бағыт және 138 білім беру бағдарламалары бойынша 57 ЖОО қатысты33.

2015 жылы көпбейінді ЖОО арасында Л.Н.Гумилёв атындағы ЕҰУ үздік деп танылды (2014ж. - Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ). Техникалық мамандықтардың кадрларын даярлау бойынша ҚБТУ соңғы 6 жылда көшбасшы болып қалды. Гуманитарлық-экономикалық бағыттағы ЖОО көшін 2012 жылдан бері КИМЭП бастайды. С.Д.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ, ҚазҰӨУ сияқты 2014 жылғы позицияларын сақтады. Еліміздің педагогикалық кадрларын даярлау бойынша ҚазМҚПУ үздік деп танылды. 2015 жылғы рейтингке қатыспаған Абай атындағы ҚазҰПУ бұл салада 2012 жылдан бері бірінші болғанын атап өткен жөн (2.4.6 - кесте). Академиялық рейтингте мемлекеттік және ұлттық ЖОО саны басым екені тіркелді.
2.4.6 - кесте. ЖОО Ұлттық рейтингі-2015



Орын

Көпбейінді

Техникалық

Гуманитарлық-экономикалық

Медициналық

Педагогикалық

Өнер

1

Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ (+1)

ҚБТУ

КИМЭП Университеті

С.Д.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ

ҚазМҚПУ (+1)

ҚазҰӨУ

2

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ (-1)

Қ.И.Сәтпаев атындағы ҚазҰТЗУ

Қазтұтынуодағы Қарағанды экономикалық университеті

ҚарММУ

ПМПИ (+1)

-

3

М. Әуезов атындағы ОҚМУ

ҚарМТУ (+1)

Сулейман Демирель атындағы университет

(2014ж. қатыспады)



Семей қаласының ММУ

ТМПИ (+2)

-

Дереккөз: НКАОКО
Қазақстанның ЖОО 2011 жылдан бері Quacquarelli Symonds нұсқасы бойынша QS World University Rankings халықаралық рейтингте жайғастырылды. 2015 жылы, 2014 жылы сияқты әлемнің үздік университеттерінің қатарына 9 қазақстандық ЖОО кірді (2.4.7 - кесте).
Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Сәтпаев атындағы ҚазҰТУ, Абай атындағы ҚазҰПУ 2015 жылғы рейтингте өз позицияларын жақсартты.


2.4.7 - кесте. Қазақстанның ЖОО QS World University Rankings рейтингінде

ЖОО атауы

Рейтингтегі позициясы

2011

2012

2013

2014

2015

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ

501-550

390

299

305

275 ↑

Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ

451-500

369

303

324

371 ↓

Қ.И.Сәтпаев атындағы ҚазҰТЗУ




601+

701+

601-650

551-600 ↑

Абай атындағы ҚазҰПУ




601+

701+

651-700

601-650 ↑

ҚБТУ




551-600

651-700

651-700

701+ ↓

М.Әуезов атындағы ОҚМУ




601+

651-700

651-700

701+ ↓

Букетов атындағы ҚарМУ




601+

701+

701+

701+

Абылай хан атындағы ҚазХҚ және ХТУ







701+

701+

701+

С.Сейфуллин атындағы ҚазАТУ




601+

701+

701+

701+

Дереккөз: QS World University Rankings
БҒДМБ-да 2020 жылға қарай QS рейтингінің үздік университеттердің Топ-200 2 қазақстандық ЖОО-ның кіруі міндеті қойылды.

QS World University Rankings рейтингімен қатар Quacquarelli Symonds британдық кеңес беру компаниясы 2014 жылдан бері QS University Rankings: EECA (Eastern Europe and Central Asia) Шығыс Еуропа және Орталық Азияның өңірлік рейтингін жариялайды.



2014 жылмен салыстырғанда, 2015 жылы рейтингке қатысушы қазақстандық ЖОО саны 14-ке дейін өсті (2014ж. - 8 бірл.). Топ-150 көшбасшы үштікке Ресейдің (48 ЖОО немесе 32%), Түркияның (16 немесе 10,6%) және Қазақстанның (14 немесе 9,3%) университеттері кірді. Өз кезегінде 2014 жылмен салыстырғанда 7 қазақстандық ЖОО орындарын төменгі позицияға алмастырды (2.4.8 - кесте).

2.4.8 - кесте. Қазақстанның ЖОО QS University Rankings: EECA рейтингінде


ЖОО атауы

Рейтингтегі позиция

2014

2015

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ

14

21↓

Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ

23

33↓

ҚБТУ

51-60

63 ↓

Сәтпаев атындағы ҚазҰТУ

51-60

54

Абай атындағы ҚазҰПУ

61-70

74 ↓

Букетов атындағы ҚарМУ

71-80

100 ↓

М.Әуезов атындағы ОҚМУ

71-80

81 ↓

Абылай Хан атындағы ҚазХҚ және ХТУ

81-90

101-110 ↓

ҚазҰАУ




67

ҚарМТУ




111-120

Д.Серікбаев атындағы ШҚМТУ




111-120

М.Қозыбаев атындағы СҚМУ




131-140

АТУ




131-140

Х.А.Яссауи атындағы ХҚТУ




141-150

Дереккөз: QS University Rankings: EECA
Webometrics халықаралық рейтингі 2004 жылдан бері жарияланады (қаңтар және шілде). Сайттың сілтемелік салмағы, индекстелген веб-парақшаларының саны, Интернет желісінде ұсынылған ғылыми жариялымдар, ЖОО ғалымдарының зерттеулері және олардың дәйексөзділігі бағалаудың негізгі критерийлері болып табылады.

2015 жылғы рейтингке (2016 жылғы қаңтарда жарияланды) қатысқан 100 қазақстандық ЖОО-дан жақсы позицияларды Әл-фараби атындағы ҚазҰУ (2 011-орын), Қ.Сәтпаев атындағы ҚазҰТУ (2 253-орын) және Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ (2 721-орын) алды34. Рейтингте барлығы әлемнің 11 999 ЖОО бойынша деректер ұсынылды.

БАСТЫ НАЗАРДА



_______________________________________________________________________________________________
c:\users\gulnara.kussidenova\downloads\вышка 2.jpg

Профессорлар мен оқытушылар құрамы

Қазақстанның жоғарғы мектебі мұғалімдерінің кәсіпқойлығы «Үздік мұғалім» республикалық жылдық байқауы шеңберінде бағаланады.
2015 жылы еліміздің 61 университетінің 200 адамы осы беделді атаққа
ие болды.


2015 жылы жоғарғы мектептің профессорлар мен оқытушылар құрамы (ПОҚ) саны 2014 жылмен салыстырғанда 5,5% азайды (-2 233 адам) және 38 087 адамды құрады (қосымша, 2.4.5 - кесте). Қоса атқарып жұмыс істейтін ПОҚ 13% 2014 жылғы 6 050 2015 жылғы 5 250 адамға дейін қысқарды. ЖОО оңтайландыру процесі және білім алушылар контингентінің азаюы ПОҚ санының азаюының негізгі себептері болып табылады.

ЖОО ПОҚ дәрежелілік көрсеткішінің тұрақты және аз ғана өсуі тіркелді. Ғылыми дәрежесі бар ПОҚ үлесі 2011 жылғы 47,2% 2015 жылғы 50,4% дейін өсті. 5 жылда философия докторларының (PhD) саны, бейін бойынша докторлар санының бір уақытта 2 есе азаюымен қатар, 2,3 есе өсті. Ғылым докторлары және кандидаттарының саны айтарлықтай өзгерістерге ұшырамады (2.4.25 - сурет). 2015 жылы мемлекеттік ЖОО-мен салыстырғанда жеке меншік ЖОО-дағы дәрежелілік көрсеткіші 5,9% жоғары (2014ж. - 53,7%, 2015ж. - 47,8%).

2.4.25 - сурет. Ғылыми дәреже және дәрежелілік бойынша ПОҚ саны, адам



Дереккөз: ҚР ҰЭМ СК

Өңірлер тұрғысында ПОҚ дәрежесінің ең жоғары көрсеткіштері Астана (57,2%) және Алматы (52,5%) қалаларының, Алматы (56,7%) облысының ЖОО-да болды. Ең төменгі көрсеткіш Солтүстік Қазақстан облысында (35,9%) тіркелді.

Соңғы 5 жылда магистр академиялық дәрежесі және философия докторы (PhD) ғылыми дәрежесі бар оқытушылар үлесінің тұрақты өсуі байқалды. Осылайша, 2011 жылы магистр және философия докторы (PhD) оқытушылар жоғарғы мектептің ғылыми-педагогикалық кадрлардың жалпы санының 14,9% және 1,2% құраса, 2015 жылы көрсеткіш сәйкесінше 26,5% (10 108 адам) және 3,0% (1134 адама) дейін өсті. ПОҚ жалпы санынан магистрлардың және философия докторларының (PhD) ең жоғары көрсеткіштері Алматы (2 839 және 457 адам) және Астана (950 және
345 адам) қалаларында, Оңтүстік Қазақстан облысында (1 331 және
67 адам) тіркелді.


2015 жылы профессор және доцент ғылыми атағы бар ғылыми-педагогикалық кадрлардың үлесі 23,2% құрады, бұл 2011 жылғы көрсеткіштен 1,2% төмен болды.

Мамандықтың феминизациясы білім берудің барлық деңгейлеріне тән. Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласында орта есеппен оқытушылардың үштен екісі - әйел (жалпы санының 63%-ы).
Маңғыстау, Атырау және Шығыс Қазақстан облыстарында ПОҚ-тың 70% астамын әйелдер құрайды. Қалған өңірлерде бұл көрсеткіш 56 және 67% аралығында. ЭЫДҰ елдерінде ЖОО ПОҚ-тың 42% әйелдер құрайды.


Ғылыми-педагогикалық кадрларда әйелдердің басым болуына қарамастан, ғылымдардың докторлары және профессорларының үлесі ерлер арасында басымырақ - олардың жалпы санының сәйкесінше
61,4% және 65,5% құрайды.


Жоғарғы мектеп ПОҚ жас ерекшеліктері 40-62 жастағы ғылыми-педагогикалық кадрлардың басым екенін көрсетеді. Жалпы алғанда,
40 жастан асқан ПОҚ үлесі жоғарғы мектеп мамандарының жалпы санының 58,9% құрайды. Дәрежесі бар ғылыми-педагогикалық кадрлардың
2/3 бөлігі де осы жас тобына тиесілі (2.4.26 - сурет).

2.4.26 - сурет. ПОҚ жас ерекшеліктері және дәрежелілігінің пайызы, адам


Дереккөз: ҚР ҰЭМ СК
2015 жылы жоғары технологиялық кәсіпорындарда біліктілікті арттыру курстарынан және тағлымдамалардан 11 246 ПОҚ (8 546 ПОҚ кәсіпорындарда, ұйымдарда және ЖОО-да, 2 700 - «Өрлеу» ҰБАО» АҚ-да және Ұлттық ғылыми-практикалық дене тәрбиесінің орталығында (ҰДТО).

Қазақстандық ғалымдардың ғылыми еңбектері әлемдік деңгейде танылды. 2015 жылы Thomson Reuters компаниясының Essential Science Indicators ақпараттық ресурсының деректері бойынша еліміздің профессорларының соңғы онжылдықтағы 14 жариялымы әлемдегі ең жоғары дәйексөз келтірілген мақалалардың 1% кірді.

Бұл - физикада (Р.Мырзақұлов, Э.Боос, Б.Жәутіков, Н.Покровский, А.Барақбаев), атом энергиясында (Б.Шектібаев, А.Садықов, А.Сәдуақасова), химияда (Ж.Бәкенов, А.Ермұхамбетова, И.Иргибаева, Д.Бірімжанова), биологияда (М. Есімбекова, А.Әбуғалиева, С.Әбуғалиева, Е.Тұрұспеков), өмір туралы ғылым саласында (Д.Әділбай, Д.Қайдаров) және тарих пен археологияда (В.Зайберта) ғылыми ізденістер.

Қазақстандық ғалымдардың халықаралық рейтингтік журналдарда жариялымдық белсенділігі тіркелді. 5 жылда импакт-факторлармен журналдардағы жариялымдардың үлесі екі есе өсті (2.4.9 - кесте).


2.4.9 - кесте. Импакт-фактормен ғылыми журналдардағы жариялымдар


Жыл

Оқытушылар саны, адам

Импакт-фактормен ғылыми журналдардағы жариялымдар, саны

Жариялымдардың үлесі, %

2011

40 531

894

2,2

2012

41 224

1405

3,4

2013

41 636

1874

4,5

2014

40 320

2784

6,9

2015

38 087

1995

5,2

Дереккөз: ҚР БҒМ
Импакт-фактормен ғылыми журналдағы жариялымдар үлесінің өсуін Ғылыми дәрежелерді тағайындау ережелерінде бекітілген талап қамтамасыз етті35. Философия докторы (PhD), бейін бойынша доктор ғылыми дәрежесін алуға талпынушы диссертация қорғау үшін ғылыми зерттеудің нәтижелерін нольдік импакт-фактормен шетелдік баспаларда (Thomson Reuters или Scopus) жариялау керек. ЖОО ПОҚ жариялымдық белсенділігін тежеп тұрған факторларының бірі ағылшын тілін білу деңгейінің төмендігі болып табылады.

2014 жылмен салыстырғанда 2015 жылы ПОҚ жариялымдық белсенділігінің 28% (789 бірл.) төмендеуі байқалды.



Сонымен қатар ПОҚ жоғары педагогикалық жүктемелілігін де (800 сағат/академиялық жыл) атап өткен жөн, бұл оқытушылардың ғылыми қызметіне айтарлықтай кедергі келтіреді. Еңбекақы мұғалім мамандығының тартымдылығына және білікті кадрларды салада ұстап қалуға тікелей әсер етеді. Бюджеттік салалар қызметкерлерінің еңбекақысын жоғарылату есебімен ЖОО ПОҚ еңбекақысы 112 197 теңгені құрады. ЭЫДҰ елдерінде ПОҚ жылдық еңбекақысы (үшіншілік білім беру) Латвиядағы 13 348 $ АҚШ пен Германиядағы 74 305 $ дейін36.
Еуропалық ғылыми-білім беру кеңістігіне интеграциялану
Еліміздің ЖОО-ның еуропалық ғылыми-білім беру кеңістігіне интеграциялануының оң үрдісі тіркелді.

ЖОО барлық білім беру бағдарламалары олардың қалыптастыру модульдік қағидатына сәйкес әзірленеді. Бұл оқытудың икемді траекториясын таңдауға ықпал етеді және білім алушыларға өзінің мансабын қалыптастыруға көмектеседі. ЖОО әзірлеген модульдік білім беру бағдарламаларының жалпы саны - 1 025. Солардың 691-і бакалавриат, 242 магистратура және 92 докторантура бағдарламаларының мамандықтары бойынша әзірленді.

2010 жылдан бері Қазақстан қатысушысы болып табылатын Болон процесінде ЖОО автономиясына баса назар аударылады. «Қазіргі заманғы әлемнің қажеттіліктеріне сәйкес серпіліс беру үшін университеттің зерттеу мен білім беру саласындағы қызметін жүзеге асыра отырып, кез келген саяси және экономикалық билікке қатысты моральдық және интеллектуалдық тәуелсіздігі болуы тиіс».37 Қазақстан ЖОО-ға білім беру бағдарламаларының мазмұнын анықтауда: бакалавриатта 55%-ға, магистратурада 70%-ға, докторантураға 90%-ға дейін академиялық еркіндік берілді.38

ҚР БҒМ деректері бойынша кредиттерді аударудың еуропалық жүйесінің типі бойынша (ECTS) қазақстандық кредиттерді қайта есептеу моделі Қазақстанның барлық ЖОО-ында енгізілді.



Қазақстан жоғарғы мектебінің халықаралық білім беру кеңістігіне интеграциялануының бір тәсілі екі дипломды білім беру. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Қ.И.Сәтпаев атындағы ҚазҒЗТУ, Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ, ҚазМҚПУ, С.Сейфуллин атындағы ҚазАТУ тәрізді Қазақстанның ЖОО-лары әлем университеттерімен бірлесіп мамандарды даярлайды. Бұл - Сан-Франциско Университеті (АҚШ), Нью-Мексико Университеті (АҚШ), Лондон Менеджмент және Ғылым Академиясы (Ұлыбритания), Вайенштефан Германия Қолданбалы ғылымдар университеті, Ресейлік Елдер достастығы университеті, Мәскеу мемлекеттік құрылыс университеті, Ядролық зерттеулер институты (РФ), Мәскеу бизнестің халықаралық жоғары мектебі және т.б.

Халықаралық ынтымақтастыққа ерекше орын беріледі.
443 бірлескен, оның ішінде бакалавриат бойынша 275, магистратура бойынша 142 және докторантура бойынша 26 білім беру бағдарламалары жүзеге асырылады. 740 бакалавр және 169 магистр Еуропалық кеңестің (840), Шығыс Азияның (19) және АҚШ-тың (50) ЖОО-да кәсіптік даярлықтан өтті.


Академиялық ұтқырлық шеңберінде білім алушылардың жалпы санының 2/3 педагогикалық, техникалық және экономикалық мамандықтардың студенттері алды. Академиялық ұтқырлық бағдарламаларына ауылшаруашылық (12 адам немесе 1,3%) және ветеринариялық (1 адам немесе 0,1%) мамандықтарының студенттері
аз тартылды (2.4.27 - сурет).

2.4.27 - сурет. Дайындық бағыттары бойынша шетелдік ЖОО-да білім алған студенттердің контингенті, адам, 2015 жыл


Дереккөз: БП және АҚО

Ғылыми кадрлардың оқыту, тәжірибе алмасу, тілдік дағдыларды дамытудың сапасын жоғарылатуға ЖОО ПОҚ академиялық ұтқырлық бағдарламалары да ықпал етеді. Соңғы 5 жылдың өзінде-ақ еліміздің


ЖОО-на 6 872 шетелдік ғалым шақырылды39 (2.4.28 - сурет).
2.4.28 - сурет. Тартылған шетелдік ғалымдардың саны, адам

Дереккөз: БП және АҰО
2015 жылы мемлкеттік бюджеттен 998,8 млн. теңге бөлінді, бұл
2014 жылмен салыстырғанда 3 есе аз (2.4.29 - сурет). Бұл қаржылық ресурстарды ИИДМБ-2 жобасының ЖОО кадрлық әлеуетін жетілдіруге бағытталуға байланысты.

2.4.29 - сурет. Тартылған шетел ғалымдарының саны, адам



2015 жылы – 547 ғалым


Дереккөз: БП және АҰО

Шақырылған ғалымдардың басым үлесі Ресей Федерациясының


(226 адам) және еуропалық мемлекеттердің (168 адам) серіктес-ЖОО-на тиесілі болды (2.4.30-сурет).
2.4.30-сурет. Келу елі бойынша шақырылған шетелдік ғалымдардың үлесі, %, 2015 жылы
Дереккөз: БП және АҰО
БАСТЫ НАЗАРДА

________________________________________________________________________________
Үш тілде оқыту

Қазақстанның әлемдік білім беру кеңістігіне кіруі елімізде үш тілде оқыту міндеттерін өзекті етті. 2007 жылдың өзінде-ақ Елбасы Н.А.Назарбаев «Тілдердің үштұғырлығы» жобасын жүзеге асыруды ұсынды. Жобаға сәйкес қазақ тілін мемлекеттік тіл, орыс тілін ұлтаралық қатынас тілі және ағылшын тілін жаһандық экономикаға сәтті интеграцияланудың тілі ретінде дамыту қажет. «Қазақстан бүкіл әлемде халқы үш тілді қолданылатын жоғары білімді мемлекет ретінде танылуы керек».

Жоғары білім беру жүйесінде үш тілде оқытуды жүзеге асырудың белгілі тәжірибесі бар. 2008 жылдан бері Е.А.Букетов атындағы ҚарМУ және Абылай хан атындағы ҚазХҚжәнеХТУ осы бағыттағы жұмысты үйлестірудің базалық ЖОО ретінде анықталды. Қоғамның үштілдік кадрларға әлеуметтік тапсырысы 2011 жылы бакалавриат мамандықтарының ТОЖ-ларына «Кәсіптік қазақ (орыс) тілі», «Кәсіби-бағдарланған шетел тілі» пәндерін енгізу қажеттілігін туындатты.
2012-2013 оқу жылынан бері 32 ЖОО-да ағылшын тіліне оқытатын арнайы бөлімшелер ашылды. 2015-2016 жылы ЖОО саны 42 дейін өсті. 18 006 студент үш тілде оқытылды (бакалавриатта 16 121, магистратурада 1 662, докторантурада 223 студент). Оның ішінде 4 749 адам немесе 26,3% - педагогикалық мамандықтар студенттері.

НУ, АҚХУ, ҚБТУ, КИМЭП Университеті, С.Демирель атындағы Университеті кадрларды ағылшын тілінде даярлайды.

Үш тілде оқыту бастамасы ҚР БҒМ 2015-2020 жылдарға арналған үштілді білімді дамытудың жол картасында көрініс тапты. Құжат білім берудің барлық деңгейлерінде оқу бағдарламаларының мазмұнын жаңартуға; бірыңғай білім беру ортасы контекстінде үш тілде оқытудың сабақтастығын қамтамасыз етуге; тиімді ғылыми зерттеулерді өткізуге, «Тілдердің үштұғырлығы» мәдени жобасын насихаттауға бағытталды.

Нормативтік құжатта кадрларды даярлауға және мұғалімдердің біліктілігін арттыруға басты назар аударылды.

ҚР БҒМ деректері бойынша, ЖОО-да ИИДБМ 6 мамандығы және
4 педагогикалық мамандық бойынша ағылшын тілді оқытуға өту шеңберінде мемлекеттік тапсырыс бойынша ағылшын тілде оқытуға педагогикалық мамандыққа 500 магистрант және 900 бакалавр, «Болашақ» бағдарламасы бойынша 500 мұғалім және ПОҚ жыл сайын қабылдау қаралды. 2020 жылға дейін тілдік курстарда жыл сайын 2,4 мың мұғалім мен оқытушылардың біліктілігін арттыру қаралды.

Білім, ғылым және өндірістің интеграциясы

Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың халыққа жолдауында еліміздің ЖОО-ның инновациялық қызметке өту механизмдерін әзірлеу міндеті белгіленді. Қазақстанның жоғары мектебіне еліміздің экономикасын дамытуда маңызды рөл берілді. Қазіргі таңда ЖОО әлеуеті тек ұсынылатын білім беру қызметтерінің сапасымен ғана анықталмайды. «Білім-ғылым-инновациялар» триадасын дамыту еңбек адамын қалыптастыруға мақсатталған шешуші фактор бола бастады.

2011 жылдан бері НУ ғылыми жобалары 350 халықаралық университеттермен және институттармен бірлесіп жүзеге асырылды. Бұл - Принстон университеті, Кембридж университеті, Оксфорд университеті, Гарвард университеті, Колумбия университеті, Токио университеті, Гонконг Университеті, Макс Планк институты, Сеулдің Ұлттық Университеті және басқалар.

2015 жылы НУ-дың National Laboratory of Astana (NLA) базасында ұлттық және халықаралық ұйымдар мен компаниялардың (Дүниежүзілік банк, Еуропалық комиссия, Британдық кеңес) қаржылық ресурстарын тартумен 100-ден астам ғылыми-зерттеу жобасы жүзеге асырылды. Өмір туралы ғылымдар орталығының және Жаңа материалдар туралы энергетика және ғылым орталығының қызметі басталды. Ғылыми-зерттеу қызметі қазақстандық ЖОО-ға таратылады.

2014 жылы жетекші зерттеу университетінің мәртебесі Қ.И.Сәтпаев атындағы «Қазақ ғылыми-зерттеу техникалық университеті» ҰАҚ берілді. Жетекші ғылыми орталықтармен және ЖОО-мен ынтымақтастық жасасу бойынша университеттің қызметі еуропалық кеңістікке тығыз интеграциясына ықпал етеді. Бұл техника және технологиялар саласында кадрларды даярлауды және ғылыми зерттеулерді халықаралық стандарттарға және ИИДМБ қажеттіліктеріне сәйкес жүргізуге мүмкіндік береді.

Халықаралық қайта құру және даму банкімен қарыз туралы Келісімшарт шеңберіндегі «Технологияларды коммерциялау» жобасының сәтті жүзеге асырылуы тіркелді (2008 жылдан 2015 жылға дейін). Ғалым мен зерттеушілерге ғылыми зерттеулер өткізуде және олардың әзірлемелерін коммерциялауда қолдау көрсетілді. Қолдау көрсетілген


65 жобаның 40-ы 900 млн. теңгеден артық жалпы соммаға дайын өнімді сату деңгейіне жетті.

Қарағанды мемлекеттік техникалық университет базасында Материалдарды жүргізу халықаралық орталығын құру сәтті ғылыми жетістік болды. Орталық қызметі ғылыми салада қызмет көрсетуді дамытуға бағытталған зертханалық орталықтың заманауи моделі болып табылады.

2016 жылы Дүниежүзілік банктің қолдауымен «Өнімді инновацияларды ынталандыру» бағдарламасы іске қосылды. Жобаның бір кезеңі шеңберінде ИИДМБ ЖОО жанында және Назарбаев Университетінде технологияларды коммерциялаудың 5-6 тиімді кеңселерінің өзара байланысқан желісін құру жоспарланды.

«100 нақты қадам» Ұлт жоспарын жүзеге асыру шеңберінде «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызметтің нәтижелерін коммерциялау туралы» Заңын қабылдау да коммерциялау жүйесін бұдан әрі дамытудың маңызды кезеңі болды (64-қадам). Ғылым мен бизнестің байланысын қолдау механизмдері заңнамалық деңгейде қаралды. Бұл - технологиялар лицензиясын сатып алушыларға жеңілдіктер ұсыну, технологияларды коммерциялау кеңселерінің қызметіне қаржыландыруды қамтамасыз ету және технологияларды коммерциялауға гранттың жаңа түрін енгізу.



«Технологияларды коммерциялау жөніндегі мамандар альянсы» қоғамдық бірлестігінің қызметі технологияларды коммерциялау кеңселері, ЖОО, технопарктер, бизнес инкубатор, технологиялық кәсіпорындарының қызметкерлеріне және басқа да мүдделі тараптарға құзыреттіліктерін жоғарылатуға қолдау көрсетуге бағытталды. Бірлестік кеңесінің құрамына еліміздің ірі ЖОО коммерциялау кеңселерінің өкілдері енген.

Еліміздің ЖОО-ның зерттеу қызметіне бағдарланғанына қарамастан, «ЖОО және бизнестің ынтымақтастығы» ЖБИ-2015 сауалнамалық көрсеткіш бойынша Қазақстанның позициялары әлі де тұрақты төмен (2014ж. - 88, 2015ж. - 88-орын)40. Бұл Қазақстанның ЖОО жүйесінің осы бағыттағы үлкен резервтерінің барын дәлелдейді.



1 ҚР ҰЭМ СК.

2 Global Flow of Tertiary. UNESCO, Institute for statistics.

3 Global Competitiveness Report 2015-2016жж.

4 «Білім туралы» ҚР 2007 жылғы 27 шілдедегі 319-III Заңы (2015 жылғы 13 қарашадағы өзгертулермен және толықтырулармен).

5 ҚР ҰЭМ СК.

6 Global Flow of Tertiary (UNESCO, Institute for statistics).

7 Global Competitiveness Report 2015-2016, 2014-2015.

8 Pandidakterion. http://www.worldlibrary.org/articles/pandidakterion.

9 Times higher education. https://www.timeshighereducation.com/features/what-will-universities-look-like-in-2030-future-perfect.

10 OECD Conference. Higher Education Futures. Singapore, 14-15 October 2015.

11 5 major trends in higher education’s use of social media.

12 www.bala-kkk.kz

13 Жоғары біліммен жалпы қамтудың коэффициенті – жасына қарамастан, техникалыө және кәсіптік білім беру ұйымдарында (БХЖС-5) және ЖОО-да (БХЖС-6-8) оқитын білім алушылар санының 18-22 жастағы халықтың жалпы санына қатынасы.

14 ҚР ҰЭМ СК.

15 Global Competitiveness Report 2015-2016ж.

16 Global Flow of Tertiary. UNESCO, Institute for statistics.

17 ҚР Үкіметінің 2015 жылғы 17 маусымдағы №453 «Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын білім беру ұйымдарында (Қарулы Күштер, басқа да әскерлер мен әскери құралымдар, сондай-ақ арнаулы мемлекеттік органдар үшін мамандар даярлауды жүзеге асыратын білім беру ұйымдарын қоспағанда) жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі, сондай-ақ техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білімі бар мамандар даярлауға 2015 - 2016 оқу жылына арналған мемлекеттік білім беру тапсырысын бекіту туралы» қаулысы.

18 ҚР БҒМ 2010 жылғы 8 ақпандағы № 40 «"Сырттай, кешкі және экстернат нысанында білім алуға жол берілмейтін кәсіптер мен мамандықтардың тізбесін және Жоғары білім беретін білім беру ұйымдарында экстернат нысанында оқытуға рұқсат беру нұсқаулығын бекіту туралы" бұйрығы (26.05.2014ж. өзгертулер мен толықтырулармен).


19 Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары қызметінің типтік ережелері (19.12.2014ж. толықтырулармен).

20 ҚР ҰЭМ СК сайты.

21 Global Flow of Tertiary (UNESCO, Institute for statistics).

22 The Global Innovation Index.

23 IMD World Competitiveness Yearbook.

24 ҚР БҒМ 30.06.2015ж. №496 бұйрығы және ҚР ДСӘҚМ 24.06.2015 №621 бұйрығы.

25 The Global Employability University Ranking. https://www.timeshighereducation.com/carousels/global-employability-university-ranking-2015-results

26 QS Graduate Employability Rankings.

27 ҚР ДСӘҚМ деректері.

28 «Жастардың кадрлық резерві» ресми сайты.

29 ҚР «Білім туралы» Заңы (13.11.15ж. № 398-V толықтырулармен).

30 ҚР БҒМ БҒБСК деректері.

31 Республикалық ЖОО-аралық электрондық кітапхананың сайты.

32 ҚР 2007 жылғы 27 шілдедегі № 319-III «Білім туралы» Заңы (09.04.2016ж. өзгертулер мен толықтырулармен).

33 БСБТҚА сайты. http://nkaoko.kz/rejting-vuzov/rejting-vuzov-kazakhstana-2015.


34 http://www.webometrics.info/en/Asia/kazakstan.

35 ҚР БҒМ 31.03.2011ж. № 127 «Ғылыми дәрежелерді тағайындау ережелері» бұйрығы.

36 Education at Glance 2015.

37 The Magna Charta Observator сайты.

38 ЭЫДҰ-ның жоғары білім беру саясатына шолуы. 2015 жылғы Қорытынды есеп.

39 ҚР БҒМ 2015 жылғы 8 мамырдағы №287 бұйрығы.

40 Global Competitiveness Report 2015-2016, 2014-2015.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ БЕРУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЖАЙ-КҮЙІ ЖӘНЕ ДАМУЫ ТУРАЛЫ



ҰЛТТЫҚ БАЯНДАМА



Достарыңызбен бөлісу:
1   2


©stom.tilimen.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет