Дәрис мавзуси: Қан топлири. Қан қуюш. Резус-фактор. Дәрис мәхсити



Дата27.03.2017
өлшемі445 b.


Дәрис мавзуси: Қан топлири. Қан қуюш. Резус-фактор.

  • Дәрис мәхсити:

  • Білімділік:  Адәм  тирикчилиги үчүн,  организмниң  тириги  қан  йәни  қан һүжәйрилириниң   активлиғини, оқуғучиларға чүшәндүрүп  олтирип, қан топлирини ажиритишни билишкә үгитиш йәни   билимини   қелиплаштуруш.

  • Дамытушылық: Оқуғучиларниң сөзләш, ойлаш, әстә сақлаш қаблийитини риважиландуруш. Биология пәнигә қизиқишини ашуруш. Тәрбиелілік:Тәбийәтни сөйүшкә һөрмәтләшкә тәрбийәләш, униң берикәтлик тирикчилигини қәдирләшкә, вәтәнпәрвәрликкә тәрбийәләш.


I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Амандасу, түгендеу.  «Сәлемдесу» ойыны: Қазір біз сендермен ойын ойнаймыз, қимылды тез жасауларың керек. «Бастаймыз» деген белгі берілгенде, мен қалай амандасу керек екенін айтамын, сонда сендер бір-бірлеріңмен тез-тез амандасасыңдар. Әр адаммен әртүрлі амандасасыңдар. Сонымен, көз билән… қол билән… мүрәң билән… қулақ билән… тиз билән… Тапан билән… баш билән.

  • 1. «Өз орныңды тап» Оқушыларды қан топтары бойынша топтарға бөлу: I, II, III, IY топтары

  • Психологиялық ахуал орнату Оқушылар қиылған қағаздарға І, ІІ, ІІІ, ІY қан топтары жазылған қағаздарды суыру арқылы топтарға бөлінеді



II. Үй жұмысын тексеру

  • Деңгейлік сұрақтар беру. «Ой чақириш»

  • 1. Организмниң ички муһити немидин түзүлгән?

  • 2. Қан немидин туриду?

  • 3. Қан қандақ хизмәт атқуриду?

  • 4. Қан плазмисиниң көләминини атаңлар?

  • 5. Эритроцитлар қандақ хизмәт атқуриду?

  • 6. Лейкоцитларниң асасий атқуридиған хизмити қандақ?

  • 7. Фагоцитоз һадисисини ким ачти?

  • 8. Тромбоцитларниң хизмити қандақ?



Жавави:

  • Адәм организминиң ички муһитини тоқулма суюқлуғи, қан билән лимфидин түзилиду.

  • 2.Қан плазмидин йәни қан һүжәйрилиридин туриду.

  • 3.Қан тошуш, гумораллиқ, терморәтләш, һимайә қилиш хизмитини атқуриду.

  • 4.Қан көләминиң 90-92% су, 7-8% белок, 2% глюкоза, майлар, минераллиқ тузлар, в.б. болиду.

  • 5.Эритроцитлар кислород билән углекислый газни тошуйду .

  • 6. Организмда ағриқ пәйда қилғучи бактерияләрниң, ят тәнчиләрниң кирип кетишидин һимайә қилиш.

  • 7. 1908 жылы И.И.Мечниковқа мошу йеңилиғи үчүн нобель мукапати берилди.

  • 8.Қанниң уюши вә қан кетишниң тохтиши жәриянлириға қатнишиду.







1. Адәм организмидики қанниң мөлчәри қанчә? 2. Қан топлири қанчигә бөлинидиғини биләмсиләр? 3. Қандақ жағдайда адәмгә қан қуюду?



Қан топлири. Қан қуюш. Резус фактор

  • 1901-жили Австралиялик алим К. Ландштейнер қанниң мас кәлмәслиги проблемисини тәтқиқ қилғанда, бир һаләттә бир адәм қени плазмисиниң эритроцитлири башқа адәм қениниң эритроцитлири билән арилашқанда, уларниң бир-биригә чаплашқанлиғини ениқлиған. Иккинчи һаләттә башқа адәмләрдә бу һадисә байқалмиған. Алим өз тәтқиқатлириға асаслинип, адәмләр қениниң төрт топини: I. II. III. IV топлирини ачти. Мошу кәшпияти үчүн К. Ландштейнерға 1930-жили Нобель мукапити берилди. Эритроцитларниң чаплишишини агглютинация дәп атайду.Агглютинация қанниң уюшиға вә кичик томурларниң тосилип қелишиға елип келиду вә бу әһвал өлүмгә дучар қилиду. Қуюш үчүн қанни Донурдин алиду.

  • Донор- өз қенини ихтиярий беридиған адәм.

  • Реципиент –қанни донордин алидиған адәм.







Адәмләр қан топлириниң маслишиши





Резус-фактор –алаһидә белок маддиси болуп, уни 1940-жили К. Ландштейнер макака-резус маймунлириниң қенида биринчи болуп тапти.

  • Адәмләрниң резус-фактор





Сонымен қан топтарының адам өміріндегі маңызы өте зор екенін біз білдік. Тірек конспектілерімізді толтыруды ұмытпаймыз.

  • I ( 0 ) –А және В антигені болмайды

  • II ( А ) –А антигені болады

  • III ( В ) –В антигені болады;

  • IV( АВ ) –А и В антигені болады



Луғәт билән иш



  • 1. Жауабы: қан топтары I және IV ата-ананың баласы –Ж. Ал қан топтары I және III ата-ананың баласы –Н.



  • 1.Қан ұйымайтын ауру қалай аталады? а) Пневмония  ә) Гемофилия  б) Холера в)Дифтерия г)Скарлатина  2. Қан беретін адам а)реципиент  ә)донор  б)фагоцитоз в)пиноцитоз  г)резус; 3. Универсалды донор деп қандай қан топтарын атайды? а)ІІтоп  ә)І топ  б)ІІІ топ  в) ІҮ топ 4. Адам қанының төрт тобын ашқан және осы еңбегі үшін Нобель сыйлығын алған ғалым кім? а) Э.Дженнер ә) К.Ландштейнер  б) И.И.Сеченов в) И.И.Мечников 5. Өзіңнің қан тобыңды неге білу керек?  а)фагацитоз үшін 

  • ә)пиницитоз үшін б)агглютинация болмау үшін

  • 6. Адамда болатын қан топтарының саны

  • а)екі ә) үш б)төрт в)бес г)алты

  • 7. Донордан қан алатын адам:

  • а)донор  ә)фагоцитоз  б)реципиент в)пиноцитоз г)резус

  • 8. Агглютинация деген не?

  • а)Тромбоциттердің бірігіп қалуы

  • ә)Лейкоциттердің бірігіп қалуы

  • б)Эритроциттердің бірігіп қалуы

  • в)Ерекше нәруыздық зат



тест сұрақтарына жауап

  • 1-ә

  • 2-ә

  • 3-ә

  • 4-ә

  • 5-б

  • 6-б

  • 7-б

  • 8-б



Кері байланыс рефлексия Мән бүгүнки мавзуни қанчилик дәрижидә чүшәндим? Дегән соал қоюлиду. (2 мин) Төрт тамға: 1-чи 25-30%. 2-тамға 50-55%, 3-тамға 75-80% 4-тамға 100%

  • Бағалау

  • Үйге тапсырма

  • 1. «Қан топтары және қан құю» тақырыбын оқу

  • 2. Өз ата-аналарының қан топтарына байланысты мүмкін болатын жағдайдағы қан топтарына есептер шығару



Каталог: uploads -> doc -> 11df
doc -> Сабақтың тақырыбы: Бөлу Сабақтың мақсаты: Білімділік: Рационал сандарды бөлу ережесін есептер шығаруда тиімді
doc -> Сыныптан тыс сағат Тақырыбы : «Наурыз тойы» Ұлттық ойындар №3 9-10-11-сынып
doc -> Сабақтың тақырыбы Ішкі, сыртқы және аралас бездер Жалпы мақсаттары
doc -> Сабақ жоспары Мұғалім: Сабыргалиева Гулсім Сәлімқызы Сынып: 8 " а "
doc -> 1. Хлоропластары көп ұлпа a фотосинтездеуші ұлпа
doc -> ДСҰ- ның Саудадағы техникалық кедергілер жөніндегі комитеті 2015 жылдың 1-30 қараша аралығында жарияланған хабарламалар тізімі
11df -> Урок №2 закон гомологических рядов в наследственной изменчивости цель
11df -> Основные понятия и характеристика мясного сырья


Достарыңызбен бөлісу:


©stom.tilimen.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет