Балқаш көлінің экологиялық жағдайы Сәдуақас Әйгерім Ардаққызы



жүктеу 95.25 Kb.
Дата20.07.2018
өлшемі95.25 Kb.
Балқаш көлінің экологиялық жағдайы

Сәдуақас Әйгерім Ардаққызы

ТТ-16 қб

Төретаев Медет Өмірзақұлы

Автоматтандыру,ақпараттық жүйелер және қауіпсіздік кафедрасының аға оқытушысы

Рудный Индустриялық Институты

Балқаш- Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы тұйық көл.

Аумағы жөнінен Каспий,Арал теңіздерінен кейінгі 3-ші орында . Алматы, Жамбыл, Қарағанды облыстарының шегінде, Балқаш-Алакөл ойысында, теңіз деңгейінен 360 м биіктікте жатыр.Ауданы құбылмалы:17-22 мың км2, ұзындығы 600 км-ден астам, ені шығысында 9-19 км, батыс бөлігінде 74 км-ге жетеді.Суының көлемі шамамен 100-110 км2. Су жиналатын алабы 500 мыің км2-ге жуық. Орташа тереңдігі 6 м, ең терең жері 26 м.

18 ғасырдың басында көлде геодезиялық өлшеу жумысы жүргізілді. Көлде балықтың 20-дан астам түрі бар,мұның 6 түрі ежелден көлдің өзінде өскен балықтар(Іле, Балқаш көкбасы, Балқаш алабұғасы, т.б.),қалғандары басқа жақтан әкелінген ( карп,аққайраң,шип,көксерке,Арал қаязы).

Бұл – көлдің 1970 жылдардағы сипаты болса,қазір мүлдем басқаша. Жетісу өзендерінің ішінде Іле, Қаратал, Лепсі және Ақсу өзенлері Балқашқа құяды.Балқаш көлі шөлейт және шөл табиғат белдеулерінде орналасқандықтан, оның климаты шұғыл континентті болып келеді.

Ұзақ жылдар тіршілігі тұрақты болып келген су айдынының қалыпты жағдайы өзгере бастады.Балқаш көлінің экологиялық жағдайы Қаратал, Ақсу, Лепсі өзендерінің мол суының Балқаш көліне жетпей,суармалы егістіктерге жұмсалуынан нашарлады.

Антропогендік жағдайлар Балқаш көлінің жағдайын шиеленістіріп жіберді.Балқаш экожүйесінің нашарлауына Іле өзені бойына салынған Қапшағай су қоймасы да әсер етеді. Ол 1970 жылы Іле өзенінің суын бөгеу үшін салынды.Оған қосымша Іле өзенін қоректендіріп отырған Шелек өзені Бартоғай бөгетімен бөгеліп,онда көлемі 300мың м2 жинақталды.Каналдың салынуына байланысты Шелек өзені Ілеге су құюын тоқтатты.

Іле- Балқаш алабының ауыл шаруашылығында барынша пайдаланумен 1965-90 жылдар аралығында Балқашқа құятын көлемі пайзға азайды.Іленің орта ағысы мен төменгі сағасында Шарын күріш, Шеңгелді көкөніс, Ақдала күріш алқаптары пайда болды.Балқаш көлі соңғы жылдары 2 метрге жуық төмендеп отыр.Сонымен бірге көл жағалаулары батпактанып, сорланып, тақырлар мен шөлдерге айналуда.

Іле-Балқаш экожүйесінің фаунасы мен флорасы зардап шегуде. Балық аулау соңғы жылдары 5 есеге дейін төмендесе, уылдырық шашу тіпті азайды.Сонымен қатар балықтардың Іле бойындағы егіс,көкөніс алқаптарында пайдаланылған пестицидтер,гербицидтер және минералды тыңайтқыштармен улануы жиі байқалуда.

Іле-Балқаш алабы Қазақстандағы тарихи-табиғи ескерткіштерге бай өлке. Бұл өңірде Шарын тауларындағы тастағы таңбалар мен тас мүсіндер және көне қорғандар жүйесі,Әншіқұм атты табиғат туындысы,Алтынемел ұлттық саябағы бар.Жетісу деп аталатын бұл өңірде 3 млн-нан астам халық тұрады. Ең ірі қалалары- Алматы,Талдықорған, Жаркент.Бұл өңірдегі экологиялық ірі мәселелер Балқаш көлі бойындағы Балқашмыс комбинаты,Приозер,Ақсүйек кен байыту кешендері,Сарышаған полигоны және Текелі қорғасын-мырыш комбинаттары осы аймақта тұратын тұрғындарға зардабын тигізуде. 1999 жылы «Балқаш көлін құтқару, оның бүгінгісі мен болашағы» атты халықаралық деңгейде форум өтті.Онда Бақаш көлін құтқару мәселелері қаралып,мынадай нақты шешім қабылданды:

1)Іле өзені бойындағы өндіріс орындарында суды тиімді пайдалануды реттеу;

2)Қапшағай су қоймасынан Балқашқа жіберлген судың үлесін тұрақтандыру;

3)Ақдала және Шары массивтеріндегі күріш алқаптарын азайту;

4)Жерасты суларын пайдалануды жүзеге асыру.

5)Суармалы жерлердің көлемін шектеу.

Қазақстанның экологиялық апат аймақтары.

Құлан Нұргүл Мұстафақызы

Сәдуақас Әйгерім Ардаққызы

ТТ-16 қб

Төретаев Медет Өмірзақұлы

Автоматтандыру, ақпараттық жүйелер және қауіпсіздік кафедрасының аға оқытушысы

Рудный индустриялық институты

Табиғи экологиялық жүйелердің бұзылуы, флора мен фаунаның тозуы орын алған және қолайсыз экологиялық ахуал салдарынан халықтың денсаулығына елеулі зиян келтірілген Арал және Семей өңірлері экологиялық апат аймақтары болып жарияланды.

Экологиялық апат аймақтары елдің ішкі қауіпсіздігіне нақтылы қатер болып табылады. Қазіргі уақытта бұрынғы Семей полигонына шектес аудандарда онкологиялық аурулардың және адамдар өлімінің, қан айналымы жүйесі ауруларының, жаңа туған сәбилер арасындағы кеселдердің және ерте қартаю көрінісінің жоғары деңгейі байқалуда.

Арал өңірі экологиялық апат аймағында әйелдер мен балалар арасында асқазан-ішек аурулары мен қан аздығы, балалардың шетінеуі мен туа біткен патологияның жоғар деңгейі бақылауда.

Республикамызда адам денсаулығын жақсарту мақсаты мен қоршаған ортаның сапасына көңіл бөлініп,көптеген шаралар жүргізілуде. Ең алдымен,ауаның,судың және азық-түліктің сапасына бақылау жасауды күшейту іс-шараларынан мемлекеттік мониторинг жүйесі жұмыс жасауда. Оның мақсаты-адамға қатысты барлық заттардың құрамын,сапасын анықтап,баға беріп,бақылау жасау.

Радиациялық қауіпті аймақтар түрлері

Ядролық сынақ салдарынан зардап шеккендерге олардың тұрған аймақтары бойынша жеңілдіктер беріледі. Оларды мынадай аймақтарға бөледі:

Төтенше радиациалық қауіпті аймақ :

Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданының Саржал ауылы , Бесқарағай ауданы Долон және Бөденелі ауылдары, Жаңасемей ауданы, Павлодар облысының Май ауданы.

Жоғары радиациялық қауіпті аймақ: Шығыс Қазақстан облысы Абай, Абыралы, Бесқарағай елді мекендері, Жаңасемей ауданы, Павлодар облысының Май ауданы.

Өте жоғары радиациялық аймақ: Шығыс Қазақстан облысының Бородулиха , Жарма, Аягөз аудандарының елді мекендері, Курчатов қаласы, Қарағанды облысының Егіндібұлақ ауданы, Павлодар облысының Май ауданы, Шығыс Қазақстан облысындағы Риддер және Өскемен қаласы, Глубокое, Шемонайха аудандары.

Аз мөлшердегі радиациялық аймақ : Шығыс Қазақстан облысының Үржар, Көкпекті аудандары, Қарағанды облысының Қарқаралы ауданы, Павлодар облысының Лебяжье ауданы, Шығыс Қазақстан облысының Зайсан, Зырян және Тарбағатай аудандары. Әлеуметтік-экономикалық жеңілдік алған аймаққа Павлодар облысының Баянауыл ауданы.

Ескерту: Шығыс Қазақстан облысы-бұрынғы Семей ядролық полигонының экологиялық апат аумағы.

Қызылорда облысы-Арал өңірі экологиялық апат аумағы.

Қарағанды облысы-ең ірі табиғатты ластағыштар-Республикадағы ластаудың үштен бір бөлігін беретін Балқаш кен өндіру-металлургия комбинаты және «Испат-Кармет» АТАҚ-ы.

Қазақстанның экологиялық апат аймақтары.

Құлан Нұргүл Мұстафақызы

Сәдуақас Әйгерім Ардаққызы

ТТ-16 қб

Төретаев Медет Өмірзақұлы

Автоматтандыру, ақпараттық жүйелер және қауіпсіздік кафедрасының аға оқытушысы

Рудный индустриялық институты

Табиғи экологиялық жүйелердің бұзылуы, флора мен фаунаның тозуы орын алған және қолайсыз экологиялық ахуал салдарынан халықтың денсаулығына елеулі зиян келтірілген Арал және Семей өңірлері экологиялық апат аймақтары болып жарияланды.

Экологиялық апат аймақтары елдің ішкі қауіпсіздігіне нақтылы қатер болып табылады. Қазіргі уақытта бұрынғы Семей полигонына шектес аудандарда онкологиялық аурулардың және адамдар өлімінің, қан айналымы жүйесі ауруларының, жаңа туған сәбилер арасындағы кеселдердің және ерте қартаю көрінісінің жоғары деңгейі байқалуда.

Арал өңірі экологиялық апат аймағында әйелдер мен балалар арасында асқазан-ішек аурулары мен қан аздығы, балалардың шетінеуі мен туа біткен патологияның жоғар деңгейі бақылауда.

Республикамызда адам денсаулығын жақсарту мақсаты мен қоршаған ортаның сапасына көңіл бөлініп,көптеген шаралар жүргізілуде. Ең алдымен,ауаның,судың және азық-түліктің сапасына бақылау жасауды күшейту іс-шараларынан мемлекеттік мониторинг жүйесі жұмыс жасауда. Оның мақсаты-адамға қатысты барлық заттардың құрамын,сапасын анықтап,баға беріп,бақылау жасау.

Радиациялық қауіпті аймақтар түрлері

Ядролық сынақ салдарынан зардап шеккендерге олардың тұрған аймақтары бойынша жеңілдіктер беріледі. Оларды мынадай аймақтарға бөледі:

Төтенше радиациалық қауіпті аймақ :

Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданының Саржал ауылы , Бесқарағай ауданы Долон және Бөденелі ауылдары, Жаңасемей ауданы, Павлодар облысының Май ауданы.

Жоғары радиациялық қауіпті аймақ: Шығыс Қазақстан облысы Абай, Абыралы, Бесқарағай елді мекендері, Жаңасемей ауданы, Павлодар облысының Май ауданы.

Өте жоғары радиациялық аймақ: Шығыс Қазақстан облысының Бородулиха , Жарма, Аягөз аудандарының елді мекендері, Курчатов қаласы, Қарағанды облысының Егіндібұлақ ауданы, Павлодар облысының Май ауданы, Шығыс Қазақстан облысындағы Риддер және Өскемен қаласы, Глубокое, Шемонайха аудандары.

Аз мөлшердегі радиациялық аймақ : Шығыс Қазақстан облысының Үржар, Көкпекті аудандары, Қарағанды облысының Қарқаралы ауданы, Павлодар облысының Лебяжье ауданы, Шығыс Қазақстан облысының Зайсан, Зырян және Тарбағатай аудандары. Әлеуметтік-экономикалық жеңілдік алған аймаққа Павлодар облысының Баянауыл ауданы.

Ескерту: Шығыс Қазақстан облысы-бұрынғы Семей ядролық полигонының экологиялық апат аумағы.

Қызылорда облысы-Арал өңірі экологиялық апат аумағы.

Қарағанды облысы-ең ірі табиғатты ластағыштар-Республикадағы ластаудың үштен бір бөлігін беретін Балқаш кен өндіру-металлургия комбинаты және «Испат-Кармет» АТАҚ-ы.

Қазақстанның экологиялық апат аймақтары.

Құлан Нұргүл Мұстафақызы

Сәдуақас Әйгерім Ардаққызы

ТТ-16 қб

Төретаев Медет Өмірзақұлы

Автоматтандыру, ақпараттық жүйелер және қауіпсіздік кафедрасының аға оқытушысы

Рудный индустриялық институты

Табиғи экологиялық жүйелердің бұзылуы, флора мен фаунаның тозуы орын алған және қолайсыз экологиялық ахуал салдарынан халықтың денсаулығына елеулі зиян келтірілген Арал және Семей өңірлері экологиялық апат аймақтары болып жарияланды.

Экологиялық апат аймақтары елдің ішкі қауіпсіздігіне нақтылы қатер болып табылады. Қазіргі уақытта бұрынғы Семей полигонына шектес аудандарда онкологиялық аурулардың және адамдар өлімінің, қан айналымы жүйесі ауруларының, жаңа туған сәбилер арасындағы кеселдердің және ерте қартаю көрінісінің жоғары деңгейі байқалуда.

Арал өңірі экологиялық апат аймағында әйелдер мен балалар арасында асқазан-ішек аурулары мен қан аздығы, балалардың шетінеуі мен туа біткен патологияның жоғар деңгейі бақылауда.

Республикамызда адам денсаулығын жақсарту мақсаты мен қоршаған ортаның сапасына көңіл бөлініп,көптеген шаралар жүргізілуде. Ең алдымен,ауаның,судың және азық-түліктің сапасына бақылау жасауды күшейту іс-шараларынан мемлекеттік мониторинг жүйесі жұмыс жасауда. Оның мақсаты-адамға қатысты барлық заттардың құрамын,сапасын анықтап,баға беріп,бақылау жасау.

Радиациялық қауіпті аймақтар түрлері

Ядролық сынақ салдарынан зардап шеккендерге олардың тұрған аймақтары бойынша жеңілдіктер беріледі. Оларды мынадай аймақтарға бөледі:

Төтенше радиациалық қауіпті аймақ :

Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданының Саржал ауылы , Бесқарағай ауданы Долон және Бөденелі ауылдары, Жаңасемей ауданы, Павлодар облысының Май ауданы.

Жоғары радиациялық қауіпті аймақ: Шығыс Қазақстан облысы Абай, Абыралы, Бесқарағай елді мекендері, Жаңасемей ауданы, Павлодар облысының Май ауданы.

Өте жоғары радиациялық аймақ: Шығыс Қазақстан облысының Бородулиха , Жарма, Аягөз аудандарының елді мекендері, Курчатов қаласы, Қарағанды облысының Егіндібұлақ ауданы, Павлодар облысының Май ауданы, Шығыс Қазақстан облысындағы Риддер және Өскемен қаласы, Глубокое, Шемонайха аудандары.

Аз мөлшердегі радиациялық аймақ : Шығыс Қазақстан облысының Үржар, Көкпекті аудандары, Қарағанды облысының Қарқаралы ауданы, Павлодар облысының Лебяжье ауданы, Шығыс Қазақстан облысының Зайсан, Зырян және Тарбағатай аудандары. Әлеуметтік-экономикалық жеңілдік алған аймаққа Павлодар облысының Баянауыл ауданы.

Ескерту: Шығыс Қазақстан облысы-бұрынғы Семей ядролық полигонының экологиялық апат аумағы.

Қызылорда облысы-Арал өңірі экологиялық апат аумағы.

Қарағанды облысы-ең ірі табиғатты ластағыштар-Республикадағы ластаудың үштен бір бөлігін беретін Балқаш кен өндіру-металлургия комбинаты және «Испат-Кармет» АТАҚ-ы.
: sites -> default -> files -> publications
publications -> Қазақстан республикасының денсаулық сақтау әЛЕУМЕТТІК денсаулық сақтау министрлігі
publications -> Қазақ тіліндегі физикалық ЖӘне техникалық терминологиялық СӨздіктердегі үйлесімсіздік
publications -> Реферат тақырыбы: Сыртқы және ішкі сәулелену әсерінен пайда болатын аурулар Орындаған: Медеубек М. А. Тобы: 103 фк
publications -> Ас қорыту жүйесі
publications -> Тіл – ел байлығы
publications -> В медицинской практике остеомиелитом называют воспаление всех слоев кости от костного мозга до надкостницы
publications -> Делимитация и демаркация государственной границы рк как фактор национальной безопасности
publications -> Морфологические изменения миокарда предсердий при внезапной сердечной смерти у пожилых людей
publications -> Патриоттық тәрбие Аннотация




©stom.tilimen.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет