Ақтөбе қаласы



жүктеу 120.37 Kb.
Дата17.10.2018
өлшемі120.37 Kb.
Ақтөбе қаласы

Ақтөбе медициналық колледжінің

«Емдеу ісі» тобының студенті Шопер Н.С.

Ғылыми жетекшісі химия пәнінің оқытушысы: Жабасова Гулнур Еркиновна

Тақырыбы: Тағамдық Е қоспаларының адам ағзасына әсері

(ғылыми жұмыс)
Е қоспасы бұл тамақ өнімдерінің ұзақ сақталуын қамтамасыз ететін арнайы химиялық қоспа. Бүгінгі нарық жағдайында осы әдіс әсіресе өндірушілер үшін тиімді, бірақ тұтынушы халықтың денсаулығына мұндай қосымша қоспалар өте зиян. Мұны зерделі ғалымдар түгіл, қарапайым дәрігер дәлелдеп бере алады. Кейбір дерек көздеріне сенсек мұндай бояғыштар мен қоспаларының өзіне қосатын кейбір қажетті заттарды әртүрлі жәндіктерден алады. Еуропаның көптеген елдерінде, Ресейде «Е» таңбалы қоспаларының бірқатарын пайдалануға заңмен қатал тиым салынған. Мысалы кейбір мемлекеттерде тиым салынған «Е-128» бояғыш қоспасы, негізінен ет, балық, шұжық өнімдеріне қосылады. Аталған қоспаларды өндіру әсіресе Германия, Қытай, Үндістан, Ресей кәсіпорындарында кеңінен қолға алынған. Ең дұрысы белгілі бір тағамды сатып аларда мүмкіндігінше табиғи қосапалары бар ғана өнімдерді тұтынған абзал. [2]

Егерде сіз бен біздің күнделікті пайдаланып жүрген тамақ өнімдерінің құрамымен танысатын болсақ онда «Е» құпия әрпімен белгіленген кодтар бізге түсінікіз болып көрінеді. Бұл тамақ өнімдеріне қосатын қоспа өнімді ұзақ сақтауға және олардың сыртқы келбетін әрлендіруге арналған қоспа. Әрине кәзіргі бақталастық заманында бұл тиімді нәрсе. Сондықтан бұл қоспаларда әр түрлі жәндіктерден және бұзылған заттардан алады. Мысалы күнделікті пайдаланатын йогурттың қызыл күлгін түсіне «Е» кодты бояу қоспасыын емес сонымен қоса Перу мен Канал аралдарында өмір сүретін кошенилбь атты қоныздың түсін де қосады екен. [1]

Міне бұл қоспаларды енді Қазақстанда да қосатын болыпты. Біздің еліміздегі тамақ қоспаларының тізіміне мың жарымнан аса қоспалар кіреді Е-100 ден Е-1500 ге дейін. Ал осы сандардың астында не жасырылып жатыр, оны кім біледі?! Тамақ өнімдеріне Е-100 ден Е-200 бұл әр түрлі бояғыш заттар және олар негізінен барлық тамақ өнімдеріне қосылады. Еуропада Ресейде енді Қазақстанда тыйым салынған «Е-128» қоспасы негізінен ет, колбаса өнімдеріне түсі дәмді болу үшін қызғылт болу үшін қосылады. Сонымен қатар оны сусындарға және тәтті өнімдеріне қосады. Мамандардың түсіндіруінше «Е-128» қоспасын тұқымдық және бұршақ дәнектері бар шұжық фарштарына қосады.[5]
1 сурет «Роллтон» тез дайын болатын вермишель, қүрамында Е-128 коспасы бар

91

Қазақстанда мұндай Е-128 бояуыш қоспасы бар тамақ өнімдеріне тыйым салынғанына екі жылдың жүзі болды. Бірақ тиым салынудың өзі бүгін бізді қоспасы бар тамақтардан қәуіптендіргенін білдірмейді. АҚШ-ң тамақ өнімдерін қадағалау басқармасының анықтамасына жүгінетін болсақ орта есеппен алғанда жылына бір адам пайдаланатын тамақ өнімдерінің қоспаларын стандартқа сай қадағалап тексеріп отырады. Біздің Қазақстанда ондай тексерулер жүргізілмейді, сондықтан да барлық анықтамаларды шет елден аламыз. Қазақстанға әкелетін тамақ өнімдер қоспаларының құрамын санитарлық эпидемиялық орталығы тек тұздың ауыр темірдің, улылығын тексереді. [4]

Адам ағзасына әсері бар бояу Е-128 қоспасы сонымен қатар RED-2G кодымен жүреді. Еуропалық ғалымдар бұл қоспаларды жануарларға тәжірибе ретінде ғана тексеретін. Зерттеулердің нәтижесінде бойынша Е-128 қоспасын пайдалануға тыйым салынған себебі оның құрамында анилин заты бар. Сонымен қоса ол қоспа гендік жүйеге әсер етіп, уақытысынан ерте қартаю, сүйіктің сыңғыштығына тағы басқа ауыр ауруларға ұшыратады .

Бұл кесте экалогиялық сараптамадан өтілген материалдардан негізінде жиналған, тамақтың «Е» қоспасының тұсында қысқартылған түрде шартты белгілері берілген .


2 кесте Е қоспасының зиянды әсерлерінің шартты белгілерінің анықтамасы

Тағамды қоспа

Зиянды әсері

Тағамдық қоспа

Зиянды әсері

Тағамды қ қоспа

Зиянды әсері

Тағамды қ қоспа

Зиянды әсері

Е 102

Е 103


Е104

Е 125


Е 110

Е 111


Е 120

Е 122


Е 123

Е 124


Е 125

Е 126


Е 127

Е 128


Е 129

Е 130


Е 131

Е 141


Е 142

Е 150


Е 151

Е 152


Е 153

Е 154


Е 155

Е 160


Е 171

Е 173


Қ

ТС

Қ



ТС

Қ

ТС



Қ

ТС

Қ



АҚ(ТС)

Қ

(ТС)



(ТС)

Қ

Қ



(ТС)

Қ

Қ



Қ Т

(ТС)


ТЗ

ТС

Қ Т



ІҚБ

ҚҚЗ


Қ

ТЗ

К




Е 180

Е 201


Е 210

Е 211


Е 212

Е 213


Е 214

Е 215


Е 216

Е 219


Е 220

Е 222


Е 223

Е 224


Е 228

Е 230.


Е 231

Е 232


Е 233

Е 239


Е 240

Е 241


Е 242

Е 249


Е 250

Е 251


Е 252

Е 270


Қ

Қ

Қ Т



Қ Т

Қ Т


Қ Т

Қ Т


Қ Т

Қ Т


Қ Т

Қ


Қ

Қ

Қ



Қ

Қ Т


Т З

Т З


Қ

Та

Қ Т



Қ

Қ

Қ Т



ҚҚЗ

ҚҚЗ


Қ Т

Қ


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102



Қ Т

Қ Т


Қ Т

Қ Т


Б

Б

Б



Х

Х

Қ Т



ІҚБ

ІҚБ


ІҚБ

ІҚБ


ІҚБ

Қ

Қ



Қ

Қ

Қ



Қ

ІҚБ


ІҚБ

ІҚБ


ІҚБ

ІҚБ


ІҚБ

ІҚБ


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


Е 102

Е 102


ІҚБ

ІҚБ


ІҚБ

Қ

Қ



Қ

Қ

АҚ



АҚ

АҚ

Қ



ІҚБ

ІҚБ


ІҚБ

ІҚБ


ІҚБ

ІҚБ


ІҚБ

ІҚБ


ІҚБ

ІҚБ


Қ

Қ

Б



ТЗ

ТС

Қ Т



ТЗ

Қоспалардың зиянды әсерінің шартты белгілері :

АҚ аса қауәпті

Қ қауіпті

ҚҚЗ қатерлі ісік тудырады

Б бөртпе

ТЗ теріге зиянды

ТС тыйым салынған

ІҚБ ішек қызметін бұзады

К күмәнді

АҚБ асқазан қызметін бұзады

Х халестерин



2 кесте Консерванттар ( Е 200 Е 299 )


Коды

Атауы

Ескертпелер

Е-200

Сорбинді қышқыл

Тері ауруларының реакцияларын тудыруы мүмкін

Е-209

Пара гидроксизбинзой қышқылының гиптил эфирі

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-210

Бензой қышқылы

Демікпе ауруларын қоздыруы мүмкін

Е-213

Калций бензоаты

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-214

Пара гидроксинбензой қышқылының этил эфирі

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-215

Пара гидроксинбензой қышқылының этил эфирінің натрий тұзы

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-216

Пара гидроксинбензой қышқылының промилді

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-217


Пара гидроксинбензой қышқылының метилді эфирі

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е- 218

Пара гидроксинбензой қышқылының метилді эфирі

Терінің аллергиялық реакциясын тудыруы мүмкін

Е-219

Пара гидроксинбензой қышқылының метилді эфирінің натрилі тұзы

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-220

Күкірттің диоксиді

Бүйрек дерті бар адамдарға абайлап қолдану керек .

Е-221

Калий сулфаты

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-225

Кальций сулфаты

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-227

Калий гидросулфаты

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-228

Бифенил , Дифенил

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-230

Ортафенильфенол

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-231

Натридің Ортафенильфенол

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-232

Тиабендазол

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-234

Низин

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-235

Натамисин

Аллергиялық реакция тудырып, жүрек іш өтуге әкеліп соқтыруы мүмкін

Е-236

Құмырсқа қышқылы

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-237

Натрий фармиаты

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-237

Кальций фармиаты

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-238

Калций фармиаты

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-239

Гексаметелентерамин

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-240

Фармалдегид

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-241

Гваякты шайыр

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-249

Калий нитриді

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-252

Калий нетраты

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-261

Калий ацетаты

Канцороген,бала тағамына пайдалануға рұқсат етілмейді

Е-262

Натрий ацетаты ,натрий гидроацетаты

Көп елдерде қолдануға шек қойылған

Е-238

Калций фармиаты

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-239

Гексаметелентерамин

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-240

Фармалдегид

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-241

Гваякты шайыр

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-249

Калий нитриді

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-252

Калий нетраты

Қолдануға рұқсат етілмейді

Е-261

Калий ацетаты

Канцороген,бала тағамына пайдалануға рұқсат етілмейді

Е-262

Натрий ацетаты, натрий гидроацетаты

Көп елдерде қолдануға шек қойылған

Кәзірде алкагольсіз газдандырылған сусындар біздің тұтынатын тағамдарымыздың ажыратылмас бір бөлігі болып алды оны тұтыну көлемі де жыл сайын өсіп келеді .Әсіресе олар жастар мен жасөспірімдер балалар арасында көп ішілетін болды. Бұл сусындар денсаулыққа пайдалы ма әлде зиян ба?! Халық арасында Кока-кола «зиянды сусындар екен» деген де алып қашпа сөздер естіліп жүр. Бұл туралы ғалымдар диетолог мамандар не дейді?! Сонымен қатар газды сусындарды тұтынатындардың имунитеттері төмендейді, клеткалық деңгейде зат алмасу процесі бұзылыды деген пікірлерде келтірілген. [4]

2 сурет Кока-кола құрамында адам ағзасына зиян келтіретін Е қоспалары көп.



stopcoca

Индияда шаруалар осындай газдалған сусындармен егіс алқаптарын зиянкестерден қорғайды екен, егер тауық бауырын газды су құйылған ыдысқа салып 12 сағат қойса еріп кетеді. Кола құрамында қант көп, тісті бүлдіреді. Кока-кола құрамын дайындау өте құпия сақталады , халыққа жария етілмейді, міне осының өзі күдікті. Әр нәрсені де тұтынудың өлшемі болу керек, әсіресе 7 жастан төмен балаларға газдалған алкагольсіз сусындар бермеген жөн. Медицинада дәлелденгеніндей ересек адам күніне 2.5-2.8 литр сұйықтық ішуге тиіс екен. Ал шырынды сусындар кемінде 1 литрдей газдалмаған алкагольсіз сусындар болуы тиіс. Фармакалогиялық тұрғыдан алғанда ересек адам тұтынатын тәуліктік кокайн 100мг аспауы тиіс. Күніне екі шыны аяқ кофе іші отырып адам 400-500 мг кофейн алады . [4]

1. Яшин Я. Анализ пищевых продуктов и напитков.

2. Пищевые добавки. Энциклопедия.

3. Сарафанова Л.А. Применение пищевых добавок в индустрии напитков.

4. Булдаков А. Опасные пищевые добавки и их воздействия.

5. Иванова Т.Н., Ульянченко Л.А. Биологически активные добавки.

6. Г. Н. Докучаева Биологические активные добавки.



7. Г. Н. Докучаева Биологически активные добавки. Здоровье женщины.

8. Садоян В.А. Биологически активные добавки на фармацевтическом рынке.




©stom.tilimen.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет