Алғашқы қауымдық қоғамды кезеңдеу



жүктеу 117.29 Kb.
Дата08.07.2017
өлшемі117.29 Kb.
Алғашқы қауымдық қоғамды кезеңдеу.


Археологиялық



Тарихи

Атауы

Уақыты

Табиғаты

Атауы

Табылған жері

Жас мөлшері

/жыл/

Миының көлемі/см3/

Атауы

Әлеуметтік жағдайы

Еңбек құралдары

Археологиялық ескерткіштері

Өмір сүрген адамдары

Палеолит «Палео»-ежелгі, «лит»-тас д.м.б

1-кезеңі ерте палеолит

Ерте палеолит (шелль-ашель)

Б.з.б.2 млн.- 140 мыңжыл-р

1 млн 860 мың жылға созылған

Ауа райы жылы, Қазақстанда субтропиктік романдар болған, өзен-көл жағасында піл, жылқы,таулы жерлерде аю, мамонт, бұғы, бизон, арқар, тауешкі т.б.с.с

Австралопитек

1974ж. Б.з.б 2,5 млн жыл бұрын өмір сүрген Homo habiles адамы табылды.Яғни «Епті адам», австрало-«оңтүстік», питек-«адам» деген мағына білдіреді.

Олдувай шатқалы,Килиманджаро мен Виктория аралығы (Шығыс Африка)

Б.з.б 2,5 млн жыл бұрын немесе кейбір деректерде 1 млн. 750 мың

600-652 см³

«Епті адам»

Алғ.Қауымдық табын, тобыр

-алғашқы адам

-алғашқы еңбек құралдары

аңшылық,терімшілік



Еңбек құралдарын жасауға кварцит, обсидиан, тақтатас, шақпақтас қолданған.

Чоппер – кескіш құрал, чоппллинг, қолшапқы.

Жамбыл облысындағы Бөріқазған, Шабақты мекендерінен (5000 жуық тас құрал), Қарасу тұрағы (тастан жасалған 15000 жуық құрал)

Қазанғап шатқалы, Тәңірқазған, Қаратау жотасы.



Қазақстан жерін еж.адамдар б.з.б 800-140мыңжылдықтардан бастап мекендеген.алғ.адамдар Қаратау жотасы мен Қарасу тұрағын мекендеген. Аң аулау мен терімшілік пен айналысқан.

Табиғи үңгірлер, үңгіме қуыс, тау шатқалдарын паналаған.






Тік жүретін адамның 2 өкілі:

Питекантроп- «маймыл тәрізді» адам д.м.б

Азиядағы

Ява аралынан 1891-1892 ж.ж табылған.

Б.з.б 800-500 мың жыл бұрын өмір сүрген.

950-1000 см³




«Тік жүретін адам»

















Синантроп – «қытай адамы» д.м.б

1927 жылы

Қытайдағы Чжоу-Коу-дянь үңгірінен табылған


Б.з.б 500-200 мың жыл бұрын өмір сүрген.

Ерекшелігі: От жағуды білген

950-1000 см³




«Тік жүретін адам»













2-кезеңі

орта палеолит

Орта палеолит –( ашель-мустьер)

Б.з.б 140-40 мыңжыл-р


Қазақстанда тау түзілу құбылыстары жүрді, ауа райы салқындады, мұз басты, өзен-көлдердің арналары қалыптасты, қайың, шырша, қарағай с.с, бұғы, бизон, піл, мамонт с.с жануарлар ө.сүрді.

Мұз басты

(б.з.б 100-80мыңжылдық)

Орта палеолит дәуірінің адамы-

Неандертальдықтар -

Келбеті- қысқа мойынды, аса ірі тісі бар, сөйлеу қабілеті дұрыс қалыптасқан.



Германияның Неандерталь өңірінен табылған.

1938 ж дәл сондай адам Өзбекстанның Тесіктас үңгірінен 8-9 жастағы баланың қаңқасы табылған.

Б.з.б. 100-35

Мың жыл бұрын өмір сүрген.
Ерекшелігі:

Баспана сала бастаған, өнер туындыларын жасады, діни түсінік қалыптасқан. От жағуды үйрене бастады.


1300-1400

см³





Рулық қауым

Туыстық қатынас,ортақ тұтыну,ортақ меншік



Тас өңдеу әдісі жетілді, Е.құралдары нуклеустан жасалды, аң аулағанда пайдаланылған жіпке байланған домалақ тас- болас, пышақ, қару ретінде үшкір тас, тілгіш, қырғыш, ағаш, тері өңдеу үшін қырғыш тас пайдаланылды.

Еңбек құралдарын – кварцит, яшма, тақтатас, обсидиан т.б тастардан жасады.



Оңт.Қазақстандағы – Топалы, Қызылрысбек.

Табылған заттары- үшкір тас, қырғыштар. Арыстанды, Обалысай, Мүзбел, Қанай, (Батпақ)



Орта палеолит дәуірінің адамы-

Неандертальдықтар.

Келбеті- қысқа мойынды, асаірі тісі бар, сөйлеу қабілеті дұрыс қалыптасқан.

Негізгі кәсібі – аң аулау, терімшілік. Аңды қауым болып бірігіп, топпен аулаған.Аулайтын аңдары: бизон, бөкен, мамонт т.б. Басты ерекшелігі:- шақпақ тастар арқылы от жағуды үйренді.Діни наным қалыптасты Өлікті бір қырына қарай жатқызып, аяғын бүгіп жерлеген.



3-кезеңі кейінгі палеолит



Б.з.б. 40-12 мыңжыл-р

Мұз басу одан әрі жалғасты.

Ұлғая түсті.



Кроманьон адамы немесе

Homo sapiens

Саналы адам.

Антропологиялық белгілері –бас сүйектері сопақ, жазық маңдайлы, бойы ұзын, тік жүретін адамдар.




Францияның Кроманьон үңгірінен табылды.

Б.з.б. 40 -35 мыңжылдық

1500-1800




Рулық қауым

( Аналық рулық қауым)

Үңгір қабырғаларына

сурет салды.Өлікті әшекей, е.құр-мен бірге жерлеген. Тайпаның пірі болған әйел- ананың мүсінін жасаған.



Еңбек құр-ң 20 шақты түрі болған. Пышақ тіліктер, найза, сүңгінің ұштары, тескіш, кескіш, бола немесе болас.


Оңт.Қ – Ащысай тұрағы.Табылған заттары – жануар сүйегі, қырғыш, кескіш, пышақ тәрізді қарулар.

Орт.Қ – Батпақ тұрағы, Қарабас көмбесі

Табылған заттары – сүңгінің ұштары, қырғыш тастар, торфириттен жасалған 172 заттар.


Негізгі кәсібі – аң аулау, терімшілік.

Аулайтын аңдары: бұғы, марал, мамонт, жылқы, зубр т.б.

Теретін жеміс-жидектері: жабайы алма, алмұрт, саңырауқұлақ, сәбіз, жаңғақ т.б.




Археологиялық тарихы


Тарихы



Атауы



Уақыты


Табиғаты


Дәуірдің ерекшелігі


Әлеуметтік жағдайы


Шаруашылығы


Еңбек құралдары


Археологиялық ескерткіштері

Мезолит

«Мезос»- орта, «лит»-тас д.м.б
Орта тас дәуірі


Орта тас дәуірі
Б.з.б.12 -5 мыңжылдықтар

Мезолит дәуірі

7000 мың жылға созылған

Ауа райы күрт жылынып, мұздар шұғыл еріді. Шөбі, өсімдігі мол далалар сиреп кетті. Мүйізтұмсық, мамонт сияқты жануарлар жойылдып кетті.




Садақ пен жебенің п.б.

Балық аулау жақсы дамыды.

Оның себебі – мұздар еруі, өзен –көлдер суының молаюы.

Жануарлар қолға үйретілді, дәндә дақылдар өсірілді.



Қайық ойлап табылды


Рулық қауым

( Аналық рулық қауым)



Балық аулау


Е.құралдары - жебелі садақ, бумеранг т.б.

Жебені ағаштан, ұштарын сүйектен жасады. Жебе 80-450 метр қашықтыққа жетеді.

Бумеранг –имек ағаш сияқты аңға лақтыратын қару, ағаштан жасалған ораққа ұқсас қару.

Бумерангтің қашықтығы 100 метрге жетеді.

-


Жаңа тас дәуірі

Неолит

«Нео»- жаңа,

«лит»-тас д.м.б




Жаңа тас дәуірі
Б.з.б 5-3

Мыңжылдықтар.




Қазақстанда тау түзілу құбылыстары жүрді, ауа райы салқындады, өзен-көлдердің арналары қалыптасты, қайың, шырша, қарағай с.с, бұғы, бизон, піл, мамонт с.с жануарлар ө.сүрді,




Өндіруші шаруашылық қалыптасты.

«Неолиттік төңкеріс» - балшықтан ыдыс жасау және егіншілік пен мал шаруашылығы, кен кәсібі пайда болды.

Өлікті әшекей, еңбек құралдарымен бірге жерлеген. Мәйітті өртеген.

Әйелдер еңбегі артты, олар қоғамда жетекші орын алды.

Жануарды қолға ұстап үйретті, яғни итті алғ.қолға үйретті.



Керамика мен тоқымашылық қалыптасты



Толықтай Аналық

Рулық қауым қалыптасты.

Егіншілік пен мал шаруашылығы, кен кәсібі.


Тас өңдеу әдісі жетілді. Еңбек құралдары - нефриттен, кварциттен, яшмадан жасалды.

Е.құралдары – найзаның ұшы, ине, гарпун пайда болды, қыш ыдыс, керамика, дән үккіш, балта, кетпен, келі, сәндік бұйымдар.

Оларды саз балшықтан, тастан, граниттен, мыстан, алтын, қорғасыннан жасады.

Адамдар мата тоқып, киім тігіп, үйренді.керамикалық заттарға геометриялық өрнектер салды.


Сексеуіл, Железинка

Мысты тас дәуірі

Энеолит

«Энео»- мыс,

«лит»-тас д.м.б




Мысты тас дәуірі
Б.з.б 3000 – 2800 Мыңжылдықтар.


Қазақстанда тау түзілу құбылыстары жүрді, ауа райы салқындады, өзен-көлдердің арналары қалыптасты, қайың, шырша, қарағай с.с, бұғы, бизон, піл, мамонт с.с жануарлар ө.сүрді,




Өндіруші шаруашылық қалыптасты.
«Неолиттік төңкеріс» - балшықтан ыдыс жасау және егіншілік пен мал шаруашылығы пайда болды.
Өлікті әшекей, еңбек құралдарымен бірге жерлеген. Мәйітті өртеген.

Әйелдер еңбегі артты, олар қоғамда жетекші орын алды.

Жануарды қолға үұстап үйретті, яғни итті алғ.қолға үйретті.



Толықтай Аналық

Рулық қауым қалыптасты.



Тас өңдеу әдісі жетілді. Еңбек құралдары - нефриттен, кварциттен, яшмадан жасалды.

Е.құралдары – найзаның ұшы, ине, гарпун пайда болды, қыш ыдыс, керамика, дән үккіш, балта, кетпен, келі, сәндік бұйымдар.

Оларды саз балшықтан, тастан, граниттен, мыстан, алтын, қорғасыннан жасады.

Адамдар мата тоқып, киім тігіп, үйренді.керамикалық заттарға геометриялық өрнектер салды.

Ботай тұрағы.







Негізгі ұғымдары

Мағынасы

1

Пиктография

Суретті жазу

2

Петроглиф

Жартастағы суреттер

3

Тотемизм

Адамдардың шығу тегін жануарлар, өсімдіктер немесе табиғат құбылыстарымен байланыстырады

4

Анимизм

Өлген адамның үстіне қызыл минералды бояу себу немесе әрбір заттың ханы болатыны туралы сенім

5

Дін

Адамдардың наным – сенімі

6

Магия

Тылсым күштерді бағындыруға қабілетті әрекеттер жиынтығы



Қола дәуірі б.з.б 2 – 1 мыңжылдықтар

Табиғаты

Дәуірдің ерекшелігі

Әлеуметтік жағдайы

Шаруашылығы

Баспанасы

Еңбек құралы

Археологиялық ескерткіштері

Бұдан 3 мың жыл бұрын табиғаты құрғақ, қысы қатал әрі ұзақ, жазы ыссы болды.

Көзе құмыралар жасау ісі өркендеді. Тарақ тәрізді немесе тегіс қалыппен өрнектеліп жасалған ыдыстар арнаулы пештерде күйдірілген.

Металл өңдеу игерілді. Жер өңдеудің қарапайым түрі теселі егіншілік дамыды.



Әкелік рулық қатынас орнады (патриархат)


Басты кәсібі мал бағу. Кетпенді - теселі егіншілік пен балық аулау болды. Есіл, Тобыл, Ертіс, Бұқтырма өзендері бойына бидай, тары, арпа екті.


Жартылай жертөле, саз балшықтан тұрғызылған үй. Жер еденде сүт өнімдері мен ет сақтайтын шұңқыр қазылған

Диірмен, жер өңдеуге арналған тесе, қола орақ.

Андронов мәдениеті (андронов тайпаларының түсінігінше құдайлар – аспанда ат жегілген екі дөңгелекті арбамен жүредідеп сенген)

Беғазы – Дәндібай мәдениеті (адамдар тасқа күн басты адамдардың бейнесін салған), Шығыс Қазақстандағы



Мало – Красноярка, Батыс Қазақстандағы – Алексеев, Солтүстік Қазақстандағы – Степняк, Көкшетаудағы - Шағалалы

: uploads -> doc -> 0f88
doc -> Сыныптан тыс сағат Тақырыбы : «Наурыз тойы» Ұлттық ойындар №3 9-10-11-сынып
doc -> Сабақтың тақырыбы Ішкі, сыртқы және аралас бездер Жалпы мақсаттары
doc -> Сабақ жоспары Мұғалім: Сабыргалиева Гулсім Сәлімқызы Сынып: 8 " а "
doc -> 1. Хлоропластары көп ұлпа a фотосинтездеуші ұлпа
doc -> ДСҰ- ның Саудадағы техникалық кедергілер жөніндегі комитеті 2015 жылдың 1-30 қараша аралығында жарияланған хабарламалар тізімі
0f88 -> Для определения того, которая из команд первая начнет «стрельбу», командам задается вопрос. Команда, ответившая первой, начинает игру. «Стрельба» идет поочередно. Как только произойдет первое попадание, команде задается вопрос
0f88 -> Сабақ тақырыбы : Мезозой заманында тіршіліктің дамуы. Триас. Юра. Бор. Кайнозой заманында тіршіліктің дамуы. Палеоген. Неоген. Антропоген




©stom.tilimen.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет