Алаш идеясының жаршысы



жүктеу 377.71 Kb.
Дата18.12.2017
өлшемі377.71 Kb.

П. Васильев атындағы орталық қалалық кітапханасы

Ақпараттық-библиографиялық бөлім


Центральная городская библиотека им. П. Васильева

Информационно-библиографический отдел



картинки по запросу бір ел бір кітап акциясы 2017

Алаш идеясының жаршысы

П. Васильев атындағы орталық қалалық кітапханасы

Ақпараттық-библиографиялық бөлім


Центральная городская библиотека им. П. Васильева

Информационно-библиографический отдел


«Бір ел – бір кітап 2017» акциясы



946


Алаш идеясының жаршысы
Сұлтанмахмұт Торайғыров

Ұсынылатын әдебиеттер тізімі

Рекомендательный список литературы

Павлодар


2017

«Алаш идеясының жаршысы». Ұсынылатын әдебиеттер тізімі / П. Васильев атындағы орталық қалалық кітапханасы. Ақпараттық- библиографиялық бөлім. - Павлодар, 2017. - 25 б.


«Алаш идеясының жаршысы». Рекомендательный список литературы / Центральная городская библиотека им. П. Васильева. Информационно-библиографический отдел. - Павлодар, 2017. - 25 с.


Құрастырушылар: Р. К. Ахметова

Г. Р. Сафарова

Редактор : Б. Е. Әлімғазинова

Оқырманға арналған сөз!


Ұлттық академиялық кітапханасы адамның тұлға болуы мен қалыптасуында маңызды функцияны орындайтынын, кітап оқудың адамға көп қырлы және белсенді әсер ететінін ескеріп, қоғам дамуының басымдылықтарының бірі ретінде кітап оқуды қолдауды қарастыра отырып, Қазақстанда жыл сайын «Бір ел – бір кітап» акциясын жүзеге асыруды ұсынған болатын.

Акцияның мақсаты: оқырман мәдениетін қолдау және дамыту, тарихи-мәдени және рухани мұраны сақтау, ана тіліне құрметпен қарау.

Міндеттері:

-ұлттық әдебиетке деген оқырмандардың қызығушылықтарын қолдау және дамыту;

-кітап оқу проблемаларына ғалымдардың, мамандардың, мемлекеттік және қоғам қайраткерлерінің назарын аударту;

-әлеуетті оқырмандарды тарту;

-баспахана ұйымдарының қазақстандық авторлардың кітаптарын шығаруға қызығушылықтарын арттыру;

-әлемдік әдеби үдерісте қазақстандық авторлардың шоғырлануы.

Акцияның мазмұны: бүкіл ел болып бір уақытта бір кітапты оқып шығу және талқылау, осы кітапқа арналған түрлі шараларды өткізу.

Акцияны өткізу үшін кітапты таңдау азаматтардың қалауларын анықтау жолымен, мекемелерде, ұйымдарда, оқу орындарында сауалнамаларды жүргізу арқылы, телефон арқылы сұрау, ауызша сұрау арқылы жүргізіледі.

Акция кезінде іс-шара өткізу формасы әртүрлі болуы мүмкін. Олар: сынып сағаттары, әдеби кештер, талқылаулар, кітап бойынша фильмдерді тамашалау және талқылау, жазушылармен, әртістермен кездесу кештері, телемарафондар, клуб отырыстары, қойылымдар.

Акция бойынша 2017 жылы бүкіл ел Сұлтанмахмұт Торайғыров шығармаларын оқиды.


Электрондық мекенжай:

Pavlodar.cbs@mail.ru

Біздің мекенжай: cbs.pvl.kz

Павлодар қ. С.Торайғыров көш., 44 / 1

П.Васильев атындағы Орталық қалалық кітапханасы

Ақпараттық-библиографиялық бөлім

Тел.: 53-38-80

«Бір ел – бір кітап 2017» акциясы



946
ҚР Ұлттық академиялық кітапханасында «Бір ел - бір кітап» акциясы қорытындысында бір ауыздан «Алашорда мемлекетінің 100 жылдығына» орай «Жыл кітабы – 2017» таңдауына ақын Сұлтанмахмұт Торайғыровтың шығармаларын оқу ұсынылды.

Ұлт үшін күрескен қайраткер. «Мәңгілік Ел» ұлттық идеясы елімізді, ең алдымен, мәдени мұрамызбен, шығармашылық әлеуетімізбен ілгерілетуге үндейді. Сұлтанмахмұт Торайғыров ұлттық идеяның жыршысы. Қай кезді алып қарасаң да, қоғамның қозғаушы күші жастар болып табылады. Сұлтанмахмұт жастық жігерімен, патриоттық жырларымен жастарға үлгі болады. Өлеңдерінде жастарды оқу-білімге шақырды. Демек, бүгін де һәм болашақта да елеулі өзгерістердің орын алуы – жастардың қолында. Оқырман  ұрпақ - Қазақстанның болашағы.

* * *

Қараңғы қазақ көгіне,


Өрмелеп шығып, күн болам!
Қараңғылықтың кегіне,
Күн болмағанда кім болам?
* * *
Бүгіндегі жастарға оқу міндет,
Тек қана оқуменен өнер білмек,
Өнер-білім, адалдық, ар-намысты
Жоятын надандық қой емсіз індет.

                                                                         (С.Торайғыров)




http://jobjk.kz/images/banner/%d0%b1%d0%b0%d0%bd%d0%bd%d0%b5%d1%80%201%20%d0%b5%d0%bb.png

Сұлтанмахмұт Торайғыров
00000227

(1893-1920)

Абайдан кейінгі ірі тұлға. XX ғасырдың бас кезіндегі қазақ әдебиетінің тақырып ауқымының кеңейіп, идеялық тұрғысының биіктеп, көркемдік жоғарылауына ерекше үлес қосқан ақын, ағартушы-демократ. 1893 жылы Көкшетау облысы, Қызылту ауданында туған. Әкесі Шоқпыт (Әбубәкір) кедей шаруа болған. Екі жасында отбасымен Баянауылға көшіп келеді. Торайғыров әкесінен алғаш ескіше хат танып, 13 жасында молдадан дәріс алды. Өлеңге үйір, шығыстық сюжеттер негізінде жырлар туындатқан Мұқан молда тәлімінің Торайғыровтың ақын ретінде қалыптаусына игі әсері болғанымен, баянауылдық Әбдірахман молданың қаталдығы, өлең шығарғаны үшін жас қаламгерді жазалауы оның дін мен молдалар жайлы теріс көзқарасының қалыптасуына негіз болған. 1911 жылы жаңаша оқыған Нұралы ұстазының көмегімен қазақ, татар тілдеріндегі әдеби кітаптармен, газет-журналдармен танысады. 1912 жылы Троицкідегі Ахун Рахманкұли медресесіне түседі, бірақ мұнда бір жылдай оқыған ол өкпе ауруының зарда- бынан оқудан шығып қалады. Ол халқын оқуға, білімге үндеген ағартушы. Адамдық табиғаты жағынан алғанда күрескер, дүниеге көзқарасы жағынан алғанда, гуманист, демократ, философия, әдебиет тұрғысынан алғанда сыншыл, реалист жазушы. Торайғыров қазақ поэзиясындағы дәстүрлі философиялық бағытты дамытқан жаңашыл адам.

1912 жылы ақындыққа ден қойған. 1912-1913 жж. «Оқып жүрген жастарға», «Тәліптерге», «Окудағы мақсат не?», «Анау-мынау», «Жарлау», «Досыма хат», «Мағынасыз мешіт», «Шығамын тірі болсам адам болып», т. б. өлеңдерін және «Зарландым» атты ұзақ очеркін жазды. Осы тұста «Қамар сұлу» романын жазуды бастады.

1914 жылығы революциядан кейінгі кезеңнің ең үздік туындысы «Қамар сұлу» романы жарық көрді. «Қамар сұлу» романы қазақ әдебиетінде мәні зор туындылардың бірі.

Жазушы Сұлтанмахмұт Торайғыровтың “Қамар сұлу” романын басшылыққа ала отырып басқада ақын–жазушылардың шығармаларымен салыстыра отырып, кейіпкерлер портретін, мінез–қылығын сол сияқты тағы басқа қырынан ашуды жөн көріп отырмыз. С.Торайғыровтың осы тұста жазған алғашқы эпикалық туындысы «Қамар сұлудың» да негізгі тақырыбы. Бұл тұрғыдан оны әлеуметтік роман есебінде қарауға әбден болады. Автор роман сюжетін қазақ әйелінің теңсіздіктегі күйін көрсетуге құрғанмен, сол оқиғаға байланысты бүкіл қазақ қоғамының тіршілігін, ұғым-нанымын терең бейнелейді, ескі ауылды құрт аурудай жайлап есеңгіреткен, тоздырып бара жатқан әдет–ғұрыптың кертартпа жақтарын әшкерелейді.

1913-1914 жж. «Айқапта» хатшылық қызмет істеп, жазғандарының бірқатарын журналға жариялады. Шығармаларының аздап болсада баспасөз бетін көруі, жұртшылыққа ақын ретінде біраз танылуы Торайғыровтың ақындыққа сенімін арттырып, болашақ өмірін сол жолға бағыттай түседі.

1914 жылы Баянауылда өзі сияқты өнер іздеген жастардың оқуына қаражат жинамак болып «Шоң серіктігі» атты ағартушылық ұйым ашпақ болғанымен, ісі жүзеге аспады. Осы тұста «Ендігі беталыс», «Тұрмысқа», «Бір адамға», «Туған еліме», «Сымбатты сұлуға», «Қыз сүю», «Гүләйім», «Ләнет бұлты шатырлап», «Өмірімнің уәдесі», «Жан қалқам», «Гүл» т.б. өлеңдерін жазады.

Шығыс Қазақстанда жалданып бала оқытқан ол 1916 жылдың күзіне дейін әуелі Қатонқарағайда, кейін Зайсанда болады, орыс тілін үйренеді.

1917 жылдың ақпанында Ресейде буржуазиялық-демократиялық төңкеріс жеңіп, патшаның тақтан түскені мәлім. Патша отаршылдығы мен қоғамдык әділетсіздікке қарсы күрескен Сұлтанмахмұт «Мұндай заманда қазақ оқығандарынын қазақ ішінде болмауы иттік» деп, 1917 жылдың 10 наурызында Семейге келеді. Семейде ұйымдасқан Қазақ комитетінің жұмысына қатысады. 1917 жылдың жазында Алаш партиясының құрылуын, Ұлттық автономия ұйымдастыру талабын қолдап «Алаш ұраны», «Таныстыру» сияқты шығармалар жазады.

ХХ ғасыр басындағы ұлттың ояну кезеңінің жалынды жаршысы, Сұлтанмахмұт Торайғыров Алаштың ардақты азаматтарына жан даусымен Алаш деп ұран салады. Ол барлық ерлерді бостандық, еркіндік, ел қамы үшін күресуге, бірігіп тізе қосуға, бір тудың астына бірігуге шақырады. Ақынның бұрыннан бері ішінде қайнап жүрген бүкіл арманы  осылай ұран болып шығады. Ол Алаш партиясының ұранын құптап, бостандық жолындағы алдағы күнге жасаған жоспарына шаттана қосылады. Алаш ісіне адалдықты, оны қолдауды уағыздайды, бірлікке, ел тұтастығы үшін күреске шақырады.

АЛАШ ҰРАНЫ
Алаш туы астында,
Біз алаштың баласы.
Күніміз туып көгерді,
Сарыарқаның даласы.
Құрт аурудай жайлаған,
Құртпаққа бізді ойлаған,
Қанымызға тоймаған,
Қолымызды байлаған,
Ерімізді айдаған,
Елімізді лайлаған.
Жерімізді шимайлаған,
Өшті залым қарасы.
Жасасын, алаш, жасасын!
Алаш туы астында,
Қолдайтын алаш бабамыз.
"Туысқандық", "теңдік" деп,
Туын қолға ап шабамыз.
Берілгенде тілектер,
Жарылмай ма жүректер?!
Заң жасайтын орынға,
Жұртпен бірге барамыз!
Қатардан орын аламыз!
Жасасын, алаш, жасасын!
Алаш туы астында,
Куә болсын арымыз.
Көркейтуге алашты,
Құрбандық біздің жанымыз!
Былай тұрсын малымыз,
Алаш деген ел үшін
Сарыарқаның жері үшін,
Бостандық берген ер үшін,
Төгілсін біздің қанымыз!
Аялмасын жанымыз!
Жасасын, алаш, жасасын!
Алаш туы астында,
Өлсек бірге өлдік біз.
Не жақсылық, не қайғы,
Көрсек бірге көрдік біз!
Ішкі жанжал таласты,
Күншілдікпен қарасты,
Мына жерге көмдік біз!
Жасасын, алаш, жасасын!
Алаш туы астында,
Күн сөнгенше сөнбейміз.
Енді ешкімнің алашты,
Қорлығына бермейміз!
Адамдықтың жолына,
Бастаған ерлер соңыңда,
Басқаға көңіл бөлмейміз,
Қандай шайтан келсе де,
Алдауына көнбейміз.
Өлер жерден кеттік біз,
Бұл заманға жеттік біз!
Жасайды алаш, өлмейміз!
Жасасын, алаш, жасасын!
«Сарыарқа» газетінде өлеңдер мен мақалалар жариялайды. 1917 жылдың қазанында Семейге келген Әлихан Бөкейхановты қарсы алушылар ішінде болып, «Әлиханның Семейге келуі» («Сарыарқа», 1917, 30 қазан, 13 қараша) атты мақаласын бастырады. Онда ұлт көсемінің халықтық еңбегі мен оны қарсы алушылардың сезімі көтеріңкі күйде суреттеледі. Осындай қарбаласта жүріп Сұлтанмахмұг денсаулығын нашарлатып алады. Қыс бойы Тобықты ішіне барып, қысыр сауғызып қымыз ішіп емделеді. Бірақ мендеген ауру бой бермейді. Қайтып келіп көрінген Семей дәрігерлері де жарытымды кеңес бере алмайды. Содан ол туған еліне - Баянауылға кетуге мәжбүр болады. Бұл кезде жаңа құрылған кеңес өкіметінін ықпалы ел ішінде тарай бастаған еді. Ол Керекудегі революциялық комитет жұмысына қатысып, елдің кедей шаруаларына ара түседі, дау-жанжалдарды әділ шешуге араласады. Елде ол қоғам дамуының жолы, таптар тартысы мен күресі жайында көп ойланады. Саяси-философиялық әдебиетке көбірек көңіл бөліп, К.Маркстің, Г.В.Плехановтың, Н.Г.Чернышевскийдің, В.И.Лениннің шығармаларын оқиды. «Адасқан өмір», «Кедей», «Айтыс» сияқты поэмалар мен «Осы да әділдік пе?», «Өң бе, түс пе?», «Дауылдағы әбігер», «Ғайса кім?» деген өлеңдер жазады. 1920 жылы 21 мамыр күні ұзаққа созылған аурудан Сұлтанмахмұт қайтыс болады.

С. Торайғыров қоғамдық өмір мұқтаж боп отырған мәселелерді өткірлікпен жырлады. Ақын лирикалық кейіпкер арқылы халықтың жаңа қоғамдағы арман-тілегін, адамгершілік мұраттарын шебер бейнеледі. Поэма жанрын жаңа арнада дамытты. Оның поэмалары дәстүрлі дастандар мен қисса-хиқаядан, өлең-жырлардан мүлдем өзгеше. «Адасқан өмір» поэмасы-ақын шығармашылығының үлкен табысы болды.

Жазушы проза жанрында да шығармашылықпен еңбек етті. «Қамар сұлу» романында қазақ әйелдерінің аянышты тағдырын суреттей отырып, қоғамдық өмір шындығын тереңдей ашады. «Кім жазықты?» - қазақ әдебиетінде өлеңмен жазылған тұңғыш роман.

С. Торайғыров әңгіме, очерк жанрында да қалам тербеді. Өзіне дейінгі әдебиеттің халықтық, озык қасиеттерін жаңа кезеңде одан әрі дамытып, тың көркемдік ойлармен, идеялармен байытты.

С. Торайғыров аз жасаса да, артына қазақ сөз өнерін жаңа белеске көтерген, қоғами мәнді, әдеби кемел туындылар қалдырды. Ол қазақ әдеби сынының негізін салушылардың бірі. Озат идеялы, озык сапалы шығармалар туғызған Сұлтанмахмұт мұрасы жаңа дәуірге дейінгі қазақ әдебиетінің ұзақ жолын лайықты қорытындылайтын үздік үлгі.

Павлодар Ертіс өңірінің жергілікті ақынының есімі мекендерге, мәдениет үйіне, оқу орындарына, көшелерге берілді.

1965 жылы Баянауыл ауданында ақынның әдеби мұрасын сақтап, насихаттауға арналған тарихи-мәдени мекеме ашылды. 1996 ж. облыстық кітапхананың 100 жылдық мерейтойына орай С. Торайғыров есімі берілді. Павлодар қаласындағы 1993 жылы Куйбышев көшесіне С. Торайғыровтың туғанына 100 жыл толуына орай есімі берілді. 2000 жылы 25 қазан күні Павлодар қаласындағы облыстық көркемөнер мұражай ғимаратының жанында ақын С. Торайғыровқа арналған ескерткіш ашылды. 2003 жылы С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің алдындағы алаңда қоладан бюст-ескерткіш орнатылды».
Әдебиеттер:

Торайғыров, С. Таңдамалы шығармалар: өлеңдер / С. Торайғыров. - Алматы: Көркем әдебиет баспасы, 1957. - 398 б.

Торайғыров, С. Шығай мен шағала: өлеңдер / С. Торайғыров. - Алматы: Жалын, 1980. - 16 б.

Торайғыров, С. Сарыарқаның жаңбыры. Т. 1: Өлеңдер / С. Торайғыров. - Алматы: Жазушы, 1987. - 159 б.

Торайғыров, С. Сарыарқаның жаңбыры. Т. 2: Поэмалар / С. Торайғыров. - Алматы: Жазушы, 1987. - 222 б.

Торайғыров, С. Адаскан өмір. Кедей. Жаркынбай. Кім жазыкты. Камар сұлу: романдар, поэмалар / С. Торайғыров, С. Көбеев; алғысөз Қ. Сейдеханов; сурет. Б. Ақанаев. - Алматы: Рауан, 1992. - 239 б.: портр. - (Мектеп кітапханасы).

Торайғыров, С. Екі томдық таңдамалы шығармалары. Т. 1 / С. Торайғыров. - Алматы: Ғылым, 1993. - 274 б.

Торайғыров, С. Екі томдық таңдамалы шығармалары. Т. 2: Романдар / С. Торайғыров. - Алматы: Ғылым, 1993. - 207 б.

Торайғыров, С. Қамар сұлу: романдар, поэмалар, өлеңдер / С. Торайғыров. - Алматы: Атамұра, 2002. - 238 б. - (Атамұра кітапханасы).

Торайғыров, С. Үш томдық шығармалар жинағы. Т. 1: Өлеңдер / С. Торайғыров. - Алматы: Жібек Жолы, 2002. - 175 б.- (Алаш мұрасы).

Торайғыров, С. Үш томдық шығармалар жинағы. Т. 2: Өлеңдер. Поэмалар / С. Торайғыров.- Алматы: Жібек жолы, 2003. - 255 б. - (Алаш мұрасы).

Торайғыров, С. Алаш ұраны: таңдамалы шығармалары / С. Торайғыров. - Алматы: Жазушы, 2004. - 151 б.- (Мектеп кітапханасы).

Торайғыров, С. Асыл сөз: Өлеңдер мен дастандар / С. Торайғыров. - Алматы: КАЗақпарат, 2005. - 117 б.- (Мектеп кітапханасы).

Торайғыров, С. Үш томдық шығармалар жинағы. Т. 3 / С. Торайғыров. - Алматы: Алаш, 2005. - 232 б.- (Алаш мұрасы).

Торайғыров, С. Сарыарқаның жаңбыры: өлеңдер мен дастандар / С. Торайғыров.; құраст. Е. Дүйсенбайұлы.- Алматы: Раритет, 2007. - 208 б.- (Жыр жауһары. "Алтын қор" кітапханасы).

Торайғыров, С. Дүние дөңгелегі айналады: таңдамалы / С. Торайғыров. - Алматы: Халықаралық Абай клубы, 2009. - 354 б.: сурет. - ("Аманат" журналының кітапханасы. VII-ХХI ғасыр поэзиясы).

Торайғыров, С. Қамар сұлу: роман / С. Торайғыров.; Қалың мал: роман / Көбеев С. Адасқандар: роман / Мұқанов С. - Алматы: Жазушы, 2009. - 414 б.- (Қазақтың 100 романы).

Торайғыров, С. Өлеңдер, поэмалар, роман / С. Торайғыров.; бас. ред. К. Байтұрсынұлы; сурет. Н. Айымбетов.- Алматы: Ан Арыс, 2009. - 311 б. - (Алтын Қалам).

Торайғыров, С. Шығармалар жинағы: романдар, поэмалар, өлеңдер / С. Торайғыров; құраст. Г. Мұқышева; сурет. Д. Нетқалиева. - Алматы: Өлке, 2012. - 487 б. - (Жасөспірімдер кітапханасы).

***


Торайғыров, С. Алаш ұраны: [өлең] / С. Торайғыров // Ақиқат. - 2008. - № 1. - 3 б.

Торайғыров С. «Айтыс»: (Қала ақыны мен дала ақынының айтысқаны. Журналдык нұсқасы) // Найзатас. - 2012. - № 1. - 179 - 192 б.

Торайғыров, С. "Өзім сүйсем, кімде айып, күн өткізем мұңайып...": (Сұлтанмахмұт Торайғыровтың махаббат лирикасы) / С. Торайғыров // Жұлдыздар отбасы. Аңыз адам. - 2013. - № 6. - 15 б.

Торайғыров, С. Қараңғы қазақ көгіне..: [өлең] / С. Торайғыров // Парасат. - 2014. - № 6. - 2 б.

Торайғыров, С. Ешкімнің Әлиханға бар ма сөзі..: өлең / С. Торайғыров // Ана тілі. - 2016. - 14 - 20 қаңтар (№ 2). - 1 б.

Торайғыров, С. Оқып жүрген жастарға: [өлең] / С. Торайғыров // Сарыарқа самалы. - 2016. - 25 маусым. - 5 б.

Торайғыров, С. Алаш туы астында: [өлең] / С. Торайғыров // Ақжүніс Астана. - 2016. - № 12. - 64 б.

***


Торайғыров Сұлтанмахмұт // Қазақстан жазушылары: XX ғасыр. Анықтамалық. - Алматы, 2004. - 307 б.

Торайғыров Сұлтанмахмұт // Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялык анықтамалық. - Алматы, 2005. - 507 б.

Торайғыров Сұлтанмахмұт // Қазақстан: Үлттық энциклопедия. 10 т. - Алматы, 2006. - 8 т. - 446-447 б.

Торайғыров Сұлтанмахмұт // Баянаула перзенттері. - Астана, 2001. - 93 б.

Торайғыров Сұлтанмахмұт // Тарихи тұлғалар. - Алматы, 2011. - 181 - 183 б.

Торайғыров Сұлтанмахмұт // Ертістің Павлодар өңері. Энциклопедия. - Алматы, 2013. - 691 - 692 б.


***

Бес ғасыр жырлайды: XV ғасырдан XX ғасырдың бас кезіне дейінгі қазақ ақын-жырауларының шығармалары. 3 томдық. Т. 1-3. - Алматы: Жазушы, 1984. - 256 б.

Алаштың ардағы: мультимедия / құраст. Е. Е. Тілешов, Г. П. Әріпбек, ред. С. Жұмағұлов. - Астана: Руханият, 2010.

Әбілев, Д. Бес томдық таңдамалы шығармалары. Т. 1: Сұлтанмахмұт арманы: Роман-трилогия / Д. Әбілев. - Астана: Фолиант, 2005. - 384 б.

Әбілев, Д. Бес томдық таңдамалы шығармалары. Т. 2: Сұлтанмахмұт арманы: Роман-трилогия / Д. Әбілев. - Астана: Фолиант, 2005. - 432 б.

Әбілев, Д. Бес томдық таңдамалы шығармалары. Т. 3:Сұлтанмахмұт арманы: Роман-трилогия / Д. Әбілев. - Астана: Фолиант, 2005. - 400 б.

Торайғыров Сұлтанмахмұт // Алаш. Алашорда: энциклопедия / құраст. Г. Әнес, С. Смағулова. - Алматы: Арыс, 2009. - 308 б.

Торайғыров Сұлтанмахмұт // Алаштың ардағы: елтанымдық және тілтанымдық жинақ / құраст. Е. Е. Тілешов, Г. П. Әріпбек. - Астана: Руханият, 2010. - 234 б.

Аллаберген, Қ. Алаш көсемсөзінің жауһарлары: монография / Қ., Аллаберген. - Алматы: Білім, 2011. - 333 б.

Дулатова, Г. М. Алаштың сөнбес жұлдыздары: естелік-эссе / Г. М. Дулатова. - Алматы: Мектеп, 2012. - 391б.

Дулатбеков, Н. Алаш ардақтылары: Санкт-Петербург іздері / Н. Дулатбеков. - Алматы: Таймас, 2013.- 238 б.

***


Оразбек, М. Саяси тұлғаларға ақындық көзқарас: [С. Торайғыровтың осы уақытқа дейін жарық көрмей келген "Таныстыру" поэмасы туралы бірер сөз] / М. Оразбек // Ақиқат. - 1998. - № 2. - 93 - 94 б.

Мәненұлы, С. Аққан жұлдыз: (С. Торайғыровтың 110 жылдығына) / С. Мәненұлы // Сарыарқа самалы. - 2003. - 17 мамыр. - 4 б.

Рахымова, Г. Қараңғы қазақ көгіне өрмелеп шығып күн болған: Сұлтанмахмұт Торайғыровтың туғанына 110 жыл толуы қарсаңында / Г. Рахымова // Сарыарқа самалы. - 2003. - 17 шілде. - 11 б.

Қияшева, Д. "Шығамын тірі болсам адам болып...": [ақын С. Торайғыров жайлы] / Д. Қияшева // Сарыарқа самалы. - 2003. - 25 қыркүйек. - 11 б.

Медеубаева, К. Сұлтанмахмұт шығармаларын оқытудың педагогикалық-психологиялық негіздері / К. Медеубаева // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2006. - № 2. - 104 - 106 б.

Көрнекті ақын, қоғам қайраткері Сұлтанмахмұт Торайғыровтың туғанына 115 жыл // Айдын. - 2008. - № 3. - б.

Қайыров, Е. Жұртының жарқын болашағына алаңдаған ақиық: Көрнекті ақын Сұлтанмахмұт Торайғыровтың туғанына 115 жыл / Е. Қайыров // Айдын. - 2008. - № 3. - 3 - 9 б.

Төлеубаева, Қ. Өршіл өмір, өшпес бейне: [ақын С. Торайғыровтың туғанына 115 жыл] / Қ. Төлеубаева // Айдын. - 2008. - № 3. - 10 - 13 б.

Тоқбергенова, Н. "Шығамын тірі болсам адам болып": [ақын С. Торайғыровтың шығармашылығы туралы] / Н. Тоқбергенова // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2009. - № 6. - 33 - 37 б.

Таубаева, Ғ. Сұлтанмахмұт Торайғыров шығармашылығының тағылымдық мәні: (Білім көтеру - кәсіби міндет) / Ғ. Таубаева // Қазақстан мектебі. - 2009. - № 8. - 37 - 39 б.

Мұратбай, Т. Сұлтанмахмұттың өмірі мен ақындық жолы ( ІХ сынып): (Қазақ әдебиеті: озық тәжірибе, ортақ әдіс) / Т. Мұратбай // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2010. - № 3. - 30 - 36 б.

Шортанбаева, Р. " Қамар сұлу" романы: (Жас маманға жәрдем) / Р. Шортанбаева // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2010. - № 3. - 115 - 118 б.

Ермағанбетова, М. Сұлтанмахмұт өмірі, шығармашылығы. "Мен - қазақ" өлеңі: [ақын С. Торайғыровтың "Мен қазақ" өлеңі туралы] / М. Ермағанбетова // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2010. - № 8. - 39 - 42 б.

Махамбетова, Ж. С. Торайғыров. "Шығамын тірі болсам адам болып", "Мен - қазақ" өлеңдері: [ақын С. Торайғыровтың шығармашылығы туралы] / Ж. Махамбетова // Қазақ тілі мен әдебиеті орыс мектебінде / Казахский язык. - 2010. - № 12. - 103 - 106 б.

Қайыров, Е. Терең ойлы - ақын: [ақын С. Торайғыровтың шығармашылығы туралы] / Е. Қайыров // Мәдени мұра. - 2011. - № 4 (шілде - тамыз). - 20 - 23 б.

Мұқатайқызы, Б. "Қамар сұлу": [жазушы С. Торайғыровтың "Қамар сұлу" романына арналған сабақ] / Б. Мұқатайқызы // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2012. - № 2. - 20 - 25 б.

Кәрменова, Г. Сұлтанмахмұттың өмірі мен шығармашылығы: [ақын С. Торайғыровтың шығармаларына арналған сабақ] / Г. Кәрменова // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2012. - № 3. - 36 - 42 б.

Әуезова, Қ. "Қамар сұлу" романы: [ақын С. Торайғыровтың "Қамар сұлу" романына арналған сабақ] / Қ. Әуезова // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2012. - № 4. - 30 - 34 б.

Есжанов, С. Сұлтанмахмұт (1893 - 1920): [ақын С. Торайғыровтың шығармашылығы туралы] / С. Есжанов // Ақиқат. - 2012. - № 5. - 107 - 108 б.

Жақсыбаев, С. Сұлтанмахмұт Торайғыров: өмірінен екі дерек / С. Жақсыбаев // Сарыарқа самалы. - 2012. - 2 тамыз. - 14 б.

Тұржанова, Ж. Қараңғы қазақ көгіне өрмелеп шығып, күн болам!: [қазақ ақыны С. Торайғыров жайлы] / Ж. Тұржанова // Мөлдір бұлақ. - 2012. - № 9. - 18 - 19 б.

Нұрманова, Г. "Қамар сұлу" романы: [ақын С. Торайғыровтың "Қамар сұлу" романына арналған сабақ] / Г. Нұрманова // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2013. - № 2. - 77 - 80 б.

Абетжанова, Э. Алаш деп ұран салған: Торайғыровты терең тани алдық па? / Э. Абетжанова // Ана тілі. - 2013. - 25 сәуір - 2 мамыр (№ 17). - 3 б.

Қуанжанова, М. "Шығамын тірі болсам адам болып": [ақын С. Торайғыровтың "Шығамын тірі болсам адам болып" өлеңіне арналған сабақ] / М. Қуанжанова // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2013. - № 5. - 80 - 82 б.

Түктібаева, М. А. "Оқып жүрген жастарға": [ақын С. Торайғыровтың «Оқып жүрген жастарға» өлеңіне арналған сабақ] / М. А. Түктібаева // Бастауыш мектеп. - 2013. - № 5 - 6. - 6 б.

Аллаберген, Қ. "Айқап" журналының редакциясында қызмет істеген: [ақын, ағартушы, қоғам қайраткері С. Торайғыровтың туғанына 120 жылына орай тарих ғылымдарының докторы Қ. Аллабергенмен сұхбат] / сұхбаттасқан М. Серікқызы / Қ. Аллаберген // Сарыарқа самалы. - 2013. - 8 маусым. - 7 б.

Айманов, Ш. Сұлтанмахмұт Торайғыров туралы естеліктер: [ақын, жазушы С. Торайғыров туралы ақынның досы Ш. Аймановтың естеліктері] / Ш. Айманов // Жұлдыздар отбасы. Аңыз адам. - 2013. - № 6. - 20 б.

Аймауытов, Ж. Сұлтанмахмұт Торайғырұлы: [ақын, жазушы С. Торайғыров туралы жазушы, тұңғыш сұлтанмахмұттанушы Ж. Аймауытовтың мақаласы] / Ж. Аймауытов // Жұлдыздар отбасы. Аңыз адам. - 2013. - № 6. - 12 - 14 б.

Әбдиманұлы, Ө. "Айтыс" поэмасындағы дала ақынының сөздерінен Сұлтанмахмұттай дала ұлының қаны да, жаны да сезіліп тұр: [жазушы С. Торайғыровтың "Айтыс" поэмасы туралы филология ғылымдарының докторы, профессор Ө. Әбдиманұлымен сұхбат] / сұхбаттасқан Ә. Жүсіп / Ө. Әбдиманұлы // Жұлдыздар отбасы. Аңыз адам. - 2013. - № 6. - 24 - 27 б.

Бекмырзақызы, К. Сұлтанмахмұттың "Бір адамға" өлеңі: [ақын С. Торайғыровтың "Бір адамға" өлеңі туралы сабақ] / К. Бекмырзақызы // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2013. - № 6. - 138 - 141 б.

Еспенбетов, А. Сұлтанмахмұт өмір көшінің қысқалығын ұғынып, сүйікті Мәликесіне үйленбеген: [ақын С. Торайғыров туралы филология ғылымдарының докторы, профессор А. Еспенбетовпен сұхбат] / сұхбаттасқан М. Серікқызы / А. Еспенбетов // Жұлдыздар отбасы. Аңыз адам. - 2013. - № 6. - 6 - 11 б.

Мұқанов, С. Сұлтанмахмұт Торайғыров: [ақын С. Торайғыров туралы] / С. Мұқанов // Жұлдыздар отбасы. Аңыз адам. - 2013. - № 6. - 31 б.

Торайғыров, Ш. Әдемі, толық, жылауды білмейтін сүйкімді бала болатын: [қазақ жазушысы С. Торайғыров туралы немере інісі Ш. Торайғыровтың мақаласы] / Ш. Торайғыров // Жұлдыздар отбасы. Аңыз адам. - 2013. - № 6. - 22 б.

Баязитов, С. "Секілді өмір қысқа жарты тұтам...": Қазақтың жалынды ақыны, әйгілі жерлесіміз Сұлтанмахмұт Торайғыровтың туғанына - 120 жыл! / С. Баязитов // Сарыарқа самалы. - 2013. - 20 тамыз. - 6 - 7 б.

Бейсебекова, М. Сұлтанмахмұт Торайғыров. "Қамар сұлу" романы: әдеби кеш / М. Бейсебекова // Қазақ тілі мен әдебиеті орыс мектебінде / Казахский язык. - 2013. - № 8. - 116 - 124 б.

Еспембетов, А. ... Өрмелеп шығып күн болған: [ақын С. Торайғыровтың туғанына 120 жыл толуына орай Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеттің педагогикалық академиясының директоры, филология ғылымдарының докторы, профессор А. Еспембетовпен сұхбат] / сұхбаттасқан С. Молдайып / А. Еспембетов // Сарыарқа самалы. - 2013. - 5 қыркүйек. - 4 - 5 б.

Әбішев, А. Ақын рухы асқақтап..: Сұлтанмахмұт Торайғыровтың туғанына - 120 жыл / А. Әбішев // Сарыарқа самалы. - 2013. - 24 қазан. - 1, 15 б.

Аралова, А. Шоқтығы биік ақын: С. Торайғыровтың туғанына 120 жыл / А. Аралова // Регион.kz. - 2013. - 25 қазан. - 8 б.

Сұлтанмахмұт Торайғыровтың (1893 -1920) психологиялық пікірлері: [ақын С. Торайғыровтың психологиялық пікірлері туралы] // Мектептегі психология / Психология в школе. - 2013. - № 10. - 23 - 28 б.

Ибраһим, Б. Сарыарқаның сайыпқыраны: Сұлтанмахмұт Торайғыровтың туғанына - 120 жыл / Б. Ибраһим // Сарыарқа самалы. - 2013. - 2 қараша. - 4 б.

Елубаева, Л. Сұлтанмахмұт өлеңдерінің тақырыбы, маңызы, ерекшелігі: [ақын С. Торайғыровтың өлеңдеріне арналған сабақ] / Л. Елубаева // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2013. - № 12. - 76 - 79 б.

Байгенжина, З. "Қамар сұлу" сыры: [ақын С. Торайғыровтың "Қамар сұлу" романына арналған сабақ] / З. Байгенжина // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2014. - № 3. - 64 - 69 б.

Еспенбетов, А. Ұлттық автономия құруға ұмтылған қазақ зиялыларының талпынысын Сұлтанмахмұт та қостады: [филолог А. Еспенбетовпен ақын С. Торайғыров жайлы сұхбат] / сұхбаттасқан М. Серікқызы / А. Еспенбетов // Жұлдыздар отбасы. Аңыз адам. - 2014. - № 24. - 46 б.

Досанова, Ф. Т. С. Торайғыров. "Қамар сұлу": [ақын С. Торайғыровтың "Қамар сұлу" романына арналған кітап оқушылар конференциясы] / Ф. Т. Досанова // Мектептегі кітапхана / Школьная библиотека. - 2014. - № 5. - 8 б.

Ергөбек, Қ. Дүлдүл ақын, дүлей жыр: [жазушы С. Торайғыровтың шығармашылығы туралы] / Қ. Ергөбек // Өркениет. - 2015. - № 1. - 125 б.

Еспенбетов, А. Сұлтанмахмұт архив деректерінде: [ақын С. Торайғыров жайлы] / А. Еспенбетов // Абай. - 2015. - № 2. - 14 - 19 б.

Жунусбекова, А. Ш. Сұлтанмахмұт Торайғыров: Сұлтанмахмұт Торайғыровтың 120 жылдық мерейтойына арналған ақынның өмірі мен шығармашылығы туралы оқырмандар конференциясы / А. Ш. Жунусбекова, Т. О. Калина // Мектептегі кітапхана / Школьная библиотека. - 2015. - № 2. - 17 - 18 б.

Жамиева, А. С. Торайғыров. "Шығамын тірі болсам, адам болып", "Мен - қазақ" өлеңдерін оқыту: [ақын С. Торайғыровтың шығармаларына арналған сабақ] / А. Жамиева // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2015. - № 2. - 101 - 103 б.

Қожанова, З. С. Торайғыровтың "Қамар сұлу" романындағы кейіпкерлер келбеті: [қазақ әдебиетінен сабақ жоспары] / З. Қожанова // Ұлағат. - 2015. - № 4. - 104 - 110 б.

Төлейбайұлы, Н. Сұлтанмахмұт Торайғыров: [ақын С. Торайғыровтың шығармаларына арналған сабақ] / Н. Төлейбайұлы // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2015. - № 4. - 87 - 93 б.

Аманова, Н. "Қамар сұлу" романы бойынша оқырмандар конференциясының бағдарламасы: 8 - 10 сыныптар / Н. Аманова // Мектептегі кітапхана / Школьная библиотека. - 2015. - № 5 - 6. - 31 - 32 б.

Жунусбекова, А. Ш. "Секілді өмір қысқа жарты тұтам...": Сұлтанмахмұт Торайғыровтың (1893-1920 жж.) 120 жылдық мерейтойына арналған ақынның өмірі мен шығармашылығы туралы оқырмандар конференциясы / А. Ш. Жунусбекова, Т.О. Калина // Мектептегі кітапхана / Школьная библиотека. - 2015. - № 5 - 6. - 30 - 31 б.

Габдулин, Г. Сұлтанмахмұт Торайғыров. Бір адамға: [ақын С. Торайғыровтың "Бір адамға" өлеңіне арналған сабақ] / Г. Габдулин // Қазақ тілі мен әдебиеті орыс мектебінде / Казахский язык. - 2015. - № 11. - 35 - 38 б.

Жанзақова, Р. "Қамар сұлу" романындағы Қамар бейнесі: [ақын С. Торайғыровтың "Қамар сұлу" романына арналған сабақ] / Р. Жанзақова // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2015. - № 12. - 86 - 88 б.

Аймаханова, А. Әнші Әмірқан бейнесі: [жазушы С. Торайғыровтың "Әнші" әңгімесіне арналған сабақ] / А. Аймаханова // Қазақ тілі мен әдебиеті. - 2016. - № 3. - 36 - 38 б.

Қаратаев, Е. "Ғибрат алар артында сөз қалдырған...": [ақын С. Торайғыровқа арналған сценарий] / Е. Қаратаев // Ұлағат. - 2016. - № 6. - 114 - 117 б.

Биназартегі, А. Кемеңгердің кемел ойы: (Ақын Сұлтанмахмұт Торайғыровтың "Социализм" мақаласын оқығаннан кейін туған ой) / А. Биназартегі // Үркер. - 2016. - № 9. - 41 - 45 б.

Бықай, Ф. Алаш идеясының жаршысы: [С. Торайғыров атындағы мемлекеттік университетте "Торайғыров оқулары" ғылыми-тәжірибелік конференция болып өтті] / Ф. Бықай // Егемен Қазақстан. - 2016. - 22 қараша. - 14 б.

Әнес, Ғ. Ұлт ақыны - Сұлтанмахмұт Торайғырұлы: [ақын С. Торайғыровтың шығармашылығы туралы] / Ғ. Әнес // Ана тілі. - 2017. - 2 - 8 ақпан (№ 5). - 4 б.

Ергөбек, Қ. Шаңыраққа қара!: [1962 ж. "Жазушы" баспасынан шыққан ақын С. Торайғыровтың өлеңдер жинағының шығу тарихы туралы] / Қ. Ергөбек // Сарыарқа самалы. - 2017. - 25 ақпан. - 16 б.

Дәуіт, О. Сұлтанмахмұт шығармалары жыл таңдауы атанды: ["Бір ел – бір кітап" акциясының "Жыл кітабы-2017" таңдауы С. Торайғыровтың шығармаларын оқуға түсті] / О. Дәуіт // Егемен Қазақстан. - 2017. - 28 ақпан. - 12 б.

«Бір ел – бір кітап 2017» акциясы



946

Баршаңызды Сұлтанмахмұт Торайғыровтың шығармаларын оқуға шақырамыз!

125

Слово к читателю!

Сознавая, что именно чтение воздействует на человека многообразно и активно и выполняет важную функцию в становлении и формировании личности человека, рассматривая поддержку чтения, как одну из приоритетных задач развития общества, Национальная академическая библиотека предлагает ежегодно осуществлять акцию «Одна страна – одна книга» в Казахстане.

Цель акции: поддержка и развитие читательской культуры, сохранение историко-культурного и духовного наследия, бережное отношение к родному языку.

Задачи:


-поддержка и развитие читательского интереса к национальной литературе;

-привлечение к проблемам чтения внимания ученых, специалистов, государственных и общественных деятелей;

-привлечение потенциальных читателей;

-повышение заинтересованности книгоиздательских организаций в издании книг казахстанских авторов;

-интеграция казахстанских авторов в мировой литературный процесс.

Содержание акции: прочтение и обсуждение одной книги всей страной в одно и то же время, проведение разнообразных мероприятий, посвященных этой книге.

Выбор книги для проведения акции происходит путем выявления пожеланий граждан, учреждений, организаций, учебных заведений через анкетирование, опрос по телефону, устный опрос.

Форма, проводимых мероприятий во время Акции, может быть самой разной: классные часы, литературные вечера, обсуждение, демонстрация и обсуждение фильмов по книге, встречи с писателями, актерами, телемарафоны, заседания клубов, инсценировки, спектакли.

Определена книга читательской акции «Одна страна – одна книга». В 2017 году вся страна читает произведения Султанмахмута Торайгырова.

Электронный адрес: Pavlodar.cbs@mail.ru

Наш сайт: cbs.pvl.kz

Наш адрес: г. Павлодар

ул. С. Торайгырова, 44 / 1

Центральная городская библиотека им. П. Васильева

Информационно-библиографический отдел

Тел.: 53-38-80

«Бір ел – бір кітап 2017» акциясы



946

В Национальной академической библиотеке Республики Казахстан прошло заседание глав библиотек и членов организационного комитета акции «Бір ел - бір кітап». Целью заседания был выбор книги года приуроченный к акции «Бір ел - бір кітап». Комиссия из поэтов-писателей и ученых посредством закрытого голосования выбрали произведения поэта Султанмахмута Торайгырова, одного из выдающехся личностей в истории казахской литературы.


«Хочу быть солнцем, которое бы рассеяло тьму

над головой моего народа»
Сұлтанмахмұт Торайғыров
00000227

(1893-1920)

Поэт-демократ. Родился в Кокшетауской области. В двухлетнем возрасте был привезен в Баянаул. Отец Торайгырова, Шокпыт (настоящее имя Абубакир), сам учил сына арабской грамоте. Под влиянием аульного муллы Мукана, переводчика с арабского и персидского языков, занимавшегося и литературным творчеством, Торайгыров в 13 лет сам стал сочинять стихи и рассказы, которые, к сожалению, были сожжены в Баянауле в медресе муллы Абдрахмана, считавшего их греховными. В 1911 г. Султанмахмут стал учеником приехавшего из Троицка, где в основном обучалась тогда казахская молодежь, Нургали Таушибаева. Сторонник передовых методов обучения, Нургали приобщил своих питомцев к естествознанию, истории, привил им интерес к периодической печати. Видя недостатки своего образования, Султанмахмут мечтает о продолжении учения в городе и пишет стихи, в которых отразились его искания. Стихотворения «К молодежи», «К учащимся», «Какова цель учебы», публицистическая статья «Я опечален» посвящены образованию, призывают молодежь к учению, к овладению высотами культуры, показывают значимость знаний, выработанных человечеством. 1912 г. Торайгыров провел в Троицке в медресе Яушева, которое он был вынужден оставить из-за болезни.

В 1912-1913 гг. он лечится и одновременно работает. Произведения этого периода, такие, как «Какой», «О том, о сем», «Оповещение», «Во сне», «Кто они?», «Вчерашний сон - сегодняшнее дело» (1913) проникнуты острой социальной направленностью, смелым протестом против зла и несправедливости, верой в лучшее будущее казахского народа. В эти же годы в стихотворении «Во сне я видел жалостное положение» (1912) Торайгыров впервые обращается к теме, которая впоследствии станет одной из ведущих в его творчестве - к социальному положению и судьбе казахской женщины.

Лето 1913 г. Торайгыров учительствует в казахском ауле близ Троицка, а осенью, возвратившись в город, становится секретарем редакции казахского журнала «Айкап», на страницах которого впервые выступает как поэт, публицист и литературный критик. Журналистика помогла Торайгырову поверить в свое призвание и навсегда связать свое будущее с поэзией. Из-за расхождения позиций с редактором «Айкапа» М. Сералиным, весной 1914 г. он ушел из этого журнала и попытался издать новый. Его попытка оказалась безуспешной, после чего летом этого же года он пытался открыть просветительную организацию «Шон серіктігі» для обучения казахских детей на общественные средства, но опять не получил поддержки у зажиточной аульной знати.

Скитания, нужда, болезнь, неудачи в личной жизни, напряженная творческая работа и постоянное самообразование характеризуют предреволюционные годы Торайгырова.

В 1917 г. он приезжает из Томска в Семипалатинск и поступает на службу в областной комитет по работе среди местного населения, которую он вскоре оставляет из-за болезни. В 1918 г. Торайгыров последний раз приезжает в Семипалатинск, где узнает от врачей, что его болезнь уже неизлечима. Умер в 1920 году в Баянауле.

Программным для всего творчества С. Торайгырова является стихотворение «Теперешнее направление», в котором он показывает главную цель своей жизни - служение народу. Эта же тема - в стихотворениях «К жизни», «Клятва моей жизни», «К моей родной стране». Жизненное кредо поэта-гражданина выражено и в стихотворении «Зачем я живу». Из произведений 1915 г. наиболее значительным является «Сердце мое, ретиво ты скачешь», которое считается шедевром казахской поэзии. В этом же году поэт написал свою первую поэму «Кто виноват?». В одном из лучших своих произведений, «Думы шакирта»(1917), поэт вновь касается своей любимой темы: значение просвещения, культуры для народа. Одной из признанных вершин творчества Торайгырова считается философская поэма «Жизнь в заблуждениях» (1918), в которой каждая глава описывает определенный этап в жизни человека. Поэма представляет собой развернутый монолог, пронизанный размышлениями о добре и зле, о жизни и смерти, о цели и смысле человеческого существования. Поэма «Бедняк», написанная почти одновременно с «Жизнью в заблуждениях», близка к ней и по идейному замыслу. Один из первых казахских романов «Красавица Камар» (1914) явился плодом творческих поисков Торайгырова, возможностей художественной прозы в отражении действительности, нравов и обычаев современного общества.

Вклад С. Торайгырова в национальную поэзию очень значителен, его стихи по праву вошли в сокровищницу казахской литературы.

Именем Султанмахмута Торайгырова в Павлодаре названа одна из главных улиц, областная универсальная научная библиотека и Павлодарский государственный университет.

Султанмахмуту Торайгырову установлен памятник в Павлодаре (скульптор Ескен Сергебаев).


презентация на тему
Литература:
Торайгыров, С. Избранное: Стихи и поэмы / Пер. с каз. - Алма-Ата: Жазушы, 1971. - 256 с.

Торайгыров, С. Избранное [Переводы] / Предисл. 3. Ахметова. - Алма-Ата: Казгослитиздат, 1958. - 166 с.

Торайгыров, С. Избранное: стихи, поэмы, роман. - Алма-Ата, 1971. - 256 с.

Торайгыров, С. Шикай и Шагала : стихи / С. Торайгыров. – Алма-Ата, 1985. – 20 С.

Торайгыров, С. Стихи и поэмы / Пер. с каз.; Предисл. М. Ауэзова; Худож. Б. Машрапов. - Алма-Ата: Жазушы, 1989. -253 с.
* * *

Торайгыров Султанмахмут // Баянаула. - Астана, 2001. - С. 212 - 213.

Торайгыров Султанмахмут // Павлодарское Прииртышье. - Алматы, 2003. - С. 578 - 581.

Торайгыров Султанмахмут // Казахстан. Национальная энциклопедия. – Алматы, 2006. - т. 5. - С. 229 - 230.

Торайгыров Султанмахмут // Исторические личности. - Алматы, 2007. - С. 157 - 159.

Торайгыров Султанмахмут // Павлодар. Энциклопедия. – Павлодар, 2008. - С. 354 - 356.

Торайгыров Султанмахмут // Литература Казахстана. Энциклопедический справочник. – Алматы, 2010. - С. 475 - 476.

* * *


Абилев, Д. Мечта поэта: Роман / Авториз. пер. с каз. С. Никитина. - Алма-Ата: Жазушы, 1968. - 379 с.

Султанмахмут Торайгыров // Писатели Казахстана. - Алма-Ата, 1969. - С. 316-317.

Абилев, Д. Путь мечты: Роман / Пер. с каз. С. Никитина. - Алма-Ата: Жазушы, 1971.-318 с.

Адибаев, Х. Казахская литература : учебное пособие для средних специальных учебных заведений / Х. А. Адибаев, С. К. Куспанов. - Алматы: Мектеп, 1972. - 173 с.

Султанмахмут Торайгыров и его романы // Шалабаев Б. История казахского романа. - Алма-Ата, 1975. - С. 33 - 40.

Султанмахмут Торайгыров // Поэты пяти веков: казахская поэзия XV-XX вв.- Алма-Ата, 1993. - 331 с.

Винокуров, Е. Степные ритмы: избранные переводы / Е. Винокуров. - Алма-Ата, 1979. - 184 с.

Абилев, Д. Мечта поэта: Трилогия / Авториз. пер. с каз. С. Никитина. - М: Сов.писатель, 1981. - 687 с.

О переводе произведений С. Торайгырова // Сагандыкова Н. Ж. Казахская поэзия в русском переводе. - Алма-Ата, 1983. - С. 66-85.

Изучение творчества Султанмахмута Торайгырова // Сариева К.Н. Методические разработки по изучению казахской литературы. - Алма-Ата, 1991.- С. 73-96.

Акбаева, Л. Проблема человека в мировоззрении С. Торайгырова: учебное пособие / Л. Акбаева. - Алматы: Қазақ университеті, 1993. - 104 с.

Торайгыров Султанмахмут // Казакстар = Казахи: Девятитомный популярный справочник. Том II. Исторические личности. - Алматы, 2003. - С. 396 - 398.

Джуанышбеков, Н. Султанмахмут Торайгыров: очерк о жизни и творчестве / Н. Джуанышбеков. - Алматы, 2006. - 57 с.
* * *

Жаманбалинов, Г. Грани дарования Султанмахмута (С республиканской научно-практической конференции) / Г. Жаманбалинов // Звезда Прииртышья. - 1992. - 3 ноября. - С. 4.

Утебаев, Е. Султанмахмут / Е. Утебаев // Звезда Прииртышья. - 1992. - 21 июля. - С. 3.

Утебаев, Е. Султанмахмут / Е. Утебаев // Звезда Прииртышья. - 1993. - 24 июня. - С. 3.

Акбаева, Л. О поэмах С. Торайгырова «Таныстыру» и «Айтыс! / Л. Акбаева // Простор. - 1993. - № 10. - С. 229 - 240.

Дмитриев, Ю. «Я бы солнцем взошел над землей...»: [в Павлодаре открыт памятник Султанмахмуту Торайгырову] / Ю. Дмитриев // Звезда Прииртышья. - 2000. - 28 октября. - С. 1.

Приймак, Д. Памятник: Стихотворение, посвященное открытию памятника С. Торайгырова в Павлодаре / Д. Приймак // Звезда Прииртышья. - 2000. - 28 октября. - С. 1.

Акбаева, Л. Эстетика Султанмахмута Торайгырова / Л. Акбаева // Простор. - 2003. - № 11. - С. 100-104.

Букина, Ж. Певец Великой степи: [в Президентском центре культуры состоялся вечер поэзии, посвященный С. Торайгырову] / Ж. Букина // Казахстанская правда. - 2003. - 15 апреля. - С. 4.

Канапьянов, Б. Трехтомник Торайгырова: [в изд. доме «Жибек жолы» подготовлено к изданию трехтомное собр. соч. С. Торайгырова] / Б. Канапьянов // Звезда Прииртышья. - 2003. - 11 ноября. - С. 8.

Урспаева, К. «Я взошел бы солнцем над землей...»: [в ПГУ прошли юбилейные мероприятия, посвящ. 110-летию С. Торайгырова] / К. Урспаева // Звезда Прииртышья. - 2003. - 25 октября. - С. 2.

Канапьянов, Б. Султанмахмут Торайгыров «Откройся миру, молодежь» / Б. Канапьянов // Звезда Прииртышья. - 2004. - 6 ноября. - С. 5.

Нурбаев, К. Новые перемены на пути к национальной идее: [интеллигенция края в 1917-1919 годах] / К. Нурбаев // Звезда Прииртышья. - 2004. - 16 ноября. - С. 6.

Мухамбетова, Г. С. Романтические фольклорные традиции символы поэзии Султанмахмута Торайгырова / Г. С. Мухамбетова // Вестник ПГУ. Серия филологическая. - 2005. - № 3. - С. 96 - 100.

Аметова, Г. Г. Взаимосвязь этического и эстетического средневековой мусульманской философии в творчестве М. Ж. Копеева, С. Торайгырова и Ж. Аймаутова / Г. Г. Аметова // Вестник ПГУ. Серия гуманитарных наук. - 2005. - № 3. - С. 9-17.

Губенко, А. Гений Баянаула: аллея талантов Баянаула / А. Губенко // Новое поколение. - 2007. - 9 нояб. (№ 44). - С. 8.

Калиева, Ж. Свобода - прежде всего: [Интеллегенция Павлодарского уезда - в движении Алаш] / Ж. Калиева // Звезда Прииртышья. - 2008. -12 февраля. - С. 8.

Шарапиденова, Г. «Я бы солнцем взошел над землей, озарив родные края...»: [литературно-музыкальный вечер] / Г. Шарапиденова // Внеклассная работа в школе. - 2008. - №3.- С. 39 - 43.

Перенесли памятник: [на новое место "переехал" памятник С. Торайгырову, с 2000 г. стоявший у художественного музея] // Звезда Прииртышья. - 2009. - 26 дек. - С. 4.

Иманбаева, Г. М. Баянаул - жемчужина Павлодарской области: [познавательная программа для учащихся колледжей] / Г. М. Иманбаева // Внеклассная работа в школе. - 2012. - № 5. - С. 13 - 16.

Ларионов, Д. Быть солнцем для своего народа: [о жизни и творчестве С. Торайгырова] / Д. Ларионов // Регион.kz. - 2013. - 18 января. - С. 9.

«Бір ел – бір кітап 2017» акциясы



946


похожее изображение

















25





24



5



23



6



22



7



21



8



20



9



19



10



18



11



17



12



16



13



15

14





©stom.tilimen.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет