Ағза бірнеше деңгейлерден тұрады: жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйесі, ағза. Ағза бірнеше деңгейлерден тұрады: жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйесі, ағза



Дата07.04.2017
өлшемі445 b.



Ағза бірнеше деңгейлерден тұрады: жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйесі, ағза.

  • Ағза бірнеше деңгейлерден тұрады: жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйесі, ағза.

  • Жасуша - ағзаның ең кішкене құрылымдық және қызметтік бірлігі.

  • Ұлпа - шығу тегі, құрылысы және атқаратын қызметі ұқсас жасушалар мен жасушааралық заттар жиынтығы.

  • Мүше - өзіне тән құрылысы мен қызметі бар тарихи қалыптасқан әр түрлі ұлпалар жүйесі.

  • Мүшелер жүйесі - бұл өздерінің құрылысы, атқаратын қызметі және дамуы жағынан ұқсас, біртекті мүшелердің жиынтығы.

  • Ағза - бұл тарихи қалыптасқан тұтас, ұдайы өзгеріп отыратын өзінің ерекше құрылымы мен дамуы бар, қоршаған орта мен зат алмасуға, өсуге және көбеюге қабілетті жүйе.



  • Ұлпа - шығу тегі, құрылысы және атқаратын қызметі ұқсас жасушалар мен жасушааралық заттар жиынтығы.

  • Адам ағзасындағы ұлпаларды 4 топқа бөлуге болады:

  • Эпителий ұлпасы

  • Дәнекер ұлпасы

  • Бұлшық ет ұлпасы

  • Жүйке ұлпасы

















Жүйке ұлпасы жүйке жасушалары нейрондардан және нейроглиядан құралған.

  • Жүйке ұлпасы жүйке жасушалары нейрондардан және нейроглиядан құралған.

  • Жүйке жасушасы нейрон деп аталады. Нейронның денесі және ұзын, қысқа өсінділері болады.

  • Нейронның ұзын бір ғана өсіндісі аксон деп, ал қысқа өсінділері дендрит деп аталады. Нейронның денесінде дендриттер өте көп кездеседі.

  • Нейрондар бір-бірімен синапстар арқылы байланысады. Синапстар арқылы қозу бір нейроннан екінші нейронаға, бұлшық етке немесе бездерге өтеді. Нейрондар бір-бірімен байланысқан кезде бір нейронның аксоны екінші нейронның дендритімен байланысады. Екінші нейронның дендриті қозуды қабылдап өзінің денесіне әкеледі, қозу ары қарай аксонныі бойымен жылжып кете береді.



Зертханалық жұмыс

  • Зертханалық жұмыс

  • Тақырыбы: Ұлпалардың негізгі топтары.

  • Жұмыстың мақсаты: Ұлпалардың түрлерімен танысу.

  • Керекті құрал-жабдықтар: микроскоп, құрылғылар, кестелер.

  • Тапсырмалар

  • 1. Оқулықтың көмегімен адам ағзасындағы ұлпалардың негізгі түрлерін анықтаңыз. Эпителий ұлпасы (жалпақ эпителий, текшелі эпителий, бағана тәрізді эпителий, кірпікшелі эпителийғ сезгіш эпителий, безді эпителий); дәнекер ұлпасы (борпылдақ дәнекер ұлпа, тығыз дәнекер ұлпа, дәнекер ұлпаның ерекше түрлері, шеміршекті, сүйекті, қан); бұлшық ет ұлпасы (көлденең жолақты, бірыңғай салалы, бұлшық еттің ерекше түрі); жүйке ұлпасы.

  • 2. Микроскоп арқылы олардың құрылысымен танысып, оқулықтағы суреттермен салыстырыңыз. Кестені толтырыңыз. Тақырып бойынша қорытынды жасаңыз.

  •   1 Кесте - Ұлпалардың жіктелуі және сипаттамасы



Ұлпа дегеніміз не?

  • Ұлпа дегеніміз не?

  • А) шығу тегі, құрылысы және атқаратын қызметі бір жасушалар жиынтығы

  • В) жасушалардың арасын толтырып тұратын сұйықтық

  • С) бір ұрық жапырақшасынан дамитын жасушалар жиынтығы

  • Д) пішіні ұқсас жасушалар жиынтығы

  • Е) бір дене мүшесінің құрамына кіретін жасушалар тобы

  • 2. Терінің үстіңгі ұабатын қай эпителий құрайды?

  • А) жұмыр

  • В) кубтәрізді

  • С) жалпақ

  • Д) безді

  • Е) дөңес



3. Тыныс жолдарын эпителийдің қай түрі жабады?

  • 3. Тыныс жолдарын эпителийдің қай түрі жабады?

  • А) безді

  • В) кірпікшелі

  • С) жалпақ

  • Д) ешкандай

  • Е) шырышты

  • 4. Қан және лимфа қай ұлпаға жатады?

  • А) дәнекер

  • В) эпителий

  • С) қан

  • Д) бұлшық ет

  • Е) жүйке

  • 5. Қаңқаға бекінетін бұлшық еттер бұлшық ет ұлпасының қай түріне жатады?

  • А) жұрек бұлшық еті

  • В) бұлшық ет түріне байланысты

  • С) бірыңғай салалы



Д) көлденең жолақты

  • Д) көлденең жолақты

  • Е) барлығы дұрыс

  • 6. Аксондар қандай қызмет атқарады?

  • А) импульсті нейронның денесіне қарай өткізеді

  • В) импульсті дендриттерге қарай өткізеді

  • С) импульсті жинақтайды

  • Д) импульсті өңдейді

  • Е) импульсті нейронның денесінен келесі жасушаға өткізеді

  • Бірыңғай салалы бұлшықет қай бұлшық етті мүшелерді құрайды?

  • А) қолдардың бұлшық еттері

  • В) жүректің

  • С) қаңқа бұлшық еттері

  • Д) аяқ бұлшық еттері

  • Е) ас қорыту мүшелерінің бұлшық еттері



8. Шеміршекті ұлпасының қызметі қандай?

  • 8. Шеміршекті ұлпасының қызметі қандай?

  • А) серпімділік, беріктік бері

  • В) қорғаныс қызметі

  • С) қоректік қызметі

  • Д) жабынды қызметі

  • Е) тыныс алу қызметі

  • 9. Дендриттердің қызметі?

  • А) импульсті нейронның денесіне қарай өткізеді

  • В) импульсті жинақтайды

  • С) импульсті өңдейді

  • Д) импульсті дендриттерге өткізеді

  • Е) импульсті нейронның денесінен келесі жасушаға өткізеді

  • 10. Эпителий ұлпасының қызметі қайсысы?

  • А) ағзаны реттеу

  • В) қоректік заттарды сіңіру

  • С) жиырылу

  • Д) газ алмасу



Е) тыныс алу

  • Е) тыныс алу

  • 11. Жасушааралық зат қандай ұлпаларда нашар дамыған?

  • А) Шеміршек

  • В) ми жүйкелері

  • С) жүрек бұлшық еті

  • Д) қан

  • Е) сүйек

  • 12. Ішкі мүшелерде қандай бұлшық ет түрі болады?

  • А) бәрыңғай салалы

  • В) көлденең жолақты

  • С) жүрек бұлшық еті

  • Д) жүйке бұлшық еті

  • Е) көпсалалы бұлшық ет

  • 13. Нейрондардың өсінділері қалай аталады?

  • А) аксон, дендрит

  • В) гепотоцит



С) остеоцит

  • С) остеоцит

  • Д) остеобласт

  • Е) миоцит

  • 14. Қай ұлпа реттеуші қызмет атқарады?

  • А) сұйық дәнекер

  • В) шеміршек

  • С) сүйек

  • Д) жүйке

  • Е) эпителий

  • 15. Жүйке ұлпасында тірек және қоректік өызметті не орындайды?

  • А) дендрит

  • В) нейроглия

  • С) жасуша денесі

  • Д) нейрондар

  • Е) аксондар



16. Қай ұлпалар зақымданғанда қайта қалпына келмейді?

  • 16. Қай ұлпалар зақымданғанда қайта қалпына келмейді?

  • А) бәрыңғай салалы бұлшықет

  • В) дәнекер

  • С) жұйке

  • Д) эпителийц

  • Е) лимфалық

  • 17. Тығыз талшықты дәнекер ұлпа қай қызметті атқарады?

  • А) мықтылық беру

  • В) қоректік

  • С) қозғалыс

  • Д) жабынды

  • Е) шырыш бөліп шығарады

  • 18. Қай ұлпаларда жасушаралық зат жақсы дамыған?

  • А) жүйке

  • В) эпителий

  • С) бұлшық ет



Д) шеміршек

  • Д) шеміршек

  • Е) қан

  • 19. Тыныс жолдарын эпителийдің қай түрі жабады?

  • А) жалпақ

  • В) кірпікшелі

  • С) безді

  • Д) текшелі

  • Е) баған тәрізді

  • 20. Тірек-жүйесін қай ұлпалар құрайды?

  • А) сүйек, бұлшыұ ет

  • В) тек бұлшық ет

  • С) тек сүйек

  • Д) дәнекер

  • Е) шырышты эпителий





Каталог: uploads -> doc -> 0bb7
doc -> Баяндама Тақырыбы: «Қазақтың ұлттық ойындары»
doc -> Сабақтың тақырыбы: Бөлу Сабақтың мақсаты: Білімділік: Рационал сандарды бөлу ережесін есептер шығаруда тиімді
doc -> Сыныптан тыс сағат Тақырыбы : «Наурыз тойы» Ұлттық ойындар №3 9-10-11-сынып
doc -> Сабақтың тақырыбы Ішкі, сыртқы және аралас бездер Жалпы мақсаттары
doc -> Сабақ жоспары Мұғалім: Сабыргалиева Гулсім Сәлімқызы Сынып: 8 " а "
doc -> 1. Хлоропластары көп ұлпа a фотосинтездеуші ұлпа
doc -> ДСҰ- ның Саудадағы техникалық кедергілер жөніндегі комитеті 2015 жылдың 1-30 қараша аралығында жарияланған хабарламалар тізімі


Достарыңызбен бөлісу:


©stom.tilimen.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет