1. Гомеостаз – дегеніміз не



жүктеу 191.67 Kb.
Дата22.12.2016
өлшемі191.67 Kb.
1. Гомеостаз – дегеніміз не.

А. Ағзаның ішкі ортасының салыстырмалы тұрақтылығын сақтау қабілеті

В. Ағзаның сыртқы тітіркендіргіштерге жауап қайтару реакциясы

С. Ағзаның белгілерін ұрпақтан-ұрпаққа беру қабілеті

D. Ағзаның ауру қоздырғыштарына қарсы тұру қабілет



A




B




C




D




[1]

2. Адам организмінде гормондардың атқаратын қызметі

А. Биологиялық катализаторлар

В. Тұқым қуалайтын ақпараттарды тасымалдау

С. Зат алмасу процесін реттеушілер

D. Қорғаныштық және тасымалдаушы

A




B




C




D




[1]
3. Қалқанша безінің шамадан тыс жоғарылауы адамда .... ауруға шылдықтырады.

А. Кретинизм

В. Миксидема

С. Базедов ауруы



A




B




C




D




D. Қант диабеті

[1]


4. Төменде берілген формулалардың арасынан аэробты тыныс алудың жалпы формуласын таңдаңыз.

А. С6Н12О6 + 6Н2О → 6СО2 + 12Н2 + 4АТФ

В. С6Н12О6 + О2 → СО2 + Н2 + АТФ

С. С6Н12О6 + 6Н3РО4 + 2 АДФ→ 6С3Н6О3 + 12АТФ + 2 Н2О

D. С6Н12О6 + 6О2 → 6СО2 + 6Н2О + 38АТФ

A




B




C




D




[1]

5. Суреттен қосмекенділердің өкпесін анықтаңыз.


c:\users\user-1\desktop\pic110.png

c:\users\user-1\desktop\0006-006-evoljutsija-organov-dykhanija.jpg

c:\users\user-1\desktop\0005-005-dykhatelnaja-sistema.jpg

c:\users\user-1\desktop\550px-8_26_16_1.png

1 2 3 4


А. 1

В. 2


С. 3

D. 4


A




B




C




D




[1]


6. Өздігінен тозаңдануға тән белгілер:





1

2

А.

Тозаң бір гүлдің аталығынан сол өсімдіктің аналық аузына түседі

Қант қызылшасы, қарабидай, жүгері, қайың, еменнің тозаңдану түрі

В.

Өсімдіктер гүл жарған кезде және гүл жармай тұрғанда тозаңданады.

Тозаң бір гүлдің аталығынан сол өсімдіктің аналық аузына түседі

С.

Судың, жәндіктердің және желдің көмегімен өтеді

Өсімдіктер гүл жарған кезде гүл жармай тұрғанда тозаңданады.

D.

Шие, алхоры, алма ағаштарының тозаңдану түрі

Жер жаңғағы, бетеге, тары өсімдіктерінің тозаңдану түрі




A




B




C




D



[1]


7. Жорғалаушылардың ұрықтануына тән белгілерді таңдаңыз.





1

2

3

А

Дара жынысты

Жұмыртқа салады, тірі туады.

Іштей ұрықтанады

В

Сырттай ұрықтанады

Дара жынысты

Жұмыртқа салады

С

Тірі туады, жұмыртқа салады

Сырттай ұрықтанады

Дара жынысты

D

Іштей ұрықтанады

Дара жынысты

Тірі туады




A




B




C




D




[1]

8. (а) (i) Бездердің түрлері мен олардың қызметтерін сәйкестендір:

Бездердің қызметі Түрлері

А. Май түзеді 1) Тер бездері

В. Жылу реттелуге қатысады 2) Май бездері

С. Бала үшін толыққанды қорек бөліп шығарады 3) Сүт бездері

D. Ағзадағы минералды заттарды шығарады

Е. Терінің созылғыштығын арттырады



А.

В.

С.

D.

Е.
















[2]

(ii) Секреция бездері қамтамасыз ететін тіршілік процесі қалай аталады.

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________

[1]

9. (a) (i) Адам ағзасындағы сезім мүшелерін атап көрсетіңіз. ________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[1]
(i) Суық тигенде біз не себепті иіс сезе алмаймыз.

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

[2]

(iii) Көру және есту анализаторларының құрылысы мен қызметі жайында кестедегі бос орындарды толтырыңыз.



Анализатор

Құрылыс ерекшеліктері

Қызметі

Көру анализаторы



Визуалды ақпаратты қабылдап, талдайды.

Есту анализаторы

Есту анализаторы – өткізгіш және қабылдаушы жолдардан тұрады


[1]


10. (а) (i) Гипофиз безінен бөлінетін өзіңіз білетін кем дегенде 3 гормонды атаңыз.

_______________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[1]



  1. Суретте бейнеленген адамның қандай аурумен ауыратынын анықтаңыз.

http://endom.ru/images/os/acromegaly.jpg

________________________________________________________________________________________

[1]




  1. Көрсетілген ауру қандай гормонның гипофункциясынан туындайтынын және ауру белгілерін сипаттаңыз.

________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________

[2]


11. 11-1 суретке қарап, онда көрсетілген тыныс алу мүшелерінің атауын жазыңыз. Олардың құрылыстарындағы негізгі екі ортақ белгі мен 2 айырмашылықты сипаттаңыз:



А

В

С



c:\users\user-1\desktop\0005-005-dykhatelnaja-sistema.jpg

c:\users\user-1\desktop\550px-8_26_16_1.png

(а) (і) Әр түрлі жануарлардың тыныс алу мүшелерінің атаулары.

А_______________________________________________________________________________

В_______________________________________________________________________________

С_______________________________________________________________________________

[1]


(іі) Жануарлардың тыныс алу мүшелерінің ортақ белгілері.

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

[2]

(ііі) Жануарлардың тыныс алу мүшелерінің айырмашылықтары.

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

[2]
12. Тыныс алу процесінің реакция теңдеуін жазыңыз, жазған теңдеуіңіздегі 2 мәнді кезеңді (2 ключевых момента) көрсетіп сипаттаңыз.

(а) (і) Реакция теңдеуі. ________________________________________________________________________________

[1]


(іі) 2 мәнді кезеңімен, процесс механизмін сипаттаңыз.

________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

[3]


13. (а) Барлық тірі организмдердің көбею жолдарын атаңыз.

1_______________________________________________________________________________

2_______________________________________________________________________________

[1]


(b) Мүк, қырықжапырақ және саңырауқұлақтардың көбеюінің негізін түрін атаңыз.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[1]

14. Екі тозаңдану түрі бейнеленген суретті қарастырыңыз.

http://prirodavocrug.ucoz.ru/organrastenii/1_06_1.jpg

А) В)


(а) Бірүйлі және екіүйлі өсімдіктерге тән тозаңдану тәсілін атаңыз. ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[1]


(b) Тозаңданудың қандай тәсілі А) типі В) типінен биологиялық тұрғыдан прогрессивтік болып табылатыны жайында ойланып көріңіз. Неліктен.

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[3]

15. (а) Егер адамның көру анализаторы жойылатын болса, оның басқа мүшелерінің сезімталдығы қандай күйде болады.

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

[2]

(b) Терінің қорғаныштық қасиетіне жауап беретін қандай рецепторлар деп ойлайсыз. Неліктен.

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[2]


16. Таңдауларыңыз бойынша тыныс алу жолдарының (кем дегенде 2) ауруының белгілерін сипаттаңыз: (демікпе, туберкулез, бронхит) және 2 алдын алу шарасын ұсыныңыз.

а (і) Белгілері.

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[2]

(іі) Алдын алу-шаралары.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[1]


Бал қою схемасы

Сұрақтар

Бөлік

Дағдылар тобы

Балдар

Жауап

Қосымша ақпарат

1-7



1

1

A; A; C; D; C; B; A




8

(а) (i)

2

1

A-2; B-1; C-3; D-1; E-2




















(ii)

2

2

Гомеостаз

9



(а) (i)

2

1

Сезім мүшелері: тері, мұрын, құлақ, көз, тіл

0 балл егер бір мүше аталынбаса

(ii)

2

2

Егер сізде тұмау болса, сіздің мұрын жолдарының шырышты қабықшалары қабынып, шырышпен қапталады. Бұл заттардың иісінің иіс сезу рецепторларына жетуін және оны сезуді қиындатады. Сонымен қоса, сізге дәм сезу үшін иіс сезу де керек, сондықтан дәм сезу сезімі де жоғалады.

жауаптың басқа да

тұжырымдамасы қабылданады



(iii)

2

1

- Көз алмасының негізгі қабықтарын атау;қарашық, көзбұршағы, дақтар туралы;

- Қоршаған ортадан әртүрлі дыбысты қабылдауы, ажыратуы, теп-теңдік сақтауы туралы



10

(а) (i)


2


1

Соматотропин, вазопрессин, окситоцин



(ii)

2

1

Акромегалия (алыптылық) ауруы

(iii)

2

2

Алыптылық әсіресе жас кезде сүйектің ұзынынан қарқынды өсуі кезінде байкалады. Аяқ-кол сүйектері ұзарып, маңдайы мен бет сүйектері алға шығыңқы болып, тілі аузына сыймайтын ауруға ұшырайды. Дыбыс сіңірлері жуандап, даусы «гүжілдеп» жағымсыз шығады. Бұл ауруды тек рентген сәулесімен емдейді.

11

(а)

2



1


А – трахеялар

В – желбезек

С – өкпе


жауаптың басқа да тұжырымдамасы қабылданады









2

2

Оттегі арқылы тыныс, газ алмасу процесі диффузия арқылы, аэробты тыныс

(b)

2

2

тіршілік ету ортасы

12



2

3

ауа трахеялардан, бронхылар мен бронхиололарға, өкпе көпіршігі (альвеолаға) – өкпе көпіршігінің қабырғасы –

капилляр қабырғасы – оттек гемоглобинмен химиялық байланысқа түседі – бұлшықет жасушаларында вена қаны артерия қанына айналады, бұнда ұлпалық тыныс алу өтеді.



жауаптың басқа да

тұжырымдамасы қабылданады



13

(a) (i)

2

1

жынысты және жыныссыз

көбею тәсілдері





(b)

2

1

Жыныссыз спора арқылы



14

(а)

2

1

В) бірүйлі – өздігінен

тозаңдану

А) екіүйлі – айқас тозаңдану




(b)

2

3

айқас тозаңдану:

  • жаңа ағзаның жаңа белгілер комбинациясы

пайда болады;

  • генетикалық ақпараттың толық қанды алмасуын қамтамасыз етеді;

  • түрдің бірлігі мен

тұтастығын анықтайды;

  • ұрпақтың тірі қалу мүмкіндігі жоғарылайды.



жауаптың басқа да

тұжырымдамасы қабылданады



15

(а)

2



2

адамның иіс сезу эпителийінің ауданы басқа жануарларға қарағанда төмен болады

мысалы: адамның иіс сезу эпителийінің ауданы шамамен 7 см2, ал неміс қасқыр тектес итінің иіс сезу

эпителийінің ауданы 170 см 2

адам эпителийінде сезгіш жасушалар басқа сүтқоректілерге қарағанда азырақ болады.



жауаптың басқа да

тұжырымдамасы қабылданады






(b)

2

2

ауырсынуды сезу сыртқы ортаның зақымдаушы факторларымен жанасуды тоқтатады.

ауырсыну шеттері қорғаныш процестеріне белсенді қатысады.

ауруды сезбейтін адам өзіне зақым келтіруі мүмкін, себебі ауырсыну ағзаның қорғаныш механизмі болып табылады.

ағза қызметінің бұзылуы кезінде адам уақытында жауап беріп, өз ағзасына көмектесе алмайды

[Max: 2]


жауаптың басқа да

тұжырымдамасы қабылданады



16



2

3

Демікпемен  ауыратын адамда тұншығу ұстамасы жиі болады. Дем алысында, сыртқа дем шығарғанда,  шуыл немесе сырыл болады. Ішке қарай дем тартқанда бұғана және қабырға арасындағы тері ауаны қиналып тартқаннан ішке қарай сорылып, жабысады. Егер науқасқа ауа жетіспесе, оның тырнақтары мен еріні көгереді, мойын тамырлары білеуленіп тұрады. Әдетте ыстығы көтерілмейді.

Демікпемен ауыратындар өзінде тұншығу ұстамасын туғызатын заттардан аулақ болуға тиіс. Демікпемен ауыратын адамдардың үйі мен жұмыс орны таза болуы керек. құсты немесе басқа да аңдарды үйде үстауға болмайды. Желдетіп алу үшін науқастың керуетін терезе алдына қою керек Кейде ашық ауада ұйықтау да жақсы. Сілекейді босату үшін күніне кем дегенде 8 стақан су ішіңіз. Демікпемен ауыратын адамға ауасы таза жерге қоныс аударғаны жөн.

Белгілері: Сілекейлі жөтел болады, ол айларға немесе жылдарға созылады. Кейде жөтел күшейіп, ыстық көтеріледі.



  • Алдын-алу шаралары: Темекі шекпеу, гигиена сақтау, шаң-тозаңнан сақтану

Белгілері: Туберкулез ауруы басталғанда мынадай белгілер білінеді жөтел, әлсіздік, дене қызуының көтерілуі, кеуде тұстың ауруы, тәбеттің, салмақтың, жұмысқа деген қабілетінің төмендеуі. Бұл белгілердің бәрі үдеп күшейе түссе, науқастың қан түкіруі мүмкін.

Салауатты өмір салты- құнарлы тамақтану ( тамаққа етті, сүт өнімдерін, балықты, дәнді дақылдарды, көкеністермен жемістерді жеткілікті мөлшерде қолдану), үнемі дене шынықтырумен айналысу, жақсы демалу, салауатты қоршаған орта, темекі шегуден, алкогольден, есірткіден бас тарту.

[Max: 3]



жауаптың басқа да

тұжырымдамасы қабылданады



: ld
ld -> Сабақтың тақырыбы : Баяндауыш
ld -> Таңғажайып алаң ойыны. М.Әділова
ld -> Мақтаның жемісі мақтаның ашылмай қалған немесе шала ашылған қауашағын дейді. Қауашақ ашылады. Қауашақ ішіндегі ұзын талшықтары (түктері) бар өте көп тұқымдар шашылады
ld -> Одонтогенні кісти діляться на кореневі (радикулярні) і коронкові (фолікулярні)
ld -> Одонтогенні пухлини щелеп
ld -> Производство лекарственных препаратов по контрактам: Простанорм г. Томск
ld -> Гбоу впо рниму им. Н. И. Пирогова
ld -> Сабақтың тақырыбы : «Білімді мыңды жығар»




©stom.tilimen.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет